Thiên 16 — Danh mục các khóa

 Danh mục các khóa (các thế quẻ trong phép bói Lục Nhâm; mỗi khóa là một kiểu cục diện xếp đặt từ can ngày, chi ngày trên thiên bàn và địa bàn, có tên và cách luận riêng).

 Khóa Nguyên Thủ (khóa đứng đầu): trong bốn khóa (bốn cặp chữ lập ra từ can ngày và chi ngày, mỗi cặp gồm một chữ trên ở thiên bàn – vòng chữ được xoay – và một chữ dưới ở địa bàn – vòng chữ đứng yên) chỉ có một khóa mà chữ trên khắc chữ dưới (khắc: theo ngũ hành, cái này chế ngự, làm hại cái kia). Trời đất được đúng ngôi, muôn loài hanh thông. — Khóa thứ nhất, ứng với quẻ Càn (tên quẻ trong Kinh Dịch).

 Khóa Trùng Thẩm (xét lại kỹ): chỉ có một khóa mà chữ dưới khắc ngược lên chữ trên (gọi là "tặc", tức kẻ dưới phạm kẻ trên), như bề tôi can ngăn vua, phải xét kỹ rồi mới làm. — Khóa thứ hai, ứng với quẻ Khôn.

 Khóa Tri Nhất (biết chọn lấy một): trong các khóa có hai chỗ khắc giữa trên và dưới, thì chọn chữ "tỉ" (chữ cùng tính âm hay dương với can ngày) mà dùng, trước hết giữ lấy mực trung. — Khóa thứ ba, ứng với quẻ Tỉ.

 Khóa Thiệp Hại (lội qua chỗ hại): khi các chữ khắc đều là "tỉ", hoặc đều không "tỉ", thì đo mức gian nan trên đường mỗi chữ trở về nhà (về vị trí gốc của nó trên địa bàn, đếm xem bị khắc bao nhiêu lần), chia sâu cạn để chọn. — Khóa thứ tư, ứng với quẻ Khảm.

 Khóa Dao Khắc (khắc từ xa): bốn khóa không có khắc trực tiếp, mà chữ trên các khóa với can ngày khắc nhau từ xa; chữ trên khắc can ngày gọi là Hao Thỉ (mũi tên bằng cỏ hao), can ngày khắc chữ trên gọi là Đạn Xạ (bắn viên đạn), thế lực đều nhẹ. — Khóa thứ năm, ứng với quẻ Khuể.

 Khóa Mão Tinh (?) (khóa sao Mão, nguyên văn chép "Ngang" có lẽ là chữ sai): bốn khóa không có khắc, cũng không có khắc từ xa. Ngày âm thì như nằm phục che mắt (?), ngày dương thì như cỏ bồng xoay chuyển mà gặp (?) (tức ngày dương ngẩng lên lấy chữ ở trên vị trí Dậu, ngày âm cúi xuống lấy chữ ở dưới vị trí Dậu). — Khóa thứ sáu, ứng với quẻ Lý.

 Khóa Biệt Trách (tìm riêng chỗ khác): không có khắc, bốn khóa chỉ đủ ba (vì có hai khóa trùng nhau). Ngày cương (ngày can dương) lấy theo số ba, ngày nhu (ngày can âm) lấy theo số sáu, lấy chín làm gốc (?). — Khóa thứ bảy.

 Khóa Bát Chuyên (tám chữ quy về một chỗ): chỉ có hai khóa thực, đều không có khắc; ngày dương thì đếm thuận, ngày âm thì đếm ngược mà lấy chữ. — Khóa thứ tám, ứng với quẻ Đồng Nhân.

 Khóa Phục Ngâm (nằm im mà rên): thiên bàn và địa bàn đều không động (chữ trên trùng đúng chữ dưới); ngày Ất, ngày Quý và khi có khắc thì cách lấy khác đi. — Khóa thứ chín, ứng với quẻ Cấn.

 Khóa Phản Ngâm (quay ngược mà rên): thiên bàn và địa bàn đối xung nhau; có khắc thì lấy theo lối qua lại; không có khắc thì dùng phép Tỉnh Lan (lan can giếng) cho các ngày Sửu, Mùi với can Ất, Tỵ, Tân (?). — Khóa thứ mười, ứng với quẻ Chấn.

 Khóa Tam Quang (ba ánh sáng): dụng thần (chữ được chọn làm điểm khởi đầu của ba truyền – ba chữ diễn biến của sự việc – tượng trưng cho việc được hỏi) cùng can ngày và thìn (ở đây chỉ chi ngày) đều vượng; mùa vượng, thiên tướng (mười hai vị thần đi kèm các chữ, như Quý Nhân, Thanh Long…) là tướng lành thì muôn việc đều thông. — Khóa thứ mười một, ứng với quẻ Bí.

 Khóa Tam Dương (ba dương): can ngày, chi ngày và dụng thần đều vượng; can ngày và chi ngày ở phía trước Quý Nhân (vị thần đứng đầu trong mười hai thiên tướng), Quý Nhân lại đi thuận. — Khóa thứ mười hai, ứng với quẻ Tấn; còn gọi là Tứ Thuận (bốn điều thuận).

 Khóa Tam Kỳ (ba điều lạ): tuần Giáp Tý, Giáp Tuất (tuần: chuỗi mười ngày theo can chi, mở đầu bằng một ngày Giáp) tìm Đại Cát (tức chữ Sửu); tuần Giáp Thân, Giáp Ngọ lấy Tý; tuần Giáp Thìn, Giáp Dần lấy Hợi (chữ "Thìn" cuối câu có lẽ thừa) (?). — Khóa thứ mười ba, ứng với quẻ Dự.

 Khóa Lục Nghi (sáu nghi): chữ đầu tuần, tức sáu ngày Giáp, móc đầu mà phát dụng (làm chữ khởi đầu ba truyền) (?); còn Nhật Nghi (nghi theo chi ngày) thì từ Ngọ đếm ngược, từ Mùi đếm thuận, là tốt. — Khóa thứ mười bốn, ứng với quẻ Đoài.

 Khóa Thời Thái (gặp thời thông suốt): Thái Tuế (thần của năm, tức chi của năm hiện tại) phát dụng, ở phương của năm và ngày; có Thanh Long, Lục Hợp (hai thiên tướng lành), có tài, có đức thì mạnh nhất. — Khóa thứ mười lăm, ứng với quẻ Thái; còn gọi là Thiên Ân (ơn trời).

 Khóa Long Đức (đức của rồng): Thái Tuế cùng Nguyệt Tướng (vị thần của tháng, định theo vị trí mặt trời trên trời, đặt lên giờ xem để xoay thiên bàn) và Thiên Ất (tức Quý Nhân) phát dụng, đem lại phúc lành. — Khóa thứ mười sáu, ứng với quẻ Cách.

 Khóa Quan Tước (chức quan, tước vị): Thái Tuế, chữ của tháng cùng hành niên (chữ chỉ tuổi đang đi của người hỏi) và bản mệnh (chữ năm sinh); Dịch Mã (thần ngựa trạm, chủ việc đi lại, thăng chuyển), Thiên Khôi (tức chữ Tuất) và Thái Thường (thiên tướng chủ ấn tín, lễ phục) phát dụng. — Khóa thứ mười bảy, ứng với quẻ Ích.

 Khóa Phú Quý (giàu sang): Thiên Ất cưỡi lên chữ đang vượng tướng (đang mạnh theo mùa); can ngày cưỡi lên hành niên, bản mệnh mà sinh cho nhau là tốt. — Khóa thứ mười tám, ứng với quẻ Đại Hữu.

 Khóa Hiên Cái (xe có lọng che): ba truyền là Ngọ, Mão, Tý; gặp tháng Giêng và tháng Bảy là đúng cách. — Khóa thứ mười chín, ứng với quẻ Thăng.

 Khóa Chú Ấn (đúc ấn): phát dụng là Tuất gia lên trên Tỵ; Tuất là ấn, Mão là khuôn (?), Tỵ là lò, Thái Thường là dây đeo ấn. — Khóa thứ hai mươi, ứng với quẻ Đỉnh.

 Khóa Trác Luân (đẽo bánh xe): Thái Xung (tức chữ Mão) gia lên trên Thân mà truyền ra; Mão là bánh xe, Canh là cái rìu; ngày Ất, ngày Canh thì vui (vì Ất với Canh hợp nhau). — Khóa thứ hai mươi mốt, ứng với quẻ Di.

 Khóa Dẫn Tòng (dẫn trước, theo sau): truyền đầu và truyền cuối kèm hai bên can ngày, chi ngày; lại có Quý Nhân dẫn kèm can ngày và hành niên thì tốt. — Khóa thứ hai mươi hai, ứng với quẻ Hoán.

 Khóa Hanh Thông (thông suốt): ba truyền lần lượt sinh cho can ngày; có hai cách là trời sinh (thiên bàn sinh) và đất sinh (địa bàn sinh). — Khóa thứ hai mươi ba, ứng với quẻ Tiệm.

 Khóa Phồn Xương (sinh sôi thịnh vượng): hành niên của vợ chồng làm dụng thần, có đức, có hợp, lại vượng tướng, ứng với quẻ Hàm. — Khóa thứ hai mươi bốn, ứng với quẻ Hàm; còn gọi là Đức Dựng (thai nhờ đức), Vượng Dựng (thai lúc vượng).

 Khóa Phồn Hoa (hưng thịnh rực rỡ): Quý Nhân vượng, Lộc (chữ lộc của can ngày) và Mã (Dịch Mã) phát dụng; can ngày, chi ngày, hành niên, bản mệnh đều có tướng lành truyền tới. — Khóa thứ hai mươi lăm, ứng với quẻ Sư.

 Khóa Đức Khánh (phúc lành nhờ đức): có Thiên Đức và Nguyệt Đức (các thần đức theo tháng, chủ giải hung, ban phúc); can đức và chi đức làm dụng thần là hàng đầu. — Khóa thứ hai mươi sáu, ứng với quẻ Nhu.

 Khóa Hợp Hoan (hòa hợp vui vẻ): trên can ngày có độn can (can được gán vào chữ chi theo tuần hiện tại) hợp với can ngày; có tướng lành, lại kèm tam hợp (ba chi hợp thành một cục) và lục hợp (hai chi hợp thành cặp) làm dụng. — Khóa thứ hai mươi bảy, ứng với quẻ Tỉnh.

 Khóa Hòa Mỹ (hòa thuận tốt đẹp): chỉ nói về việc trong bốn khóa; mỗi khóa tự hợp, hoặc các khóa hợp lẫn nhau, đều là vui. — Khóa thứ hai mươi tám, ứng với quẻ Phong.

 Khóa Trảm Quan (chém cửa ải): Khôi Cương (tức Tuất và Thìn) ở trên can ngày, chi ngày làm dụng; đất chồng chất lấp cửa, phải chém cửa ải mà đi. — Khóa thứ hai mươi chín, ứng với quẻ Độn.

 Khóa Bế Khẩu (ngậm miệng): chữ cuối tuần gia lên chữ đầu tuần; lại có Huyền Vũ, Thái Âm (hai thiên tướng chủ việc mờ ám, kín đáo) đi ngược bốn ngôi mà theo (?). — Khóa thứ ba mươi, ứng với quẻ Khiêm; còn gọi là Hình Đức.

 Khóa Du Tử (kẻ đi xa): chữ Tứ Quý (bốn chữ cuối mùa: Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) làm dụng, lại cưỡi thần Đinh (độn can Đinh, chủ động, đi lại); nếu gặp thêm Thiên Mã thì là kẻ đi đông đi tây. — Khóa thứ ba mươi mốt, ứng với quẻ Quan.

 Khóa Tam Giao (ba lần giao nhau): chữ Tứ Trọng (bốn chữ giữa mùa: Tý, Ngọ, Mão, Dậu) gia lên chữ Tứ Trọng, ba truyền đều là chữ Trọng, lại gặp Thái Âm, Lục Hợp. — Khóa thứ ba mươi hai, ứng với quẻ Cấu.

 Khóa Loạn Thủ (đầu óc rối loạn, trên dưới đảo lộn): chi ngày gia lên can ngày mà khắc can ngày; can ngày gia lên trên chi ngày mà bị chi khắc cũng vậy. — Khóa thứ ba mươi ba, ứng với quẻ Quan.

 Khóa Chuế Tế (?) (chàng rể ở nhà vợ): chi ngày đến ngôi can ngày mà bị can khắc; can ngày gia lên trên chi ngày mà khắc chi ngày cũng là cách này. — Khóa thứ ba mươi bốn, ứng với quẻ Lữ.

 Khóa Xung Phá (xung đột, phá vỡ): chữ xung (chữ đối đỉnh) của can ngày, chi ngày làm dụng thần, lại kèm thêm thần Phá của năm và của tháng. — Khóa thứ ba mươi lăm.

 Khóa Dâm Dật (dâm đãng buông thả): Thiên Hậu, Lục Hợp cưỡi lên Mão, Dậu; trai lẳng lơ, gái dâm bôn, tình ý nằm trong đó. — Khóa thứ ba mươi sáu, ứng với quẻ Ký Tế.

 Khóa Vu Dâm (rối loạn dâm đãng): chỉ có ba khóa, trong đó có khóa khắc; các khóa giao nhau mà trên khắc dưới, trai gái tranh giành nhau. — Khóa thứ ba mươi bảy, ứng với quẻ Tiểu Súc.

 Khóa Giải Ly (chia lìa): can ngày và chi ngày khắc lẫn nhau ở phần dưới; hành niên, bản mệnh khắc lẫn nhau cũng gọi như thế. — Khóa thứ ba mươi tám.

 Khóa Cô Quả (mồ côi, góa bụa): xét ở trước và sau chữ Tứ Quý của mùa; mùa xuân thì Tỵ là sao Cô, Sửu là sao Quả. — Khóa thứ ba mươi chín.

 Ở địa bàn là Cô, ở thiên bàn là Quả; dương là Cô, âm là Quả, hiện ra trong cả ba bàn (?). — Khóa thứ bốn mươi.

 Khóa Độ Ách (vượt qua tai ách): ba khóa trên dưới khắc nhau; trên dưới khắc lẫn nhau thì già trẻ đều kinh sợ. — Khóa thứ bốn mươi mốt, ứng với quẻ Bác.

 Khóa Vô Lộc (không có lộc): bốn khóa đều là dưới khắc trên; kẻ tiểu nhân vô lễ, tung hoành ngang ngược. — Khóa thứ bốn mươi hai, ứng với quẻ Bĩ.

 Khóa Truân Phúc (gian truân và phúc): tám điều gian truân lẫn năm điều phúc; lành dữ trộn lẫn nên gọi tên như vậy. — Khóa thứ bốn mươi ba, ứng với quẻ Truân.

 Khóa Xâm Hại (bị xâm phạm, làm hại): can ngày, chi ngày kèm lục hại (sáu cặp chi hại nhau); nếu hành niên, bản mệnh phát dụng thì hung tàn nhất. — Khóa thứ bốn mươi bốn, ứng với quẻ Truân.

 Khóa Hình Thương (bị hình, bị thương): can ngày, chi ngày lấy tam hình (ba chi hình phạt lẫn nhau) làm dụng, lại kèm bản mệnh và hành niên. — Khóa thứ bốn mươi lăm, ứng với quẻ Tổn; còn gọi là Lăng Phạm (lấn át, xúc phạm).

 Khóa Nhị Phiền (hai điều phiền muộn): mặt trời (Thái Dương, tức Nguyệt Tướng) và mặt trăng (Thái Âm) gia lên chữ Tứ Trọng, cán Đẩu (sao Bắc Đẩu, tức Thiên Cương – chữ Thìn) đánh vào Sửu, Mùi, là nói về khóa này. — Khóa thứ bốn mươi sáu, ứng với quẻ Tụng.

 Khóa Thiên Họa (tai họa từ trời): vào ngày Tứ Lập (Lập Xuân, Lập Hạ, Lập Thu, Lập Đông) mà Tuyệt thần (chữ ở thế dứt hẳn của khí mùa trước) làm dụng; can của ngày hôm qua gia lên can của ngày hôm nay. — Khóa thứ bốn mươi bảy, ứng với quẻ Minh Di.

 Khóa Thiên Ngục (ngục trời): chữ ở thế mộ, thế tử, đang bị tù (bị khí mùa khắc chế) làm dụng; Thiên Cương quấn lên cung Mộc của can ngày (?). — Khóa thứ bốn mươi tám, ứng với quẻ Đại Quá.

 Khóa Thiên Khấu (giặc trời): vào một ngày trước Xuân Phân, Thu Phân, Hạ Chí, Đông Chí; Nguyệt Tướng gia lên chữ Ly Thìn (chữ chia lìa) (?) mà phát dụng trước. — Khóa thứ bốn mươi chín, ứng với quẻ Phệ Hạp.

 Khóa Thiên Võng (lưới trời): chữ giờ xem và dụng thần đều khắc can ngày; người có thai thì bị tổn hại, người bệnh thì bệnh dằng dai. — Khóa thứ năm mươi, ứng với quẻ Kiển.

 Khóa Phách Hóa (hồn phách tan biến): chữ ở thế tử, thế tù có Bạch Hổ (thiên tướng chủ tang tóc, máu huyết) đi theo; can ngày, chi ngày, hành niên và dụng thần gặp vậy thì tai họa liên tiếp. — Khóa thứ năm mươi mốt, ứng với quẻ Mông; còn gọi là La Võng (lưới giăng).

 Khóa Tam Âm (ba âm): Quý Nhân gặp thế gian truân, can ngày và chi ngày ở phía sau Quý Nhân; chữ tử, tù có Huyền Vũ, Bạch Hổ, và chữ giờ khắc hành niên. — Khóa thứ năm mươi hai, ứng với quẻ Trung Phu; còn gọi là Tứ Nghịch (bốn điều nghịch).

 Khóa Long Chiến (rồng đánh nhau): ngày Mão, ngày Dậu mà dụng thần cũng là Mão, Dậu; hành niên đứng ở Mão, Dậu thì việc gian nan trắc trở. — Khóa thứ năm mươi ba, ứng với quẻ Ly; còn gọi là Phi Hồn (hồn bay), Tang Phách (mất phách), Tang Môn (cửa tang).

 Khóa Tử Kỳ (?) (điềm chết lạ): Nguyệt Tướng quấn với Thiên Cương làm dụng; mồ mả, Tuế Phục (thần ẩn của năm) đến thì tai ương theo. — Khóa thứ năm mươi tư, ứng với quẻ Ly.

 Khóa Tai Ách (tai nạn, ách nạn): Tang Môn, Điếu Khách (các sát thần chủ tang tóc, viếng chết), Du Hồn (hồn lang thang) làm dụng; mồ mả, Tuế Hổ (Bạch Hổ của năm) ẩn bên cạnh tai ương. — Khóa thứ năm mươi lăm; còn gọi là Tử Sắc (sắc mặt chết).

 Khóa Ương Cữu (tai ương, lỗi lầm): ba truyền khắc can ngày, can ngày ở thế bị tù; thần (chữ) và tướng (thiên tướng) khắc nhau đánh nhau, lại cưỡi lên Mộ, đúng là cách này. — Khóa thứ năm mươi sáu, ứng với quẻ Quy Muội.

 Khóa Cửu Xú (chín điều xấu): các chữ Tý, Ngọ cùng Mão, Dậu phối với các ngày can Ất, Mậu, Kỷ, Tân, Nhâm. — Khóa thứ năm mươi bảy, ứng với quẻ Giải.

 Khóa Quỷ Mộ (quỷ và mộ): với can ngày, chi ngày, chữ quỷ (chữ khắc can ngày) lại là mộ; quỷ khắc, mộ che lấp thì họa đến nhà cửa và thân mình. — Khóa thứ năm mươi chín, ứng với quẻ Khốn; còn gọi là Quỷ Hô (quỷ gọi), Tang Môn, Ngũ Phần Tứ Sát (năm mồ bốn sát).

 Khóa Lệ Đức (khích lệ đức hạnh): xem phía trước và phía sau của can ngày, chi ngày; Thiên Ất đứng ở cửa "hai tám" (tức Mão và Dậu, ứng với tháng Hai và tháng Tám). — Khóa thứ sáu mươi, ứng với quẻ Tùy.

 Khóa Bàn Châu (ngọc lăn trên mâm): chữ của năm, tháng, ngày, giờ đều có đủ cả trong ba truyền và bốn khóa thì gọi là khóa này. — Khóa thứ sáu mươi mốt, ứng với quẻ Đại Tráng; cũng tức là cách Thiên Tâm (lòng trời), cách Hồi Hoàn (vòng quay trở lại).

 Khóa Toàn Cục (đủ trọn một cục): là khóa mà ba truyền thành tam hợp, gồm có trong đó các cục thủy, hỏa, mộc, kim, thổ. — Khóa thứ sáu mươi hai, ứng với quẻ Đại Súc.

 Khóa Huyền Thai (thai nhiệm mầu): ba truyền đều là chữ Tứ Mạnh (bốn chữ đầu mùa: Dần, Thân, Tỵ, Hợi); trong cái huyền diệu có cái thai, tên gọi và ý nghĩa rất sâu xa. — Khóa thứ sáu mươi ba, ứng với quẻ Gia Nhân.

 Khóa Liên Châu (chuỗi ngọc liền) và Liên Như (rễ cỏ liền nhau – ba truyền là ba chữ liên tiếp), kèm cả tiến và lùi; Gián Truyền (ba truyền cách quãng một chữ) đi thuận hay ngược đều bàn ở đây. — Khóa thứ sáu mươi tư, ứng với quẻ Phục; còn gọi là Gián Truyền, Tràng Chi (đụng chi), Tốn, Tràng Can (đụng can).

 Các khóa Lục Thuần (sáu khóa thuần nhất), Thập Nan (mười điều khó) cùng Vật Loại (các loại sự vật); thuyết về khóa chỉ có ba khóa thì rối rắm, nhiều ý khác nhau. — Khóa thứ sáu mươi lăm, ứng với quẻ Cách; còn gọi là Tân Cố (mới và cũ), Câu Kiểm (gò bó, kiềm giữ), Thủy Chung (trước sau).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video