# Kinh Bào Thai do Phật nói
Kinh Bào Thai do Phật nói
Đời Tây Tấn, Trúc Pháp Hộ dịch.
Kinh Bào Thai do Phật nói
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh – lời Phật dạy, luật – giới luật, luận – sách giảng giải) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Thị, đời Tây Tấn, vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
Tôi nghe như thế này:
Một thuở nọ, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn, ở đây chỉ Phật Thích-ca Mâu-ni) ở nước Xá-vệ, tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn có rừng cây của thái tử Kỳ-đà, do trưởng giả Cấp Cô Độc – người hay giúp kẻ mồ côi, cô độc – mua lại dâng cúng Phật). Bấy giờ hiền giả (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức) Nan-đà (một vị đệ tử của Phật) đang ngồi yên lặng suy ngẫm, liền đứng dậy đi đến chỗ Phật. Ông cùng năm trăm vị tỷ-kheo (người đàn ông xuất gia, thọ đủ giới luật, sống bằng khất thực) cùng đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, rồi ngồi sang một bên.
Phật bảo Nan-đà và các tỷ-kheo: "Ta sẽ giảng kinh cho các ông. Kinh này lời đầu cũng hay, lời giữa cũng hay, lời cuối cũng hay, phân tích rõ ý nghĩa, sâu xa mầu nhiệm và đầy đủ, giúp tu phạm hạnh (đời sống tu hành trong sạch, dứt bỏ dục lạc) trong sạch. Ta sẽ nói cho các ông về việc một người gặp được mẹ mà thọ sinh, lúc đi vào bào thai. Hãy lắng nghe cho kỹ! Hãy khéo suy nghĩ điều đó!"
"Vâng, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)!" Hiền giả Nan-đà vâng lời lắng nghe.
Phật bảo Nan-đà: "Vì sao người mẹ không thụ thai? Khi cha mẹ khởi lòng dục nhiễm, các nhân duyên (nguyên nhân chính và điều kiện phụ trợ) gặp gỡ hợp lại, người mẹ có tâm ý tốt lành, thần thức (cái tâm thức của chúng sinh đi tái sinh) đang vui thích muốn đến thì đã đến trước mặt; nhưng nếu người mẹ xuất tinh mà người cha không, hoặc người cha xuất tinh mà người mẹ không, hoặc cha trong sạch mà mẹ không sạch, hoặc mẹ trong sạch mà cha không sạch, hoặc lúc ấy tử cung của mẹ đã đến kỳ dứt (?), thì không thụ thai.
Những trường hợp như thế: hoặc tử cung bị lạnh, hoặc có lúc gần tiếng động (?), có khi tinh bị diệt mất, hoặc bị đầy (?), hoặc giống như thuốc (?), hoặc giống như phần ruột giữa quả cây, hoặc giống như hạt trong quả tất-bát (một loại tiêu dài), hoặc giống như hạt của quả còn sống, hoặc giống như mắt chim, hoặc giống như mắt con ý-sa (?), hoặc giống như mắt con xá-kiệt (?), hoặc giống như mắt con chúc-già (?), hoặc giống như con ngươi mắt, hoặc giống như lá cây, hoặc tụ lại như cáu bẩn.
Lại có khi tử cung nằm sâu, hoặc nằm sâu phía trên, hoặc không có chỗ chứa thai, hoặc gần tiếng động, hoặc cứng như hạt châu, hoặc bị sâu bọ ăn, hoặc lệch về bên trái hay lệch về bên phải, hoặc quá loãng, hoặc đột ngột bất thường, hoặc không điều hòa đều đặn, đáng bên trái lại bên phải, hoặc giống như bình nước, hoặc giống như quả cây, hoặc giống như lang đường (?), hoặc có nhiều tì vết, hoặc lạnh lẽo đủ thứ, hoặc quá nóng; hoặc cha mẹ sang trọng mà thần thức đến thì thấp hèn, hoặc thần thức đến thì cao sang mà cha mẹ thấp hèn; vì thế không hợp nhau để sinh ra.
Còn nếu hạnh nghiệp ngang nhau, chí hướng ngang nhau, cùng sang hay cùng hèn, lòng giống nhau không khác, thì thần thức vào thai mẹ. Thế nào thì người mẹ thụ thai (?)? Là khi không có những chuyện lộn xộn, không hòa hợp nói trên, ý ngang nhau, hạnh giống nhau, cùng sang hay cùng hèn, do nhân duyên từ đời trước mà đáng sinh làm con, thần thức đến đáng gặp cha mẹ ấy để làm con. Lúc ấy nếu thần thức ôm hai lòng, điều nghĩ ngợi mỗi bên một khác, thì việc ấy không hòa hợp, không thể vào thai được."
Phật bảo A-nan (vị đệ tử thường theo hầu bên Phật): "Làm sao mà vào ở trong bào thai của mẹ? Kẻ ít phúc thì tự nghĩ: 'Có gió lạnh, nay trời đổ mưa, có đám đông người kéo đến muốn đánh đập ta; ta phải chạy vào dưới đống cỏ lớn, hoặc chui vào đống lá cỏ chất cao, hoặc vào khe suối hang sâu, hoặc trèo lên núi cao hiểm trở, thì không ai bắt được ta, ta thoát được gió lạnh, mưa lớn và đám đông.' Thế rồi đi vào nhà (tức vào thai). Người phúc dày có thế lực thì trong lòng tự nghĩ: 'Nay có gió lạnh, trời mưa lớn, lại có đám đông người, ta nên vào nhà, lên giảng đường lớn, ở trên gác bằng, rồi lên giường nằm.'"
Phật nói với A-nan: "Khi thần thức vào thai mẹ, những điều nghĩ ngợi mỗi người mỗi khác, không giống nhau."
Phật nói với A-nan: "Thần thức vào thai ấy thì liền thành bào thai. Sự thành thai không lìa tinh khí bất tịnh (dơ, không sạch) của cha mẹ, lại phải nương nhờ vào tinh khí bất tịnh của cha mẹ, nhân duyên hòa hợp mà thành bào thai. Vì vậy nó không phải là cha mẹ, mà cũng không lìa cha mẹ. Ví như, A-nan! Cái bình đựng sữa chua: lấy đồ đựng sữa chua, cho sữa vào trong, nhờ nhân duyên mà chứa thành sữa chua, rồi có khi thành bơ tươi. Nếu để riêng một mình thì không thành bơ; bơ không phải từ sữa chua mà ra, nhưng cũng không lìa sữa chua, nhân duyên hòa hợp mới thành bơ. Cũng vậy, A-nan! Thân không phải từ tinh khí bất tịnh của cha mẹ mà thành, cũng không lìa cha mẹ mà thành, mà lấy cha mẹ làm duyên mà thành bào thai."
Phật bảo A-nan: "Ví như rau cỏ tươi sinh ra sâu, sâu không phải từ rau cỏ mà ra, cũng không lìa rau cỏ; nương vào rau cỏ tươi làm nhân duyên, hòa hợp mà sinh sâu, trong duyên ấy sâu bọ tự nhiên sinh ra. Cũng vậy, A-nan! Thân không phải từ tinh khí bất tịnh của cha mẹ, cũng không lìa tinh khí bất tịnh của cha mẹ mà thành, mà lấy cha mẹ làm duyên mà thành bào thai.
Ví như, A-nan! Từ lúa mì sinh ra mọt, mọt không phải từ lúa mì mà ra, cũng không lìa lúa mì; lấy lúa mì làm duyên mà sinh mọt, nhờ hòa hợp ấy mà tự nhiên sinh mọt. Cũng vậy, A-nan! Thân không phải từ tinh khí bất tịnh của cha mẹ, cũng không lìa tinh khí bất tịnh của cha mẹ mà thành, mà lấy cha mẹ làm duyên mà thành bào thai, dựng nên các căn (các giác quan như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) và tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất – tính cứng, nước – tính ướt, lửa – tính nóng, gió – tính chuyển động).
Ví như, A-nan! Từ quả ba-đạt sinh ra sâu, sâu không phải từ quả ba-đạt mà ra, cũng không lìa quả ba-đạt, lấy quả ba-đạt làm duyên mà tự nhiên sinh ra. Cũng vậy, A-nan! Thân không phải từ tinh khí bất tịnh của cha mẹ, cũng không lìa tinh khí bất tịnh của cha mẹ mà thành, mà lấy cha mẹ làm duyên mà thành bào thai, dựng nên các căn và tứ đại.
Ví như, A-nan! Từ sữa chua sinh ra dòi, dòi không phải từ sữa chua mà ra, cũng không lìa sữa chua, lấy sữa chua làm duyên mà tự nhiên sinh dòi. Cũng vậy, A-nan! Thân không phải từ tinh khí bất tịnh của cha mẹ, cũng không lìa tinh khí bất tịnh của cha mẹ mà thành, mà lấy cha mẹ làm duyên mà thành bào thai, dựng nên các căn và tứ đại.
Nhờ duyên cha mẹ mà dựng nên địa chủng (yếu tố đất), tức là những phần cứng chắc; phần mềm ướt là thủy chủng (yếu tố nước); phần nóng ấm là hỏa chủng (yếu tố lửa); phần hơi thở là phong chủng (yếu tố gió).
Giả sử, A-nan, do cha mẹ mà thành bào thai chỉ là địa chủng, thì thủy chủng sẽ làm nó nát rữa, ví như trong bột rang hay như da thịt, gặp phải thì liền nát (?). Giả sử do cha mẹ mà thành bào thai chỉ là thủy chủng chứ không phải địa chủng, thì vì nó loãng như chất ướt, ví như dầu và nước. Lại nữa, A-nan! Thủy chủng nương vào địa chủng thì không nát hỏng; địa chủng nương vào thủy chủng thì không dính bám (?).
Giả sử, A-nan, do nhân duyên cha mẹ mà thành bào thai, địa chủng thành thủy chủng, mà hỏa chủng không nương vào được, thì sẽ hư hoại, khô héo, mục rữa. Ví như vào tháng năm mùa hè, lúc nóng gắt, trong thịt do có hỏa chủng mà bụi bẩn dơ hôi, hư nát thành thối rữa. Cũng vậy, A-nan! Nếu từ thai của cha mẹ mà thành địa chủng và thủy chủng, có thêm hỏa chủng thì không mục nát hư hoại mà tiêu mất.
Giả sử, A-nan, từ thai của cha mẹ thành địa chủng và thủy chủng, lại thành hỏa chủng, mà không có phong chủng, thì phong chủng không dựng lên, thai không lớn lên được và không thành tựu. Lại nữa, A-nan! Thần thức ở bên trong, theo tội phúc (việc ác và việc thiện đã làm từ trước) của mình mà thành tứ đại: đất, nước, lửa, gió rốt ráo gìn giữ lẫn nhau; thủy chủng phân tách (?), hỏa chủng làm cho chín (?), phong chủng làm cho lớn lên, nhờ đó mà thành tựu."
Phật bảo A-nan: "Ví như ngó sen mọc trong ao, trong sạch đầy đủ, hoa còn khép chưa nở, gió thổi làm hoa nở, khiến nó lớn lên mà thành tựu. Cũng vậy, A-nan! Thần thức ở bên trong, theo tội phúc của mình mà thành tứ đại: thành tựu địa chủng, gìn giữ thủy chủng, phân tách hỏa chủng, nhờ phong chủng mà lớn lên. Dần dần thành tựu, không phải chỉ là duyên bào thai của cha mẹ, mà là thần thức của người đi qua để thọ sinh. Không phải phúc của cha mẹ, cũng không phải thân cha, cũng không phải thân mẹ, mà là nhân duyên hợp lại. Không phải nhân duyên trống rỗng, cũng không phải nhiều duyên lẫn lộn, cũng không phải duyên của kẻ khác; lại có sự cùng bố thí, cùng chung chí nguyện (?), mà được hợp lại thành phôi, thành bào thai.
"Ví như, A-nan! Hạt giống ngũ cốc, cỏ cây còn nguyên vẹn, không mục không sâu, được cày bừa, vùi lấp, san phẳng trên đất màu mỡ, gieo xuống thì mọc tốt tươi. Ý A-nan nghĩ sao? Hạt giống ấy chỉ một mình nó, (không cần) đất và nước, mà thành được rễ, thân, cành, lá, hoa, quả chăng?"
A-nan bạch Phật: "Không phải vậy, bạch Thiên Trung Thiên (bậc tôn quý nhất trong các bậc trời, tức Phật)!"
Phật nói: "Cũng vậy, A-nan! Không phải chỉ do cha mẹ giao hợp tinh khí mà thành bào thai, không chỉ là thân thể cha mẹ để lại, cũng không phải tự có từ nhân duyên trống rỗng. Có nhân duyên hợp lại mà thành; tứ đại hợp lại ngang nhau, nhân duyên hiện ra đồng đều, mới thành bào thai (?) mà làm phôi thai.
"Ví như, A-nan! Có người mắt sáng, cầm hạt ma-ni (một loại ngọc báu trong suốt) hay dương toại (gương lõm bằng đồng dùng để hứng nắng lấy lửa) hướng về mặt trời đang sáng rực, vào lúc giữa trưa, đặt phân bò khô, hoặc ngải cứu, hoặc vải, thì lập tức bốc lửa thành ngọn sáng. Xét lửa ấy, không phải từ mặt trời ra, không phải từ hạt ma-ni, dương toại hay ngải cứu sinh ra, nhưng cũng không lìa những thứ ấy. Lại nữa, A-nan! Nhân duyên gặp gỡ, nhân duyên cùng đến, đồng đều không thêm không bớt, mà lửa sinh ra.
Phôi thai cũng vậy, không phải từ cha mẹ, cũng không lìa cha mẹ, lại nhờ duyên tinh khí bất tịnh của cha mẹ mà thành bào thai, nhờ đó thành sắc (phần thân thể vật chất), thống dương (cảm thọ: cảm giác đau, ngứa, vui, khổ), tư tưởng (sự nhận biết, hình dung), sinh tử (ở đây chỉ hành: những tạo tác, ý chí thúc đẩy sống chết), thức (cái biết phân biệt). Nhờ đó có tên gọi, do duyên ấy mà có danh; do gốc thành thân thể mà có sắc; vì thế gọi là danh sắc (phần tinh thần và phần thể xác hợp lại). Lại nữa, A-nan! Những gì do duyên mà khởi lên, Ta không khen ngợi việc đi đi lại lại trong vòng đầu cuối (vòng sinh tử luân hồi)."
Phật bảo A-nan: "Ví như một chỗ có chút ghẻ lở hôi thối, chẳng ai ưa thích, huống chi là nhiều? Một chút chỗ thủng rỉ, nhơ bẩn còn không ưa, huống chi là nhiều? Cũng vậy, A-nan! Xoay vần trong vòng sinh tử chỉ một chút thôi, Ta còn không khen, huống chi là lâu dài. Vì sao vậy? Bao nhiêu nỗi khổ của việc chết đi rồi xoay vần trở lại đều rất nhọc nhằn đau đớn, ai lại vui thích, hớn hở vào chỗ hôi thối là bào thai của mẹ?"
Phật bảo A-nan: "Thai ấy lúc đầu, trong bảy ngày đầu tiên, nhận lấy trong bào thai của mẹ. Làm sao tự nhiên mà thành thai? Lúc mới nằm vào chưa thành tựu, thai ấy tự nhiên cũng như vậy (?). Trong bảy ngày ở đó dừng lại, không thêm không bớt, dần dần nóng lên, dần dần cứng chắc lại, thì dựng nên địa chủng; phần mềm ướt là thủy chủng; phần ấm áp bên trong là hỏa chủng; phần lưu thông bên trong là phong chủng.
Bảy ngày thứ hai, có gió tên là Triển Chuyển (lăn chuyển), từ từ nổi lên thổi vào thai, hướng về hông trái hoặc hông phải, thổi vào thân mà gom lại thành bào thai, giống như lớp váng béo trên sữa chua; tinh khí dần dần cứng lại cũng như vậy. Trong bảy ngày ấy thai biến hóa như được nấu chín; phần cứng trong đó dựng nên địa chủng, phần mềm ướt là thủy chủng, phần ấm nóng là hỏa chủng, phần thông suốt xen giữa là phong chủng."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ ba, bào thai ở trong bụng mẹ, có gió tên là Thanh Môn (cửa tiếng) nổi lên thổi vào, khiến bào thai dần dần đông đặc cứng lại. Đông đặc cứng lại như thế nào? Như ngón tay ấn vào chỗ thịt thừa của mụn nhọt bị hỏng (?), tinh khí biến đổi cũng như vậy. Ở trong đó bảy ngày, biến hóa thành thục; phần cứng là địa chủng, phần mềm ướt là thủy chủng, phần ấm nóng là hỏa chủng, phần thông suốt bên trong là phong chủng."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ tư, bào thai ở trong bụng mẹ, có gió nổi lên tên là Ẩm Thực (ăn uống), thổi vào bào thai khiến nó dần cứng lại. Cứng như thế nào? Ví như trong loài có máu có một loại con tên là bất chú (người đời Tấn gọi là cận), xương bên trong chưa chắc (?), độ cứng cũng như vậy. Ở đó bảy ngày, biến hóa thành thục; phần cứng là địa chủng, phần mềm ướt là thủy chủng, phần ấm nóng là hỏa chủng, phần thông suốt bên trong là phong chủng."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ năm, bào thai ở trong bụng mẹ, tiếp đến có gió nổi lên tên là Đạo Ngự (dẫn dắt), thổi tinh khí đã cứng biến thành hình thể, thành năm chỗ nhú lên: hai đùi, hai vai và một đầu. Ví như mùa xuân trời đổ mưa, mưa từ trên không rơi xuống, nuôi lớn lá cây cành cây; bào thai cũng như vậy, trong bụng mẹ biến thành năm chỗ nhú: hai đùi, hai vai và đầu."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ sáu, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Vi Thủy (làm nước), thổi vào bào thai khiến thân biến đổi, thành bốn chỗ nhú: hai chỗ đầu gối, hai chỗ khuỷu tay."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ bảy, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Hồi Chuyển (xoay vòng), thổi vào khiến biến đổi thêm thành bốn chỗ nhú: hình hai bàn tay, hình hai cánh tay (?), dần dần tự dài ra, mềm mại non yếu. Ví như đám bọt lúc khô lại, bốn chỗ nhú trong phôi thai cũng như vậy, hiện ra hình hai tay, hai chân."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ tám, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Thoái Chuyển (lui chuyển), thổi vào bào thai hiện ra hai mươi chỗ nhú: mười chỗ ngón chân, mười chỗ ngón tay. Ví như mưa trời từ không trung rơi xuống, tưới đẫm cành cây khiến chúng thêm tốt tươi; lúc ấy trong phôi thai ở bụng mẹ nổi lên hai mươi mẩu thịt: mười chỗ ngón chân, mười chỗ ngón tay."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ chín, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên gió nổi lên thổi biến thành chín lỗ: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, chỗ miệng, và hai lỗ dưới (lỗ tiểu, lỗ đại tiện)."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên gió nổi lên tên là Tọa Đoản (?), thổi vào bào thai làm nó bỗng như bị bệnh gấp đột ngột (?), mà rất cứng mạnh. Ở trong đó bảy ngày, đêm thứ bảy (?), tự nhiên gió nổi lên tên là Phổ Môn (cửa khắp), sửa sang thân thể, làm cho như cứng chắc, đủ cả âm thanh (?)."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười một, bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Lý Hoại (sửa chỗ hư), thổi vào bào thai, sửa sang hình thể, xếp ngay ngắn những phần rời rạc, khiến người mẹ chạy đi chạy lại không yên, bứt rứt xao động, cử động chậm chạp, thích cười thích nói, đùa giỡn ca múa, gió nổi lên thì nước mắt chảy ra. Như vậy, như thể ngồi trong bào thai của mẹ, khi đã thành thì thích duỗi tay chân.
Bào thai xoay chuyển; khi đã thành thì các phần rời rạc hợp lại đứng vững. Có gió tên là Trụ Chuyển (cột xoay), đi lên đỉnh đầu, tỏa ra trên đỉnh, làm thai lộn ngược lại, ví như người thợ rèn kéo ống bễ thổi từ trên mà xoay chuyển. Cũng vậy, A-nan! Gió Trụ Chuyển ấy đi lên đến gáy, trên gáy tỏa ra rồi xoay qua xoay lại; gió ấy xoáy trên gáy, mở ra cổ họng, miệng và rốn trong thân, làm thủng các ngón ở hình tay chân, sự xoay chuyển ấy làm cho thành tựu."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười hai, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Phu Diện (mặt da), thổi vào bào thai làm thành hình ruột và dạ dày hai bên trái phải. Ví như rễ hoa sen bám vào đất, ruột thành tựu và bám vào thân cũng như vậy, làm thành mười tám đường rỗng như sợi chỉ, như rãnh hào. Trong bảy ngày ấy, tự nhiên sinh gió tên là Khí Mao (bỏ lông), thổi làm sinh ra lưỡi và mở mắt, làm thành trăm khớp xương của thân cho đầy đủ thành tựu, không thiếu, nương nhau mà sinh ra một vạn một nghìn khớp."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười ba, bào thai ở trong bụng mẹ, cảm thấy thân thể yếu ớt, lại cảm thấy đói khát; thức ăn uống của mẹ đi vào thân con. Con ở trong thai, nhờ thức ăn uống của mẹ, con nhờ mẹ mà lớn lên, nuôi dưỡng thân thể."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười bốn, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên có gió tên là Kinh Lũ Môn (cửa sợi chỉ), thổi vào thân tinh khí sinh ra chín vạn đường gân: hai vạn hai nghìn năm trăm ở phía trước thân, hai vạn hai nghìn năm trăm ở lưng, hai vạn hai nghìn năm trăm ở hông trái, hai vạn hai nghìn năm trăm ở hông phải."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười lăm, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Hồng Liên Hoa (hoa sen hồng), còn gọi là Ba-đàm, thổi vào thân đứa con làm yên ổn hai mươi mạch (đường dẫn máu và khí trong thân): năm mạch chạy ở phía trước thân, năm mạch chạy ở lưng, năm mạch chạy ở hông trái, năm mạch chạy ở hông phải. Trong các mạch ấy có vô số, không thể đếm kể bao nhiêu loại màu sắc, mỗi thứ đều có tên, hiện ra trước mắt. Loại kế tên là Lực Thế (sức mạnh), lại có tên là Trụ Lập (đứng vững), lại có tên là Kiên Cường (cứng mạnh).
Lại có loại màu: hoặc có màu xanh, màu trắng; màu trắng hóa đỏ, màu đỏ hóa trắng; hoặc có màu trắng hóa vàng; hoặc màu xanh nhạt biến đổi; màu bơ, màu dầu sữa chua; nóng sống lẫn lộn, nóng chín lẫn lộn. Hai mươi mạch ấy, mỗi mạch có bốn mươi mạch phụ đi theo, cộng lại thành tám trăm mạch: hai trăm ở phía trước thân, hai trăm ở lưng, hai trăm ở bên trái, hai trăm ở bên phải; hai trăm ấy có hai sức, hai bậc tôn, hai thế lực (?)."
Phật nói với A-nan: "Tám trăm mạch ấy, mỗi mạch có một vạn mạch phụ đi theo, cộng lại thành tám vạn mạch: hai vạn ở ngực bụng, hai vạn ở lưng, hai vạn ở bên trái, hai vạn ở bên phải. Tám vạn mạch ấy có vô số lỗ rỗng không thể đếm: có mạch một lỗ, kế đến hai, kế đến ba, cho đến bảy lỗ. Ví như cọng hoa sen có nhiều lỗ, lần lượt sinh ra một lỗ, hai lỗ, ba lỗ cho đến bảy lỗ. Cũng vậy, A-nan! Tám vạn mạch ấy cũng như thế, có vô số gốc rỗng không thể đếm kể: có một, kế hai, kế ba cho đến bảy." Phật bảo A-nan: "Các mạch ấy và lỗ chân lông nương tựa lẫn nhau."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười sáu, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Vô Lượng (không lường), thổi vào thân đứa con, sửa ngay các khớp xương, mỗi cái ở yên chỗ của nó, mở thông hai mắt, hai tai, lỗ mũi, cửa miệng và cổ gáy, định yên tim ở khắp quanh, khiến thức ăn uống lưu thông không ngăn ngại; ở những chỗ có lỗ thì cho chảy ra chảy vào, xuôi ngược theo thân không sai lạc, làm cho đầy đủ không bị vướng tắc.
Ví như người thợ gốm làm đồ sành, hoặc học trò của ông, nhào trộn đất sét cho khéo để nặn phôi, đập vỗ cho ngay ngắn, sửa sang trên dưới cho không sứt không rỉ, rồi đặt yên vào chỗ. Cũng vậy, A-nan! Do nhân duyên tội phúc, tự nhiên có gió biến đổi hình thể, mở ra tinh mắt, tai, mũi, tinh miệng, cổ họng, cổ gáy, mở gốc tim, khiến những thứ ăn uống đều thông suốt, các lỗ ra vào không vướng, làm yên chỗ ăn uống."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười bảy, bào thai ở trong bụng mẹ, tự nhiên có gió tên là Mao Ngưu Diện (mặt bò lông dài), thổi vào thân đứa con, mở tinh mắt khiến trong sạch sáng ngời, cùng hai tinh tai, mũi, cửa miệng, đều làm cho trong sạch sáng ngời không tì vết. Ví như, A-nan! Như học trò của người thợ mài gương, lấy cái gương dơ, cạo chùi mài miết, dùng dầu đánh cho sáng, bỏ hết vết dơ, sáng suốt trong ngoài. Cũng vậy, A-nan! Do nhân duyên tội phúc, tự nhiên sinh gió mở mắt, tai, mũi, miệng, làm cho trong sạch thông suốt không tì vết."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười tám, bào thai ở trong bụng mẹ, trừ bỏ bao nhiêu tì vết, làm cho trong sạch hết. Ví như thành quách của mặt trăng hay cung điện của người, có gió tên là Đại Kiên Cường (rất cứng mạnh), gió ấy cực lớn, xoay vòng thổi cung điện, nâng giữ mà đưa đi, tự nhiên trong sạch, hoàn toàn không tì vết. Bào thai cũng vậy, tinh khí của các nhập (các cửa giác quan tiếp nhận cảnh bên ngoài) trong bụng mẹ, được gió thổi, tự nhiên tươi sáng, hoàn toàn đầy đủ."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ mười chín, ở trong phôi thai liền được bốn căn: nhãn căn (mắt), nhĩ căn (tai), tỷ căn (mũi), thiệt căn (lưỡi). Lúc đầu ở trong bụng mẹ thì đã được ba căn: thân căn (thân, giác quan xúc chạm), tâm căn (ý, khả năng suy nghĩ), mạng căn (sức sống duy trì mạng sống)."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Áng Kháng (?), thổi vào thân đứa bé, ở chân trái làm sinh ra khớp xương, nương vào chân phải mà thổi thành xương: bốn xương ở đầu gối, hai xương ở đùi, ba xương ở gáy, mười tám xương ở lưng, mười tám xương ở sườn, mười ba xương ở bàn tay, mỗi bên có hai mươi xương ở chân trái và chân phải; bốn xương ở chỗ thời (?), hai xương ở chỗ phi (?), hai xương ở vai, mười tám xương ở cổ, ba xương ở vành tai, ba mươi hai xương ở răng miệng, bốn xương ở đầu.
Ví như, A-nan! Người thợ mộc làm máy móc, hoặc người thợ vẽ làm hình nhân bằng gỗ, ghép các khớp lại: trước hết sửa sang gỗ, ghép lại cho yên, dùng dây nối các khớp gỗ, rồi làm then chốt (?), dùng dây nối liền, nhờ đó thành hình tượng, không khác gì người thật. Cũng vậy, A-nan! Do tội phúc biến hóa, tự nhiên có gió thổi thành hình dáng, biến thành khớp xương, do nhân duyên mà hóa thành. Trong bảy ngày của tuần thứ hai mươi này (?), trong bụng mẹ, đúng lúc ở trong thân sinh ra hai trăm xương nhỏ li ti xen lẫn với thịt."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi mốt, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Sở Hữu (cái có), thổi vào thân đứa con làm mọc ra da thịt. Ví như, A-nan! Người thợ gốm khéo tay làm đồ sành đẹp: vò, vại, chậu, hũ, làm cho đầy đủ hoàn thành. A-nan! Gió Sở Hữu ấy thổi vào thân đứa con làm mọc da thịt cũng như vậy."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi hai, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên có gió tên là Độ Ác (vượt điều ác), thổi vào thân đứa con làm sinh ra âm thanh."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi ba, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên có gió tên là Châm Khổng Thanh Tịnh (lỗ kim trong sạch), thổi vào thân đứa con làm mọc ra da, dần dần đầy đủ."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi bốn, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên có gió tên là Kiên Trì (giữ chắc), thổi vào thân đứa con, căng trải lớp da ra cho đều đặn."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi lăm, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió tên là Văn Tại Trì (?), thổi vào thân đứa con, quét sạch da thịt, làm cho đều trơn láng."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi sáu, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên sinh gió thổi vào thân đứa con. Nếu đời trước có làm việc tội ác, các tai ương kéo đến hiện ra — tức là phạm mười điều ác (giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, si mê), hoặc keo kiệt tham lam, tiếc của không chịu bố thí, không nghe lời dạy của các bậc thánh hiền đời trước, của thầy và cha — thì điều đáng được đẹp đẽ cao lớn lại thành thấp bé; điều đáng to lớn lại thành gầy còm; điều đáng thanh tú cao lớn lại thành thô kệch; đáng được nhiều vẻ đẹp lại được ít; đáng được ít lại thành nhiều; đáng được sạch sẽ lại thành dơ đục; đáng dơ đục lại thành sạch sẽ; đáng làm nam lại thành không phải nam; điều không mong là thứ nam hung tợn thì lại thành kẻ nam hung ác (?); điều mình mong cầu thì không được; điều lòng không thích thì tự nhiên kéo đến; đáng có màu đen lại thành vàng; đáng có màu vàng lại thành đen."
Phật bảo A-nan: "Tùy theo những điều ác đã gieo từ đời trước mà tự nhiên nhận lấy: hoặc bị mù, điếc, câm, ngớ ngẩn; thân mọc sẹo lở; sinh ra không có mắt; miệng không nói được; các lỗ trên thân bị bít lấp; què quặt, hói trọc, gù lưng lở loét; tự mình làm thì tự nhiên chịu lấy; bị cha mẹ ghét bỏ, trái mất lẽ phải. Vì sao vậy? Là như thế đó, A-nan! Do những việc làm trái đạo đã gieo từ đời trước."
Phật bảo A-nan: "Nếu người ấy đời trước làm nhiều việc đức, không phạm các điều ác, các điều thiện kéo đến — tức là mười đức hạnh (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói độc ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không si mê), vui vẻ bố thí, không có lòng keo kiệt dơ bẩn, vâng theo lời dạy của các bậc thánh hiền đời trước, của thầy và cha — thì các khớp trong thân: chỗ đáng dài thì dài đẹp; chỗ đáng tươi sạch thì tự nhiên tươi sạch; chỗ đáng to đẹp thì to đẹp; chỗ đáng nhỏ nhắn thì nhỏ nhắn; đáng được nhiều vẻ đẹp thì được nhiều; đáng ít vẻ đẹp thì ít; đáng trơn láng tươi sạch thì trơn láng tươi sạch; đáng chịu ít thì chịu ít (?); đáng làm nam thì thành nam; thích tiếng hay thì được tiếng hay; thích chuỗi ngọc thì được chuỗi ngọc quý; đáng có màu đen thì thành đen; thích lời nói thế nào thì được như thế.
Cũng vậy, A-nan! Theo công đức đã gieo từ đời trước, mọi điều tốt tự nhiên đến, được chúng sinh vui thích khi nhìn thấy, đoan chính sạch đẹp, dung mạo bậc nhất. Những gì thân, miệng, ý mong cầu, làm ra và ước nguyện thì đều được như ý. Vì sao vậy? Vì thế, A-nan! Những gì đã gieo từ đời trước thì tự nhiên nhận được."
Phật bảo A-nan: "Nếu là con trai thì nằm ở hông phải của mẹ, ngồi xếp bằng hai chân, hai bàn tay úp lên mặt, lưng quay ra ngoài, mặt hướng về mẹ, ở dưới sinh tạng (chỗ chứa thức ăn chưa tiêu, tức dạ dày) và trên thục tạng (chỗ chứa thức ăn đã tiêu, tức ruột), bị năm sợi dây tự trói buộc như ở trong túi da. Nếu là con gái thì ở hông trái trong bụng mẹ, ngồi xếp bằng, bàn tay áp lên mặt, ở dưới sinh tạng trên thục tạng, bị năm sợi dây tự trói buộc như ở trong túi da.
Nếu mẹ ăn nhiều, đứa con không yên; ăn quá ít, đứa con không yên. Ăn nhiều đồ béo, đứa con không yên; ăn không có chất béo, đứa con không yên. Quá nóng quá lạnh, muốn đi tiêu mà không đi được (?), ngọt, chua, thô, mịn — đồ ăn như thế, hoặc nhiều hoặc ít mà không điều hòa, thì đứa con không yên. Chuyện ân ái quá mức, đứa con không yên; ở chỗ gió quá nhiều, đứa con không yên. Hoặc đi lại chạy nhảy nhiều, có khi vượt qua chỗ cao, hoặc trèo lên cây, thì đứa con không yên."
Phật bảo A-nan: "Đứa con ở trong bụng mẹ, khổ sở nóng bức phiền não, gặp đủ thứ hoạn nạn như thế đấy! Người đời tự cho rằng ở đó là chỗ yên ổn. Ở đó đã như thế, huống chi là nỗi khổ nặng nề trong các ác thú (những cõi xấu ác: địa ngục, quỷ đói, súc sinh)? Bao nhiêu khổ sở gian nan không thể ví được, ai lại vui thích ở trong bào thai của mẹ?"
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi tám, ở trong bào thai trong bụng mẹ, liền khởi lên tám ý tưởng: tưởng cưỡi xe ngựa, tưởng vườn cảnh, tưởng ở giữa lầu gác, tưởng đi dạo ngắm cảnh, tưởng giường nằm, tưởng sông chảy, tưởng suối nước, tưởng ao tắm."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ hai mươi chín, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên có gió tên là Tủy Trung Gian (khoảng giữa tủy), giữ lấy da dẻ làm cho sạch sẽ; nước da đã định sẵn theo việc làm đời trước: đời trước làm việc đen tối thì da hiện màu đen, thân thể như sơn. Đời trước làm việc không trắng không đen thì da hiện màu không trắng không đen, thân thể một vẻ như nhau. Đời trước làm việc mộc mạc không sáng bóng thì da hiện mộc mạc không sáng bóng, khắp thân như nhau. Đời trước làm việc trắng thì mặt mũi trắng trẻo, khắp thân cũng vậy. Đời trước làm việc vàng thì mặt mũi màu vàng, khắp thân cũng vậy. A-nan! Người thế gian có sáu màu da như vậy, tùy theo những gì đã gieo từ trước mà tự nhiên nhận lấy."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ ba mươi, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên gió nổi lên, thổi vào thân đứa con làm mọc lông tóc. Tùy theo việc làm đời trước, hoặc khiến đứa con có lông tóc đen nhánh đẹp đẽ vô cùng, hoặc mọc tóc vàng khiến người ta không ưa."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ ba mươi mốt, ở trong bào thai trong bụng mẹ, thân đứa con dần lớn lên đầy đủ.
"Bảy ngày thứ ba mươi hai, ở trong bào thai trong bụng mẹ, thân đứa con tự thành, không thiếu thứ gì. Bảy ngày thứ ba mươi ba, bảy ngày thứ ba mươi bốn, bảy ngày thứ ba mươi lăm, bảy ngày thứ ba mươi sáu, thân đứa con thành tựu đầy đủ, khớp xương chắc chắn, ở trong bào thai mà không lấy làm vui."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ ba mươi bảy, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên khởi lên ý nghĩ như đang ở trong lưới, muốn được thoát ra. Nó nghĩ đến sự dơ bẩn, nghĩ đến sự nhơ nhớp, nghĩ như ở trong ngục tù, nghĩ như ở chỗ tối tăm, không lấy làm vui."
Phật bảo A-nan: "Bảy ngày thứ ba mươi tám, ở trong bào thai trong bụng mẹ, tự nhiên có gió hoa tên là Hà Sở Thùy Thú (hướng về đâu), thổi xoay thân đứa con cho đúng vị trí, hạ hai tay xuống, hướng về phía sắp sinh ra; theo quả của nhân duyên mà thổi thân đứa con, chân ở trên đầu ở dưới, hướng về cửa sinh. Nếu đời trước làm các việc ác, thì lúc sắp sinh, chân liền xoay ngược lại, tay chân đảo ngược, làm khổ người mẹ, hoặc mất mạng, người mẹ khổ não đau đớn vô cùng. Nếu đời trước làm việc đức thiện, sống trọn tuổi thọ, thì thai không xoay ngược lại, mạng không chết giữa chừng; người mẹ nhờ đó không gặp vô số nỗi khổ não. Vào bảy ngày thứ ba mươi tám ấy, đứa con gặp nỗi khổ lớn vô cùng, buồn rầu không vui."
Phật bảo A-nan: "Nỗi khổ của sinh tử rất là nặng nề. Người ta sinh ra, dù là trai hay gái, vừa sinh rơi xuống đất thì đau đớn không thể nói được. Thật là chẳng lành thay! Khổ não cay đắng: hoặc lấy áo đỡ, chạm vào thân thể, hoặc lấy chăn đỡ đặt nằm một chỗ, hoặc trên giường hoặc đặt dưới đất, hoặc đắp kín hoặc để trần, hoặc ở chỗ nóng bức hoặc lạnh lẽo; vì thế mà gặp nỗi khổ đau dữ dội khó nói hết.
Ví như, A-nan! Tấm da rắn, da bò đem treo ở đâu đó, nếu treo trên vách thì liền hóa sinh ra sâu, rồi sâu lại ăn tấm da ấy; nếu ở trên cây cối, cỏ non, bờ nước, cho đến nếu treo nương giữa khoảng không, thì cũng tự sinh ra sâu, rồi lại ăn tấm da ấy; ở chỗ nào nương tựa thì cũng sinh ra sâu mà ăn lại hình hài của nó. Đứa trẻ lúc mới sinh, người ta lấy tay đỡ, đau khổ phiền não không thể kể xiết, hoặc lấy áo đỡ chạm vào thân như trước đã nói.
Thân hình nó dần dần lớn lên, đói khát lạnh nóng, người mẹ hết lòng cẩn thận, nhường chỗ khô cho con, mình nằm chỗ ướt, nuôi nấng, dọn sạch đồ dơ. Cái gọi là phép tắc của các bậc thánh hiền đời trước chính là ơn cho bú mớm của người mẹ (?)."
Phật bảo A-nan: "Khổ sở như vậy, ai lại vui thích ở trong bào thai của cha mẹ? Đứa con sinh ra chưa bao lâu, ăn cơm nắm để nuôi thân, thân liền sinh ra tám vạn loại sâu trùng, bò khắp quanh mình, ăn thân thể đứa trẻ. Loài sâu ở gốc tóc tên là Thiệt Thỉ (lưỡi liếm), bám vào chân tóc mà ăn tóc. Tên các loài sâu ấy có ghi trong kinh Tu Hành Đạo Địa (một bộ kinh về các bậc tu thiền định): một tên là Thiệt Thỉ, hai tên là Trọng Thỉ (liếm nhiều lần); ba loại ở trên đầu, tên là Kiên Cố (bền chắc), Thương Tổn (làm tổn thương), Hủy Hại (phá hại)."
Phật bảo A-nan: "Thân người khổ não như vậy: tám vạn loại sâu trùng ngày đêm ăn thân thể, khiến người gầy yếu mỏi mệt, hụt hơi kiệt sức, khiến thân mắc bệnh hoặc thành chứng nóng lạnh, các nỗi khổ não không đếm được. Bứt rứt khổ cực vô cùng: đói cũng khổ, đi cũng khổ, đứng cũng khổ; nếu thân có bệnh lại phải tìm thầy thuốc, tìm thuốc để trừ bệnh. Lúc ở trong thai mẹ khổ không thể nói; đã sinh ra làm người, sống lâu nhất được trăm tuổi, hoặc dài hoặc ngắn.
Trong một trăm năm trải qua tất cả một trăm mùa xuân, một trăm mùa hạ, một trăm mùa thu, một trăm mùa đông. Trong một trăm năm trải qua một nghìn hai trăm tháng: mùa xuân trải ba tháng, mùa hạ trải ba tháng, mùa thu trải ba tháng, mùa đông trải ba tháng. Trong một trăm năm, chia ra phần sáng và phần tối (nửa tháng trăng sáng và nửa tháng trăng tối), trải qua tất cả hai nghìn bốn trăm mười lăm ngày (?): mùa xuân trải sáu trăm mười lăm ngày, mùa hạ trải sáu trăm mười lăm ngày, mùa thu trải sáu trăm mười lăm ngày, mùa đông trải sáu trăm mười lăm ngày.
Trong một trăm năm trải qua tất cả bảy vạn hai nghìn bữa cơm: mùa xuân trải một vạn tám nghìn bữa, mùa hạ trải một vạn tám nghìn bữa, mùa thu trải một vạn tám nghìn bữa, mùa đông trải một vạn tám nghìn bữa. Hoặc có lúc sợ hãi không ăn, hoặc có lúc giận dữ không ăn, hoặc lúc nghèo thiếu không có ăn, hoặc lúc bận việc không ăn, lúc say sưa buông thả không ăn, hoặc lúc giữ trai giới (giữ giới không ăn sau giờ ngọ) không ăn — đều nằm trong bảy vạn hai nghìn bữa ấy.
Như vậy, A-nan! Khổ cực, khốn ách, phiền não như thế, ai lại vui thích ở trong bào thai của mẹ? Các nỗi khổ như thế dồn dập chưa từng được yên, bị các duyên trói buộc: hoặc đau mắt, hoặc đau tai, mũi, miệng, lưỡi, răng; đau đùi chân, cổ họng, hụt hơi, đau lưng cột sống, cánh tay, khuỷu tay, co quắp cổ tay; trăm khớp đau nhức đủ bệnh; gió lạnh, các chứng nóng, ghẻ, hủi, lao yếu, trĩ; ung nhọt độc, mụn nhọt, vàng da, ho suyễn; điên cuồng, mù, điếc, câm, ngớ ngẩn; mụn cóc, gù lưng, bệnh thu (?), trăm khớp đau nhức; bụng trướng, khí hư (?), thân thể phù thũng.
Như vậy, A-nan! Đất, nước, lửa, gió, một thứ tăng lên thì sinh trăm bệnh: gió nhiều quá thì sinh trăm bệnh, nóng nhiều thì sinh trăm bệnh, lạnh nhiều thì sinh trăm bệnh, ăn nhiều thì tăng trăm bệnh; ba thứ hợp lại, gió, lạnh, nóng dồn tụ, thì bốn trăm lẻ bốn bệnh cùng lúc nổi lên, huống chi là những hoạn nạn khác không thể đếm: hoặc bị chặt tay, chặt chân, cắt tai, xẻo mũi, hoặc bị chém đầu; hoặc bị xiềng xích, roi gậy đánh đập; bị nhốt trong ngục tù, tra khảo, gia hình; hoặc sợ người, hoặc sợ loài phi nhân (ma quỷ, các loài không phải người), sợ nạn địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh; khổ sở nơi đồng hoang với nạn muỗi mòng, chấy rận, bọ chét, ong đốt; nỗi sợ hổ, sói, sư tử, rắn rết.
Tính như vậy thì khổ không thể nói. Có nhiều điều mong cầu là gieo gốc khổ cực, cầu không được thì buồn rầu. Có điều mình ưa thích mà không được như ý; khi đã được rồi lại phải giữ gìn, làm ăn khổ cực. Có được gì rồi thì lòng ham muốn không chán, bị phiền não của trần lao (bụi đời mệt nhọc, tức những phiền muộn thế tục) làm ngăn trở rất nhiều."
Phật nói với A-nan: "Nói tóm lại: ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc – thân xác, thọ – cảm giác, tưởng – nhận biết, hành – tạo tác, thức – hay biết) là khổ; các nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), các suy (sáu trần làm hao mòn thiện tâm), suy tưởng nghĩ ngợi nhiều, do đó sinh ra khổ. Vì vậy khởi lên kiêu mạn, tự cao tự đại, lòng tự do chạy nhảy không yên; từng điều một nên quán xét theo lẽ tự nhiên. Ví như bánh xe không ở yên một chỗ; nằm hay dậy, trên giường hay dưới đất, ca múa cười đùa, đều nên quán tưởng là khổ. Dù đi kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi để tu tập), ngồi, đứng dậy, đi bộ, cũng thường nên nghĩ đến khổ: phiền não, hoạn nạn không thể đếm xiết, không có một điều gì đáng vui. Ở chỗ đi kinh hành, chớ khởi ý tưởng an vui; lòng dừng ngồi mà không đi, không ở trên giường, cũng nên biết đó là khổ cực."
A-nan nói: "Chớ khởi ý tưởng an vui."
Phật bảo A-nan: "Dù trong oai nghi (bốn tư thế đi, đứng, nằm, ngồi theo đúng phép tắc) mà không được nghỉ ngơi, thì có bao nhiêu nỗi khổ vô lượng; thế mà trong lòng tự nghĩ rằng an vui không khổ. Như vậy, A-nan! Sinh tử khó có niềm vui, tính ra có hai điều khổ: tự xét thấy thân mình khổ, và vì người khác mà khổ. Quán xét hai lẽ ấy, nên tự xem xét: 'Ta tuy đã xuất gia, do đâu mà được trí tuệ, được quả báo an ổn không lo hoạn?' Những thứ nhận được như đồ ăn, y phục, chăn mền, giường nằm, thuốc men khi bệnh, đều phải làm cho người thí chủ được quả báo lớn, được ánh sáng lớn, lợi ích rộng khắp không cùng."
Phật bảo A-nan: "Nên học như thế. Ý A-nan nghĩ sao? Sắc (thân xác và mọi vật chất) là thường còn hay vô thường (không thường còn, luôn biến đổi)?"
A-nan đáp: "Vô thường, bạch Thiên Trung Thiên!"
"Nếu vô thường thì là khổ hay không khổ?"
A-nan bạch Phật: "Rất khổ, bạch Thiên Trung Thiên!"
"Lại những việc vô thường thì rồi sẽ chia lìa, các pháp không thường còn. Đệ tử của bậc hiền thánh nghe giảng lẽ này, há còn khởi ý nghĩ: 'Có ta, có tôi, đây là của tôi' chăng?"
A-nan bạch Phật: "Không thể, bạch Thiên Trung Thiên!"
"Sắc, thống dương (cảm giác), sinh tử (tạo tác), thức là thường còn hay vô thường?"
Đáp: "Vô thường."
Phật hỏi: "Nếu là vô thường thì là khổ hay là vui? Đệ tử của bậc hiền thánh nghe giảng lẽ này, há còn nghĩ 'có ta, có tôi, đây là của tôi' chăng?"
Đáp: "Không thể, bạch Thiên Trung Thiên!"
"Vì thế, A-nan! Xét tất cả sắc, dù là quá khứ, vị lai hay hiện tại, trong hay ngoài, thô hay tế, đẹp hay xấu, xa hay gần, đều không phải là ta, không phải là cái kia, cũng không phải thân ta. Người trí sáng suốt thông đạt há chẳng quán xét như thế một cách bình đẳng sao? Nếu, A-nan, đệ tử của bậc hiền thánh nhàm chán sắc, nhàm chán thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức; nếu nhàm chán được thì lìa bụi nhơ; lìa bụi nhơ thì được độ thoát; nếu chí hướng về độ thoát, đến được độ thoát thì thấy trí tuệ, dứt hết sinh tử, phạm hạnh được ca ngợi (đã thành tựu), việc cần làm đã làm xong, liền qua đến bờ bên kia (tức Niết-bàn, nơi dứt hết khổ đau), mà vẫn thị hiện ở bờ bên này (?)."
Khi Phật giảng kinh này, hiền giả A-nan được pháp nhãn sinh ra (con mắt thấy rõ chân lý, tức chứng quả vị đầu tiên trên đường giải thoát); năm trăm vị tỷ-kheo dứt sạch lậu hoặc (các phiền não làm rò rỉ, đưa đến sinh tử), tâm ý được giải thoát; hiền giả A-nan, năm trăm đệ tử, chư thiên (các vị trời), long thần (các loài rồng và thần linh hộ pháp) nghe kinh đều vui mừng.
Kinh Bào Thai do Phật nói
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video