Thiên 35 — Giải mười hai tướng: Bàn về Quý Nhân

 Giải thích về mười hai thiên tướng (mười hai vị thần tướng trên trời dùng trong phép bói Lục Nhâm, một môn bói cổ lấy giờ, ngày, tháng xếp lên bàn trời và bàn đất để đoán lành dữ; mỗi vị tướng chủ một loại việc)

 Bàn về Quý nhân (vị đứng đầu mười hai thiên tướng, còn gọi là Thiên Ất)

 Sách "Thiên quan thư" (thiên chép về thiên văn trong bộ Sử ký) nói: "Thiên Ất là ngôi sao bên phải ngoài cửa cung Tử Vi (vùng trời quanh sao Bắc Cực, được coi là cung điện của Thiên Đế). Đó là vị thần của Thiên Đế, chủ việc chiến đấu, biết điều lành dữ của người."

 Sách "Kinh" nói: "Thiên Ất ở ngoài cửa Xương Hạp (cửa trời), thờ Thiên Hoàng Đại Đế, xuống dạo khắp mười hai thần (mười hai vị trí ứng với mười hai địa chi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi). Nhà của Thiên Ất ở cung Cấn Sửu, khoảng giữa sao Đẩu và sao Ngưu. Ngài cầm ngọc hành (cái cân bằng ngọc, ý nói cán cân công bằng) để cân nhắc mọi việc ở đời, ấy là bậc thiên tử trong thức Nhâm (bàn bói Lục Nhâm)."

 Thiên Ất Quý nhân thuộc Kỷ Sửu, hành Thổ, là tướng lành. Quý nhân là chủ của các thần tướng. Đi thuận thì lành, đi nghịch thì dữ (thuận, nghịch: chiều xếp các tướng trên bàn bói, xuôi hay ngược). Tỷ hòa (cùng hành, hòa hợp với nhau) thì lành, không tỷ hòa thì dữ.

 Nếu Quý nhân thuận trị (các tướng xếp theo chiều thuận), lại tương sinh với nhật can (thiên can của ngày xem bói), thì dù gặp tướng "tiền nhất" là Xà (Đằng Xà, đứng ngay trước Quý nhân) hay tướng "tiền tứ" là Câu (Câu Trần, đứng thứ tư trước Quý nhân) cũng không bị hại sâu. Nếu nghịch trị thì dù có tướng "tiền tam" là Hợp (Lục Hợp) hay "tiền ngũ" là Long (Thanh Long) cũng không vui lớn; nếu lại khắc nhật can thì chắc chắn bị người quyền quý giận trách.

 Thuận trị là khi Quý nhân ở trước Thiên môn (cửa trời, tức cung Hợi) và sau Địa hộ (cửa đất, tức cung Tị); nghịch trị là khi ở trước Địa hộ và sau Thiên môn. Quý nhân thuận hay nghịch là chỗ phân chia lành dữ. Lại xem các thần hầu cận: hầu ở chỗ lành thì lành, ở chỗ dữ thì dữ. Các thần tướng khác cũng theo đó mà suy.

 Quý thần được đất (đứng ở vị trí hợp với mình) thì quý, mất đất thì hèn. Gia lên mệnh kẻ tiểu nhân thì sinh tai ương, ở nơi thân người quân tử thì ban phúc. Quý nhân ưa Long, Thường, Hợp (Thanh Long, Thái Thường, Lục Hợp), không đứng ở Khôi Cương (Hà Khôi là cung Tuất, Thiên Cương là cung Thìn, hai cung hung dữ). Ở Mão, Dậu là "quan" (bị chặn), ở Tý, Ngọ là "cách" (bị ngăn). Ở trước nhật thần (can và chi của ngày xem bói) thì động, ở sau thì yên.

 Quý nhân theo mười thiên can mà chia ra trú trị (Quý nhân ban ngày) và mộ trị (Quý nhân ban đêm), riêng không ở đất Thìn, Tuất, vì Thìn là chỗ giết chóc, Tuất là ngục tù. Cho nên nếu Quý nhân lâm trên Thìn hoặc Tuất thì trên Tị khởi Tý, trên Thìn khởi Sửu, trên Mão khởi Dần, trên Dần khởi Mão, trên Sửu thấy Thìn, trên Tý thấy Tị, trên Hợi thấy Ngọ, trên Tuất thấy Mùi, trên Dậu thấy Thân, trên Thân thấy Dậu, trên Mùi thấy Tuất, trên Ngọ thấy Hợi. Ấy gọi là "Thái Ất khởi từ Tý, đếm ngược về sau mà tìm".

 Lại nói: "Quý nhân lâm Thìn hoặc Tuất thì lấy chỗ xung (vị trí đối nghịch) làm thần: lâm Thìn thì xung Thân, lâm Tuất thì xung Dần (?). Đó là vị trí Thiên Ất lâm tới, các tướng đều theo Thiên Ất thuận hay nghịch, trước hay sau mà lấy."

 Lại nói: "Quý thần ở Sửu thì mười hai thần đều về nhà, không trị sự. Ở Tứ trọng (bốn chi giữa mùa: Tý, Ngọ, Mão, Dậu) thì xung thẳng: Tý với Ngọ xung nhau, Mão với Dậu xung nhau. Ở Tứ mạnh (bốn chi đầu mùa: Dần, Thân, Tị, Hợi) thì xung chéo: Thìn với Thân xung nhau, Tuất với Dần xung nhau, Hợi với Mùi xung nhau, Sửu với Tị xung nhau; đó là Tỉnh lan xung (xung chéo như các thanh lan can quanh miệng giếng)." Câu "dời thần đổi tướng" chính là nói việc này.

 Quý nhân gặp không vong (ngôi "trống": hai địa chi không có thiên can phối trong một tuần mười ngày, việc gặp phải thì hư, không thành) thì lo hay mừng đều không thành. Kinh nói: "Đáng lo mà không lo, đáng mừng mà không mừng. Hai Hỏa một Kim thì Kim bị nung chảy; hai Thủy một Hỏa thì Hỏa tắt ánh sáng." Như Quý nhân Ất Sửu thuộc Kim, ở dưới lâm Ất Hợi thuộc Hỏa: Hỏa muốn khắc Kim, nhưng có Thủy đến cứu, nên dù gặp Khôi cũng không lo. Nếu Tân Mùi thuộc Thổ ở dưới lâm Quý Dậu thuộc Kim, Kim và Thổ tương sinh, là điềm lành. Nhâm Dần thuộc Kim ở dưới lâm Giáp Thìn thuộc Hỏa, Hỏa khắc Kim, nhưng được Bính Ngọ thuộc Thủy làm thần cứu, nên tai ương tiêu tan. Mười hai thiên quan đều theo cách này mà suy luận. (Lời bàn này theo nạp âm: cách gán ngũ hành cho từng cặp can chi trong vòng sáu mươi năm, khác với hành riêng của can hay chi.)

 Phép Quý nhân ra khỏi ngục: các thiên quan cũng theo đó mà suy (?).

 Một ngày có hai Quý nhân (Quý nhân ngày và Quý nhân đêm): một Quý nhân nắm quyền, còn một là Liêm mịch Quý nhân (Quý nhân "sau rèm", tức Quý nhân không nắm quyền hôm ấy). Xem việc thi cử mà được Quý nhân này, lại tương sinh với nhật can, thì chắc đỗ cao.

 Phàm mưu việc mà gặp hai Quý nhân thì nên nhờ cậy, gửi gắm. Thái tuế (địa chi của năm hiện hành) làm Quý nhân thì không cần vào truyền (một trong ba bước của quẻ) cũng đều là cứu giúp.

 Phàm xem được Quý nhân là lành; chỉ có một thuyết nói Quý nhân không cứu bệnh, nhưng cũng chủ bệnh nhẹ.

 Quý nhân lâm khí vượng tướng (vượng: đang thịnh nhất theo mùa; tướng: đang lên) mà phát dụng (làm sơ truyền, tức bước khởi đầu trong tam truyền — ba bước đầu, giữa, cuối của quẻ Lục Nhâm), và gia lên nhật thần, hành niên (năm tuổi người xem đang đi tới trên bàn bói), bản mệnh (năm sinh của người xem), thì gọi là quẻ Phú quý. Quý nhân của năm lại phát dụng trên nguyệt tướng (vị thần chủ tháng, định theo vị trí mặt trời) (?) thì gọi là quẻ Long đức. Cả hai đều chủ thăng chức, điều cầu được toại nguyện.

 Quý nhân lâm "cửa hai, cửa tám" (cung Mão ứng tháng hai, cung Dậu ứng tháng tám) gọi là quẻ Lệ đức: lợi cho người quân tử thăng chuyển và các việc dời đổi, không lợi cho kẻ tiểu nhân, chủ lo âu; thân và nhà dời động không yên.

 Quý nhân vào ngục (lâm Thìn hoặc Tuất) chủ người quân tử bực bội không yên. Phàm đi yết kiến người quyền quý mà gặp Quý nhân vào ngục hoặc quẻ Lệ đức thì ắt bị cản trở; dù có gặp được cũng kém lợi, hoặc chính người quyền quý ấy đang có điều lo phiền.

 Quý nhân chuyên chủ các việc tiền của, mừng vui, chiếu mệnh của vua. Người quân tử thì được nhận mệnh thăng quan, kẻ tiểu nhân thì được ruộng nhà, của cải. Quý nhân ở thế vượng chủ quan tước, ấn tín của người quyền quý; ở thế tướng chủ người quyền quý ban thưởng tiền của; ở thế hưu chủ người quyền quý lo âu bệnh tật; ở thế tù chủ người quyền quý bị giam; ở thế tử chủ người quyền quý chết, có tang. (Vượng, tướng, hưu, tù, tử: năm trạng thái khí của một hành theo mùa, từ thịnh nhất đến suy nhất.)

 Phú (bài văn vần)

 Thiên Ất ở giữa, phía sau có sáu tướng, phía trước có năm tướng. Ở Tý là "giải tức" (cởi áo nghỉ ngơi), ắt phải gửi việc nhờ đầy tớ. Ở Sửu là "thăng đường" (lên công đường), nên gửi thư đến phủ quan. Ở Dần là "án kỷ" (ngồi bàn xử việc), đến công đường yết kiến thì không lo. Ở Mão là "đăng xa" (lên xe), biết rằng kêu kiện giữa đường là có ích. Ở Thìn, Tuất thì mang giận: trên ghen ghét, dưới lo sợ. Ở Tị, Ngọ thì được sinh: vua vui, tôi mừng. Ở Thân là "di đồ" (dời đường), có vinh hiển nhờ cầu cạnh. Ở Mùi là "liệt tịch" (bày tiệc), có rượu thịt ngon. Ở Hợi là về Giáng cung (cung đỏ, nơi ở của Quý nhân), thản nhiên ở yên; ở Dậu là vào phòng riêng, không lúc nào được ở yên.

 Tý ở phương bắc, là đất u tối kín đáo, nên là buồng; Quý nhân lâm vào là "giải tức". Một thuyết gọi là "mộc dục" (tắm gội), lại có thuyết chủ bệnh của đàn bà.

 Trước buồng là nhà chính; Sửu lại là Ngọc đường (nhà ngọc), nên gửi thư, dâng kế sách thì chủ được người quyền quý tiếp dẫn, vui vẻ hợp ý. Lại nói Sửu là nhà gốc của Quý nhân, nên không trị sự, chỉ nên giữ nếp cũ.

 Ở Dần nên yết kiến tại nhà; ở Mão nên kiện tụng giữa đường. Lại nói ở Mão là "hà hạng" (đeo gông vào cổ), không lợi cho việc tiến tới, chủ người làm quan xin lui. Lại là sứ giả đuổi hồn, xem bệnh thì dữ. Quý nhân ở Mão, Dậu thì nhà cửa dời đổi không yên.

 Ở Tị, Ngọ thì Hỏa sinh Thổ, gọi là "được thưởng". Lại ở Tị gọi là "xu triều" (rảo bước vào chầu), ở Ngọ gọi là "thừa hiên" (ngồi xe có mui), đều chủ mừng về mong tiến, chiếu mệnh, được tiến cử, thăng cất; lại nói chủ kiện quan, đi xa.

 Ở Thìn, Tuất thì trên muốn hại dưới, vừa giận vừa sợ, chủ người quyền quý không yên, có việc xử phạt, lại là vào ngục.

 Quý nhân xuống lâm Mùi (chỗ của Thái Thường) chủ yến tiệc vui chơi, ơn huệ nhỏ.

 Lâm Thân (chỗ của Bạch Hổ) chủ cầu cạnh trên đường; một thuyết là có việc liên quan tượng thần; lại chủ hao của.

 Gia lên Dậu thì giống như Mão. Dậu là chỗ mặt trời, mặt trăng lặn khuất, là cửa mọi vật lén đi ra, nên là việc âm thầm không minh bạch, ngăn cách không thông; có thuyết chủ khẩu thiệt (cãi vã, lời qua tiếng lại), bệnh tật.

 Gia lên Tuất thì giống như Thìn.

 Gia lên Hợi gọi là "trì hốt" (cầm hốt vào chầu), lại là lên Thiên môn; Quý nhân thuận trị, các sát (thần dữ) đều bị chế ngự, lợi cho việc tiến thủ.

 Thơ

 Trong các thần, Thiên Ất là Quý nhân, lợi cho việc cầu cạnh, việc mừng và tiền của. Quân tử được bái quan, tăng lộc tăng trật; tiểu nhân tranh kiện phải vào công đường. Vượng tướng, tương sinh thì được bậc tôn trưởng gọi đến; tử tù, hình khắc (hình: quan hệ "hình phạt" giữa các địa chi, chủ tổn hại; khắc: hành này chế ngự hành kia) thì phải kiêng quan giận. Bệnh là nóng lạnh, đau đầu, đau mắt; sùng (ma quỷ quấy nhiễu gây bệnh) không phải quỷ thường mà là thần miếu tổ tông.

 Loại tượng (những thứ thuộc về tướng này): quan lộc, văn chương, đồ trang sức đội đầu, châu báu, lúa và gai, con ba ba, con giải trãi (thú thần một sừng biết phân phải trái), con trâu; điềm biến dị là tinh của Thủy và Mộc, vật có vảy, có sừng. Màu vàng trắng, số tám.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video