Thiên 1 — Kinh Phật dạy Bồ-tát tu tập sáu ba-la-mật ở bên trong (toàn văn)

 # Kinh Phật nói về việc Bồ-tát tu tập sáu Ba-la-mật ở bên trong

 Kinh Phật nói về việc Bồ-tát tu tập sáu Ba-la-mật ở bên trong

 Đời Hậu Hán, Nghiêm Phật Điều dịch

 Kinh Phật nói về việc Bồ-tát tu tập sáu Ba-la-mật ở bên trong

 Đời Hậu Hán, sa-môn (người xuất gia tu hành theo đạo Phật) Nghiêm Phật Điều, người đất Lâm Hoài, dịch

 Phật dạy: Ai muốn học đạo Bồ-tát (con đường tu hành của bậc Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) thì nên bắt đầu từ đây: một là sổ (đếm hơi thở), hai là tùy (theo dõi hơi thở), ba là chỉ (dừng tâm lại, giữ yên một chỗ), bốn là quán (soi xét, quan sát), năm là hoàn (quay về, thu tâm trở lại), sáu là tịnh (làm cho tâm trong sạch). Phật dạy: Một là sổ, đó là đàn Ba-la-mật (hạnh bố thí, một trong sáu pháp tu đưa người qua bờ sinh tử). Người đếm hơi thở thì thần thức được lên cõi trời; như vậy là bố thí cho thần thức trong thân mình, tự đạt đến quả Tu-đà-hoàn (bậc thánh thứ nhất, đã vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (bậc thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ mà không có thầy chỉ dạy), cho đến được thành Phật. Đó là đàn Ba-la-mật bên trong; nhờ bố thí mà được qua bờ.

 Phật dạy: Hai là tương tùy (theo dõi nhau), đó là thi Ba-la-mật (hạnh giữ giới). Ý cùng với tâm theo nhau, cùng ra cùng vào với hơi thở; không nghĩ điều tà vạy, ý không lay chuyển, như thế là không phạm điều cấm của đạo. Đó là thi Ba-la-mật bên trong; nhờ không phạm điều cấm của đạo mà được qua bờ. Phật dạy: Ba là chỉ, đó là sằn-đề Ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục). Khi ý muốn dâm dục, giận dữ, oán hờn mà nhịn được, không làm theo; miệng thèm của ngọt béo, món ngon, thân muốn được những thứ mềm mịn trơn láng, mà tự chế ngự được ý, nhịn được, không nhận lấy. Đó là sằn-đề Ba-la-mật bên trong; nhờ nhẫn nhục mà được qua bờ. Phật dạy: Bốn là minh quán (soi xét sáng suốt), đó là duy-đãi Ba-la-mật (hạnh tinh tấn, tức siêng năng không lười biếng). Bên trong thì quán xét ba thân thể (?), bên ngoài thì quán xét muôn vật, thấy tất cả đều sẽ hư hoại, không có gì còn mãi. Không còn tham lam nữa, tâm hướng về đạo, nghĩ đến vô vi (cảnh giới không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt, tức Niết-bàn), thường phân biệt rõ ràng, không lười nhác. Đó là duy-đãi Ba-la-mật bên trong; nhờ tinh tấn mà được qua bờ.

 Phật dạy: Năm là hoàn, đó là thiền Ba-la-mật (hạnh thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên nhất). Cắt đứt sáu nhập, quay trở lại khỏi năm ấm. Thế nào là sáu nhập (sáu đường mà cảnh bên ngoài lọt vào thân tâm qua các giác quan)? Sắc (hình sắc) lọt vào mắt là suy (điều làm hao tổn, làm hại tâm); tiếng lọt vào tai là suy; mùi hương lọt vào mũi là suy; vị lọt vào miệng là suy; sự mềm mịn trơn láng lọt vào thân là suy; nghĩ ngợi nhiều làm cho tâm suy. Đó là sáu nhập, cũng gọi là sáu suy, cũng là năm ấm. Thế nào là năm ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm con người, che lấp chân tính)? Là sắc ấm (phần thân thể vật chất), thống dương ấm (phần cảm thọ, tức cảm giác đau, ngứa, vui, khổ), tư tưởng ấm (phần tưởng, tức nhận biết hình tướng, khái niệm), sinh thù ấm (?) (phần hành, tức những tạo tác, chuyển động của tâm), thức ấm (phần nhận biết phân biệt). Đó là năm ấm. Quay về thân mình, giữ sự trong sạch, dứt bỏ mong cầu, nghĩ về tính không (mọi vật không có tự tính cố định, không thật có). Đó là thiền Ba-la-mật bên trong; nhờ giữ tâm vào một mối mà được qua bờ.

 Phật dạy: Sáu là tịnh, đó là bát-nhã Ba-la-mật (hạnh trí tuệ, thấy rõ thật tướng của mọi vật). Biết rằng con người và muôn vật đều sẽ tiêu diệt; ý không còn nhơ bẩn hướng về sinh tử, ái dục đã dứt (?); tâm trong sạch, trí tuệ thành tựu. Đó là ma-ha bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ lớn đưa người qua bờ) bên trong; nhờ trí tuệ sáng suốt mà được qua bờ. Có người hỏi: Thế nào là đàn? Thế nào là thi? Thế nào là sằn? Thế nào là duy-đãi? Thế nào là thiền? Thế nào là bát-nhã? Thế nào là ba-la-mật? Phật dạy: Đàn là bố thí; thi là giữ giới; sằn là nhẫn nhục; duy-đãi là tinh tấn; thiền là bỏ điều ác; bát-nhã là trí tuệ sáng suốt. Ba-la là từ trong sinh tử mà được qua bờ; mật là không cùng tận. Đó là sáu Ba-la-mật.

 Hỏi: Vì cớ gì mà có đúng sáu Ba-la-mật?

 Phật dạy: Vì con người có dâm dục, giận dữ, oán hờn, ngu si. Làm việc bố thí là để trừ lòng tham xấu; giữ giới là để trừ dâm dục và giận dữ; nhẫn nhục là để trừ oán hờn; tinh tấn là để trừ lười biếng; nhất tâm (giữ tâm chuyên một) là để trừ ý tán loạn; trí tuệ là để trừ ngu si. Vì muốn trừ bỏ sáu việc ấy, nên lập ra sáu Ba-la-mật này.

 Phật dạy: Con người có sáu tên giặc ẩn nấp (chỉ sáu giác quan: thân, mắt, tai, mũi, miệng, ý), vì muốn chặn đứng sự trộm cướp và điều ác của chúng (?), nên lập ra đàn Ba-la-mật để chế ngự thân; thi Ba-la-mật để chế ngự mắt; sằn-đề Ba-la-mật để chế ngự tai; duy-đãi Ba-la-mật để chế ngự mũi; thiền Ba-la-mật để chế ngự miệng; bát-nhã Ba-la-mật để chế ngự ý.

 Hỏi: Vì cớ gì thân ứng với đàn Ba-la-mật?

 Phật dạy: Người xin đầu thì cho đầu, xin mắt thì cho mắt, xin thịt thì cho thịt, gieo thân cho cọp đói ăn. Đó là bố thí, nên thuộc về đàn Ba-la-mật.

 Hỏi: Vì cớ gì mắt ứng với thi Ba-la-mật?

 Phật dạy: Mắt không chạy theo hình sắc, ý không rối loạn nghĩ ngợi. Đó là giữ giới, nên thuộc về thi Ba-la-mật.

 Hỏi: Vì cớ gì tai ứng với sằn-đề Ba-la-mật?

 Phật dạy: Tai nghe lời độc ác mà không giận hờn. Đó là nhẫn nhục, nên thuộc về sằn-đề Ba-la-mật.

 Hỏi: Vì cớ gì mũi ứng với duy-đãi Ba-la-mật?

 Phật dạy: Mũi biết hơi thở ra vào, thường giữ không rời. Đó là tinh tấn, nên thuộc về duy-đãi Ba-la-mật.

 Hỏi: Vì cớ gì miệng ứng với thiền Ba-la-mật?

 Phật dạy: Miệng không chửi mắng, không nói hai lưỡi (đặt điều nói xấu để chia rẽ người với người), không nói dối, không nói lời thêu dệt hoa mỹ vô ích. Đó là lặng yên, nên thuộc về thiền Ba-la-mật.

 Hỏi: Vì cớ gì ý ứng với bát-nhã Ba-la-mật?

 Phật bảo A-nan (thị giả, người theo hầu Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi): Các ông tu đạo, phải luôn hiểu rõ, biết chắc mọi thứ nhơ bẩn, đục nhớp, và sự trong sạch tự nhiên vốn không sinh không diệt; phải dứt hết các căn (các giác quan cùng gốc rễ phiền não nảy sinh từ đó). Các căn đã dứt rồi thì không còn sinh lại được nữa. Người tu đạo phải phát tâm bình đẳng, cứu độ rộng khắp hết thảy chúng sinh, bắc cây cầu Pháp (giáo pháp của Phật, ví như cây cầu đưa người qua sông sinh tử), làm cho hết thảy đều được bước vào cửa Pháp, rộng rãi xướng lên lời dạy để dẫn dắt mọi người.

 Không đầu mối, không đáy, không hình, không tiếng, không bờ, không mé, không trên, không dưới — phải lập lời dạy và đem ra ban rải như thế. Phải giữ Pháp trong bản vô (cái vốn không, tức thật tướng rỗng không của mọi vật, cách dịch xưa của chữ "chân như"), phải khiến cho như Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) mà cầu đạo (?). Đạo phải ở nơi tâm; tâm ý không ngay chính thì đạo cũng không sinh. Lập hạnh tu thì phải ở trong bản vô, nhờ đó mà nhơ đục được trừ bỏ. Trong ngoài đều trong sạch; từ trong sạch mà thấy sáng tỏ, nhờ đó đạt đến tự nhiên, và đã hiện ra sự trong sạch của tính không. Sạch rồi lại sạch, không rồi lại không; rỗng không chẳng có gì cả — ấy mới là đạo.

 Đạo vốn là không, không nương tựa vào đâu: trên không có gì để níu, dưới không có gì để dựa, bên trái không có gì để kéo, bên phải không có gì để nắm; tự nhiên mà đứng vững, lấy sự trong sạch làm gốc. Vì là cái không của "không của không", nên gọi là Nê-hoàn (tức Niết-bàn, cảnh giới đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử). Ở trong cái có mà không có gì, nên đó là có; ở trong cái không mà chẳng phải không, ấy là không; ở trong sự đạt được mà không có gì đạt được, ấy mới là đạt được vậy.

 (Mười bậc của Bồ-tát:) Bậc thứ nhất: Bồ-tát Phát Ý (mới phát tâm cầu đạo) — Bậc thứ hai: Bồ-tát Trì Địa (giữ vững nền tảng tu hành)

 Bậc thứ ba: Bồ-tát Ứng Hành (tu hành đúng như pháp) — Bậc thứ tư: Bồ-tát Sinh Quý (sinh vào dòng dõi cao quý của Phật pháp)

 Bậc thứ năm: Bồ-tát Tu Thành (tu tập đã thành tựu) — Bậc thứ sáu: Bồ-tát Hành Đăng (công hạnh tiến lên cao)

 Bậc thứ bảy: Bồ-tát Bất Thoái Chuyển (không còn lùi bước trên đường đạo) — Bậc thứ tám: Bồ-tát Đồng Chân (trong sạch như đứa trẻ, không nhiễm dục)

 Bậc thứ chín: Bồ-tát Liễu Sinh (thấu rõ lẽ sinh) — Bậc thứ mười: Bồ-tát Bổ Xứ (bậc sắp nối ngôi vị Phật, chỉ còn một đời nữa là thành Phật)

 Kinh Phật nói về việc Bồ-tát tu tập sáu Ba-la-mật ở bên trong

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video