Hiên Viên trửu hậu kinh (sách của Hiên Viên, tức Hoàng Đế, loại sách nhỏ "để sau khuỷu tay", nghĩa là mang theo người để tra dùng ngay), còn gọi là Ngọc Nữ thông thần quyết (bí quyết của Ngọc Nữ giúp thông với thần linh).
Muốn phân định các lệ của khóa (trong phép bói Lục Nhâm, mỗi lần xem lập ra một "khóa", tức một quẻ) thì làm thế nào? Trước hết phải xem bao quát từ thể quẻ. Tam truyền (ba bước chuyển của quẻ: sơ truyền là bước đầu, còn gọi là "dụng" hay "phát dụng"; trung truyền là bước giữa; mạt truyền là bước cuối; dùng để đoán việc từ đầu đến cuối) và tứ khóa (bốn cặp trên–dưới lập ra từ can ngày và chi ngày) cho biết lành dữ. Phải xem tướng (mười hai thiên tướng, tức mười hai vị tướng trời như Quý Nhân, Thanh Long, Bạch Hổ…, gắn lên các thần, có tướng lành tướng dữ) với thần (mười hai thần, tức mười hai địa chi trên "thiên bàn" là bàn trời xoay, mỗi chi có một tên riêng) có hòa với nhau hay không. Trên dưới sinh cho nhau (theo ngũ hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ sinh hoặc khắc nhau) thì đều tốt đẹp; khắc đánh lẫn nhau thì chắc có bệnh tật. Tướng khắc thần thì nỗi lo dễ giải; thần khắc tướng thì tai họa ắt nhiều. Muốn biết kết cục thì phải xem ở mạt truyền; tốt xấu từ đó lại xét kỹ theo bài ca. Sơ truyền khắc mạt truyền thì điều dữ càng nặng; bước đầu bị bước cuối khắc thì tai họa tự tiêu mòn.
Chú giải: Sơ truyền khắc mạt truyền thì việc mừng không thành, việc dữ càng nặng. Mạt truyền khắc sơ truyền thì lành; nếu lại gặp thần lành, tướng lành thì càng lành, dù có điều dữ cũng tự tiêu.
Giả sử thần thuộc Kim nằm trên chỗ Hỏa (bị Hỏa khắc), mạt truyền gặp Thủy (Thủy khắc Hỏa, cứu được Kim) thì ắt không sao. Dẫu có tai ương cũng tự tan, nên biết phúc lộc chồng chất cao như núi.
Chú giải: Nếu được thần thuộc Thổ (Thổ sinh Kim) thì cũng thành việc lành; các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.
Bí quyết trên tuy đã bày ra, vẫn sợ người ta xét lầm lành dữ của tam truyền. Giả sử thần thuộc Thủy nằm trên chỗ Thổ (bị Thổ khắc) làm dụng, mạt truyền là Mộc đến cứu (Mộc khắc Thổ) thì không phải lo sợ. Nếu không có gì cứu mà tướng lại dữ, thì tuy chưa đến mức cực dữ vẫn phải lo thêm. Nếu trên hành niên (năm vận hạn của người xem, tính theo tuổi) có thần lành đến, khắc từ xa thần dữ thì cần gì phải sợ.
Chú giải: Giả sử ngày Quý Mùi tháng Giêng, giờ Dần xem quẻ, lấy Đăng Minh (tên của chi Hợi trên thiên bàn; ở đây là nguyệt tướng, tức chi trên thiên bàn được đặt lên giờ xem, đổi theo tháng) đặt lên giờ, thì Hà Khôi (tên của chi Tuất) nằm trên Quý thuộc Thủy, trên khắc dưới nên lấy làm dụng, tướng gặp là Bạch Hổ, một tướng dữ; trung truyền là Tiểu Cát (tên của chi Mùi), tướng gặp là Thái Âm (một trong mười hai thiên tướng); mạt truyền là Thiên Cương (tên của chi Thìn), tướng gặp là Đằng Xà (một thiên tướng dữ). Ba truyền này đều khắc ngày Quý, lại đầu và cuối đều là tướng dữ, ba truyền đều không có gì cứu. Nếu người xem hành niên hai mươi tám tuổi, hành niên ở Quý Tỵ, trên đó thấy Công Tào (tên của chi Dần) mang tướng Lục Hợp (một thiên tướng lành), đó là Mộc khắc từ xa các thần Thổ trong ba truyền, tức là thần cứu, ắt chuyển họa thành phúc. Nếu hành niên ở Dần, Mộc cũng khắc từ xa ba truyền nên cũng là cứu. Nếu hành niên đứng ở Thân, trên đó thấy Thiên Ất làm Quý thần (Thiên Ất Quý Nhân, vị đứng đầu mười hai thiên tướng) thì cũng là cứu, vì Thiên Ất Quý Nhân là hình tượng tôn quý nhất.
Dụng ở chỗ sinh mà cuối ở chỗ chết thì lo sâu nhất; dụng ở chỗ chết mà cuối ở chỗ sinh thì điều lành tụ lại.
Chú giải: "Sinh" là thần ở nơi ngũ hành được sinh ra (trường sinh); "chết" là nơi ngũ hành bị chôn (mộ). Giả sử ngày Giáp, Ất (Mộc), sơ truyền là Đăng Minh (Hợi, nơi Mộc trường sinh), mạt truyền là Tiểu Cát (Mùi, mộ của Mộc); ngày Bính, Đinh (Hỏa) phát dụng là Công Tào (Dần), mạt truyền là Hà Khôi (Tuất): đó là dụng sinh cuối chết. Ngày Canh, Tân (Kim) sơ truyền dùng Đại Cát (tên của chi Sửu, mộ của Kim), mạt truyền là Thái Ất (tên của chi Tỵ, nơi Kim trường sinh); ngày Nhâm, Quý (Thủy) sơ truyền dùng Thiên Cương (Thìn), cuối thấy Truyền Tống (tên của chi Thân): đó là dụng chết cuối sinh.
Thuận đạo là truyền từ mẹ sang gặp con; thất lễ là truyền ngược từ con sang mẹ. Thuận thì hòa, thất lễ thì quay ngược; đây là lời bí truyền thật sự về tam truyền.
Chú giải: Sơ truyền là mẹ, mạt truyền là con, đó là thuận đạo. Sơ truyền thấy con, mạt truyền thấy mẹ, đó là thất lễ. Thuận đạo thì vui đẹp; thất lễ thì trái nghịch, việc làm bị trì trệ, ngờ vực. Sơ truyền dùng Công Tào thuộc Mộc, cuối thấy Thắng Quang (tên của chi Ngọ) thuộc Hỏa, là đầu thấy mẹ, cuối thấy con, vì Mộc sinh Hỏa. Giả sử sơ truyền dùng Thần Hậu (tên của chi Tý) thuộc Thủy, mạt truyền là Truyền Tống thuộc Kim, là đầu dùng con mà cuối thấy mẹ, vì Thủy vốn do Kim sinh ra.
Mừng hay không mừng, thân hay sơ, xét chỗ gặp nhau ở dưới can ngày và chi ngày. Mẹ đến trên con là hòa vui; khắc lẫn nhau như Khôi Cương (Hà Khôi và Thiên Cương) thì việc ắt xa cách.
Chú giải: Giả sử ngày Giáp, Thần Hậu thuộc Thủy nằm trên Giáp thuộc Mộc, là mẹ đến trên con, là mừng. Nếu Khôi, Cương thuộc Thổ nằm trên Giáp, là dưới khắc trên, là xa cách, không đẹp.
Đầu dữ sau lành thì rốt cuộc vẫn lành; đầu lành sau dữ thì dần dần nhiều điều dữ. Nếu gặp đức thần, sinh thần thì gọi là có cứu; nếu gặp hình, sát, thần dữ thì cùng đường.
Chú giải: "Đức" nghĩa là được. Nếu trong ba truyền gặp đức thần (thần mang phúc đức của ngày) hay sinh thần (thần sinh cho ngày), thì quẻ tuy dữ nhưng có thần cứu, điều dữ có thể giải. Nếu ba truyền đã dữ lại phạm tam hình (ba kiểu "hình phạt" nhau giữa các địa chi, như Dần hình Tỵ, Tỵ hình Thân, Thân hình Dần…) và tướng dữ, thì điều dữ càng sâu. Giả sử ngày Quý Tỵ tháng Ba, giờ Ngọ xem quẻ, nguyệt tướng Tòng Khôi (tên của chi Dậu) đặt lên giờ, Truyền Tống thuộc Kim nằm trên Tỵ thuộc Hỏa, dưới khắc trên nên làm dụng, đó là phạm tam hình, vì Tỵ hình Thân, lại thêm dưới khắc trên là dụng nghịch. Giả sử ngày Kỷ Hợi tháng Năm, giờ Thân, lấy Tiểu Cát đặt lên giờ, Hà Khôi nằm trên Hợi làm dụng; tháng Năm tử khí (khí chết của tháng) ở Hà Khôi, kiếp sát (sát thần chủ cướp bóc) ở Hợi; đó là dưới khắc trên (?), đều có thần dữ.
Can ngày, chi ngày cứu thì việc chậm; ba truyền có cứu thì gấp rút cũng hòa được.
Chú giải: Nếu ba truyền đều dữ mà thần trên can ngày, chi ngày cứu được thì việc chậm chạp. Nếu trong ba truyền có thần cứu thì đổi dữ thành lành. Giả sử ngày Bính Thìn tháng Giêng, giờ Thìn xem quẻ, lấy Đăng Minh đặt lên giờ, Thắng Quang thuộc Hỏa nằm trên Hợi thuộc Thủy làm dụng; sơ truyền Thắng Quang, tướng gặp là Bạch Hổ; trung truyền Đại Cát, tướng gặp là Chu Tước (một thiên tướng, chủ văn thư, cãi cọ); mạt truyền Truyền Tống, tướng gặp là Huyền Vũ (một thiên tướng, chủ trộm cắp, mờ ám). Ba truyền đều phạm can ngày, chi ngày, thần và tướng đều dữ; thần trên can ngày, chi ngày thấy Thần Hậu, Đăng Minh mang Quý thần khắc từ xa thần dữ mang Bạch Hổ, đó gọi là thần trên can ngày, chi ngày cứu ba truyền. Giả sử ngày Giáp Tý tháng Giêng, giờ Mão xem quẻ, lấy Đăng Minh đặt lên giờ, Hà Khôi nằm trên Dần làm sơ truyền, trung truyền là Thắng Quang, mạt truyền là Công Tào. Hà Khôi nằm trên Dần là dưới khắc trên, tuy là thần dữ nhưng bị mạt truyền Công Tào khắc; lại Công Tào là đức thần của ngày; lại mạt truyền khắc sơ truyền; lại là dụng chết cuối sinh, truyền từ mẹ gặp con; đều là ba truyền cứu nhau.
Nhật đức (thần đức của can ngày), chi đức (thần đức của chi ngày) cùng sinh khí (thần mang khí sống của tháng), kỳ thần, thiên đức, giải thần, thiên nghi (?) (các thần lành chuyên giải trừ tai họa). Bảy thần trên đây đối xung làm cứu, ở trên ngày, trên hành niên hay mạt truyền, ghi nhớ thế nào (?). Quẻ dữ gặp chúng thì điều dữ dần ngừng; quẻ lành gặp chúng thì việc mừng càng nhiều.
Âm dương trên can ngày không chỉ thuộc về mình; âm dương trên chi ngày không chỉ thuộc về người khác.
Chú giải: Âm thần, dương thần trên can ngày (dương thần là thần nằm ngay trên can ngày, âm thần là thần nằm trên dương thần ấy) làm dụng thì việc không chỉ dừng ở bản thân; âm dương trên chi ngày làm dụng thì không chỉ là việc của người khác.
Âm là trong, dương là ngoài, mỗi bên có lẽ riêng; âm là đi, dương là đến, có thể biết rõ ngọn ngành. Âm chủ ẩn nấp, dương chủ đi lại; âm là hao của trong tối, dương là hao của ngoài sáng.
Chú giải: Dùng âm thần của can ngày, chi ngày thì chủ việc bên trong; dùng dương thần thì chủ việc bên ngoài. Âm thần chủ việc của người kia; dương thần chủ việc mình tự làm. Âm thần chủ hao mất tiền của một cách ngầm; dương thần chủ hao mất tiền của một cách công khai.
Âm dương phối vào vị trí cương nhu (ngày cương là ngày có can dương: Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm; ngày nhu là ngày có can âm: Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý); trong ngoài, nam nữ đều nằm trong lẽ ấy. Ngày cương mà dưới khắc trên thì trong nhà lo về phụ nữ; nếu trên khắc dưới thì ngoài có đàn ông bị kinh sợ.
Ngày nhu mà dưới khắc trên thì lại ứng việc bên ngoài; trên khắc dưới thì điều dữ nổi lên bên trong. Can ngày khắc thần, thần khắc tướng, thì việc từ bên trong mà định lành dữ. Tướng khắc thần, thần khắc can ngày, thì lành dữ từ bên ngoài quyết định thịnh suy. Khôi Cương ở trên dưới cùng với Xà, Hổ: nếu hưu tù thì là chết, nếu vượng thì là sống.
Chú giải: Khôi, Cương là thần dữ; Xà (Đằng Xà), Hổ (Bạch Hổ) là tướng dữ. Hai thần, hai tướng này cùng làm dụng, nếu trong ba truyền được khí vượng tướng của bốn mùa (trong năm trạng thái khí theo mùa: vượng là đang mạnh nhất, tướng là đang lên, hưu là đã nghỉ, tù là bị giam hãm, tử là chết; vượng, tướng là có khí mạnh) thì người bệnh sống, người ở tù có thể thoát. Nếu làm dụng mà mang khí hưu, tù, tử của bốn mùa thì người bệnh nặng thêm, người ở tù chưa thoát được.
Vượng tướng thì số nhiều, hưu phế thì số ít; lại lấy khí của vật để chứng tình hình. Vượng thì nhân với nhau rồi tính gấp mười; tướng khí thì nhân rồi gấp đôi càng chính xác.
Chú giải: Phàm dụng thần và ba truyền mang khí vượng tướng thì là số nhiều; nếu mang khí hưu, tù, phế thì là số ít. Lại lấy khí của vật trong quẻ để chứng nguyên do. Nếu là thần vượng tướng thì nhân các số với nhau rồi tiến lên một hàng, tức là gấp mười. Giả sử Công Tào nằm trên Thìn làm dụng, là thần vượng, thì Công Tào số bảy, Thìn số năm, năm nhân bảy là ba mươi lăm, tiến một hàng là ba trăm năm mươi, hoặc ba nghìn năm trăm. Nếu dùng thần có khí tướng thì lấy số nhỏ nhân số lớn rồi gấp đôi. Giả sử Thái Ất nằm trên Thân làm dụng, Thái Ất số bốn, Thân số bảy, bốn nhân bảy là hai mươi tám, gấp đôi là năm mươi sáu.
Khí hưu thì nói số gốc, đừng ngờ; tử, tù thì giảm bớt, số đều nhẹ. Số của chi và can lật qua lật lại mà tính, xét trong quẻ sẽ thấy rõ.
Chú giải: Nếu là thần khí hưu thì chỉ nói số gốc của chi và can. Giả sử Thần Hậu nằm trên Tuất làm dụng, Thần Hậu số chín, Tuất số năm, năm cộng chín là mười bốn. Nếu dùng thần khí tử, tù thì giảm số, chỉ nói một nửa. Giả sử Tòng Khôi nằm trên Bính làm dụng, Tòng Khôi số sáu, Bính số bảy, bảy với sáu là mười ba, chia đôi chỉ được một nửa, là sáu rưỡi. Hoặc chỉ lấy số của dụng thần giảm một nửa: Tòng Khôi sáu thì chỉ nói ba.
Đồ mất, trộm cắp, người đi xa muốn biết gần hay xa, chỉ cần dựa vào số này mà suy xét. Muôn vật khác cũng đều như vậy, không thể chỉ theo một đường mà yên lòng (?). Khóa gặp mạnh thần đang vượng (mạnh thần là bốn chi đầu mùa: Dần, Thân, Tỵ, Hợi; trọng thần là bốn chi giữa mùa: Tý, Ngọ, Mão, Dậu; quý thần là bốn chi cuối mùa: Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) thì người đến có ý mới; trọng thần đang vượng thì việc ắt ứng trong sớm tối. Tử, tù, hưu, phế thì thế nào? Bốn loại ấy đều thuộc việc đã qua.
Chú giải: Nếu phát dụng là mạnh thần đang vượng, hoặc ba truyền đều là mạnh thần, thì người đến xem về việc mới nảy ý. Phát dụng ở khí tù, tử, hưu, phế thì đều chủ việc đã qua.
Giả sử quý thần gặp khí tướng thì việc cũ nay sắp đến. Mạnh thần không có khí mà nằm ở đất tướng, trọng thần khí phế cũng cùng nghĩa ấy. Nếu khí tướng gặp mạnh thần thì việc mới sắp đến, phải phòng bị.
Chú giải: Giả sử quý thần nằm trên (?) chỗ có khí tướng làm dụng, đó là điềm việc cũ lại động. Sơ truyền là mạnh thần không có khí mà nằm ở đất tướng, cũng là xem việc cũ động. Dùng trọng thần khí phế nằm ở đất tướng cũng chủ việc cũ động. Dụng thần là mạnh thần nằm ở khí tướng thì là việc mới.
Nếu xem việc mình làm lành hay dữ, thì thần tướng trong quẻ nói rõ ý ấy. Khóa bất tỷ (khóa không có thần nào cùng âm dương với can ngày) và khóa phản ngâm (khóa mà thiên bàn và địa bàn đối xung nhau, ở thế đối nghịch) đều chủ việc xa; tỷ hợp và phục ngâm (khóa mà thiên bàn trùng khít với địa bàn, đứng yên không xoay) chủ việc gần.
Chú giải: Bất tỷ, phản ngâm làm dụng thì chủ việc chậm chạp. Tỷ dụng cùng tam hợp, lục hợp (các nhóm địa chi hợp với nhau: tam hợp là nhóm ba chi, lục hợp là từng cặp hai chi) và phục ngâm thì chủ việc gần kề.
Nếu xem việc dữ mà quẻ lại dữ, thêm khắc can ngày, chi ngày, thì điều dữ đáng sợ. Nhật quỷ (thần khắc can ngày), thần quỷ (thần khắc chi ngày), nguyệt phá (chi đối xung với tháng), thêm hình, hại (lục hại: các cặp chi làm hại nhau), năm loại ấy bày ra.
Chú giải: Nếu người đến xem vì việc dữ, được quẻ dữ, lại phát dụng là thần dữ tướng ác, lại dụng thần khắc can ngày, chi ngày, thì điều dữ đáng sợ, không thể giải cứu.
Trên can ngày, chi ngày, hành niên đều làm dụng, thì quẻ lành cũng trước vui sau giận. Lại có giải thần và cô quả sát, lo hay mừng đều không thành, đó là thật.
Chú giải: Đây là nói về việc kể ở trên. Giả sử ngày Giáp Tý tháng Bảy, giờ Tỵ xem quẻ, dụng khởi từ Truyền Tống là nhật quỷ, Thiên Cương là thần quỷ; dụng khởi từ Đăng Minh là nhật phá thần; mạt truyền gặp chúng thì cũng không thành việc lành. Như trên Tý thấy Tiểu Cát là lục hại. Như Thái Xung (tên của chi Mão) nằm trên Tý làm dụng là tam hình. Gặp các sát này thì việc lành thành dữ, huống hồ thêm thần dữ tướng ác thì càng nặng. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy, không gì là không nghiệm. Cô thần quả tú (sát thần chủ cô độc, góa bụa): ba tháng mùa xuân Thái Ất là cô, Đại Cát là quả; phép gốc là phía trước là cô, phía sau là quả, các mùa khác theo đó mà suy. Lại trong tuần Giáp Tý (tuần là mười ngày tính từ một ngày Giáp), Hà Khôi và Đăng Minh là cô thần quả tú; phép gốc là hai chi đứng sau mười can, còn gọi là thần không vong (hai chi bị "trống rỗng" trong một tuần, vì mười can chỉ phối với mười chi). Nếu ba sát này ở trên can ngày, chi ngày làm dụng, thì nghe lo mà không lo, nghe mừng mà không mừng; người ở tù ắt thoát, bệnh tật được khỏi; xem người đi xa thì trông đợi suông, mất của khó tìm. Các trường hợp khác theo đó mà suy.
Nếu xem việc lành mà vượng lại tốt đẹp, đức và hợp chồng chất thì nhiều việc mừng. Đức và sinh đã nói ở thiên trước; thần tam hợp, lục hợp khởi lên trong truyền và dụng.
Chú giải: Phàm khi xem, người đến hỏi việc lành, ba truyền có khí vượng tướng và sinh cho can ngày, chi ngày, thần và tướng không đánh nhau bên trong, lại trong ba truyền thấy dụng thần và thần hợp, thì lành, việc cầu phần nhiều thuận hợp.
Sự thần và thần trên hành niên sinh lẫn nhau thì việc làm đều thành; sự thần và thần trên hành niên khắc lẫn nhau thì việc làm đều không được.
Chú giải: Sự thần là thần làm dụng ở trên, chủ về việc ấy. Nếu sự thần với hành niên của người xem và thần trên hành niên sinh nhau, hoặc gia lên nhau, thì việc xem cũng được hòa hợp; dù gặp thần dữ tướng ác cũng không hại.
Lấy gì để biết việc gấp hay chậm? Chỉ xem Thiên Ất thì tự biết. Can ngày, chi ngày ở phía trước thì việc gấp; can chi ở phía sau thì chắc chắn chậm.
Chú giải: Giả sử ngày Mậu Dần tháng Tư, giờ Ngọ, lấy Truyền Tống đặt lên giờ, Thiên Cương nằm trên Dần làm dụng, Đại Cát là Quý thần nằm trên Hợi đi thuận, như vậy dụng thần và can chi ngày đều ở trước Quý thần, chủ việc gấp. Giả sử ngày Nhâm Tý tháng Giêng, giờ Thìn xem quẻ, lấy Đăng Minh đặt lên giờ, Thắng Quang nằm trên Nhâm làm dụng, Thiên Ất đặt trên Tuất đi nghịch, như vậy dụng thần và can chi ngày đều ở sau Quý nhân, chủ việc chậm.
Đi thuận thì lợi cho dương, tuy nhanh, nhưng gặp Thường, Âm thì không thành phúc lớn. Đi nghịch thì lợi cho âm, lại chậm, gặp Long, Hợp cũng khó đem lại việc mừng.
Chú giải: Thiên Ất đi thuận tuy lợi cho dương, nhưng nếu gặp Thái Thường, Thái Âm (hai thiên tướng) thì không thành phúc. Thiên Ất đi nghịch thì lợi cho âm, không lợi cho dương, chủ việc chậm. Dù gặp Thanh Long, Lục Hợp (hai thiên tướng lành) cũng không thành phúc lớn.
Nếu Quý thần nằm trên Mão, Dậu (vị trí tháng Hai, tháng Tám), thì lay động bất an, chủ dời đổi. Bị hình, mang sát đều dữ; thần ở ngoài cũng vậy.
Chú giải: Nếu dụng thần bị hình, mang sát, lại có tướng dữ thần dữ, thêm thần ở ngoài mà sát ở trong, thì quẻ càng dữ. Hình sát đã chú ở trước. Thiên Cương đặt trên bốn quý thần (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) là thần ở ngoài, sát ở trong. Thiên Cương đặt trên bốn mạnh thần là thần ở trong, sát ở ngoài. Như Thiên Cương đặt trên bốn trọng thần thì thần ở cửa, sát sắp vào. Các trường hợp khác theo đó mà suy.
Thần tướng chủ về tháng nào thì ứng trong tháng ấy, việc đã qua hay sắp tới thì dùng ý mà suy. Đẩu (Thiên Cương) ở trước ngày thì tai họa đã qua; nếu ở sau ngày thì việc còn chậm. Nếu ngay trên can ngày, chi ngày thì lành dữ chỉ trong sớm tối.
Chú giải: Giả sử trong tháng Giêng lấy Công Tào làm dụng thì việc ứng trong tháng, vì tháng Giêng kiến Dần (nguyệt kiến là chi ứng với tháng; tháng Giêng ứng chi Dần), đó là tháng do thần tướng làm chủ. Giả sử trong tháng Giêng dùng Đại Cát thì là việc đã qua, vì tháng Mười hai kiến Sửu. Nếu dùng Thái Xung thì chủ việc sắp tới, vì tháng Hai kiến Mão. Đẩu tức là Thiên Cương. Thiên Cương ở trước ngày hôm nay thì tai họa đã qua; ở sau thì tai họa chưa qua; ở ngay trên thì tai họa phát trong sớm tối. Giả sử ngày Giáp, Giáp gửi ở Dần (mỗi can ngày được "gửi" ở một cung chi cố định), Thiên Cương nằm trên Mão thì việc ở trước ngày hôm nay, tai họa đã qua; Thiên Cương đặt trên Sửu thì việc ở sau, tai họa chưa qua; Thiên Cương ngay trên Giáp thì tai họa chỉ phát trong sớm tối.
Các lệ khóa nói ở trên đều đã phân rõ, vẫn sợ thời hạn ứng nghiệm khó nói trọn. Dụng khởi từ Thái Tuế (chi của năm hiện hành) thì ứng trong một năm; dụng phát từ đẩu kiến thì thấy ứng trong tháng ấy.
Chú giải: Giả sử năm nay là năm Đinh Mùi, lấy Tiểu Cát tức Mùi làm dụng thì việc không ra ngoài năm nay. Đẩu kiến tức nguyệt kiến. Giả sử tháng Ba kiến Thìn, lấy Thiên Cương làm dụng thì việc ứng trong vòng một tháng.
Dụng là chi ngày thì thời hạn ứng là trong một tuần; dụng là chỗ của can ngày thì hẹn ứng trong sớm tối.
Chú giải: Giả sử ngày Mậu Tý, dụng khởi từ Thần Hậu, là chi của ngày hôm nay, thì lành dữ ứng trong một tuần. Giả sử ngày Giáp Tý lấy Công Tào làm dụng, đó là dùng chỗ của can ngày, vì Giáp gửi ở Dần.
Thần đứng đầu tiết khí thì khó qua nửa tháng; thần ứng hầu (?) thì nói xa nhất là năm ngày. Được thần của giờ thì không ra ngoài tám khắc (khắc là đơn vị đo giờ; một ngày đêm có một trăm khắc). Hãy ghi nhớ kỹ, đừng mỏi lòng.
Chú giải: Giả sử ngày Bính Dần là tiết Lập xuân, Thái Ất làm dụng thì lành dữ ứng trong một tiết khí (năm có hai mươi bốn tiết khí, mỗi tiết khoảng mười lăm ngày), chủ việc trong mười lăm ngày, vì Bính gửi ở Tỵ, nên Thái Ất là thần đứng đầu tiết khí. Về ứng hầu (?): giả sử ngày Canh Ngọ là hầu "cá đội băng" (hầu là đơn vị năm ngày, một năm có bảy mươi hai hầu; "cá đội băng" là tên một hầu đầu mùa xuân, khi cá ngoi lên sát lớp băng), phát dụng là Truyền Tống, thì lành dữ ứng trong một hầu, vì Canh gửi ở Thân là Truyền Tống, là thần đứng đầu hầu, nên ứng trong năm ngày.
Lại có ngày ứng nghiệm chưa nói rõ: quẻ lành và quẻ dữ mỗi loại có cách riêng. Ngày sinh cho can ngày hôm nay là ngày lành; ngày khắc can ngày của ta là thần dữ.
Chú giải: Khóa được quẻ lành thì lấy ngày sinh cho can ngày hôm nay làm ngày ứng. Giả sử ngày Giáp Tý tháng Giêng giờ Dần xem quẻ, ngày ấy thuộc Mộc, Thủy sinh được Mộc, nên ứng vào ngày Nhâm; vì vậy nói "ngày sinh cho ta là ngày lành". Nếu khóa được quẻ dữ thì lấy ngày khắc can ngày hôm nay làm ngày ứng. Giả sử ngày Mậu được quẻ dữ thì ứng vào ngày Giáp, vì Giáp Mộc khắc Mậu Thổ; đó là "khắc can ta là thần dữ".
Sự thần với can ngày là quan hệ họ hàng gì: hoặc là cha mẹ, hoặc là vợ con, hoặc là quỷ lại (quan quỷ), hoặc là anh em (trong phép "lục thân": thứ sinh ra can ngày là cha mẹ, thứ can ngày sinh ra là con cháu, thứ can ngày khắc là vợ và tiền của, thứ khắc can ngày là quan quỷ, thứ cùng hành là anh em); đều không ngoài thần tướng để quyết điều ngờ.
Chú giải: Sự thần tức là dụng thần; xem nó với can ngày hôm nay là quan hệ họ hàng gì.
Nếu anh em lại thành quan quỷ, nào ngờ lại bị anh em liên lụy. Quỷ mang khí vượng là việc quan tước, khí tướng là tiền của, khí tử là chết chóc, khí tù là tù ngục, khí hưu là bệnh tật cần kiêng. Nếu anh em hóa thành tiền của, thì tiền của lại từ anh em mà đến.
Chú giải: Nếu dụng thần với can ngày hôm nay là anh em, lại thấy quan quỷ, thì người xem phải phòng anh em làm liên lụy. Giả sử hôm nay là ngày Bính, Đinh, dùng Thái Ất, Thắng Quang làm dụng là cùng loại (cùng thuộc Hỏa); nếu anh em mang tướng Huyền Vũ (thuộc Thủy) thì lại khắc Bính, Đinh, đó là anh em hóa thành quan quỷ. Dụng là quỷ khí vượng thì lo tai ách việc quan; quỷ khí tướng thì lo tiền của bị quấy nhiễu; quỷ khí tử thì lo chết chóc, khóc than; quỷ khí tù thì lo tù ngục; quỷ khí hưu thì lo có người bệnh. Giả sử ngày Canh, Tân lấy Tòng Khôi làm dụng thần là cùng loại, tức là anh em; tướng gặp là Lục Hợp, Thanh Long thuộc Mộc, đó là anh em hóa thành tiền của, tức tiền của nhờ anh em mà có. Nếu gặp thần dữ tướng ác thì lại vì anh em mà mất của.
Lớn thay phép thánh, thật khó lường! Phải dựa vào tướng và thần mà quyết điều ngờ. Việc có dài có ngắn, cái đó chuyên xem ở nơi dụng thần đứng.
Chú giải: Việc trong khóa có dài có ngắn, chỉ cần xem nơi dụng thần đứng để biết việc lành dữ.
Nếu nằm ở vị trí quan đới, trường sinh thì phúc lộc chồng chất, càng rạng rỡ. Nếu gặp đất tử, tù, hưu, bệnh thì tai họa việc quan, việc dữ không chống nổi.
Chú giải: Hễ dụng thần đứng ở chỗ có khí như quan đới, trường sinh, lâm quan, đế vượng (đây là các giai đoạn trong vòng mười hai cung sống chết của ngũ hành, ví như đời người: trường sinh là mới sinh, mộc dục là tắm rửa, quan đới là đội mũ thành người lớn, lâm quan là ra làm quan, đế vượng là cực thịnh, rồi đến suy, bệnh, tử, mộ…) thì có phúc lộc chồng chất; lại được tướng lành thì càng lành. Giả sử Truyền Tống nằm trên Mùi làm dụng, đó là dụng thần đứng ở vị trí quan đới; các trường hợp khác theo đó mà suy. Nếu dụng thần nằm ở đất tử, tù, hưu, bệnh thì có tai họa việc quan, điều dữ. Giả sử Thần Hậu nằm trên Sửu là dụng thần ở đất hưu suy, nằm trên Dần là đất bệnh, nằm trên Mão là đất tử, nằm trên Thìn là đất tù, mộ; các trường hợp khác theo đó mà suy.
Điều cốt yếu trước hết phải xem can ngày, chi ngày, sau đó phân biệt tôn ti, lớn nhỏ. Quan và dân thường phải ghi từ đầu, người hiền đức hay kẻ gian tà lần lượt bày ra.
Chú giải: Phải xem hình thế của can ngày, chi ngày: can ngày là bề trên, chi ngày là bề dưới; can ngày là người già, chi ngày là người nhỏ; can ngày là quan, là người hiền đức, chi ngày là dân thường, là kẻ gian tà.
Thuyền và xe, nước và bộ, chồng và vợ đều định được; người bệnh và ma quỷ, người và nhà, ngoài và trong cũng tìm ở đây. Việc đã đi thì phải xem chỗ đến; có khách mới biết có chủ.
Chú giải: Can ngày là xe, chi ngày là thuyền; can ngày là đường bộ, chi ngày là đường thủy; can ngày là chồng, chi ngày là vợ; can ngày là người bệnh, chi ngày là ma quỷ quấy phá; can ngày là người trong nhà, chi ngày là nhà cửa; can ngày là bên ngoài, chi ngày là bên trong; can ngày là việc đã đi, chi ngày là chỗ đến.
Ra vào chỉ theo đường nam bắc, trái phải phải xét thân nam nữ. Đi và ở biết cho xác đáng, cầu người cầu vật thấy được hư hay thật.
Chú giải: Can ngày là ra, chi ngày là vào; can ngày là phương nam, chi ngày là phương bắc; can ngày là bên trái, chi ngày là bên phải; can ngày là nam, chi ngày là nữ; can ngày là đi, chi ngày là ở; can ngày là người, chi ngày là vật.
Cung tên, lưới bẫy là người đi săn; chim thú, cá là thứ săn được. Can ngày lành mà chi ngày bị tổn là thuận, là mừng; can ngày bị tổn mà chi ngày lành là nghịch, là trắc trở.
Chú giải: Can ngày là cung tên, lưới bẫy, người đi săn; chi ngày là chim thú, cá, thứ săn được. Thần trên can ngày khắc thần trên chi ngày là thuận; thần trên chi ngày khắc thần trên can ngày là nghịch.
Chi và can sinh nhau, vượng có khí, thì làm việc gì cũng hòa hợp, người xa cũng thành thân. Chi và can làm tổn nhau, mang hình sát, hưu tù không có khí, thì tai họa kéo đến.
Chú giải: Thần trên chi và can nếu sinh nhau và có khí vượng tướng thì làm việc, cầu việc đều lành. Thần trên dưới của chi và can khắc lẫn nhau, lại mang khí hưu tù, bị hình mang sát, lại không có khí, thì việc cầu phần nhiều không toại.
Đại thể về can ngày, chi ngày đã rõ, lại xem hành niên để hợp với tình hình việc. Hành niên khắc can ngày gọi là "bất cập" (không theo kịp); can ngày khắc thần trên hành niên gọi là "thất tiết" (mất chừng mực).
Chú giải: Hành niên khắc thần trên can ngày gọi là bất cập. Can ngày khắc thần trên hành niên gọi là thất tiết. Giả sử người xem ba mươi bảy tuổi, hành niên ở Dần, hôm nay trên Bính thấy Đại Cát thuộc Thổ, là hành niên Dần khắc Đại Cát thuộc Thổ trên can ngày, gọi là bất cập. Giả sử hành niên Dần, trên Dần thấy Thần Hậu thuộc Thủy, bị Đại Cát thuộc Thổ trên can ngày khắc Thủy trên hành niên, gọi là thất tiết.
Dụng thần nếu hại Thiên Ất thì gọi là "tứ bế" (bốn bề đóng kín), điều dữ không nhẹ: đáng mừng lại thành giận, đã gỡ lại thắt. Gặp ba việc này phải suy xét kỹ.
Chú giải: Dụng thần khắc từ xa Thiên Ất Quý Nhân gọi là tứ bế: đang mừng lại giận, đã gỡ lại lật. Các khóa bất cập, thất tiết, tứ bế thì phải xét thiên quan (?) mà đoán lành dữ.
Cương lĩnh của thể quẻ trước đã phân rõ, lại có điều nêu ra mà chưa nói hết. Trăm việc, trong ba truyền thấy loại thần (thần đại diện cho loại việc đang hỏi) mà sinh với can ngày thì việc quyết thành.
Giả sử muốn đi gặp vua, phải tìm xem Thiên Ất ở phương nào. Có rượu thức ăn hay không thì xem Tiểu Cát; quần áo, đồ vật có mang đến không thì xem Thái Thường.
Chú giải: Muốn gặp người quyền quý thì xem Thiên Ất; cầu quần áo, ấn tín thì xem Thái Thường; rượu thức ăn thì xem Tiểu Cát; tiền của thì xem Thanh Long; phụ nữ thì xem Thiên Hậu (một thiên tướng); kẻ phạm tội, tù nhân thì xem Thái Âm; buôn bán đổi chác thì xem Lục Hợp; lửa, kiện tụng thì xem Chu Tước; đánh nhau, kiện cáo, bị giữ lại lâu thì xem Câu Trần (một thiên tướng); người bệnh thì xem Bạch Hổ; kinh sợ, chuyện quái lạ thì xem Đằng Xà; lừa gạt, dối trá thì xem Thiên Không (một thiên tướng); trộm cướp, đồ thất lạc thì xem Nguyên Vũ (tức Huyền Vũ). Phàm mọi việc cầu mong, đi hay ở, trăm việc, trong ba truyền thấy dụng thần ấy mà lại sinh với can ngày hôm nay, thì việc cầu mong ắt thành.
Đã nêu rõ ba việc làm ví dụ, muốn xét các khóa khác thì tự suy xét kỹ. Đây là bí quyết "trửu hậu" của thần tiên, hiểu được thì trời đất như nằm trong lòng bàn tay.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video