# Kinh Phật nói về Ma-ha-diễn Bảo Nghiêm
Kinh Phật nói về Ma-ha-diễn Bảo Nghiêm (Ma-ha-diễn: phiên âm từ tiếng Phạn "Mahāyāna", tức Đại thừa, nghĩa là "cỗ xe lớn", con đường tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh; Bảo Nghiêm: "trang nghiêm bằng châu báu")
Mất tên người dịch.
Kinh Phật nói về Ma-ha-diễn Bảo Nghiêm (còn có tên là Phẩm Đại Ca-diếp)
Dịch vào đời Tấn, đã mất tên vị Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) đã dịch.
Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật đi giáo hóa ở thành Vương Xá, trong núi Kỳ-xà-quật (còn gọi là núi Linh Thứu, ngọn núi gần thành Vương Xá ở xứ Ma-kiệt-đà, Ấn Độ xưa, nơi Phật thường thuyết pháp), cùng với chúng đại tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ đủ giới) tám nghìn người. Có mười sáu nghìn vị bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh) từ các cõi nước của chư Phật đến tụ họp nơi đây, ai nấy đều dốc chí cầu đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính, tức quả Phật).
Bấy giờ, Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là "bậc được cả thế gian tôn kính") bảo tôn giả Đại Ca-diếp (một trong những đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng về hạnh tu khổ hạnh) rằng: "Bồ-tát có bốn điều khiến mất Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật, đưa người tu sang bờ giác ngộ). Thế nào là bốn? Một là không tôn trọng giáo pháp, không kính pháp sư (người giảng dạy giáo pháp của Phật). Hai là làm pháp sư mà keo kiệt, tiếc giữ giáo pháp không chịu truyền. Ba là thấy người muốn được nghe pháp thì gây trở ngại cho họ, quở trách, khinh thường, không chịu thuyết pháp cho họ. Bốn là ghét người, kiêu ngạo, tự cao tự đại, khen mình chê người. Này Ca-diếp, đó là bốn điều khiến bồ-tát mất Bát-nhã ba-la-mật.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn điều giúp được Bát-nhã ba-la-mật. Thế nào là bốn? Một là tôn trọng giáo pháp, kính trọng pháp sư. Hai là nghe được pháp nào thì đem nói rộng cho người khác, lòng không đắm luyến, cũng không mong cầu gì; vì Bát-nhã ba-la-mật mà bỏ hết mọi của cải, cầu học hỏi cho nhiều gấp gáp như cứu lửa đang cháy trên đầu. Ba là nghe rồi thì ghi nhớ và giữ gìn thực hành. Bốn là thực hành giáo pháp mà không chấp vào lời nói. Này Ca-diếp, đó là bốn điều giúp bồ-tát được Bát-nhã ba-la-mật.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát mắc bốn điều thì quên mất tâm bồ-tát (tâm nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh). Thế nào là bốn? Một là lừa dối thầy và các bậc trưởng lão. Hai là người khác không làm việc xấu mà nói họ phạm lỗi. Ba là chê bai, phỉ báng người tu theo Ma-ha-diễn. Bốn là dua nịnh giả dối, lòng không chí thành. Này Ca-diếp, đó là bốn điều khiến bồ-tát quên mất tâm bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát làm được bốn điều thì trong mọi đời, từ lúc mới sinh ra cho đến khi ngồi nơi đạo tràng (chỗ thành Phật), tâm bồ-tát luôn hiện rõ trước mắt, trọn không quên mất. Thế nào là bốn? Một là thà chết chứ không nói dối. Hai là đối với tất cả bồ-tát đều coi như Thế Tôn, đi khắp bốn phương khen ngợi. Ba là không dua nịnh giả dối, lòng luôn chí thành. Bốn là không ưa tiểu thừa (con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình). Này Ca-diếp, đó là bốn điều giúp bồ-tát trong mọi đời, từ lúc mới sinh cho đến khi ngồi nơi đạo tràng, tâm bồ-tát luôn hiện rõ trước mắt, trọn không quên mất.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát mắc bốn điều thì điều thiện vừa sinh ra liền mất, không tăng trưởng được. Thế nào là bốn? Một là kiêu ngạo, ngạo mạn, chỉ lo học sách vở thế tục. Hai là tham đắm của cải, hay lui tới nhà quyền quý (?). Ba là ganh ghét, phỉ báng. Bốn là kinh nào chưa từng nghe, khi nghe người nói thì phỉ báng. Này Ca-diếp, đó là bốn điều khiến điều thiện của bồ-tát vừa sinh liền mất, không tăng trưởng được.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát làm được bốn điều thì điều thiện không suy giảm mà càng tăng trưởng. Thế nào là bốn? Một là thích nghe điều thiện, không thích nghe điều sai trái; ưa thích kho kinh của bồ-tát nói về lục độ vô cực (sáu hạnh tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Hai là hạ mình khiêm tốn, không khinh chúng sinh. Ba là lấy giáo pháp làm đủ, trừ bỏ sự kiêu căng sai lệch; người khác có phạm hay không phạm cũng không nói lỗi của họ, không bới tìm chỗ sai sót của người. Bốn là pháp nào mình không biết thì không nói phải trái, mà lấy Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc từ chân như mà đến") làm chứng rằng: "Cảnh giới của Như Lai vô lượng, tùy theo căn cơ của chúng sinh mà dạy; pháp Phật nói, tôi không thể thấu đạt hết." Này Ca-diếp, đó là bốn điều giúp điều thiện của bồ-tát không suy giảm mà càng tăng trưởng.
Lại nữa, Ca-diếp, tâm có bốn chỗ cong vạy mà bồ-tát cần trừ bỏ. Thế nào là bốn? Một là do dự, nghi ngờ Phật pháp. Hai là kiêu mạn, không thèm nói năng (?), giận dữ với chúng sinh. Ba là thấy người khác được lợi thì sinh lòng keo kiệt ganh tị. Bốn là chê bai phỉ báng, không khen ngợi bồ-tát. Này Ca-diếp, đó là bốn chỗ cong vạy của tâm mà bồ-tát cần trừ bỏ.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn dấu hiệu thuận theo đạo. Thế nào là bốn? Một là phạm lỗi thì nói ra, không che giấu; lòng không bị cấu bẩn trói buộc. Hai là nói lời chân thật, dù đến chết cũng không trái sự thật. Ba là lời đã nói ra không đổi dời (?); bị người xâm hại, lừa gạt, mắng nhiếc, khinh thường, đánh đập, trói buộc, làm hại thì nghĩ rằng: "Tất cả là do ta tạo ra từ đời trước", không nổi giận với người, không sinh phiền não trói buộc. Bốn là đứng vững, không tin theo lời người khác; dù rất tin Phật pháp cũng không vì lời người mà tin (?), vì trong lòng đã thanh tịnh. Này Ca-diếp, đó là bốn dấu hiệu thuận theo đạo của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn điều xấu. Thế nào là bốn? Một là nghe nhiều mà cợt nhả, làm không đúng pháp, không theo lời răn dạy. Hai là xa rời chánh pháp, không kính thầy và bậc trưởng thượng, không xứng đáng nhận đồ cúng dường của tín đồ. Ba là mất giới, định, tuệ (giữ giới luật, tâm an định, trí tuệ sáng suốt — ba môn học căn bản của người tu) mà ngu mờ nhận đồ cúng dường. Bốn là gặp bồ-tát đã điều phục được tâm, có trí tuệ, mà không kính, lại kiêu ngạo khinh thường. Này Ca-diếp, đó là bốn điều xấu của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn điều khôn ngoan. Một là điều chưa nghe thì tìm nghe, rồi làm đúng theo pháp. Hai là dựa vào ý nghĩa, không chạy theo lời văn hoa mỹ. Ba là thuận theo lời dạy răn, nói lời lành, làm việc gì cũng tốt, hiếu thuận với thầy; có giới, định, tuệ rồi mới nhận đồ cúng dường của tín đồ. Bốn là gặp bồ-tát đã điều phục được tâm, có trí tuệ thì khởi lòng kính trọng tốt lành. Này Ca-diếp, đó là bốn điều khôn ngoan của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn điều sai lầm. Thế nào là bốn? Một là chưa hiểu rõ chúng sinh đã cho là thân thiết, đó là sai lầm của bồ-tát. Hai là chúng sinh không kham nhận nổi Phật pháp vi diệu mà lại nói cho họ, đó là sai lầm của bồ-tát. Ba là người ưa pháp cao diệu lại đem pháp thừa thấp nói cho họ, đó là sai lầm của bồ-tát. Bốn là chúng sinh tu đúng đều được pháp mầu, mà mình lại làm ngược với họ (?), đó là sai lầm của bồ-tát. Này Ca-diếp, đó là bốn điều sai lầm của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn con đường. Thế nào là bốn? Một là lấy tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh. Hai là khuyên tất cả chúng sinh học trí tuệ của Phật. Ba là vì tất cả chúng sinh mà nói chánh pháp. Bốn là khiến tất cả chúng sinh thuận theo việc tu hành chân chính. Này Ca-diếp, đó là bốn con đường của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn ác tri thức (người bạn, người dẫn dắt không tốt cho việc tu đạo). Thế nào là bốn? Một là hàng Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), vì chỉ lo lợi ích riêng mình. Hai là hàng Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, sống một mình, ít giáo hóa người khác), vì ít đem lại lợi ích, ít làm việc giúp đời. Ba là thầy dạy sách vở thế tục, chỉ chuyên về tài ăn nói biện luận. Bốn là gần gũi những người ấy thì chỉ được pháp thế gian, không được chánh pháp. Này Ca-diếp, đó là bốn ác tri thức của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn thiện tri thức (người bạn, người dẫn dắt tốt cho việc tu đạo). Thế nào là bốn? Người đến xin xỏ là tri thức của bồ-tát, vì giúp nuôi lớn đạo hạnh. Người làm pháp sư là tri thức của bồ-tát, vì giúp nghe nhiều, nuôi lớn Bát-nhã ba-la-mật. Người khuyên xuất gia học đạo là thiện tri thức của bồ-tát, vì giúp nuôi lớn mọi căn lành (những gốc rễ điều thiện sinh ra quả tốt). Chư Phật Thế Tôn là thiện tri thức của bồ-tát, vì giúp nuôi lớn mọi pháp của Phật. Này Ca-diếp, đó là bốn thiện tri thức của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, có bốn hạng chỉ giống bồ-tát bề ngoài. Thế nào là bốn? Một là tham lợi, không cầu công đức. Hai là chỉ cầu vui cho mình, không vì chúng sinh. Ba là chỉ lo trừ khổ cho mình, không vì chúng sinh. Bốn là muốn có nhiều người theo hầu, không thích sống xa lánh nơi vắng vẻ. Này Ca-diếp, đó là bốn hạng chỉ giống bồ-tát bề ngoài.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn công đức chân thật. Thế nào là bốn? Một là hiểu lẽ không (mọi sự vật đều không có tự tính cố định, do nhân duyên hợp lại mà có) mà vẫn tin vào quả báo của việc làm. Hai là hiểu lẽ vô ngã (không có cái "ta" thật sự thường còn) mà vẫn thương yêu rộng lớn đối với chúng sinh. Ba là tuy ưa Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, không còn sinh tử) mà không bỏ sinh tử (vòng chết đi sinh lại không dứt). Bốn là bố thí để giáo hóa chúng sinh, không mong báo đáp. Này Ca-diếp, đó là bốn công đức chân thật của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát lớn, bậc bồ-tát đã tu lâu, công hạnh lớn) có bốn kho báu lớn. Thế nào là bốn? Một là gặp lúc Phật ra đời. Hai là được nghe nói về lục độ vô cực. Ba là gặp pháp sư mà trong lòng không ngăn ngại. Bốn là không buông lung, vui ở chốn núi rừng. Này Ca-diếp, đó là bốn kho báu lớn của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát có bốn điều giúp vượt qua các loài ma. Thế nào là bốn? Một là không bỏ tâm bồ-tát. Hai là lòng không ngăn ngại với tất cả chúng sinh. Ba là không nhiễm đắm vào mọi kiến chấp (những quan điểm sai lệch, cố chấp). Bốn là không khinh thường tất cả chúng sinh. Này Ca-diếp, đó là bốn điều giúp bồ-tát vượt qua các loài ma.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát ma-ha-tát có bốn điều giúp thu nhận được mọi điều thiện. Thế nào là bốn? Một là thường ở nơi núi non đầm vắng, lòng không dối trá. Hai là với người có ơn hay không có ơn, lòng đều thường nhẫn nhục. Ba là nghĩ đến việc báo đáp bốn ân (bốn ơn lớn: ơn cha mẹ, ơn chúng sinh, ơn vua nước, ơn Tam bảo), vì chúng sinh mà bỏ cả thân mạng. Bốn là cầu pháp không biết chán, vì muốn đủ mọi căn lành. Này Ca-diếp, đó là bốn điều giúp bồ-tát ma-ha-tát thu nhận được mọi điều thiện.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát ma-ha-tát có bốn việc làm sinh phước vô lượng. Thế nào là bốn? Một là đem pháp ra thí cho người mà lòng không mong cầu gì. Hai là thấy người phạm giới thì khởi lòng thương xót lớn. Ba là nguyện cho tất cả chúng sinh đều ưa thích tâm bồ-tát. Bốn là thấy người yếu kém không bỏ lòng nhẫn nhục. Này Ca-diếp, đó là bốn việc làm sinh phước vô lượng của bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, không phải vì mang cái tên bồ-tát mà được gọi là bồ-tát; mà vì thực hành pháp, thực hành bình đẳng, tu thiền và biết phân biệt (?) nên mới gọi là bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, bồ-tát ma-ha-tát làm được ba mươi hai điều thì mới đáng gọi là bồ-tát. Thế nào là ba mươi hai? Một là hết lòng làm lợi ích cho chúng sinh. Hai là muốn đạt được trí tát-vân-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ viên mãn của Phật). Ba là tự khiêm, không chê bai trí của người khác. Bốn là không khinh thường tất cả chúng sinh. Năm là có lòng tin đối với tất cả chúng sinh. Sáu là thương nhớ tất cả chúng sinh. Bảy là thương xót chúng sinh đến cùng. Tám là lòng bình đẳng với kẻ thù cũng như người thân. Chín là chúng sinh cầu Niết-bàn thì giúp thêm cho họ bằng phước đức vô lượng. Mười là gặp chúng sinh thì vui vẻ chuyện trò. Mười một là đã hứa thì không hối. Mười hai là lòng thương xót lớn trùm khắp tất cả chúng sinh. Mười ba là cầu pháp, nghe nhiều mà không chán. Mười bốn là lỗi mình phạm thì biết nhận là lỗi. Mười lăm là thấy người phạm lỗi thì can ngăn mà không giận. Mười sáu là tu tập mọi oai nghi (cách đi, đứng, nằm, ngồi đoan chính của người tu) và lễ tiết. Mười bảy là bố thí không mong báo đáp. Mười tám là nhẫn nhục không ngăn ngại. Mười chín là tinh tấn cầu mọi căn lành. Hai mươi là tu thiền định vượt lên cả cõi vô sắc (cõi trời cao nhất trong ba cõi, nơi chúng sinh không còn thân hình vật chất, chỉ còn tâm thức). Hai mươi mốt là dùng phương tiện khéo léo để thu nhiếp trí tuệ. Hai mươi hai là dùng bốn ân để thu nhiếp phương tiện (?). Hai mươi ba là với người có giới hay không có giới đều lấy lòng từ đối đãi như nhau. Hai mươi bốn là hết lòng nghe pháp. Hai mươi lăm là chuyên ở nơi núi non đầm vắng. Hai mươi sáu là không ưa vinh hoa thế gian. Hai mươi bảy là không ưa tiểu thừa, mà ưa công đức của đại thừa. Hai mươi tám là xa ác tri thức, gần thiện tri thức. Hai mươi chín là thành tựu bốn phạm trụ (bốn tâm cao thượng vô lượng: từ – ban vui, bi – cứu khổ, hỷ – vui theo cái tốt của người, xả – buông bỏ, bình đẳng). Ba mươi là nương tựa vào trí tuệ. Ba mươi mốt là chúng sinh có tu hay không tu cũng trọn không bỏ rơi. Ba mươi hai là lời nói trước sau như một, kính trọng lời chân thật; tâm bồ-tát luôn đặt lên hàng đầu. Này Ca-diếp, đó là ba mươi hai điều mà bồ-tát ma-ha-tát làm được thì mới đáng gọi là bồ-tát.
Lại nữa, Ca-diếp, ta sẽ nói cho ông nghe các thí dụ, người trí nhờ thí dụ mà hiểu được công đức của bồ-tát. Ví như cõi đất nâng đỡ tất cả chúng sinh mà không phân biệt; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát từ lúc mới phát tâm cho đến khi ngồi nơi đạo tràng, đối với tất cả chúng sinh cũng không phân biệt. Ví như nước làm mọc lên trăm thứ lúa, các loại thuốc, cỏ cây; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát lấy lòng từ chí thành thanh tịnh che chở nuôi dưỡng tất cả, làm khởi lên cho chúng sinh đức hạnh trong sạch. Ví như lửa làm chín trăm thứ lúa, các loại thuốc, cỏ cây; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát lấy Bát-nhã ba-la-mật làm cho tất cả chúng sinh thành tựu. Ví như gió làm nên vẻ trang nghiêm cho tất cả cõi nước chư Phật; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát dùng phương tiện khéo léo trang nghiêm tất cả cõi nước chư Phật. Ví như trăng đầu tháng mỗi ngày một lớn dần; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát chí thành thanh tịnh làm tăng trưởng mọi điều trong sạch. Ví như mặt trời mọc soi sáng khắp chúng sinh; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát chỉ dùng một Bát-nhã ba-la-mật mà soi sáng tất cả chúng sinh.
Ví như sư tử, vua các loài thú, đi đến đâu cũng không có gì sợ hãi; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát đứng vững trong công đức giữ giới, đi đến đâu cũng không có gì sợ hãi. Ví như voi chúa gánh được mọi vật nặng mà không mệt mỏi; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát khéo điều phục tâm, vì tất cả chúng sinh mà kham gánh việc nặng không biết mệt. Ví như hoa sen mọc trong bùn mà không dính nước; cũng vậy, bồ-tát sinh ra trong thế gian mà không dính pháp thế gian. Ví như chặt cây, dù chặt cành mà không đào gốc thì cây lại mọc như cũ; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát với tâm phương tiện khéo léo, tuy đã dứt các trói buộc phiền não mà vẫn sinh vào tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc). Ví như nước các sông ngòi khắp nơi chảy vào biển cả đều thành một vị; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát làm bao nhiêu thứ nguyện lành và công đức, khi thành Phật đạo đều thành một vị. Ví như Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) và Ba mươi ba tầng trời (cõi trời Đao-lợi, do trời Đế Thích cai quản) đều ở trên núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo); cũng vậy, Ca-diếp, mọi căn lành đều nương ở trong tâm bồ-tát (?).
Ví như vua nước nhờ có các đại thần giúp sức mới làm xong mọi việc nước; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát nhờ căn lành Bát-nhã ba-la-mật giúp sức mới làm xong mọi Phật sự. Ví như, Ca-diếp, trời không mây thì không thể có mưa; cũng vậy, bồ-tát không nghe nhiều thì không thể có mưa pháp. Ví như, Ca-diếp, trời có mây thì có mưa thấm nhuần; bồ-tát cũng vậy, có mây đại từ thì có thể tuôn mưa pháp. Ví như Thánh vương (Chuyển luân thánh vương: vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp) ra đời thì có bảy báu (bảy vật báu theo vua: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, hoàng hậu báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu); cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát ra đời thì có báu đạo ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ). Ví như có viên ngọc ma-ni (ngọc báu như ý, có thể sinh ra mọi thứ quý báu) thì trong đó có thể có được vô lượng trăm nghìn thứ ngọc khác; cũng vậy, Ca-diếp, có tâm bồ-tát thì trong đó có được vô lượng trăm nghìn pháp của Thanh văn, Duyên giác.
Ví như chư thiên ở Ba mươi ba tầng trời cùng dạo chơi trong các vườn cảnh, mọi đồ vui thích đều như nhau; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát chí thành thanh tịnh, đối với tất cả chúng sinh đều dùng phương tiện như nhau, không hề hơn kém. Ví như chất độc nhờ có thần chú và thuốc nên không thể gây hại; cũng vậy, Ca-diếp, chất độc phiền não của bồ-tát nhờ có thuốc trí tuệ (?) nên không thể gây hại. Ví như ở thành ấp có phân rác thì làm lợi cho ruộng đồng; cũng vậy, Ca-diếp, bồ-tát nhờ có phiền não mà học được trí tát-vân-nhã (?).
Vì thế, Ca-diếp, bồ-tát muốn học kinh Bảo Nghiêm này thì phải quán xét đúng đắn các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Thế nào là quán xét đúng đắn? Là quán xét các pháp đúng như thật. Thế nào là quán xét các pháp đúng như thật? Là không thấy có ta, có người, có thọ mạng (một sinh mạng, một linh hồn tồn tại lâu dài). Đó gọi là trung đạo (con đường ở giữa, không rơi vào hai cực đoan) quán xét các pháp đúng như thật.
Lại nữa, Ca-diếp, quán xét đúng như thật là không thấy sắc (thân xác, hình chất vật chất) là thường còn hay vô thường; cũng không thấy thọ (ở đây gọi là "thống", tức cảm giác khổ, vui), tưởng (nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động của tâm ý), thức (sự phân biệt hay biết) là thường còn hay vô thường. Đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật. Lại nữa, Ca-diếp, thế nào là quán xét các pháp đúng như thật? Là không thấy đất là thường còn hay vô thường, cũng không thấy nước, lửa, gió là thường còn hay vô thường. Đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật.
Lại nữa, Ca-diếp, "thường còn" là một bên, "vô thường" là bên thứ hai; khoảng giữa hai bên ấy không có hình sắc, không thể thấy, cũng không thể nắm được. Đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật. "Có ta" là một bên, "không có ta" là bên thứ hai; khoảng giữa hai bên ấy không có hình sắc, không thể thấy, cũng không thể nắm được. Đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật. "Có tâm chân thật" là một bên, "không có tâm chân thật" là bên thứ hai; không tâm, không suy nghĩ, không ý, không thức, đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật.
Cũng vậy, pháp bất thiện, pháp thế gian, pháp có tranh cãi, pháp hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn dẫn đến sinh tử), pháp hữu vi (do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), pháp nhơ bẩn — đó là một bên. Pháp thiện, pháp xuất thế gian (vượt khỏi thế gian), pháp không tranh cãi, pháp vô lậu (hết phiền não), pháp vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt), pháp trong sạch — đó là bên thứ hai. Khoảng giữa hai bên ấy không có gì cả, cũng không thể nắm được. Đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật. "Có" là một bên, "không" là bên thứ hai; khoảng giữa hai bên ấy không có gì cả, cũng không thể nắm được. Đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật.
Lại nữa, Ca-diếp, ta nói cho ông nghe (về mười hai nhân duyên — chuỗi mười hai khâu nối nhau tạo nên vòng sinh tử): vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) làm duyên sinh ra hành (những hành động tạo nghiệp); hành làm duyên sinh ra thức (tâm thức đi đầu thai); thức làm duyên sinh ra danh sắc (thân và tâm mới hình thành); danh sắc làm duyên sinh ra lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); lục nhập làm duyên sinh ra cánh lạc (sự tiếp xúc giữa giác quan với đối tượng); cánh lạc làm duyên sinh ra thống (cảm thọ khổ, vui); thống làm duyên sinh ra ái (lòng ham muốn); ái làm duyên sinh ra thủ (sự bám giữ); thủ làm duyên sinh ra hữu (sự tồn tại, nghiệp dẫn đến đời sau); hữu làm duyên sinh ra sinh; sinh làm duyên sinh ra già, chết, khổ não, lo buồn, khóc lóc. Như vậy sinh ra cả khối khổ lớn.
Vô minh dứt thì hành dứt; hành dứt thì thức dứt; thức dứt thì danh sắc dứt; danh sắc dứt thì lục nhập dứt; lục nhập dứt thì cánh lạc dứt; cánh lạc dứt thì thống dứt; thống dứt thì ái dứt; ái dứt thì thủ dứt; thủ dứt thì hữu dứt; hữu dứt thì sinh dứt; sinh dứt thì già, chết, khổ não, lo buồn đều dứt. Như vậy diệt được cả khối khổ lớn. Không có hai điều này, cũng không có hai hành, khoảng giữa có thể biết được (?). Đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật. Cũng vậy, hành và hành dứt; thức, danh sắc, lục nhập, cánh lạc, thống, ái, thủ, hữu, sinh, già chết và già chết dứt — không có hai điều này, cũng không có hai hành, khoảng giữa có thể biết được (?). Như vậy, Ca-diếp, đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật.
Lại nữa, Ca-diếp, trung đạo quán xét các pháp đúng như thật là: không phải dùng không tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm tập trung an định sâu; không tam-muội là định quán chiếu lẽ không) mà thấy các pháp là không, vì các pháp tự nó vốn không. Không phải dùng vô tướng tam-muội (định quán chiếu rằng mọi sự vật không có hình tướng cố định) mà thấy các pháp là vô tướng, vì các pháp tự nó vốn vô tướng. Không phải dùng vô nguyện tam-muội (định không còn mong cầu điều gì) mà thấy các pháp là vô nguyện, vì các pháp tự nó vốn vô nguyện. Không phải dùng "không tạo tác" mà thấy các pháp không tạo tác, vì các pháp tự nó vốn không tạo tác. Không phải dùng "không khởi" mà thấy các pháp không khởi, vì các pháp tự nó vốn không khởi. Không phải dùng "không sinh" mà thấy các pháp không sinh, vì các pháp tự nó vốn không sinh. Không phải dùng "như" (chân như: bản thể chân thật như vậy, không biến đổi của mọi sự vật) mà thấy các pháp là như, vì các pháp tự nó vốn như. Đó gọi là trung đạo quán xét các pháp đúng như thật.
Không phải vì không có người mà thấy các pháp là không, vì các pháp tự nó vốn không. Như vậy, trước là không, sau là không, đời hiện tại cũng là không. Hãy khiến nương vào lẽ không, đừng nương vào người (?). Nếu có ai nương vào lẽ không mà bám chấp cái không ấy, ta nói người ấy xa rời pháp này.
Như vậy, Ca-diếp, thà bám vào ngã kiến (sự chấp cho rằng có cái "ta" thật) chất cao như núi Tu-di, chứ kẻ kiêu mạn, nghe ít mà bám vào không kiến (sự chấp vào cái "không", cho rằng không có gì cả) thì ta không chữa được. Ví như thầy thuốc giỏi theo bệnh cho thuốc, bệnh đã khỏi mà thuốc vẫn còn ở lại trong người; ý ông nghĩ sao, nỗi khổ bệnh của người ấy có dứt hẳn chăng? Đáp: "Thưa Thế Tôn, không. Vì sao? Vì thuốc vẫn còn trong thân." Cũng vậy, Ca-diếp, cái không là để dứt mọi kiến chấp; nếu ai lại bám vào không kiến thì ta không chữa được, cũng giống như thế.
Ví như có người sợ hư không, khóc lóc mà nói: "Hãy dẹp bỏ khoảng hư không này đi cho tôi." Ý ông nghĩ sao, có dẹp bỏ được chăng? Đáp: "Thưa Thế Tôn, không." Cũng vậy, Ca-diếp, nếu ai sợ lẽ không, ta nói người ấy rất là điên đảo mê lầm. Vì sao? Vì chính chúng sinh tạo ra cái không mà lại sợ nó. Ví như người thợ vẽ vẽ ra hình quỷ thần rồi tự mình sợ hãi; cũng vậy, Ca-diếp, những kẻ phàm phu ngu muội tự tạo ra các thứ sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm, rồi xoay vần trong sinh tử mà không biết pháp ấy, cũng giống như thế. Ví như nhà ảo thuật hóa ra một người huyễn, rồi người huyễn ấy quay lại ăn thịt chính nhà ảo thuật (?); không có gì là thật. Cũng vậy, Ca-diếp, vị tỳ-kheo tu hành, mọi điều mình suy nghĩ đều là giả dối, không chân thật, không bền chắc, cũng giống như thế.
Ví như hai khúc gỗ cọ vào nhau sinh ra lửa, rồi lửa ấy đốt cháy chính hai khúc gỗ; cũng vậy, Ca-diếp, nhờ quán xét đúng như thật mà sinh ra căn trí tuệ vô lậu, rồi trí tuệ ấy lại đốt luôn sự quán xét đúng như thật, cũng giống như thế. Ví như thắp đèn lên thì mọi bóng tối đều tan; bóng tối này không từ đâu đến, cũng không đi đâu; không từ phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc đến, cũng không đi về những nơi ấy. Cũng vậy, Ca-diếp, trí tuệ đã sinh thì sự vô trí liền diệt; sự vô trí ấy không từ đâu đến, cũng không đi về đâu. Cũng vậy, Ca-diếp, ngọn đèn không có ý nghĩ "ta sẽ trừ bóng tối", nhưng khi đèn sáng thì mọi bóng tối liền tan. Đèn và bóng tối đều là không, không thể nắm giữ, không làm, không tạo; cũng giống như thế.
Ví như, Ca-diếp, một căn nhà tối suốt trăm năm, nếu thắp đèn lên, bóng tối kia có nghĩ rằng "ta sẽ ở lại đây không đi" chăng? Đáp: "Thưa Thế Tôn, không. Bóng tối ấy ắt phải tan." Cũng vậy, Ca-diếp, nếu có chúng sinh trong trăm nghìn kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) đã tạo ra các nghiệp phiền não, chỉ nhờ một ngọn đèn trí tuệ vô lậu của sự quán xét đúng đắn là liền trừ sạch, cũng giống như thế.
Ví như trong hư không không mọc được năm thứ lúa; bồ-tát cũng vậy, không từ cõi vô vi mà sinh ra pháp Phật. Ví như mặt đất lẫn lộn đủ thứ dơ bẩn mà mọc được năm thứ lúa; bồ-tát cũng vậy, ở giữa cõi đời lẫn lộn các trói buộc phiền não mới sinh ra pháp Phật. Ví như đất khô không mọc được hoa sen; bồ-tát cũng vậy, không từ cõi vô vi mà sinh ra pháp Phật. Ví như nước bùn lầy mọc lên đủ loại hoa sen; bồ-tát cũng vậy, ở giữa các trói buộc phiền não của chúng sinh tà kiến mới sinh ra pháp Phật.
Ví như đề-hồ (chất bơ tinh chế thượng hạng từ sữa, ngon quý nhất) đầy khắp bốn biển, nên biết căn lành bồ-tát tạo ra cũng như thế. Ví như chẻ một sợi lông làm trăm phần, lấy một phần lông ấy chấm lấy một giọt nước trong bốn biển lớn, nên biết căn lành hàng Thanh văn tạo ra cũng như thế. Ví như, Ca-diếp, khoảng trống trong một hạt cải, nên biết căn lành hàng Thanh văn tạo ra cũng như thế. Ví như hư không mười phương, nên biết căn lành bồ-tát tạo ra cũng như thế.
Ví như vua dòng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ ở Ấn Độ xưa) đã làm lễ quán đảnh lên ngôi, mà hoàng hậu lại giao hợp với kẻ hèn hạ, sau sinh ra con; ý ông nghĩ sao, có nên gọi đứa con ấy là con vua chăng? Đáp: "Thưa Thế Tôn, không." Cũng vậy, Ca-diếp, các hàng Thanh văn này tuy sinh ra từ pháp giới của ta, nhưng tất cả họ không phải là con của Thế Tôn. Ví như vua dòng sát-lợi đã làm lễ quán đảnh giao hợp với người con gái hèn hạ, sau sinh ra con; ý ông nghĩ sao, con do người hèn sinh ra thì có nên gọi là không phải con vua chăng? Đáp: "Thưa Thế Tôn, không phải vậy, đó là con vua." Cũng vậy, Ca-diếp, tuy sinh ra từ người hèn mà vẫn là con vua; bồ-tát cũng vậy, mới phát tâm cầu đạo, ở trong sinh tử giáo hóa chúng sinh, nhưng tất cả họ đều là con của Như Lai.
Ví như Thánh vương tuy có nghìn người con, nhưng không ai có tướng Thánh vương, thì ý Thánh vương xem như mình không có con. Cũng vậy, Ca-diếp, Như Lai tuy có trăm nghìn đệ tử Thanh văn, nhưng nếu không có bồ-tát thì ý Như Lai xem như không có con. Ví như, Ca-diếp, hoàng hậu của Thánh vương giữ trai giới bảy ngày, sinh ra một đứa con trai đủ tướng Thánh vương, thì chư thiên ở Ba mươi ba tầng trời đều cùng khen ngợi, mà không khen ngợi những người con lớn khác. Vì sao? Vì đứa trẻ ấy tuy nhỏ nhưng không làm dứt dòng giống Thánh vương. Bồ-tát cũng vậy, mới phát tâm cầu đạo, các căn còn chưa đầy đủ, mà các chúng chư thiên từng thấy Phật đều cùng khen ngợi, không khen ngợi các vị A-la-hán (bậc thánh của hàng Thanh văn, đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh) đã đủ tám giải thoát (tám tầng định giúp thoát khỏi sự ràng buộc của sắc và tâm). Vì sao? Vì tuy mới phát tâm bồ-tát, các căn chưa đầy đủ, nhưng không làm dứt dòng giống của chư Phật Như Lai.
Ví như một viên ngọc ma-ni nhỏ còn quý hơn khối pha lê to như núi Tu-di; bồ-tát cũng vậy, mới phát tâm cầu đạo đã vượt trên tất cả hàng Thanh văn. Ví như, Ca-diếp, hoàng hậu của Thánh vương mới sinh con trai, tất cả bề tôi đều đến lễ lạy; bồ-tát cũng vậy, mới phát tâm cầu đạo, tất cả trời và người đều đến lễ lạy. Ví như núi chúa Tu-di sinh ra các thứ thuốc quý, chữa trị bệnh khổ cho mọi người mà không thiên vị ai; bồ-tát cũng vậy, học thuốc trí tuệ để chữa bệnh sinh tử cho mọi người, cũng không thiên vị.
Ví như người ta lễ kính vầng trăng mới mọc, chứ không lễ kính lúc trăng đã tròn đầy; cũng vậy, Ca-diếp, lễ bồ-tát mới phát tâm còn hơn cả lễ người đã thành Như Lai chí chân đẳng chánh giác (danh hiệu của Phật: bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chính và trọn vẹn) (?). Vì sao? Vì chư Phật Như Lai đều từ bồ-tát mà ra. Ví như, Ca-diếp, không ai bỏ mặt trăng mà đi lễ các vì sao; cũng vậy, không ai bỏ bồ-tát đầy đủ giới đức và trí tuệ mà đi lễ hàng Thanh văn. Ví như, Ca-diếp, tất cả trời và người đều không thể biến pha lê thành ngọc ma-ni; hàng Thanh văn cũng vậy, dù thành tựu mọi giới hạnh thanh tịnh cũng không thể ngồi dưới cây Bồ-đề thành đạo vô thượng chánh chân. Ví như người được ngọc ma-ni thì có được vô lượng trăm nghìn của báu khác; bồ-tát cũng vậy, ra đời thì có vô lượng hàng Thanh văn, Duyên giác xuất hiện ở thế gian."
Bấy giờ Thế Tôn bảo tôn giả Đại Ca-diếp: "Bồ-tát vì tất cả chúng sinh mà cầu tu các căn lành, đầy đủ các thứ thuốc trí tuệ, đi khắp bốn phương, tùy bệnh mà chữa trị đúng như thật. Ca-diếp, thế nào là chữa trị đúng như thật? Là dùng phép quán thân thể nhơ nhớp không sạch để trị lòng dục; dùng lòng từ để trị sân giận; dùng phép quán duyên khởi (mọi sự vật đều do nhân duyên nương nhau mà sinh) để trị ngu si; dùng lẽ không để trị mọi kiến chấp; dùng vô tướng để trị mọi bốn tướng (?) (các hình tướng mà tâm bám vào); dùng vô nguyện để trị mọi mong cầu về cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc; dùng bốn điều không điên đảo để trị bốn điên đảo (bốn cái thấy sai lầm: cho vô thường là thường, khổ là vui, vô ngã là có ngã, nhơ là sạch) trong mọi hành. Dùng vô thường để trị cái tưởng cho là thường đối với mọi hành vốn vô thường; dùng khổ để trị cái tưởng cho là vui đối với cái vốn khổ; dùng vô ngã để trị cái tưởng cho là có ta đối với cái vốn không có ta; dùng tưởng bất tịnh để trị cái tưởng cho là sạch đối với cái vốn không sạch.
Tứ ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm quán chiếu, tức bốn niệm xứ: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) dùng để trị sự bám chấp vào thân, cảm thọ, tâm và các pháp. Người quán thân thì không khởi ngã kiến khi quán thân; người quán cảm thọ thì không khởi ngã kiến khi quán cảm thọ; người quán tâm thì không khởi ngã kiến khi quán tâm; người quán pháp thì không khởi ngã kiến khi quán pháp. Tứ ý đoạn (bốn sự cố gắng chân chính) là dứt hết mọi điều bất thiện, tập theo mọi điều thiện. Tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thần thông: ý muốn, tinh tấn, nhất tâm, quán xét) là buông bỏ cái tưởng cho thân tâm là thật (?). Ngũ căn và ngũ lực (năm gốc lành và năm sức mạnh: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ chân chính, định, tuệ) dùng để trị sự không tin, lười biếng, tâm niệm tán loạn và không có trí. Thất giác (bảy yếu tố giác ngộ) dùng để trị sự không hiểu biết về các pháp. Bát thánh đạo (tám con đường chân chính của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, cố gắng đúng, nhớ đúng, định đúng) là trí tuệ dùng để trị mọi đường tà. Này Ca-diếp, đó là tùy bệnh mà chữa trị đúng như thật. Như vậy, Ca-diếp, bồ-tát nên học như thế.
Lại nữa, Ca-diếp, giả sử tất cả những người hiểu biết trong cõi tam thiên đại thiên (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới) đều giỏi như vua thầy thuốc Kỳ-vực (danh y nổi tiếng thời Phật), mà có người hỏi họ: "Dùng phương thuốc nào để trị bệnh kia?", thì trọn không ai đáp được; chỉ có bồ-tát mới đáp được hết. Vì vậy, Ca-diếp, bồ-tát nên nghĩ thế này: "Ta không nên cầu thuốc thế gian, mà nên cầu thuốc xuất thế gian, tu mọi căn lành; đó là các thứ thuốc trí tuệ, rồi đi khắp bốn phương, tùy bệnh của chúng sinh mà chữa trị đúng như thật."
Lại nữa, Ca-diếp, thế nào là thuốc trí tuệ xuất thế gian? Đó là trí hiểu nhân duyên, trí biết không có ta, không có người, không có thọ mạng; hiểu mọi pháp đều là không mà lòng không sợ hãi. Người ấy quán xét như vầy: "Cái gì là tâm dục? Cái gì là giận, là si? Là quá khứ chăng? Là vị lai hay hiện tại chăng? Nếu là quá khứ thì tâm đã qua, đã diệt rồi; nếu là vị lai thì tâm sắp đến, chưa khởi lên; nếu là hiện tại thì tâm hiện có cũng không dừng lại."
Như vậy, Ca-diếp, tâm không ở trong, cũng không ở ngoài, cũng không ở khoảng giữa. Tâm không có hình sắc, không thể thấy, không có gì đối ngại, không có gì để thấy, để biết, không có chỗ dừng, không nương vào đâu. Ca-diếp, tâm thì tất cả chư Phật quá khứ chưa từng thấy, tương lai sẽ không thấy, hiện tại cũng không thấy. Nếu tất cả chư Phật quá khứ chưa từng thấy, tương lai sẽ không thấy, hiện tại cũng không thấy, thì làm sao biết được nó hoạt động? Chỉ vì những tưởng tượng điên đảo nên mới có các pháp hoạt động.
Các pháp như những thứ huyễn hóa, vì chịu đủ thứ sinh ra. Tâm này như gió, vì đi xa không nắm giữ được. Tâm như dòng nước chảy, vì không dừng lại được. Tâm như ngọn lửa đèn, vì nương nhân duyên nối tiếp nhau. Tâm như ánh chớp, vì từng chút không dừng. Tâm này như sương mù, vì bị những việc bên ngoài làm nhơ. Tâm như con khỉ, vì tham mọi cảnh giới. Tâm như thợ vẽ, vì tạo ra đủ mọi hành vi. Tâm không thể dừng, vì chạy theo các phiền não. Tâm một mình không bạn, vì luôn ưa rong ruổi. Tâm này như vua, vì đứng đầu mọi pháp. Tâm này như mẹ, vì sinh ra mọi khổ. Tâm này như đống lửa (?), vì làm tan nát mọi căn lành. Tâm này như lưỡi câu cá, vì cái khổ mà tưởng là vui. Tâm này như giấc mộng, vì không có ta mà tưởng là có ta. Tâm này như con ruồi, vì cái nhơ mà tưởng là sạch. Tâm này như kẻ thù, vì làm ra những điều không thể chịu được (?). Tâm này như quỷ la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), vì luôn rình tìm chỗ sơ hở. Tâm này như kẻ ganh ghét, vì luôn bới tìm lỗi lầm. Tâm này không đáng yêu, vì nó là ân ái và si mê (?). Tâm này như giặc, vì cắt đứt mọi căn lành. Tâm này đắm vào hình sắc như con thiêu thân lao vào lửa. Tâm này ưa âm thanh như ưa tiếng nhạc trong quân, tiếng trống ra trận. Tâm này ưa mùi hương như con heo ưa chỗ hôi thối dơ bẩn. Tâm này đắm vào vị ngon như kẻ đầy tớ ưa đồ ăn thừa. Tâm này ưa xúc chạm như con ruồi ưa mùi tanh.
Tìm tâm thì không có, cũng không thể nắm được. Nếu không có, không thể nắm được thì không có quá khứ, vị lai, hiện tại. Nếu không có quá khứ, vị lai, hiện tại thì là vượt khỏi ba đời. Nếu vượt khỏi ba đời thì đó là chẳng có cũng chẳng không. Nếu chẳng có chẳng không thì đó là không sinh. Nếu không sinh thì đó là không có tự tính. Nếu không có tự tính thì đó là không khởi. Nếu không khởi thì cũng không diệt. Nếu không diệt thì không có hư hoại. Nếu không có hư hoại thì không đến không đi. Nếu không đến không đi thì không có sinh tử. Nếu không đến đi, không sinh tử thì không có tạo tác. Nếu không có tạo tác thì đó là vô vi. Nếu là vô vi thì đó là tính của bậc thánh hiền. Nếu là thánh tính thì không có giữ giới hay không giữ giới. Nếu không có giữ giới hay không giữ giới thì không có oai nghi, cũng không có không oai nghi. Nếu không có tạo tác, không có oai nghi hay không oai nghi thì không có tâm, không có tâm số pháp (các trạng thái, tác dụng tâm lý đi kèm theo tâm). Nếu không có tâm và tâm số pháp thì không có nghiệp, không có quả báo. Nếu không có quả báo thì không có khổ, không có vui. Nếu không có khổ vui thì đó là tính của bậc thánh hiền. Nếu là tính thánh hiền thì không có nghiệp, không có tạo tác. Trong tính ấy không tạo nghiệp thân, cũng không tạo nghiệp miệng, nghiệp ý. Tính ấy bình đẳng, không có trên, giữa, dưới, cũng không có sai khác, vì mọi pháp đều bình đẳng.
Như vậy, Ca-diếp, tính ấy xa lìa, vì đã buông bỏ thân và miệng. Tính ấy vô vi, vì thuận theo Niết-bàn. Tính ấy thanh tịnh, vì lìa mọi cấu bẩn phiền não. Tính ấy vô ngã, vì lìa sự tạo tác của cái ta. Tính ấy bình đẳng, vì lìa hư và thật. Tính ấy là thật sự thoát ra, vì là đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao). Tính ấy không cùng tận, rốt ráo không khởi, vì luôn đúng như pháp. Tính ấy an vui vô vi, vì hết thảy đều như nhau. Tính ấy trong sạch, vì rốt ráo không cấu bẩn. Tính ấy không phải ta, vì tìm cái ta không thể có được. Tính ấy trong trắng, vì rốt ráo thanh tịnh.
Các ông, Ca-diếp, nên tìm ở bên trong, đừng quay ra tìm bên ngoài. Đời sau sẽ có những tỳ-kheo chạy rong như chó. Thế nào là tỳ-kheo chạy rong như chó? Ví như có con chó, người ta ném vật vào để dọa nó, nó lại chạy đuổi theo vật bị ném chứ không nhắm vào người ném. Cũng vậy, Ca-diếp, sẽ có những sa-môn (người xuất gia tu hành) và bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ xưa) sợ sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm, nhưng lại ưa thích trong đó mà không quán xét bên trong, không biết nhờ đâu mà thoát được sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm; không hay không biết bèn lại đi vào chốn đông người, lại bị sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm thừa dịp chế ngự. Họ dù ở chốn núi đầm mà qua đời, nhờ giữ giới theo kiểu thế tục được sinh lên cõi trời, lại bị sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm trên cõi trời thừa dịp chế ngự. Khi thân hoại mạng chung, họ sinh vào bốn đường ác. Thế nào là bốn? Là địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói) và a-tu-la (loài thần hay giận dữ, hiếu chiến). Này Ca-diếp, đó là tỳ-kheo chạy rong như chó.
Thế nào là tỳ-kheo không chạy rong như chó? Nếu bị người đánh mắng thì im lặng chịu đựng không đáp trả; bị quở trách, giận dữ thì tỳ-kheo không giận lại, mà chỉ quán xét thân mình: ai mắng? ai đánh? ai chịu sự giận dữ quở trách? Này Ca-diếp, đó là tỳ-kheo không chạy rong như chó. Ví như người đánh xe, nếu ngựa chạy bậy thì liền ghìm lại được; tỳ-kheo tu hành cũng vậy, nếu tâm rong ruổi tán loạn thì liền theo đó mà ngăn lại, khiến tâm thuận theo, không rối loạn. Ví như kẻ thắt cổ người khác ắt sẽ dứt mạng sống của người ấy; cũng vậy, Ca-diếp, mọi kiến chấp có chấp vào cái ta ắt sẽ dứt mạng sống trí tuệ. Ví như có người bị trói chỗ nào thì gỡ hết chỗ ấy; tỳ-kheo cũng vậy, tâm bị trói buộc chỗ nào thì nên trừ bỏ ngay chỗ ấy. Như vậy, Ca-diếp, người xuất gia học đạo có hai sự trói buộc nặng nề. Thế nào là hai? Một là học sách vở thế tục. Hai là giữ y bát (áo và bát của người tu) mà không tinh tấn.
Lại nữa, Ca-diếp, người xuất gia học đạo có hai sự trói buộc bền chặt. Thế nào là hai? Một là bị kiến chấp trói buộc. Hai là bị lòng tham của cải và danh tiếng trói buộc. Lại nữa, Ca-diếp, người xuất gia học đạo có hai điều gây chướng ngại. Thế nào là hai? Một là thân cận suồng sã với người tại gia. Hai là ganh ghét thầy và bạn đồng tu. Người xuất gia học đạo lại có hai điều nhơ bẩn. Thế nào là hai? Một là mặc tình nuôi giữ hai thứ phiền não (?). Hai là đến nhà người quen để xin ăn. Lại nữa, Ca-diếp, người xuất gia học đạo có hai trận mưa đá (tai họa hủy hoại công đức). Thế nào là hai? Một là phỉ báng chánh pháp. Hai là phạm giới mà vẫn ăn đồ cúng dường của tín đồ. Người xuất gia học đạo lại có hai ung nhọt. Thế nào là hai? Một là nhìn lỗi người khác. Hai là tự che giấu lỗi của mình.
Lại nữa, Ca-diếp, người xuất gia học đạo có hai điều nóng bức phiền muộn. Thế nào là hai? Một là giấu sự nhơ đục bên trong mà khoác áo ca-sa (áo của người xuất gia). Hai là muốn những người có giới hạnh phải hầu hạ chiều theo mình. Người xuất gia học đạo lại có hai thứ bệnh. Thế nào là hai? Một là kiêu mạn, không quán xét tâm mình. Hai là chê bai người học Ma-ha-diễn.
Lại nữa, Ca-diếp, gọi là sa-môn, thế nào là sa-môn đúng với tên gọi? Có bốn hạng sa-môn. Thế nào là bốn? Một là sa-môn chỉ có hình dạng. Hai là sa-môn giả làm oai nghi. Ba là sa-môn vì danh tiếng. Bốn là sa-môn chân thật.
Thế nào là sa-môn chỉ có hình dạng? Có sa-môn đủ hình dạng bên ngoài: cạo bỏ râu tóc, khoác pháp phục, tay cầm bình bát; nhưng thân làm việc ác, miệng và ý cũng làm việc ác, không tập điều phục, cũng không giữ gìn; phạm giới làm ác, tham lam không tinh tấn. Này Ca-diếp, đó là sa-môn chỉ có hình dạng.
Thế nào là sa-môn giả làm oai nghi? Có sa-môn giữ đủ lễ tiết, đi đứng có chánh trí, ăn uống biết vừa đủ, thực hành bốn thánh chủng (bốn hạnh của bậc thánh: biết đủ với y phục, biết đủ với thức ăn, biết đủ với chỗ ở, và vui tu tập đoạn trừ phiền não), không thích chỗ tụ hội đông người cả đạo lẫn đời, ít nói ít ngủ; nhưng oai nghi ấy là giả, không chân thật, không mong cầu tâm thanh tịnh, không tập dừng lắng tâm mà còn mang kiến chấp; nghe nói đến lẽ không thì liền tưởng như hố sâu; đối với những tỳ-kheo tu tập lẽ không thì khởi lòng thù ghét. Này Ca-diếp, đó là sa-môn giả làm oai nghi.
Thế nào là sa-môn vì danh tiếng? Có sa-môn giữ giới cấm, muốn cho người khác biết mình giữ giới; tinh tấn học hỏi, muốn cho người khác biết mình tinh tấn học; ở chốn núi đầm, muốn cho người khác biết mình ở chốn núi đầm; ít ham muốn, biết đủ, siêng năng sống một mình, cũng muốn cho người khác biết; cho đến chết cũng không nhàm chán thế gian, không cầu lìa dục, không ưa diệt tận phiền não, không muốn cầu đạo; tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới dâm) lắng tâm mà không vì Niết-bàn. Này Ca-diếp, đó là sa-môn vì danh tiếng.
Thế nào là sa-môn chân thật? Có sa-môn không màng đến thân mạng, huống gì tham của cải, đắm danh tiếng. Ưa nghe pháp không, vô tướng, vô nguyện; nghe rồi vui mừng, tu hành đúng pháp. Không vì Niết-bàn mà tu phạm hạnh, huống gì vì ba cõi. Không khởi không kiến, huống gì thấy có ta, có người, có thọ mạng. Nương theo pháp mà cầu đạo, lìa phiền não, được giải thoát, không cầu nơi khác (?). Quán xét bản tính các pháp đều rốt ráo thanh tịnh, không nhơ bẩn, tự mình soi xét chứ không nhờ người khác. Người như pháp thì không thấy Như Lai, huống gì thấy có sắc thân; không thấy pháp lìa dục, huống gì có lời văn trau chuốt; không tưởng đến vô vi, huống gì có các đức. Không tập pháp đoạn trừ, không học pháp tu tập; không trụ trong sinh tử, không ưa Niết-bàn; không cầu giải thoát, cũng không cầu trói buộc; biết mọi pháp rốt ráo thanh tịnh, không sinh không diệt. Này Ca-diếp, đó là sa-môn chân thật. Vì thế, Ca-diếp, hãy học làm sa-môn chân thật, đừng tập làm sa-môn vì danh tiếng.
Ví như người nghèo mà bên ngoài mang tiếng giàu; ý ông nghĩ sao, cái tiếng ấy có thật không? Đáp: "Thưa Thế Tôn, không." Cũng vậy, Ca-diếp, có tên sa-môn mà không có đức của sa-môn, ta nói người ấy là cực nghèo. Ví như có người bị nước lớn cuốn trôi mà lại khát nước đến chết; cũng vậy, Ca-diếp, có sa-môn, phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn, ở đây chỉ chung người tu hành) học tập nhiều pháp mà không trừ được cơn khát dâm dục, sân giận, ngu si; họ bị nước pháp cuốn trôi mà chết vì cơn khát phiền não, rồi sinh vào đường ác, cũng giống như thế. Ví như thầy thuốc mang đủ thứ thuốc chữa bệnh cho người khác mà không tự chữa cho mình; cũng vậy, Ca-diếp, có sa-môn, phạm chí tụng đọc pháp rất nhiều mà không tự trừ được bệnh dâm, giận, si, cũng giống như thế. Ví như người bệnh uống thuốc quý của vua mà không biết tự giữ gìn kiêng cữ, đến nỗi phải chết; cũng vậy, Ca-diếp, có nhiều sa-môn, phạm chí làm không đúng pháp, khởi lên các bệnh phiền não, cuối cùng sinh vào đường ác, cũng giống như thế.
Ví như ngọc ma-ni rơi vào chỗ nhơ bẩn thì không còn giá trị gì; cũng vậy, Ca-diếp, có nhiều sa-môn, phạm chí tham đắm tiền của lợi lộc, nên biết họ cũng như ngọc ma-ni rơi vào chỗ nhơ bẩn, không còn giá trị gì. Ví như người chết đeo tràng hoa bằng vàng; cũng vậy, Ca-diếp, người không giữ giới mà khoác áo ca-sa cũng giống như thế. Ví như con nhà giàu sang tắm rửa sạch sẽ, mặc áo trắng tinh, đeo tràng hoa chiêm-bặc (một loài hoa màu vàng rất thơm ở Ấn Độ); cũng vậy, Ca-diếp, người nghe nhiều, giữ giới mà khoác áo ca-sa cũng giống như thế.
Lại nữa, Ca-diếp, có bốn hạng không giữ giới mà trông như giữ giới. Thế nào là bốn? Có tỳ-kheo giữ gìn giới cấm, đủ oai nghi, đến cả việc nhỏ nhặt cũng sợ phạm; giữ giới thanh tịnh của tỳ-kheo, đủ oai nghi lễ tiết, việc làm của thân, miệng, ý đều ngay thẳng thanh tịnh, nhưng lại chấp có cái ta. Này Ca-diếp, đó là hạng thứ nhất không giữ giới mà trông như giữ giới. Lại có tỳ-kheo tụng luật thông thạo, xem xét giữ gìn luật pháp, nhưng không dứt được thân kiến (sự chấp cho rằng thân này là ta, là của ta). Này Ca-diếp, đó là hạng thứ hai không giữ giới mà trông như giữ giới. Lại có tỳ-kheo thực hành lòng từ với chúng sinh, nhưng nghe nói các pháp không sinh không diệt thì lại sợ hãi. Này Ca-diếp, đó là hạng thứ ba không giữ giới mà trông như giữ giới.
Lại có tỳ-kheo thực hành mười hai hạnh công đức thanh tịnh (mười hai hạnh đầu-đà: những hạnh tu khổ hạnh, sống đơn giản tối đa như chỉ ăn ngày một bữa, chỉ đi xin ăn, ở nơi vắng, mặc áo vá...), nhưng lại khởi kiến chấp có ta, có của ta. Này Ca-diếp, đó là hạng thứ tư không giữ giới mà trông như giữ giới.
Như vậy, Ca-diếp, giới đúng với tên gọi là giới thì không có ta, cũng không có của ta; không có làm hay không làm; không có việc hay không phải việc; cũng không có oai nghi, không có hành hay không hành; không có tướng danh sắc, cũng không có phi tướng; không có ngừng nghỉ hay không ngừng nghỉ; không lấy, không bỏ, không có gì để lấy, cũng không có gì không thể bỏ; không đặt ra khái niệm chúng sinh, cũng không đặt ra khái niệm không có chúng sinh; không có hành vi của miệng, cũng không có không hành vi của miệng; không có tâm hay không tâm; không nương hay không nương; không có giới hay không giới. Này Ca-diếp, đó là giới thánh vô lậu, không rơi rớt vào đâu, vượt ra khỏi ba cõi, lìa mọi sự nương tựa. Bấy giờ Thế Tôn nói bài kệ rằng:
Giữ giới không chấp có, cũng không cấu bẩn; giữ giới không kiêu căng, không nương tựa.
Giữ giới không tối tăm, không bị trói buộc; giữ giới không bụi trần, không dơ bẩn.
Rốt ráo dừng lắng, vắng lặng tột bậc; không tưởng, chẳng phải không tưởng, cũng không nhơ.
Mọi xao động (?) và mọi nương tựa thảy đều dứt; Ca-diếp, đó là giữ giới của Phật.
Không đắm thân miệng, không nương mạng sống; không tham mọi sự thọ thân trong sinh tử.
Lấy chánh mà đi, mà đến, đứng nơi chánh đạo; Ca-diếp, đó là giữ giới của Phật.
Không đắm thế gian, không nương thế gian; được sáng suốt, không tối tăm, không có gì cả.
Không tưởng có mình, không tưởng có người; dứt hết mọi tưởng mà được thanh tịnh.
Không có bờ này bờ kia, không có khoảng giữa; với bờ này bờ kia cũng không đắm.
Không trói buộc, không dối trá, không còn các lậu (phiền não); Ca-diếp, đó là giữ giới của Phật.
Đối với danh và sắc, ý không đắm; thiền định, chánh niệm, điều phục tâm.
Không có ta, không có của ta; Ca-diếp, đó gọi là an trụ trong giới.
Không nương giới cấm mà được giải thoát; không lấy việc giữ giới làm vui mừng (?).
Từ đây cầu lên tám con đường chân chính; đó là tướng thanh tịnh của giữ giới.
Không mong cầu nơi giới, không nương vào định; tu tập như thế thì được trí tuệ.
Không có, không được — đó là thánh tính; giới thánh thanh tịnh được Phật ngợi khen.
Đối với thân kiến của mình, tâm được giải thoát; "ta" và "của ta" trọn không khởi lên.
Tâm hiểu được lẽ không, là cảnh giới Phật; giữ giới như thế, không gì hơn được.
Khéo trụ nơi tịnh giới thì được thiền định; được thiền định rồi thì tu trí tuệ.
Tu trí tuệ rồi liền được giải thoát; đã được giải thoát là giới bình đẳng (?).
Nói bài kệ này xong, tám trăm tỳ-kheo đạt lậu tận (dứt sạch mọi phiền não, thành A-la-hán); ba mươi hai nghìn người xa lìa bụi trần cấu bẩn, được pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng quả thánh). Năm trăm tỳ-kheo trước đây đã được định, nghe Phật nói pháp rất sâu này mà không hiểu nổi, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi bỏ đi. Bấy giờ Đại Ca-diếp bạch Thế Tôn: "Năm trăm tỳ-kheo này trước đã được định, nghe pháp sâu này không hiểu nổi, liền đứng dậy bỏ đi."
Thế Tôn bảo Đại Ca-diếp: "Năm trăm tỳ-kheo này vì kiêu mạn nên không hiểu được giới thanh tịnh vô lậu này. Pháp được nói đây rất sâu xa vi diệu; đạo của chư Phật hết sức sâu mầu, không phải kẻ chưa trồng căn lành, lại đi theo ác tri thức có thể hiểu được. Năm trăm tỳ-kheo này, xưa kia khi Phật Ca-diếp (một vị Phật ra đời trong quá khứ, trước Phật Thích-ca, khác với tôn giả Đại Ca-diếp) ra đời, đều là đệ tử của ngoại đạo. Khi nghe Phật Ca-diếp thuyết pháp, vì chấp vào cái có, nên vừa nghe pháp lòng liền vui mừng; nhờ nhân duyên ấy, khi thân hoại mạng chung được sinh lên cõi trời Đao-lợi (tức Ba mươi ba tầng trời). Từ đó qua đời lại sinh vào cõi người, xuất gia học đạo trong giáo pháp của ta. Các tỳ-kheo này bị kiến chấp làm hại, nghe pháp sâu này không hiểu nổi; nay mới bắt đầu gieo nhân duyên, sẽ không còn sinh vào đường ác nữa, hết thân này sẽ được diệt độ (nhập Niết-bàn)."
Bấy giờ Thế Tôn bảo tôn giả Tu-bồ-đề (một đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lẽ không): "Ông hãy đi giáo hóa năm trăm tỳ-kheo kia." Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, năm trăm tỳ-kheo này còn không nhận lời Phật dạy, huống gì là con?" Bấy giờ Thế Tôn hóa ra một vị tỳ-kheo đứng trên con đường họ đi. Năm trăm tỳ-kheo thấy vậy, đến chỗ vị tỳ-kheo hóa hiện, hỏi rằng: "Thưa hiền giả, ngài muốn đi đâu?" Vị tỳ-kheo hóa hiện đáp: "Tôi muốn đến chốn núi đầm ở cho an vui. Vì sao? Vì vừa rồi nghe pháp Thế Tôn giảng mà tôi không hiểu nổi." Họ liền nói: "Thưa hiền giả, chúng tôi cũng nghe Thế Tôn thuyết pháp mà không hiểu nổi, lại sinh sợ hãi, nên muốn đến chốn núi đầm ở cho an vui."
Vị tỳ-kheo hóa hiện nói: "Thưa các hiền giả, hãy lại đây cùng bàn luận, nhưng chớ tranh cãi, vì tranh cãi không phải là phép của sa-môn. Thưa các hiền giả, nói đến bát-nê-hoàn (nhập Niết-bàn hoàn toàn), thì đó là pháp gì bát-nê-hoàn? Trong thân này cái gì là chúng sinh, cái gì là ta, là người, là thọ mạng mà gọi là bát-nê-hoàn? Pháp nào dứt hết thì được bát-nê-hoàn?" Năm trăm tỳ-kheo đáp: "Dâm, giận, si dứt hết thì được bát-nê-hoàn." Vị tỳ-kheo hóa hiện hỏi: "Thưa các hiền giả, có cái dâm, giận, si nào để dứt hết, mà nói dứt hết những thứ ấy thì được bát-nê-hoàn chăng?" Năm trăm tỳ-kheo đáp: "Thưa hiền giả, dâm, giận, si không ở trong, không ở ngoài, cũng không ở khoảng giữa; cũng không phải không có suy tưởng mà có."
Vị tỳ-kheo hóa hiện nói: "Vì thế, thưa các hiền giả, không nên suy tưởng, cũng chớ tưởng ngược lại. Nếu không suy tưởng, không tưởng ngược lại thì không có nhiễm hay không nhiễm. Nếu không có nhiễm hay không nhiễm thì gọi là vắng lặng. Các hiền giả nên biết, giới thân (phần giới trong pháp thân) cũng không sinh, cũng không bát-nê-hoàn; định thân, tuệ thân, giải thoát thân, giải thoát tri kiến thân cũng không sinh, cũng không bát-nê-hoàn. Thưa các hiền giả, dựa vào năm phần pháp thân này (năm phẩm chất tạo nên thân đức của bậc giác ngộ: giới, định, tuệ, giải thoát, và sự hiểu biết rõ mình đã giải thoát) mà nói Niết-bàn, thì pháp ấy xa lìa, trống không, không có gì cả, không lấy không dứt. Như vậy, thưa các hiền giả, làm sao có thể tưởng đến bát-nê-hoàn được? Vì thế, thưa các hiền giả, chớ tưởng đến tưởng, chớ tưởng đến không tưởng, cũng chớ dứt tưởng và không tưởng. Nếu dứt tưởng và không tưởng thì đó là duyên lớn (?). Thưa các hiền giả, nếu ai vào diệt thọ tưởng định (tầng định sâu dứt hết cảm thọ và tưởng), thì ở đó dường như còn có điều phải làm (?)."
Khi nói pháp này, năm trăm tỳ-kheo dứt sạch các lậu, tâm được giải thoát, liền đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật rồi lui ngồi một bên. Bấy giờ tôn giả Tu-bồ-đề hỏi các tỳ-kheo: "Thưa các hiền giả, vừa rồi các vị đi đâu, nay từ đâu đến?" Các tỳ-kheo đáp: "Thưa tôn giả Tu-bồ-đề, pháp Phật nói không có đi, không có đến." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, thầy của các vị là ai?" Các tỳ-kheo đáp: "Là cái không sinh không diệt." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Làm sao biết pháp?" Đáp: "Không trói buộc, không cởi mở." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, thế nào là giải thoát?" Đáp: "Vô minh diệt thì sáng suốt sinh." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, các vị là đệ tử của ai?" Đáp: "Là người đạt được như vậy, được chánh trí như vậy." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, bao giờ các vị sẽ diệt độ?" Đáp: "Như người do Như Lai hóa hiện nhập Niết-bàn." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, việc cần làm đã làm xong chưa?" Đáp: "Những việc làm của cái ta đều đã dứt hết."
Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, ai là bạn đồng tu phạm hạnh?" Đáp: "Là không đi trong ba cõi." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, phiền não đã dứt hết chưa?" Đáp: "Các pháp rốt ráo đã diệt." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, đã hàng phục ma chưa?" Đáp: "Các ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) không thể nắm bắt được." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, có thuận theo lời thầy dạy chưa?" Đáp: "Không có thân, miệng, ý." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, có phải là ruộng phước thanh tịnh (người xứng đáng được cúng dường, như thửa ruộng tốt gieo phước) chăng?" Đáp: "Không nhận, cũng không có gì để nhận." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, đã vượt qua sinh tử chưa?" Đáp: "Không thường, không đoạn." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, đã hướng đến đất ruộng phước chưa?" Đáp: "Mọi sự bám đắm đều đã thoát khỏi." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thưa các hiền giả, các vị đi về đâu?" Đáp: "Theo chỗ hóa độ của Như Lai."
Tôn giả Tu-bồ-đề hỏi, năm trăm tỳ-kheo đáp như vậy. Lúc ấy đại chúng nghe xong, tám trăm tỳ-kheo dứt sạch các lậu, tâm được giải thoát; ba mươi hai nghìn người xa lìa bụi trần cấu bẩn, được pháp nhãn. Bấy giờ tôn giả Tu-bồ-đề bạch Thế Tôn: "Thật kỳ lạ, thật đặc biệt, kinh Bảo Nghiêm này làm lợi ích, khơi dậy cho các thiện nam tín nữ (nguyên văn "con trai, con gái nhà dòng dõi tốt", chỉ những người có lòng tin Phật) hướng về Ma-ha-diễn." Tu-bồ-đề lại hỏi: "Bạch Thế Tôn, các thiện nam tín nữ nói kinh Bảo Nghiêm này thì được bao nhiêu phước?"
Thế Tôn đáp: "Nếu thiện nam tín nữ nói kinh Bảo Nghiêm này dạy cho người khác, chép kinh này, thì nơi nào đặt quyển kinh, nơi ấy là tháp chùa tuyệt diệu nhất trên trời dưới đất. Nếu theo pháp sư nghe, thọ trì, đọc tụng, chép quyển kinh này, thì phải kính pháp sư như kính Như Lai. Nếu kính pháp sư, cúng dường và vâng giữ, ta thọ ký (báo trước một cách chắc chắn) rằng người ấy nhất định được đạo vô thượng chánh chân, lúc lâm chung ắt được thấy Như Lai. Người ấy sẽ được mười điều thanh tịnh của thân. Thế nào là mười? Một là lúc chết vui vẻ, không chán ghét. Hai là mắt không đảo loạn. Ba là tay không quờ quạng rối loạn. Bốn là tâm không rối loạn. Năm là thân không bứt rứt. Sáu là không són đại tiện, tiểu tiện. Bảy là tâm không nhơ bẩn. Tám là tâm không lầm loạn. Chín là tay không chới với quờ vào khoảng không. Mười là cứ ngồi yên như thế mà qua đời (?). Đó là mười điều thanh tịnh của thân.
Lại nữa, Ca-diếp, người ấy sẽ được mười điều thanh tịnh của miệng. Thế nào là mười? Một là tiếng nói tốt lành. Hai là tiếng nói mềm mỏng. Ba là tiếng nói vui tai. Bốn là tiếng nói dễ mến. Năm là tiếng nói hòa nhã. Sáu là tiếng nói không vướng mắc. Bảy là tiếng nói được kính trọng. Tám là tiếng nói được người tiếp nhận. Chín là tiếng nói được chư thiên tiếp nhận. Mười là tiếng nói được Phật tiếp nhận. Đó là mười điều thanh tịnh của miệng.
Lại nữa, Ca-diếp, người ấy sẽ được mười điều thanh tịnh của ý. Thế nào là mười? Một là không sân hận, không giận người khác. Hai là không oán hận mà không nói năng. Ba là không bới tìm lỗi người. Bốn là không bị phiền não trói buộc. Năm là không có tưởng điên đảo. Sáu là tâm không lười biếng. Bảy là giữ giới không buông lung. Tám là ý ưa bố thí, vui vẻ nhận. Chín là lìa kiêu căng ngạo mạn. Mười là được tam-muội định, có được mọi Phật pháp. Đó là mười điều thanh tịnh của ý.
Lại nữa, Ca-diếp, nếu có người đem bảy báu chứa đầy các cõi nước nhiều như cát sông Hằng, cúng dường chư Phật Như Lai đẳng chánh giác cùng chúng đệ tử nhiều như cát sông Hằng, trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng dâng cúng mọi thứ đem lại an vui, đến sau khi các Ngài nhập Niết-bàn lại xây tháp bằng bảy báu, thì cũng không bằng thiện nam tín nữ nghe kinh Bảo Nghiêm này, thọ trì, đọc tụng, nói cho người khác nghe mà không phỉ báng. Nếu có người nữ nói kinh này, người nữ ấy trọn không rơi vào đường ác, cũng không còn phải mang thân nữ nữa.
Lại nữa, Ca-diếp, nếu có thiện nam tín nữ muốn đem mọi thứ quý báu cúng dường kinh điển này, thì nên thọ trì, đọc tụng, chép quyển kinh, nói cho người khác nghe; như thế là đã cúng dường kinh điển này. Nếu có ai thọ trì, đọc tụng, chép kinh, nói cho người khác nghe, thì chính là cúng dường chư Phật Như Lai." Khi Phật nói kinh này, tôn giả Đại Ca-diếp, tất cả trời, rồng, quỷ thần và nhân dân thế gian nghe Phật nói xong đều vui mừng vâng làm theo.
Kinh Phật nói về Ma-ha-diễn Bảo Nghiêm
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video