# Địa lý biện hoặc (Phân giải những điều mê lầm về địa lý; "địa lý" ở đây là thuật phong thủy, tức thuật xem thế núi, dòng nước, phương hướng để chọn đất táng mộ, dựng nhà)
"Địa lý biện hoặc", (đời Thanh) Mã Thái Thanh soạn.
Lời tựa:
Thuật kham dư (tức thuật phong thủy; "kham" là trời, "dư" là đất, chỉ việc xem xét trời đất, núi sông để chọn chỗ đặt mộ, dựng nhà) từ xưa đến nay đời nào cũng có thầy giỏi. Họ nghiên cứu, suy tính vừa tinh vừa tường tận, có thể nói là đã đến mức cùng cực. Nhưng thầy giỏi thì cách mấy đời mới có một người, không dễ gặp được. Dù có lối truyền miệng, dạy bằng lòng hiểu lòng, người đời cũng chẳng được nghe biết nhiều. Vì thế bọn mạo danh thầy giỏi, nói càn là có bí quyết, mới mọc lan ra khắp nơi.
Chúng dám bày thuật giả để lừa đời, chẳng qua vì xương khô không biết nói: đặt vào quan tài, chôn xuống đất xong là chúng nhận tiền tạ rồi đi. Đến khi tai họa phát ra, nhanh thì một năm nửa năm, chậm thì mười mấy năm mới thấy. Lúc ấy chúng lại khoe rằng sức đất phải ba năm mươi năm mới phát, để lừa dối người ta. Khắp đời, con hiền cháu thảo vì thế mà người chết, nhà có tang, gia sản tan nát. Cái hại thảm khốc ấy viết không sao kể xiết. Thỉnh thoảng có lần đoán trúng, chúng lại tự khoe là thấy biết rõ ràng, thấu đáo như thông được với thần linh. Thật ra người có căn cứ chắc chắn thì trăm người chẳng được một.
Lúc mới hai mươi tuổi, tôi từng nghe lời các nhà phong thủy, lại biết những chuyện "sừng rồng", "trâu nằm" (điển cố về người xưa tìm được đất tốt để táng mà con cháu hiển đạt: Quách Phác táng mẹ ở thế đất gọi là "sừng rồng"; Đào Khản được chỉ chỗ đất có con trâu nằm ngủ mà làm mộ cha). Trong lòng thầm ngưỡng mộ, tôi bèn tìm khắp các loại tranh vẽ, sách vở về địa lý, lắng lòng suy nghĩ, chẳng kể mùa lạnh hay mùa nóng. Hễ ai có tiếng tăm lừng lẫy, tôi đều hết lòng đến xin chỉ bảo.
Những người bàn về hình thế (phần xem hình dáng, đường thế của núi non, sông nước) thì có người tinh, có người không tinh, nhưng đại thể cũng na ná nhau, chỉ khác chút ít. Còn khi nói về lý khí (phần xét luồng khí theo phương hướng, thời vận, số lý), nào là ngũ hành tam hợp (phép của phái Tam hợp: lấy năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ cùng ba vị trí sinh, vượng, mộ ghép thành "cục" để định hướng), nào là bát sa (phép "gạt sa": dùng la bàn xét phương vị các gò đồi chung quanh mộ để đoán tốt xấu), phụ tinh (phép phối các sao theo quẻ để định tốt xấu cho núi, nước), thì toàn là thứ thuyết bắt gió bắt bóng, không có căn cứ. Đó chính là cái mà người đời gọi là "nghề miệng sắt" (nghề ăn nói chắc nịch như đinh đóng cột mà chẳng có căn cứ).
Tháng tư âm lịch năm Đinh Mùi, niên hiệu Đạo Quang (năm 1847), tôi mới gặp tiên sinh họ Lý, hiệu Chấn Vũ, người Lạc Đình, ở kinh đô. Từ đó tôi mới biết tài nghề của Quản, Quách, Dương, Tằng (bốn bậc thầy phong thủy đời xưa: Quản Lộ, Quách Phác, Dương Quân Tùng, Tằng Văn Địch) quả thật có cái chân truyền. Tôi bèn làm lễ nhận ông làm thầy, theo học lâu ngày và được ông truyền cho hết sở học. Từ đó, đi đến đâu tôi cũng xem xét lại các mộ cũ, dù là mộ đã mấy trăm năm, đoán ra đều khớp cả. Nhưng tôi cũng không dám dễ dãi nói với người khác, sợ phạm vào điều kiêng kỵ của trời đất, đấng tạo hóa.
Tháng chạp năm Giáp Tý, niên hiệu Đồng Trị (năm 1864), người bạn già của tôi là ông Trương, hiệu Dung Khê, về quê táng cha mẹ. Ông cũng là người tinh về hình thế. Ông cùng tôi ngày thì đi xem đất với nhau, đêm thì nằm chung giường. Nghe tôi kể những lần xét rõ việc đã qua, đoán trước việc sắp tới đều ứng nghiệm, ông bảo tôi: "Sao anh không viết thành sách để chỉ cho người đời sau?" Tôi đáp: "Ngày trước tôi đã hẹn với thầy Lý, thề không truyền bừa bãi, nhờ vậy mới được nghe hết bí quyết của thầy. Nay không thể phản lại thầy được." Ông lại nói: "Thôi thì giữ lại ý chỉ chân thật, chỉ nói đại khái để người ta biết nên theo đường nào, có được không?" Tôi không từ chối được, bèn chép lại những lời hỏi đáp với người khác ngày thường, đặt tên là "Địa lý biện hoặc". Bí quyết tuy không nằm ở đây, nhưng cũng chưa hẳn là không nằm ở đây; người có lòng sáng suốt đọc qua sẽ tự biết.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video