Thiên 224 — Khóa Gián Truyền (các cách thuận, nghịch, đụng can, đụng chi)

 Khóa Gián Truyền (khóa "truyền cách quãng").

 Khi trong khóa các ngôi cách quãng nhau làm ba truyền thì gọi là khóa Gián Truyền. Tam truyền là ba thần chi sơ truyền, trung truyền, mạt truyền rút ra từ bốn khóa, cho biết phần đầu, giữa và cuối của sự việc. "Khóa" là bố cục lập ra mỗi lần xem theo phép bói Lục Nhâm. Khóa này có mười hai cách Gián Truyền thuận và mười hai cách Gián Truyền nghịch. Mỗi cách chủ một ý riêng, nói rõ ở sau. Bởi các truyền cứ cách một ngôi mà nối nhau làm ba truyền, nên gọi là Gián Truyền. Người xem gặp chiều thuận thì chủ việc thuận, gặp chiều nghịch thì chủ việc nghịch. Khóa này thuộc thể quẻ Tốn (quẻ "gió, thuận theo" của Kinh Dịch), là khóa âm dương lên xuống.

 Lời tượng nói: "Các ngôi cách quãng truyền nhau, việc phần nhiều bị ngăn trở cách quãng. Chiều thuận có cách Đăng Thiên (lên trời), Hướng Dương (hướng về phía sáng), Xuất Hộ (ra khỏi cửa). Chiều nghịch có cách Hồi Dương (sáng trở lại), Lệ Minh (gắng đi tới chỗ sáng), Cố Tổ (ngoảnh về tổ). Người xem gặp những cách ấy thì đều là khóa tốt."

 Nếu can ngày và dụng thần vượng tướng (mạnh, đang gặp thời), thần và tướng đều tốt, thì mọi việc tốt lành. Khi ấy ứng với tượng quẻ Tốn: "hanh thông nhỏ, đi đâu cũng có lợi, lợi khi gặp bậc đại nhân". Nếu can ngày và dụng thần hưu tù (suy yếu, mất thời), thần và tướng xấu, thì ứng với tượng hào Thượng Cửu quẻ Tốn: "mất tiền của và búa rìu, giữ mãi thì xấu".

 Ví như ngày Giáp Tý, Thìn gia trên Giáp (Thìn trên thiên bàn nằm đè lên cung Dần, nơi can Giáp ký). Ba truyền cách ngôi mà đi nên là khóa Gián Truyền. Thìn, Ngọ, Thân cũng gọi là cách Đăng Tam Thiên (lên ba tầng trời).

 Mười hai cách thuận.

 Bốn ngôi Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân đều là trời. Nếu Gián Truyền gặp Thìn, Ngọ, Thân thì là cách Đăng Tam Thiên (lên ba tầng trời). Bởi rồng (Thìn) lên trời thì làm mưa, quan lên ngôi trời thì chủ được thăng chuyển, chỉ kỵ gặp không vong (ngôi trống, mất sức) và thoát khí (bị rút mất khí). Việc tranh tụng thì càng to ra, xem bệnh thì bệnh càng sâu. Giặc sẽ đến, người đi xa sẽ về, hạn lâu thì có mưa.

 Ngọ, Thân, Tuất là cách Xuất Tam Thiên (ra khỏi ba tầng trời). Ấy là như câu Kinh Dịch "rồng bay lên quá cao thì có hối hận": việc thì xa vời, to tát quá; đi xa thì lỡ hẹn; bệnh tật, kiện tụng đều xấu. Bởi Tuất là đầu trời nên có tượng vượt qua ba tầng trời.

 Thân, Tuất, Tý là cách Thiệp Tam Uyên (lội qua ba vực sâu). Rồng lội qua ba vực sâu thì không mưa, giặc lội qua ba vực sâu thì không đến. Bệnh tật, kiện tụng nguy hiểm, trước mắt bị ngăn cách. Xem việc quan không tốt, mưu cầu không thành.

 Tuất, Tý, Dần là cách Nhập Tam Uyên (vào ba vực sâu). Bởi Hợi, Tý, Sửu, Dần thuộc đất nên có tượng vào ba vực sâu. Làm việc gì cũng xấu, như đi trên băng mùa xuân, như giẫm phải đuôi hổ, họa ở ngay trước mặt. Nếu mạt truyền cưỡi Đằng Xà, Bạch Hổ làm quỷ sát, thì bệnh ắt chết, họa càng xấu. Đằng Xà là thiên tướng chủ kinh sợ, quái lạ; Bạch Hổ là thiên tướng chủ tang tóc, máu me; quỷ sát là thần sát khắc hại can ngày.

 Tý, Dần, Thìn là cách Hướng Dương (hướng về phía sáng). Bởi Tý thuộc phương bắc, là chốn tối tăm, còn Dần, Thìn là phương mặt trời mọc, nên có tượng hướng về ba dương. Làm việc gì cũng đi từ tối ra sáng, trước xấu sau tốt; bệnh khỏi, kiện tụng được giải, tình người đều đẹp.

 Dần, Thìn, Ngọ là cách Xuất Dương (ra khỏi phía sáng). Bởi sau Ngọ thì khí âm sinh ra, mà từ Dần truyền tới Ngọ nên có tượng ra khỏi ba dương. Xem gì cũng thấy tai họa nối nhau, bệnh tật, kiện tụng đều xấu.

 Sửu, Mão, Tỵ là cách Xuất Hộ (ra khỏi cửa). Bởi Mão là cửa nhà, Tỵ là cửa đất, mà từ Sửu truyền tới Tỵ nên có tượng người ra khỏi cửa. Xem thì đi thăm người không gặp, người đi xa đã ra đi. Cách này lợi cho việc cầu cạnh trông mong. Người quân tử thì được thăng tiến, kẻ tiểu nhân thì nghi ngờ do dự mà không tốt.

 Mão, Tỵ, Mùi là cách Doanh Dương (dương đầy). Bởi Mão, Tỵ là hai dương, còn Mùi là khởi đầu của âm. Từ Mão truyền qua Tỵ tới Mùi, như mặt trời đứng bóng sắp quay về: dương đã tới chỗ đầy, mà vật gì tới cùng cực thì ắt quay ngược lại. Việc gì cũng nên làm gấp thì tốt, chậm trễ thì xấu.

 Tỵ, Mùi, Dậu là cách Sung Doanh (đầy tràn). Bởi dương đến Ngọ thì đầy, Mùi là một âm, Dậu là hai âm. Từ Tỵ truyền tới Dậu, vật đầy thì ắt vơi, thế đã qua thì người suy. Xem gì cũng xấu: xem việc quan thì bị cách chức, xem đồ vật thì không phải thứ hợp thời (?), xem bệnh mới mắc thì chết, bệnh lâu thì khỏi.

 Mùi, Dậu, Hợi là cách Nhập Minh (vào chỗ tối). Bởi Dậu, Hợi là lúc mặt trời lặn, trời tối, nên có tượng sáng tắt dần, tối lớn dần. Xem việc thì làm gấp mới được, chậm thì không kịp thời. Bệnh tật, kiện tụng xấu, việc quan không lợi, cái tốt dần mất mà cái xấu dần lớn.

 Dậu, Hợi, Sửu là cách Ngưng Âm (âm đông đặc). Bởi Hợi, Sửu thuộc phương bắc, mùa đông khí âm đông kết, có tượng sương dày, băng cứng. Xem thì có việc dâm dục, gian dâm, trộm cắp, phần nhiều chủ việc mờ tối, không rõ ràng.

 Hợi, Sửu, Mão là cách Minh Mông (mịt mù). Bởi Hợi, Sửu là cực âm, còn Mão là một dương vừa mới sinh dưới hai âm, có tượng ánh sáng giữa lúc mịt mù. Xem thì sự việc không thật, lo sợ không yên, tiến hay lui chưa quyết.

 Mười hai cách nghịch.

 Dần, Tý, Tuất là cách Minh Âm (âm tối). Bởi Dần là phương sáng sớm mặt trời mọc, còn Tý, Tuất là nơi khí âm thịnh vượng. Từ Dần truyền tới Tuất có tượng dương lùi vào âm. Xem thì việc đi từ sáng vào tối, cái xấu ngấm ngầm ở phía trước, còn phải đề phòng tổn hại ngầm. Xem việc quan thì xấu nhất.

 Tý, Tuất, Thân là cách Yển Kiển (gian nan trắc trở). Bởi Thân cũng là phương âm, từ Tý truyền tới Thân là từ âm vào âm, trải qua gian nan, có tượng lại gặp gai góc. Làm việc gì cũng mê muội không sáng suốt; hành quân thì bị vây; ra vào, làm lụng cũng không tốt.

 Tuất, Thân, Ngọ là cách Bội Lệ (trái ngược). Bởi Ngọ là lúc khí âm mới sinh, còn Thân, Tuất là nơi âm thịnh vượng. Từ sâu lùi ra cạn, muốn trốn họa mà không được, có tượng gượng ép lùi về sau. Xem người đi xa thì chưa về, xem giặc thì không đến, làm việc thì thành họa.

 Thân, Ngọ, Thìn là cách Ngưng Dương (dương bị đọng lại). Bởi Thìn là một dương, còn Thân, Ngọ đều là âm. Từ Thân truyền tới Thìn, dương bị đọng trong âm, có tượng tai họa còn vương vấn. Xem việc thì việc trước chưa xong, người đi xa về chậm, kiện tụng dây dưa, mưu tính chậm.

 Ngọ, Thìn, Dần là cách Cố Tổ (ngoảnh về tổ). Bởi Ngọ là con cháu của Dần, còn Dần là đất trường sinh của Ngọ (Hỏa trường sinh ở Dần; trường sinh là giai đoạn đầu trong mười hai giai đoạn sinh, lớn, suy, chết của một hành). Từ Ngọ truyền tới Dần là con ngoảnh về mẹ, có tượng trở về nhà cũ. Cầu tài, mưu tính đều tốt; xem giặc thì giặc đi, xem người đi xa thì người về. Chỉ ngày Canh xem bệnh thì xấu (vì Hỏa khắc Kim), còn xem việc quan thì rất tốt.

 Thìn, Dần, Tý là cách Thiệp Nghi (lội qua chỗ ngờ). Bởi dương chủ tiến, mà Dần, Tý không tiến lại lùi, lại từ chỗ sáng lùi vào chỗ tối, có tượng lội qua chỗ ngờ vực khó khăn, không biết nông sâu. Xem việc thì tiến lui không quyết, người đi xa chưa về, muốn đi mà không đi. Qua cửa ải, bến đò phải đề phòng kẻ cướp mai phục. Đóng doanh trại không tốt, không thể khởi binh làm việc. Việc quan và bệnh tật đều xấu.

 Sửu, Hợi, Dậu là cách Cực Âm (âm đến tột cùng). Bởi âm chủ lùi, từ Sửu truyền tới Dậu mà dừng ở chỗ tột cùng, có tượng người âm vào chốn âm. Xem thì có việc dâm loạn, rượu chè, sắc dục, gian loạn. Bệnh thì chủ chết. Kiện tụng thì kéo lên tận các sảnh, các bộ ở triều đình, hoặc vì dâm loạn mà sinh bệnh. Hợi chủ dâm loạn, Dậu chủ rượu và sắc.

 Hợi, Dậu, Mùi là cách Thời Độn (theo thời mà ẩn). Bởi Dậu là Thái Âm (thiên tướng chủ việc kín đáo, đàn bà), còn can Đinh trong Mùi là Ngọc Nữ (trong phép Độn Giáp, Đinh gọi là Ngọc Nữ, chủ ẩn nấp). Cả hai lợi cho việc ẩn trốn, giấu hình. Từ Hợi truyền tới Mùi như người vào chỗ tối tăm tìm nơi ẩn, có tượng trốn thân. Xem người đi xa thì không ra đi, mình đi xa thì không đi được, bắt trộm không được, giặc đi rồi không trở lại. Người quân tử thì tốt, kẻ tiểu nhân thì xấu.

 Dậu, Mùi, Tỵ là cách Lệ Minh (gắng đi tới chỗ sáng). Bởi Tỵ là đất sáng của dương, từ Dậu truyền tới Tỵ là từ tối vào sáng, có tượng trải qua tối tăm rồi mới được sáng. Làm việc gì cũng phải gắng gượng rồi mới đi được. Người quân tử lợi về việc lấy bổng lộc, chức vị; kẻ tiểu nhân nên sớm làm ăn buôn bán.

 Mùi, Tỵ, Mão là cách Hồi Minh (sáng trở lại). Bởi Mùi là một âm, còn Tỵ, Mão là hai dương. Từ Mùi truyền tới Mão là từ âm đến dương, có tượng trăng khuyết dần dần tròn lại. Việc gì cũng không thể làm vội, chỉ nên tiến từ từ. Mưa lâu thì tạnh, việc tốt dần thành, việc xấu dần tan.

 Tỵ, Mão, Sửu là cách Chuyển Bội (chuyển sang trái ngược). Bởi Tỵ, Mão là hai dương, còn Sửu là thuần âm. Tỵ vào Sửu là tránh sáng mà hướng về tối, bỏ khéo theo vụng, bỏ chính theo tà, có tượng việc chuyển sang trái ngược. Cách này chủ nhà cửa tan tác, thân mình nhút nhát, mộng mị quái lạ. Làm việc như bị tà ma theo (?), việc gì cũng thích ra mặt, không biết xét mình, giữ phận để yên mệnh.

 Mão, Sửu, Hợi là cách Đoạn Giản (khe nước bị cắt). Bởi Mão là một dương, còn Sửu, Hợi là hai âm. Từ Mão truyền tới Hợi, một dương vào sâu trong hai âm, dương bị cắt đứt, bị đưa đi, dần chìm xuống đáy khe sâu, có tượng tối lớn dần mà sáng tắt dần. Xem thì người quân tử phải thôi chức, kẻ tiểu nhân gặp việc xấu.

 Trên đây âm dương mỗi thứ có ba cách nói. Có thuyết lấy ban ngày là dương, ban đêm là âm. Có thuyết lấy Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ là dương, còn Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi là âm. Có thuyết lấy Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất là dương, còn Sửu, Mão, Tỵ, Mùi, Dậu, Hợi là âm.

 Cách Tràng Can (đụng can ngày), cách Tràng Chi (đụng chi ngày).

 Ngôi đứng ngay phía trước can ngày và chi ngày gọi là quan cách (cửa ải ngăn cách).

 Can ngày và chi ngày có kỳ hạn, cũng gọi là quan cách. Mỗi can ngày có một cung "ký" trên địa bàn, như Giáp ký ở Dần. Nếu ba truyền liền một mạch với can ngày thì là cách Tràng Can. Nếu sơ truyền và mạt truyền đụng vào cửa ải của can ngày thì chủ việc gấp, và mình nên tiến lên để làm. Nếu ba truyền phát dụng từ bên trong khoảng can chi rồi truyền ra ngoài can chi ngày, thì việc tuy gấp nhưng rốt cuộc lại thong thả. Nếu phát dụng từ bên ngoài can chi rồi truyền vào trong khoảng can chi, thì việc trước thong thả, sau gấp.

 Như ngày Tân Tỵ, Sửu gia Mão, ba truyền Sửu, Hợi, Dậu, vốn là Gián Truyền lùi, mọi việc trắc trở, ngưng trệ. Nhưng vì mạt truyền đụng cửa ải của can Tân nên trước thong thả, sau gấp. Tốt xấu là như thế.

 Nếu ba truyền liền một mạch với chi ngày thì là cách Tràng Chi. Bởi sơ truyền và mạt truyền đụng chỗ ngăn của chi ngày, nên chủ việc phải gấp, mau lẹ: người kia động trước, mình ứng theo. Nếu ba truyền mang Quý Nhân của ngày hay Tài của ngày làm dụng thần mà mạt truyền gặp mộ, tuyệt (giai đoạn bị chôn vùi và giai đoạn đứt hẳn của một hành), thì rất không lợi cho việc giao dịch với người sang, vì tiền của mà bị khuất phục. Quý Nhân là thiên tướng đứng đầu, chủ người sang giúp đỡ. Tài là thần chi bị can ngày khắc, chủ tiền của.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video