Thiên 219 — Khóa Lệ Đức

 Khóa Lệ Đức (khóa: một kiểu quẻ trong phép bói Lục Nhâm; "lệ đức" nghĩa là khuyến khích người có đức)

 Phàm Thiên Ất (tức Quý nhân, vị đứng đầu mười hai thiên tướng, là các vị thần trên trời đi kèm các chi trong quẻ) đứng ở Mão hoặc Dậu là khóa Lệ Đức. Mão, Dậu là chỗ âm dương giao đổi, quý nhân theo đó mà dời đổi. Như âm thần của nhật thần (chi ở khóa thứ hai và thứ tư, thuộc âm; nhật thần là can và chi ngày) ở trước Thiên Ất, quý nhân không dẫn theo được thì lui về âm, chủ quan lại nhỏ bị giáng truất. Vì kẻ tiểu nhân cậy thế, không biết giữ mình tu đức thì hung. Nếu dương thần của nhật thần (chi ở khóa thứ nhất và thứ ba, thuộc dương) ở sau Thiên Ất, quý nhân dẫn trước mà nó theo thì tiến về dương, chủ người quân tử được tiến dùng. Vì người quân tử biết thời cơ, làm điều nhân, ban ơn đức thì tốt. Đó là đạo trời ban phúc cho người thiện, giáng họa cho kẻ gian ác, khuyến khích người có đức; xem thì lợi cho quân tử, không lợi cho tiểu nhân. Khóa này thuộc thể quẻ Tùy (quẻ thứ 17 trong Kinh Dịch, nghĩa là đi theo), là khóa lật đi lật lại không định.

 Lời tượng nói: "Dương thần dẫn trước, âm thần theo sau. Quân tử thì tốt, tiểu nhân thì nguy. Âm thần đứng trước, dương thần ở sau. Tiểu nhân đắc ý, quân tử lỡ thời cơ."

 Trên đã nói dương ở sau được quý nhân dẫn tiếp, lợi cho quân tử, ở đây lại nói dương thần ở sau thì quân tử lỡ thời cơ, là sao? Trên chỉ nói riêng dương ở sau, còn ở đây là có đủ cả âm ở trước lẫn dương ở sau, nên nói quân tử lỡ thời cơ. Như dương ở trước thì được quý nhân dẫn tiếp; âm ở trước thì quý nhân bị nó ràng buộc. Âm ở trước quý nhân, kiện tụng thì người dưới bị trách phạt. Dương ở sau quý nhân, gặp tai họa thì tu đức sẽ tự khỏi. Nếu quý nhân đứng ở Mão, Dậu mà dương ở trước, âm ở sau, ứng với tượng hào Lục Tam quẻ Tùy: "theo người lớn, mất kẻ nhỏ". Âm ở trước, dương ở sau, ứng với tượng hào Lục Nhị quẻ Tùy: "theo kẻ nhỏ, mất người lớn".

 Như ngày Mậu Tý, giờ Thân, nguyệt tướng (chi đặt lên giờ xem để xoay bàn trời) là Ngọ mà xem, quý nhân ban ngày là Sửu đặt lên Mão, là Lệ Đức.

 Sửu – Quý (ba dòng này là tam truyền: sơ, trung, mạt truyền, mỗi dòng ghi chi và thiên tướng đi kèm; đây là Sửu mang Quý nhân)

 Hợi – Âm (Thái âm, thiên tướng chủ việc kín đáo)

 Dậu – Thường (Thái thường, thiên tướng chủ ăn uống, lễ nghi)

 Bạch  Huyền  Quý  Chu (bốn dòng sau là tứ khóa; dòng này ghi thiên tướng: Bạch hổ – chủ tang tóc, Huyền vũ – chủ trộm cắp, Quý nhân, Chu tước – chủ văn thư miệng lưỡi)

 Thân  Tuất  Sửu  Mão

 Tuất  Tý  Mão  Mậu

 Mão  Thìn  Tị  Ngọ (bốn dòng sau là thiên bàn, mười hai chi xếp quanh mười hai cung)

 Dần        Mùi

 Quý  Sửu        Thân

 Tý  Hợi  Tuất  Dậu

 Thiên Ất là bậc quân tử ở trong cửa, là nơi xử việc, quan lại nhỏ phạm tội thì bị đưa tới. Như âm thần và dương thần của nhật thần đều ở sau Thiên Ất, là cách Vi phục (mặc áo thường đi ẩn). Chủ quân tử thăng quan, tiểu nhân lui chức, việc hơi chậm, việc lớn thì được, việc nhỏ thì không. Như ngày Tân Sửu, giờ Dần, nguyệt tướng Sửu.

 Tý – Âm

 Hợi – Huyền

 Tuất – Thường

 Huyền  Âm  Không  Bạch (Thiên không – thiên tướng chủ hư không, lừa dối)

 Hợi  Tý  Thân  Dậu

 Tý  Sửu  Dậu  Tân

 Thìn  Tị  Ngọ  Mùi

 Mão        Thân

 Quý  Dần        Dậu

 Sửu  Tý  Hợi  Tuất

 Như âm thần và dương thần của nhật thần đều ở trước Thiên Ất, là cách Sa đà (lần lữa lỡ dở). Chủ tiểu nhân tiến chức, quân tử lui vị, việc hơi chậm, việc nhỏ thì được, việc lớn không được. Như ngày Canh Thân:

 Ngọ – Xà (Đằng xà, thiên tướng chủ kinh sợ, quái lạ)

 Thìn – Lục (Lục hợp, thiên tướng chủ hòa hợp, mai mối)

 Dần – Thanh (Thanh long, thiên tướng chủ tiền của, việc vui)

 Lục  Xà  Lục  Xà

 Thìn  Ngọ  Thìn  Ngọ

 Ngọ  Thân  Ngọ  Canh

 Mão  Thìn  Tị  Ngọ

 Dần        Mùi  Quý

 Sửu        Thân

 Tý  Hợi  Tuất  Dậu

 Sách "Đính ngoa" (giải thích rất rõ)

 Lệ Đức: quý nhân nằm trên Mão, Dậu. Mão, Dậu là chỗ âm dương giao đổi, quý nhân đến đó thì cửa nhà lay động, tiến lui phân ra. Như âm thần của can chi thuộc phận thấp mà càn rỡ đứng trước quý nhân, là kẻ tiểu nhân cậy thế không giữ gìn, ắt bị giáng xuống, chủ quan lại nhỏ bị truất. Dương thần của can chi thuộc phận tôn mà lui ở sau quý nhân, là người quân tử khiêm nhường tự xét mình, ắt được tiến dùng, chủ quan lớn thăng chức. Đó là đạo trời ban phúc cho người thiện, giáng họa cho kẻ gian ác, khuyến khích người có đức, nên gọi là Lệ Đức.

 Xem thì chủ lật đi lật lại không định, lẽ nên dời đổi chức quan: quân tử được thăng, quan lại nhỏ bị truất; thường dân thì thân và nhà không yên, nên tạ thần đất.

 Ngoài khóa này còn có trường hợp âm thần, dương thần của can chi đều ở sau quý nhân, là cách Vi phục: quân tử thăng, quan lại nhỏ bị truất, việc hơi chậm, việc lớn thì được, việc nhỏ thì không. Có trường hợp âm thần, dương thần của can chi đều ở trước quý nhân, là cách Sa đà: chủ quan lại nhỏ được thăng, quân tử bị truất, việc cũng hơi chậm, việc nhỏ thì được, việc lớn thì không.

 Sách "Quán nguyệt kinh" (gọi là "Loan thất phượng", tức chim loan mất chim phượng)

 Thiên Ất đứng ở hai và tám, Mão, Dậu là cửa của mặt trời, mặt trăng. Quý thần đứng trên đó, ấy là gốc của quẻ Lệ Đức.

 Mặt trời mọc ở Mão là cửa thứ hai, lặn ở Dậu là cửa thứ tám. Thiên Ất đứng trên đó, lại xét kỹ hai thần âm dương của can ngày, hai thần âm dương của chi ngày, ở trước hay ở sau là được.

 Tháng Sáu, ngày Giáp Tý, giờ Dần được cửa này.

 Thiên Ất đứng ở Dậu, là cửa thứ tám.

 Thìn, Ngọ là dương ở sau,

 Thìn là dương thần của chi ngày, Ngọ là dương thần của can ngày, đều ở sau Thiên Ất.

 Thân, Tuất là âm ở trước.

 Thân là âm thần của chi ngày, Tuất là âm thần của can ngày, đều ở trước Thiên Ất, đúng là quẻ Thiên Ất Lệ Đức.

 Quan lại nhỏ phạm tội bị giáng lui, người làm quan càng thêm tôn quý.

 Người làm quan thì tham lộc, quan lại nhỏ thì bị giáng lui.

 Bỗng như tính vào giờ Thân, cách Vi phục lại khác một kiểu. Âm dương đều ở sau, quân tử được ban lan can son (được vinh hiển, vào chốn cung đình).

 Giả như tháng Sáu, ngày Giáp Tý, giờ Thân: khóa một là Tý trên Giáp, khóa hai là Tuất trên Tý, khóa ba là Tuất trên Tý, khóa bốn là Thân trên Tuất. Thiên Ất đứng ở cửa thứ hai trên Mão. Tý là dương thần của can ngày, Tuất là âm thần của can ngày, Tuất lại là dương thần của chi ngày, Thân là âm thần của chi ngày, đều ở sau Thiên Ất, chủ người quân tử gặp được thì thêm quan tăng lộc.

 Tiểu nhân gặp quẻ này, tứ đại (thân thể, theo quan niệm do đất, nước, gió, lửa hợp thành) không được yên.

 Thiên Ất đứng ở hai, tám, âm dương ở sau, gọi là quẻ hung, là tượng tiểu nhân lui chức.

 Muốn biết thể Sa đà, thì âm dương lại ở trước.

 Thiên Ất đứng ở cửa hai, tám, mà âm dương của nhật thần ở trước Thiên Ất, gọi là quẻ Sa đà.

 Quân tử gặp tai ương, khốn khổ buồn bực, tiểu nhân mừng được dắt díu nhau.

 Quẻ Sa đà thì tiểu nhân mừng, quân tử lo.

 Sách "Tâm kính"

 Lệ Đức lấy gì phân âm dương? Mão, Dậu được xem là cửa mặt trời, mặt trăng. Thiên Ất lúc này ở trên vị ấy,

 Thiên Ất đứng trên Mão, Dậu.

 vị trí sang hèn, tôn ti đều bày ra.

 Tôn ti dùng để bày ra vị trí sang hèn; sai thì phận tôn ti rối loạn.

 Âm càn rỡ đứng trước, dương ở sau,

 Âm là âm của nhật thần, tức khóa thứ hai và khóa thứ tư, thuộc phận thấp, không đáng càn rỡ ở trước quý nhân, ắt bị truất lui. Dương là dương của nhật thần, tức khóa thứ nhất và khóa thứ ba, thuộc phận tôn, không đáng ở sau quý nhân, ắt được dời lên.

 thì quan lớn thăng dời, quan lại nhỏ khốn đốn. Thường dân lo thân và nhà phải dời động, hồn mộng không yên, phải tạ thần đất.

 Tháng Hai, tháng Tám là tháng tế Xã Tắc (thần đất và thần lúa), nên gọi là thần đất.

 Về khóa này, sách "Thông quy" và sách "Đính ngoa" đều nói không rõ: chỉ nói âm thần của nhật thần ở trước Thiên Ất mà không nói dương thần ở đâu. Nếu cũng ở trước thì là Sa đà, nếu ở sau thì là quân tử lỡ thời cơ. Lại chỉ nói dương thần của nhật thần ở sau Thiên Ất mà không nói âm thần ở đâu. Nếu cũng ở sau thì là Vi phục, nếu ở trước thì cũng là quân tử lỡ thời cơ.

 Khóa này chỉ nên lấy bốn trường hợp mà định. Một là âm dương của nhật thần đều ở trước Thiên Ất, là cách Sa đà, chủ tiểu nhân tiến chức, quân tử lui vị. Hai là đều ở sau, là cách Vi phục, chủ quân tử thăng quan, tiểu nhân lui chức. Ba là dương ở trước, âm ở sau: quân tử thì tốt, tiểu nhân thì nguy. Tuy nói tiểu nhân nguy, nhưng âm dương được đúng vị trí, nếu tiểu nhân giữ phận theo lẽ thì cũng được tượng tốt. Bốn là âm ở trước, dương ở sau: tiểu nhân đắc ý, quân tử lỡ thời cơ. Tuy nói tiểu nhân đắc ý, nhưng âm ở trước Thiên Ất, quý nhân không dẫn theo được thì ắt bị đè xuống; cái âm ấy lại là kẻ tiểu nhân cậy thế, không biết giữ mình tu đức, ắt đi đến hung. Tuy nói quân tử lỡ thời cơ, nhưng dương là đồng loại với quý nhân, quý nhân dẫn trước thì ắt được tiến, giúp cái dương ấy; người quân tử lại biết thời cơ, làm điều nhân, ban ơn đức, rốt cuộc sẽ được tốt. "Tiểu nhân đắc ý, quân tử lỡ thời cơ" chỉ là cái tượng; còn tốt hay xấu là do người tự chuốc lấy. Lẽ này cần phải hiểu rõ.

 Sách "Định chương" nói: Thiên Ất đứng trên Mão, Dậu là cửa hai, tám, là chỗ gặp nhau của hình (sát phạt) và đức (ân đức), lay động không yên, chỗ ở theo phép sẽ có dời đổi. Dương đứng ở chỗ của âm là ở sau Thiên Ất. Âm đứng ở chỗ của dương là ở trước Thiên Ất.

 Giả như tháng Bảy, ngày Tân Hợi, nguyệt tướng Tị, giờ Thân: Tiểu cát (tên gọi chi Mùi) đặt lên Tân, Thiên cương (tên gọi chi Thìn) là âm thần. Truyền tống (tên gọi chi Thân) đặt lên Hợi, âm thần được Thái ất (tên gọi chi Tị). Thắng quang (tên gọi chi Ngọ) mang Thiên Ất, đứng ở Dậu, đi ngược. Tiểu cát, Truyền tống là dương thần của nhật thần, ở sau Thiên Ất. Thiên cương, Thái ất là âm thần của nhật thần, lại ở trước Thiên Ất. Nên nói âm đứng trước Thiên Ất, dương đứng sau Thiên Ất, âm dương rối loạn, ở không đúng chỗ của mình, nên nói là không yên. Dương ở chỗ của âm thì nay sẽ được tiến lên; âm ở chỗ của dương thì nay sẽ bị truất xuống. Lấy đó xem người: người sang sẽ được thăng dời, quan lại dưới bị bãi lui, thường dân nhà ở không yên.

 Tị – Xà

 Dần – Câu (Câu trần, thiên tướng chủ tranh đấu, kiện cáo)

 Hợi – Bạch

 Xà  Âm  Chu  Hậu (Thiên hậu – thiên tướng chủ đàn bà, việc riêng tư)

 Tị  Thân  Thìn  Mùi

 Thân  Hợi  Mùi  Tân

 Can  Chi

 Âm  Âm (?)

 Câu  Lục  Chu  Xà

 Dần  Mão  Thìn  Tị

 Thanh  Sửu        Ngọ  Quý

 Không  Tý        Mùi  Hậu

 Hợi  Tuất  Dậu  Thân

 Bạch  Thường  Huyền  Âm

 Lệ Đức nói trước, sau là nói theo thiên tướng, chứ không phải luận theo chi, chẳng hạn Ngọ thì lấy Mùi làm trước, Tị làm sau. Bài phú nói: "Thiên Ất ở giữa, sau sáu trước năm" là vậy.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video