Thiên 16 — Phẩm 16: Chính luận trị nước

 Phẩm Chánh Luận, thứ mười sáu

 Bấy giờ Phật bảo Địa thần Kiên Lao (vị thần cai quản mặt đất, tên nghĩa là "bền chắc"): "Thuở quá khứ có một vị vua tên là Lực Tôn Tướng. Vua có người con tên là Tín Tướng, chẳng bao lâu nữa sẽ nhận lễ quán đảnh (nghi lễ rưới nước lên đỉnh đầu khi thái tử lên ngôi vua) để cai quản đất nước.

 Khi ấy vua cha bảo thái tử Tín Tướng: 'Ở đời có bộ chánh luận (lý luận chân chính về đạo trị nước) giúp khéo trị đất nước. Thuở xưa ta cũng từng làm thái tử, chẳng bao lâu sẽ nối ngôi vua cha. Khi ấy vua cha cũng đem bộ chánh luận này giảng cho ta. Nhờ bộ luận này, ta đã khéo trị đất nước suốt hai vạn năm, chưa từng một niệm làm việc trái phép. Đối với quyến thuộc của mình, ta không thiên vị vì tình yêu riêng.'

 Thế nào gọi là chánh luận trị đời? Địa thần! Khi ấy vua Lực Tôn Tướng vì thái tử Tín Tướng mà nói bài kệ (bài tụng) rằng:

 "Nay ta sẽ nói chánh luận của các bậc vua, để làm lợi ích chúng sinh

 và dứt các mối nghi ngờ. Tất cả các vua loài người và các vị thiên vương cõi trời

 hãy vui mừng, chắp tay lắng nghe. Xưa các vị vua cùng hòa hợp

 tụ họp ở núi Kim Cương. Bốn vị Hộ thế (Tứ Thiên Vương, bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương thế gian) đứng dậy hỏi Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên, được tôn là bậc sáng tạo thế giới):

 'Thưa Đại sư Phạm Tôn, bậc tự tại giữa chư thiên, ngài có thể dứt mọi nghi ngờ,

 xin vì chúng tôi mà giải đáp: vì sao người kia được gọi là trời?

 Vì sao vua loài người lại được gọi là Thiên tử (con trời)? Người ấy sinh ra trong loài người,

 ở trong cung điện nhà vua, dùng chánh pháp trị đời, vậy mà lại gọi là trời?'

 Bốn vị Hộ thế vương hỏi việc ấy xong, bấy giờ bậc thầy Phạm Tôn

 liền nói kệ rằng: 'Các ông nay tuy đem nghĩa này hỏi ta,

 nhưng ta cốt vì tất cả chúng sinh mà mở bày giảng nói

 bộ luận thù thắng bậc nhất. Do tích tập nghiệp (những hành động thiện ác tạo ra kết quả về sau), người ấy sinh trong loài người,

 làm vua cai quản đất nước, nên gọi là vua người. Khi người ấy còn ở trong thai,

 đã được chư thiên giữ gìn; hoặc được giữ gìn từ trước rồi mới vào thai.

 Tuy ở trong loài người, sinh ra làm vua người, nhưng vì được trời che chở

 nên lại gọi là Thiên tử. Ba mươi ba vị trời (các vị trời ở cõi Đao-lợi) đều đem đức của mình

 chia cho người ấy, nên gọi là Thiên tử. Nhờ thần lực gia hộ,

 người ấy được tự tại. Người ấy xa lìa pháp ác, ngăn không cho pháp ác nổi lên;

 an trụ trong pháp lành, tu tập cho pháp lành tăng trưởng rộng lớn; có thể khiến chúng sinh

 phần nhiều được sinh lên cõi trời. Người ấy nửa phần gọi là vua người(?), cũng gọi là người nắm giữ niềm vui(?);

 cũng gọi là La-sát (loài quỷ dữ), là đao phủ, vì có thể ngăn chặn các điều ác; cũng gọi là cha mẹ,

 vì dạy bảo người tu điều lành và chỉ bày quả báo. Người ấy được chư thiên che chở.

 Quả báo của các nghiệp thiện ác, ở hiện tại hay vị lai, người ấy khiến cho hiện ra ngay trong đời này.

 Vua được chư thiên che chở mà khi có việc ác lại buông thả không hỏi đến,

 không trị tội, không dùng giáo hóa chân chính, bỏ xa pháp lành,

 làm tăng thêm khối ác, thì sẽ khiến trong nước có nhiều kẻ gian trá, tranh đấu.

 Ba mươi ba vị trời đều sinh lòng giận ghét, vì vua nước ấy

 buông thả kẻ ác, không trị. Pháp ác làm hại nước, gian trá lan tràn,

 oán địch phương khác tranh nhau đến xâm chiếm, cướp bóc. Tiền của, châu báu

 nhà mình có bị bọn trộm cướp hung ác cùng nhau cướp đoạt.

 Vua trị đời đúng pháp thì không làm những việc ấy. Nếu vua làm những việc ấy

 thì nước ấy sẽ diệt vong, ví như voi điên giày đạp ao sen.

 Gió dữ bỗng nổi, mưa xấu đổ xuống nhiều lần, sao xấu thường hiện ra,

 mặt trời mặt trăng không sáng, năm thứ lúa và trái cây đều không tốt tươi.

 Do vua bỏ bê việc chính sự, nước sẽ đói kém. Chư thiên trong cung điện

 đều ôm lòng lo buồn, vì vua tàn bạo, không làm việc lành.

 Khi ấy các vị thiên vương bảo nhau rằng: "Vua này làm ác,

 kết bạn với kẻ ác. Vì tạo điều ác nên mau bị trời giận.

 Vì trời giận nên chẳng bao lâu nước sẽ bại vong. Binh đao phi pháp,

 gian trá, kiện tụng, dịch bệnh hiểm nghèo sẽ dồn về nước ấy."

 Chư thiên liền bỏ rời vua ấy, khiến nước ấy bại vong,

 vua sinh lo khổ lớn. Anh em, chị em, quyến thuộc, vợ con

 đều cô độc, tan tác, lưu lạc, bản thân vua cũng chết mất. Sao băng thường rơi,

 hai mặt trời cùng hiện ra, giặc dữ phương khác xâm chiếm đất ấy,

 nhân dân đói kém, dịch bệnh nhiều. Các đại thần được trọng dụng

 bỏ đi hoặc chết. Voi, ngựa, xe cộ phút chốc mất sạch.

 Tài sản các nhà và của cải trong nước bị cướp đoạt lẫn nhau,

 người chết vì đao binh. Năm sao (Kim tinh, Mộc tinh, Thủy tinh, Hỏa tinh, Thổ tinh) và các chòm sao đi trái lệch khỏi đường thường lệ.

 Các bệnh dịch dữ lan khắp nước ấy. Những kẻ được sủng ái, hưởng bổng lộc,

 các đại thần được giao việc và các quan lại đều chuyên làm điều phi pháp.

 Kẻ làm ác như thế lại riêng được ân sủng, còn người tu pháp lành

 thì ngày càng suy giảm. Đối với kẻ làm ác, người ta lại sinh lòng cung kính,

 thấy người tu điều lành thì lòng chẳng đoái hoài. Vì thế khiến thế gian

 ba điều quái dị(?) cùng nổi lên, tinh tú đi sai đường, gió mưa dữ dội đổ xuống,

 phá hoại chánh pháp vô thượng ngọt như cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời), phá hoại các loài chúng sinh

 và chất màu mỡ của đất. Vì người ta kính trọng kẻ xấu ác, hủy báng người lành,

 nên trời giáng mưa đá, người chết vì đói và vì dịch. Lúa gạo, trái cây

 mùi vị suy giảm, chúng sinh nhiều bệnh đầy khắp nước ấy.

 Trái ngon ngọt sung mãn ngày ngày hao giảm, vị đắng chát khó ăn

 theo thời mà tăng thêm. Những nơi vốn là chốn vui chơi đáng yêu

 đều khô héo, không còn gì vui. Thức ăn của chúng sinh,

 những vị tinh ngon thượng hạng, dần dần suy giảm. Ăn vào không lên da thịt,

 dung mạo xấu xí, sức lực suy yếu. Phàm ăn uống gì

 cũng không biết no đủ. Sức lực, sự tinh tấn, dũng mãnh đều mất sạch,

 lười biếng, trễ nải đầy khắp nước ấy. Nhiều bệnh khổ

 bức bách thân người. Sao xấu biến động, La-sát đi lại quấy loạn.

 Nếu có vua người làm điều phi pháp, tăng thêm bè bạn ác,

 làm tổn hại đường lên cõi trời, cõi người, thì trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tức ba cõi sinh tồn của chúng sinh) sẽ chịu nhiều khổ não.

 Những việc ác vô lượng như thế nổi lên đều do vua người

 yêu chiều quyến thuộc, buông thả cho họ làm ác, bỏ mặc không trị.

 Nếu là bậc được chư thiên che chở mà sinh ra thì vua như thế

 trọn không làm như vậy(?). Người làm lành được sinh lên cõi trời,

 người làm điều chẳng lành thì rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Ba mươi ba vị trời

 đều sinh lòng bứt rứt nóng nảy, vì vua buông thả điều ác, bỏ mặc không xét xử.

 Vua trái lời chư thiên và lời dạy của cha mẹ, không thể trị nước ngay chính,

 thì không phải là con hiếu. Kẻ gây gian ác, phá hoại đất nước,

 không nên buông bỏ, phải trị tội đúng pháp. Vì thế chư thiên

 hộ trì vua ấy, để vua diệt pháp ác, tu tập thiện căn (gốc lành).

 Đời này trị nước ngay chính thì ngôi vua được thêm vững mạnh. Vua nên vì mọi người mà giảng nói

 về nghiệp thiện và nghiệp bất thiện, chỉ rõ nhân quả. Nhờ thế mà được làm vua,

 được chư thiên hộ trì, được vua nước láng giềng giúp đỡ. Vì mình và vì người,

 vua tu sửa, trị nước ngay chính. Có kẻ phá hoại đất nước thì nên dạy bảo đúng đắn.

 Vì mạng sống và vì đất nước, vua nên tu hành chánh pháp, không nên làm ác.

 Điều ác không nên dung túng. Mọi việc khác cũng không được làm hại đến nước.

 Nước do nhân ác mà sinh nhiều gian trá, rồi sau đó nghiêng đổ. Nếu nổi lên nhiều gian trá

 thì đất nước bị phá hoại, ví như voi lớn phá nát ao sen.

 Vua làm chư thiên oán giận, nên trời sinh phiền não, gây ra các việc ác

 tràn đầy nước ấy. Vì thế vua nên theo chánh pháp mà trị kẻ ác,

 dùng điều lành giáo hóa đất nước, không thuận theo điều phi pháp. Thà bỏ thân mạng

 chứ không thiên vị quyến thuộc. Đối với người thân hay người không thân, lòng thường bình đẳng,

 xem người thân và người không thân hòa hợp làm một. Tiếng tăm về hạnh chân chính của vua

 sẽ lan khắp ba cõi. Vua dùng chánh pháp trị nước thì người dân phần nhiều làm lành,

 thường đem lòng lành ngưỡng trông quốc vương, và có thể khiến chúng trời

 được đầy đủ, sung mãn. Vì thế, trị nước ngay chính mới gọi là vua người.

 Tất cả chư thiên yêu thương che chở vua người như cha mẹ

 che chở con mình. Vì thế chư thiên khiến mặt trời, mặt trăng, năm sao và các tinh tú

 theo đúng phần hạn của mình, không lệch đường đi thường lệ; gió mưa đúng thời,

 không có tai họa; khiến nước giàu có sung túc, an vui thịnh vượng,

 nhân dân tăng thêm, chúng trời cũng tăng thêm. Vì nhân duyên ấy,

 các vua người thà bỏ thân mạng chứ không nên làm ác,

 không nên lìa bỏ báu vật chánh pháp. Nhờ báu chánh pháp

 mà người đời yêu mến. Vua nên thường gần gũi người tu chánh pháp,

 gom góp công đức để trang nghiêm thân mình. Đối với quyến thuộc của mình,

 vua thường biết dừng, biết đủ. Vua nên xa kẻ ác, tu sửa chánh pháp,

 đặt chúng sinh yên trụ trong các pháp lành, răn dạy, phòng giữ

 khiến họ lìa điều chẳng lành. Vì thế đất nước an ổn, giàu vui,

 vua ấy cũng được oai đức đầy đủ. Tùy theo những pháp ác

 mà nhân dân làm, vua nên điều phục, dạy bảo đúng pháp.

 Vua ấy sẽ được tiếng tốt, danh thơm, khéo thâu nhận và che chở,

 làm cho chúng sinh được an vui.'"

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video