Thiên 165 — Khóa Thiệp Hại

 Khóa Thiệp Hại. Úy Sơn nhân (?) nói: "Trên khắc dưới thì lấy Mạnh, Trọng trên thiên bàn làm nghiệm." Ghi lại để tham khảo. (Thiên bàn là vòng mười hai chi trên bàn trời trong phép bói Lục Nhâm. Mạnh là Dần, Thân, Tỵ, Hợi, các chi đầu mỗi mùa; Trọng là Tý, Ngọ, Mão, Dậu, các chi giữa mùa; Quý là Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, các chi cuối mùa.)

 Phàm khóa có hai trên khắc dưới hoặc hai dưới khắc trên mà đều cùng loại hoặc đều không cùng loại âm dương với can ngày, thì lấy thần nào đi qua địa bàn trở về nhà gốc mà chịu khắc sâu nhất làm dụng, gọi là khóa Thiệp Hại. (Bốn khóa là bốn cặp "trên – dưới" lập ra từ can ngày và chi ngày. "Khắc" là quan hệ ngũ hành, trong đó hành này chế ngự, làm hại hành kia. Dụng thần là thần được chọn làm truyền đầu, chủ về việc đang hỏi. Địa bàn là vòng mười hai chi cố định ở bàn đất. "Nhà gốc" là chỗ của chính chi ấy trên địa bàn.) Thiệp là lội qua, hại là khắc. Nếu thần ấy thuộc hành Thủy thì lấy số lớp Thổ gặp phải để tính sâu cạn (vì Thổ khắc Thủy). Như Hợi gia Sửu: Hợi đi tới, lần lượt qua Thìn, Mậu, Mùi, Kỷ, Tuất, năm lớp Thổ, mới về nhà gốc ở cung Hợi. (Mậu, Kỷ là can thuộc Thổ, gửi ở các cung trên địa bàn nên cũng tính.) Không kể Mạnh, Trọng, Quý hay cùng loại, chỉ lấy cái đi qua chịu khắc sâu nhất, nên gọi là Thiệp Hại. Người xem được khóa này thì mọi việc gian nan, ắt có chậm trễ, phải trải hết gió sương rồi mới được. Khóa này gồm thể của quẻ Khảm (quẻ Nước trong Kinh Dịch, nghĩa là hiểm trở), là tượng hết khổ đến ngọt.

 Lời tượng: "Sóng gió hiểm ác, lội qua gian nan. Mưu cầu danh lợi, tốn nhiều mưu mẹo. Hôn nhân có trở ngại, bệnh tật khó yên. Thai nghén chậm trễ, người đi xa chưa về." Nếu thần tướng dữ, lại có ba, bốn khóa khắc, thì tai họa sâu, khó giải, ứng với tượng hào Sơ Lục quẻ Khảm: "Hiểm chồng lên hiểm, rơi vào hố sâu." Còn nếu ta khắc người, can ngày, chi ngày vượng tướng (khí đang thịnh hoặc sắp thịnh theo mùa), thần tướng tốt, chịu khắc cạn, thì nỗi lo nhẹ, dễ giải, tuy việc khó nhưng cuối cùng thành, ứng với lời quẻ Khảm: "Có lòng tin, trong lòng hanh thông." Theo đó mà làm thì ắt có công.

 Ví dụ: tháng Giêng, ngày Đinh Mão, giờ Sửu, nguyệt tướng Hợi (nguyệt tướng là chi ứng với vị trí mặt trời trong tháng, đặt lên giờ xem để xoay bàn trời). Có hai khóa dưới khắc trên. Nếu bàn theo Trọng, Quý, thì Sửu gia Mão đi tới chỉ qua một lớp Ất mộc gửi trong Thìn rồi về nhà gốc ở cung Sửu. Còn Hợi gia Sửu đi tới qua Thìn, Mậu, Mùi, Kỷ, Tuất, năm lớp Thổ, rồi về nhà gốc ở cung Hợi. Đây là thiệp hại sâu, nên lấy Hợi gia Sửu làm dụng, là khóa Thiệp Hại.

 Hợi — Chu Tước (sơ truyền, tức truyền đầu; ba truyền đầu, giữa, cuối gọi chung là tam truyền, chỉ diễn biến của sự việc. Chu Tước và các tên sau là thiên tướng, tức mười hai vị thần tướng đi kèm các chi).

 Dậu — Quý Nhân (trung truyền).

 Mùi — Thái Âm (mạt truyền).

 Câu Trần … Thái Thường (các thiên tướng trên bốn khóa).

 Hợi, Sửu, Mão, Tỵ (thần ở trên của bốn khóa).

 Sửu, Mão, Tỵ, Đinh (phần dưới của bốn khóa).

 Thiên Không

 Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ (thiên bàn xếp quanh bốn phía).

 Dần … Mùi

 Sửu … Thân

 Tý, Hợi, Tuất, Dậu

 Quý Nhân

 Lời đoán: Khóa này được Thiệp Hại. Xem vào năm Hợi, Chu Tước phát dụng, việc liên quan đến tấu chương, kiện tụng còn do dự. Nên thấy thời cơ mà làm: đáng đi thì đi, đáng dừng thì dừng. Nếu tính sai mà động bừa thì chắc chắn như rơi vào chốn hiểm chồng chất, rồi mới được yên nhà.

 Phàm khóa có hai trên khắc dưới hoặc hai dưới khắc trên, thậm chí cả bốn khóa đều khắc, mà đều cùng loại hoặc đều không cùng loại, thì lấy thần Mạnh (Dần, Thân, Tỵ, Hợi) làm dụng, là cách Kiến Cơ. Nếu trong khóa có cả Trọng, Quý thì ắt phải chờ dùng thần Mạnh là chỗ cơ sâu (?). Vì việc lúc mới khởi thì họa phúc theo đó mà đến; thấy việc phải biết dấu hiệu ban đầu mà làm, nên gọi là Kiến Cơ (thấy được cơ). Xem việc có ngờ vực thì phải gấp thay đổi; nếu giữ lối cũ thì có nạn chậm trễ, khó gỡ.

 Lời tượng: "Lợi qua sông lớn, có lòng tin, giữ chính bền thì tốt. Hành động biết cơ, không đợi hết ngày. Danh lợi khó thành, thai nghén chưa chắc. Việc ngờ phải gấp sửa, chần chừ thì thất bại." Thần tướng tốt thì nói theo hướng tốt, dữ thì luận theo hướng dữ. Đây là tượng tính toán nhiều thì thắng, tính toán ít thì không thắng, sắp lội nước thì không dám xem nhẹ mà tiến.

 Ví dụ: tháng Tư, ngày Canh Tý, giờ Tuất, nguyệt tướng Thân. Có hai khóa trên khắc dưới; lấy Ngọ gia Canh, ở vị trí thuộc bốn Mạnh (can Canh gửi ở Thân), làm dụng, là cách Kiến Cơ.

 Ngọ — Đằng Xà (sơ truyền).

 Thìn — Lục Hợp (trung truyền).

 Dần — Thanh Long (mạt truyền).

 Huyền Vũ

 Thân, Tuất, Thìn, Ngọ

 Tuất, Tý, Ngọ, Canh

 Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ

 Dần … Mùi (Quý Nhân)

 (Thiên Không) Sửu … Thân

 Tý, Hợi, Tuất, Dậu

 Phàm khóa có khắc mà đều cùng loại hoặc đều không cùng loại, không có thần Mạnh, thì lấy Trọng hoặc Quý làm dụng, là cách Sát Vi. Vì Mạnh là sâu, Trọng là cạn, Quý chỉ là phần nhỏ. Khóa có khắc mà không có Mạnh thì phải xét kỹ chỗ khắc nhỏ ở Trọng, Quý, nên gọi là Sát Vi (xét chỗ nhỏ nhặt). Người xem được khóa này thì e có người bất nhân, hoặc kẻ tiểu nhân có ý mưu hại; phải lo nghĩ đề phòng thì không có gì đáng lo.

 Lời tượng: "Trong cười có dao, trong mật có thạch tín. Lợi gặp bậc đại nhân, ơn cũ ban chút ít. Tình người nông bạc, việc đời khó gỡ. Phòng giữ cho kín, lòng ham muốn phải tiết chế (?)." Mọi việc xét lành dữ của thần tướng mà nói. Đây là tượng tính ít thì thắng, không tính thì không thắng; chuộng giữ trung chính, không lợi qua sông lớn.

 Ví dụ: ngày Canh Tuất, giờ Thìn, nguyệt tướng Thân. Được hai khóa trên khắc dưới; lấy Thìn gia Tý, ở vị trí thuộc bốn Trọng, làm dụng, gọi là cách Sát Vi.

 Thìn — Huyền Vũ (sơ truyền).

 Thân — Huyền Vũ (?) (trung truyền).

 Tý — Đằng Xà (mạt truyền).

 Thiên Hậu

 Ngọ, Dần, Thìn, Tý

 Dần, Tuất, Tý, Canh

 Dậu, Tuất, Hợi, Tý

 Thân … Sửu (Quý Nhân)

 Mùi … Dần

 Ngọ, Tỵ, Thìn, Mão

 Phàm khóa Thiệp Hại mà độ sâu lại bằng nhau, thì lấy thần xuất hiện trước trong bốn khóa làm dụng, là cách Xuyết Hà. Vì số lớp khắc khi về nhà gốc lại giống nhau, nên ngày cương (ngày dương) lấy thần thấy trước trên can ngày làm dụng, ngày nhu (ngày âm) lấy thần thấy trước trên chi ngày làm dụng. Như hai vật đứng cạnh nhau: trong cái sâu thì chọn cái trước, trong cái cao thì chọn cái nhanh; như trên mũ có đính viên ngọc có vết để trang sức, nên gọi là Xuyết Hà (đính ngọc có vết). Xem được khóa này thì việc gian nan, đầu đuôi dính líu nhau, chỉ người có tài đức khiến mọi người phục mới tốt.

 Lời tượng: "Hai kẻ mạnh tranh nhau, kéo dài năm tháng. Đông người dính líu, tai họa hao tổn không dứt. Nên gần quân tử, tiểu nhân nên bỏ. Thai nghén quá kỳ, người đi lỡ hẹn." Nếu thần tốt của nguyệt kiến (chi của tháng hiện tại) vào tam truyền thì tốt; can ngày, chi ngày có khí, thì tuy việc chậm trễ vẫn có tượng thành.

 Ví dụ: tháng Sáu, ngày Giáp Ngọ, giờ Thìn, nguyệt tướng Ngọ. Khóa có Thìn gia Dần, đi qua một lớp Mão mộc rồi về nhà gốc ở cung Thìn; lại có Thân gia Ngọ, đi qua một lớp Đinh hỏa rồi về nhà gốc ở cung Thân. Như vậy thiệp hại bằng nhau. Ngày cương thì lấy thần thấy trước trên can ngày làm dụng, ngày nhu thì lấy thần thấy trước trên chi ngày làm dụng; gọi là Xuyết Hà.

 Thìn — Lục Hợp (sơ truyền).

 Ngọ — Thanh Long (trung truyền).

 Thân — Bạch Hổ (mạt truyền).

 Huyền Vũ, Bạch Hổ, Thanh Long, Lục Hợp

 Tuất, Thân, Ngọ, Thìn

 Thân, Ngọ, Thìn, Giáp

 Mùi, Thân, Dậu, Tuất

 Ngọ … Hợi

 Tỵ … Tý

 Thìn, Mão, Dần, Sửu

 Phàm khóa Thiệp Hại mà dụng thần sợ bị can ngày khắc, thì lấy thần hòa hợp làm dụng, gọi là cách Tỷ Dụng. Như ngày Giáp Tuất, bàn theo Mạnh thì dùng Thìn gia Dần; nhưng Thìn thổ sợ Giáp mộc khắc, nên lấy Tý gia Tuất, Tý sinh cho Giáp mộc, là thần hòa hợp, làm dụng. Ngày Mậu Thìn, ngày Bính Tý cũng suy theo lệ này. Lại như ngày Giáp Thìn, tam truyền Tuất, Ngọ, Dần là thoát khí (khí của can ngày bị tiết ra, hao mòn), thì mọi mưu tính khó thành, chỉ có việc lo là giải được. Nhưng không biết rằng Tuất thổ sợ Giáp mộc, là không hòa hợp, không nên lấy theo thiệp hại, mà phải lấy Tý thủy hòa hợp làm dụng; tam truyền Tý, Thân, Thìn sinh cho can ngày, thì mọi việc tốt đều thành, chỉ việc dữ khó tan. Ngày Mậu Tý (tam truyền Ngọ, Mão, Tý), ngày Nhâm Tuất (Thân, Sửu, Ngọ), ngày Canh Tý (Tuất, Thân, Ngọ), ngày Ất Mão (Hợi, Dậu, Mùi) đều dùng thần hòa hợp, không dùng thiệp hại, nên gọi là Tỷ Dụng. Nếu dùng tam truyền bừa bãi thì tai họa đoán ra sẽ khác hẳn.

 Giả như ngày Ất Mão, giờ Dần, nguyệt tướng Tý, có hai khóa dưới khắc trên, nên lấy Hợi gia Sửu làm dụng, là cách Tỷ Dụng.

 Hợi — Thiên Hậu (sơ truyền).

 Dậu — Huyền Vũ (trung truyền).

 Mùi — Bạch Hổ (mạt truyền).

 Hợi, Sửu, Tý, Dần

 Sửu, Mão, Dần, Ất

 Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ

 Dần … Mùi

 Sửu … Thân

 Tý, Hợi, Tuất, Dậu

 Sách "Đính ngoa" (sách đính chính chỗ sai).

 Thiệp Hại là khi có hai, ba hoặc bốn khóa trên dưới khắc nhau, đều cùng loại hoặc đều không cùng loại, thì lấy thần thiệp hại sâu nhất làm dụng. Thiệp là lội qua, hại là khắc. Từ địa bàn đếm lần đi cho đến khi về nhà gốc, thần nào chịu khắc sâu nhất thì lấy. Giả như ngày Canh Tý, có Ngọ gia Canh và Tuất gia Tý, hai trên khắc dưới, đều cùng loại với ngày dương. Ngọ gia Canh kim, đi tới qua Dậu, Tân, hai lớp Kim, rồi về nhà gốc Ngọ trên địa bàn. Tuất gia Tý thủy, đi tới qua một lớp Quý thủy rồi về nhà gốc Tuất trên địa bàn. Hai lớp sâu hơn một lớp, nên lấy Ngọ phát dụng. Ngày Đinh Mão, có Sửu gia Mão và Hợi gia Sửu, hai dưới khắc trên, đều cùng loại với ngày âm. Sửu gia Mão mộc, đi tới qua một lớp Ất mộc gửi trong Thìn rồi về nhà gốc Sửu trên địa bàn. Hợi gia Sửu thổ, đi tới qua Thìn, Mậu, Mùi, Kỷ, Tuất, năm lớp Thổ, rồi về nhà gốc Hợi trên địa bàn. Năm lớp sâu hơn một lớp, nên lấy Hợi phát dụng. Đây đều là trải khắp gian nan hiểm trở, nên gọi là Thiệp Hại.

 Xem được khóa này thì chủ ngờ vực khó khăn, chậm trễ, muốn đi mà không đi được; làm việc thì có hai mà phải chọn một; trải hết gió sương rồi mới xong, là điềm hết khổ đến ngọt. Trên khắc dưới thì lo nhẹ, dưới khắc trên thì lo nặng. Hai khóa khắc mà thần tướng tốt thì lo nhẹ; ba, bốn khóa khắc mà thần tướng dữ thì lo nặng.

 Kiến Cơ: khi thiệp hại đều sâu như nhau thì lấy thần ở trên bốn Mạnh phát dụng. Mạnh là đầu của mùa; khí hậu cả một mùa đều đã thai nghén ở đó, như việc lúc mới khởi, họa phúc ẩn trong ấy, phải thấy cơ mà xét kỹ, thận trọng, nên gọi là Kiến Cơ.

 Xem được khóa này thì chủ việc có ngờ vực, phải gấp thay đổi; nếu giữ lối cũ thì càng chậm trễ khó gỡ. Đây là điềm tính nhiều thắng tính ít, tìm chỗ yên tránh chỗ nguy, trước khó sau dễ. Nếu Khôi Cương (Hà Khôi là Tuất, Thiên Cương là Thìn) gia lên can ngày, chi ngày thì sắp có việc quan.

 Sát Vi: khi thiệp hại đều sâu như nhau mà không có Mạnh thì lấy thần ở trên Trọng phát dụng. Mạnh là bốn đất sinh (nơi ngũ hành bắt đầu sinh); ở chỗ sinh mà gặp khắc thì chịu hại sâu nhất; từ Mạnh đến Trọng thì hại dần cạn và nhỏ đi. Không có Mạnh thì phải xét Trọng, Quý mà thấy chỗ nhỏ, nên gọi là Sát Vi.

 Xem được khóa này thì e có người bất nhân, hoặc có ý tính toán mưu hại; phải lo nghĩ đề phòng thì có thể không có tai họa. Đây là điềm tính ít thắng không tính, lo trước tai họa mà phòng. Nếu Khôi Cương gia lên can ngày, chi ngày thì đàn bà sinh khó.

 Xuyết Hà, còn gọi là Phục Đẳng (lại bằng nhau): khi thiệp hại đều sâu như nhau, Mạnh, Trọng, Quý lại cũng bằng nhau, thì ngày dương lấy thần trên can ngày làm dụng, ngày âm lấy thần trên chi ngày làm dụng. Thần trên can là cái thấy trước trong hai khóa của can; thần trên chi là cái thấy trước trong hai khóa của chi. Hai vật đứng cạnh nhau thì trong cái sâu chọn cái trước, trong cái cao chọn cái nhanh; như trên mũ đính viên ngọc có vết để trang sức, nên gọi là Xuyết Hà.

 Xem được khóa này thì chủ hai kẻ mạnh tranh nhau, kéo dài năm tháng, đông người dính líu, chỉ người có tài đức khiến mọi người phục mới tốt. Rất nên gần quân tử mà xa tiểu nhân.

 (Ở đây) chưa có cách lấy Xuyết Hà (?), tạm ghi lại. Dị Vô Tư (?) xét: khóa ngày Mậu Thìn, giờ Hợi, nguyệt tướng Ngọ chính là cách Xuyết Hà.

 Sách "Quan nguyệt kinh".

 Quẻ Thiệp Hại là khi các khóa tranh nhau, lại do chuyện cùng loại hay không mà sinh ra. Phía trước xem cái cùng loại, xem đường lội qua giống ai. Có khắc thì tính số lớp vượng nặng; bên nào nhiều hơn thì được lấy làm dụng.

 Giả như ngày Giáp Thìn, nguyệt tướng Hợi, giờ Mão xem. Hà Khôi (Tuất) gia Dần, dưới khắc trên. Xem trên địa bàn, từ đó đi tới cách bản cung của Hà Khôi tám cung; đường đi phía trước qua lớp thứ nhất là Mão mộc, lớp thứ hai là Ất mộc, đó là thiệp hại. Thần Hậu (Tý) gia Thìn, dưới khắc trên. Xem từ đó đi tới bản cung của Thần Hậu cũng tám cung, gặp Mậu thổ trên Tỵ, Mùi thổ, Kỷ thổ trên Mùi, rồi Tuất thổ phía trước, cộng bốn lớp, là chịu khắc nhiều hơn, nên lấy Thần Hậu phát dụng mới đúng. Lại nữa, Thần Hậu là Trọng, Hà Khôi là Quý; Mạnh thì sâu, Trọng thì cạn, Quý không lấy, nên dùng Tuất là sai.

 Bỗng nhiên thiệp hại khởi lên ngang nhau, thì lấy cái nêu ra trước, chớ tranh.

 Đều là Mạnh hoặc đều là Trọng, chịu khắc trên địa bàn đều như nhau, là quẻ Phục Đẳng. Như tháng Sáu ngày Giáp Ngọ, Thân gia Ngọ, dưới khắc trên, đường đi qua một lớp Đinh hỏa; Thìn gia Dần, dưới khắc trên, đi tới qua một lớp Mão mộc. Như vậy chịu khắc đều như nhau, là thiệp hại phục đẳng. Thìn gia lên can ngày (Giáp gửi ở Dần) là cái nêu ra trước, nên lấy Thìn làm dụng, tam truyền là Thìn, Ngọ, Thân.

 Quẻ vào thể của nhà nào thì tai phúc theo đó mà sinh.

 Xem quẻ vào thể nào thì theo lành dữ của quẻ ấy mà đoán.

 Kiến Cơ và Sát Vi: dùng Mạnh là Kiến Cơ, dùng Trọng, Quý là Sát Vi.

 Hai trên cùng khắc dưới, quẻ vốn chia hai tên. Kiến Cơ khởi từ bốn Mạnh, cầu việc thì về sau ắt thành.

 Trong bốn khóa có hai trên khắc dưới thì chia thành Kiến Cơ và Sát Vi. Giả như tháng Giêng ngày Kỷ Sửu, giờ Mão xem việc, có hai trên khắc dưới là Mão đến Mùi và Tỵ đến Dậu. Lấy Tỵ làm sơ truyền vì Tỵ là Mạnh, nên lấy Tỵ làm dụng. Cầu việc thì trước khó sau dễ.

 Dụng thần khởi từ Quý hoặc Trọng là Sát Vi, sản phụ kinh sợ. Khôi Cương mà đến bốn Mạnh thì ắt có tiếng khóc tang.

 Thiệp Hại mà dùng Trọng, Quý là Sát Vi, chủ sản phụ kinh sợ. Nếu Khôi Cương đến bốn Mạnh mà phát dụng thì chủ hại đến sản phụ. Như tháng Giêng ngày Canh Dần, giờ Mão xem việc, Tuất gia Dần làm sơ truyền, là Hà Khôi đến Mạnh. Lại như giờ Dậu xem việc, Thiên Cương (Thìn) đến Dần cũng vậy.

 Sách "Tâm kính".

 Thần có hai cái cùng loại hoặc hai cái không cùng loại, trời rủ tượng cho thấy cơ của người. Thiệp Hại phát dụng làm sơ truyền, làm việc chậm trễ, trái ý, nhiều lo nghi. Hoạn nạn tiêu tan phải trải nhiều ngày; xem thai thì e tổn thai, kiêng đúng lúc ấy. Mất đồ thì biết chắc người trong nhà lấy trộm; kẻ trốn được người thân che giấu, tìm thì chẳng muộn (?).

 Sách "Tụ trung kim".

 Thiệp Hại là xét nông sâu để thấy cơ: muốn dùng mà không dùng, muốn nói mà không nói, việc có hai mà phải chọn một. Việc chủ chần chừ gian nan, tiến lui không định, khó lúc đầu mà dễ về sau. Phép của nó là từ thần bị khắc đếm tới cho đến bản vị của nó thì dừng; thần nào gặp địa bàn khắc sâu nhiều nhất thì lấy làm truyền đầu. Nếu chịu khắc đều nhiều như nhau thì lấy thần Mạnh trước; không có Mạnh thì lấy thần Trọng; không có Mạnh, Trọng mới lấy thần Quý. Nếu đều là Mạnh, đều là Trọng hoặc đều là Quý mà chịu khắc lại như nhau, gọi là Phục Đẳng, thì ngày dương dùng thần trên can ngày, ngày âm dùng thần trên chi ngày. Cho nên nói: "Mạnh sâu, Trọng cạn, Quý không lấy; phục đẳng thì ngày nhu theo chi, ngày cương theo can."

 Sách "Chỉ yếu".

 Đây là tượng bỏ nhẹ lấy nặng, tìm chỗ yên tránh chỗ nguy; việc nên thấy cơ mà làm. Thiệp hại ở Mạnh thì việc nhiều lật lại. Ở bốn Trọng, bốn Quý thì tiến lui không định. Sách "Tâm kính" nói: chỉ nêu sơ qua thể khóa mà thôi, còn lành dữ thì dựa vào ngũ hành và thiên tướng mà định. Mọi trường hợp bốn khóa lấy khắc làm dụng, chỉ có Nguyên Thủ và Trùng Thẩm là đoán việc chuẩn xác, các khóa khác đều phải xét kỹ. Kinh nói: "Vào hay không vào, việc rất gấp." Phàm khóa lấy chỗ khắc phát dụng gọi là "vào"; không có khắc mà phát dụng gọi là "không vào".

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video