Thiên 7 — Bài công phu mười hai canh giờ

 Việc tu dưỡng trong hai sáu thời (tức mười hai canh giờ trong một ngày đêm; theo cách tính xưa, mỗi canh giờ dài hai tiếng đồng hồ ngày nay)

 Buông thả hai tay, như cá nhảy dưới vực, diều bay trên trời (hình ảnh lấy từ Kinh Thi, chỉ muôn vật tự do tự tại theo lẽ tự nhiên). Đáy thùng bị vỡ (cách nói của nhà Thiền: thùng sơn vỡ đáy thì mọi vướng mắc rơi hết, chỉ lúc bừng tỉnh ngộ), thì giữa dòng chảy vẫn ung dung tự tại. Đây là con đường "chuyển mình đi lên" (cách nói của nhà Thiền, chỉ bước vượt lên khỏi mọi chỗ bám víu sau khi đã ngộ), nhưng vẫn phải giữ gìn thân mình từ bên ngoài giáo pháp. Vì thế đói thì ăn, mệt thì ngủ, vì còn phải mượn tạm tứ đại (theo nhà Phật, thân người do bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành, chỉ là thứ vay mượn tạm thời). Đi, đứng, ngồi, nằm đều không rời sắc thân (thân xác bằng da thịt, có hình tướng). Chỉ cần trong suốt mười hai canh giờ, tuỳ lúc mà làm việc tu dưỡng, khiến cho sinh khí (hơi sống, sức sống trong cơ thể) lưu thông, thân thể không mắc bệnh lạ. Chỉ cái việc mặc áo ăn cơm này thôi, lề lối ấy chính là thế đứng đúng đắn của Không, Giả, Trung quán (ba cách nhìn của tông Thiên Thai trong đạo Phật: "Không" là thấy mọi vật vốn không có tự tính cố định; "Giả" là thấy mọi vật vẫn tạm hiện ra do nhân duyên; "Trung" là thấy cả hai mặt ấy cùng lúc, không nghiêng về bên nào).

 Giờ Thìn (khoảng 7 đến 9 giờ sáng)

 Dậy sớm, sửa sang vạt áo cho ngay ngắn, ngồi bên cửa sổ sáng sủa, điều hoà hơi thở để đón nhận thiên khí (khí trong lành của trời đất). Uống một bát nước sôi để nguội, đừng uống trà. Chải tóc hơn trăm lượt, để làm tan phong (theo đông y là tà khí gió gây bệnh), mát hoả (sức nóng thừa trong người), sáng mắt, và trừ nhiệt trong đầu. Rửa mặt súc miệng xong thì ăn sáng; bữa sáng nên ăn cháo, nên ăn nhạt và ăn chay. Ăn no rồi thì thong thả đi trăm bước, lấy tay xoa bụng cho thức ăn mau tiêu. Cái gọi là thiên khí, chính là chân khí (khí trong sạch, nguyên vẹn) sinh ra từ giờ Hợi, giờ Tý (khoảng 9 giờ tối đến 1 giờ sáng) trở đi. Lúc yên tĩnh thì khí trong, lúc ồn ào thì khí đục, cho nên thiên khí đến giờ Tỵ, giờ Ngọ (khoảng 9 giờ sáng đến 1 giờ chiều) thì đã yếu đi.

 Giờ Tỵ (khoảng 9 đến 11 giờ sáng)

 Đọc sách: hoặc kinh Lăng Nghiêm (một bộ kinh quan trọng của đạo Phật), hoặc sách Nam Hoa (tức sách Trang Tử của Đạo gia), hoặc một quẻ trong Kinh Dịch. Đọc theo thứ tự, đừng tràn lan. Đừng nghĩ ngợi viển vông, đừng tụ tập chuyện trò. Hiểu được ý lớn, biết chỗ dừng, đừng để điều ngờ vực chất chồng. Mệt thì nhắm mắt, nuốt nước bọt vài chục ngụm. Khi tiếp khách thì nói ít để nuôi khí.

 Giờ Ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều)

 Ngồi thiền hết một nén hương; xong thì đi kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tĩnh tâm, xen giữa những lúc ngồi thiền), cho tinh thần và khí lực được yên ổn. Rồi mới ăn cơm, dùng canh chay. Đói thì mới ăn, chưa no hẳn đã thôi. Trà dùng để rửa chất béo trong miệng, súc miệng nhổ đi rồi mới uống.

 Đi lại nhiều, ngồi ít, đừng ngồi khom lưng. Thấy trong ngực bức bối thì lặng lẽ thở hắt ra hai ba hơi. Phép tắc ăn uống nói chung là bớt chỗ đầy, giữ chỗ trống; cho nên đói thì ăn để chế ngự sự đầy, chưa no đã thôi để chừa lại chỗ trống.

 Giờ Mùi (khoảng 1 đến 3 giờ chiều)

 Đọc lướt sử sách, xem cái cục diện lớn của người xưa. Tìm cho thấu lẽ của sự việc, xem qua việc đời đương thời. Việc đến thì phải ứng phó, vật đến thì phải nhìn thấu. Đừng ngủ ngày. Khi không có việc gì, không có vật gì, thì cũng chẳng ngại khi việc và vật kéo đến. Đọc lướt, xem qua, đều là cửa ngõ huyền diệu sinh ra hứng thú, vậy mà người đọc sách ngày ngày dùng đến lại không hay biết.

 Giờ Thân (khoảng 3 đến 5 giờ chiều)

 Ngâm to một hai bài văn hay tâm đắc của người xưa, rót đầy chén uống vài chén, đừng uống nhiều kẻo u mê tâm trí. Hoặc ngâm vài bài thơ của danh nhân, cầm bút tập viết theo các bản chữ mẫu xưa, mệt thì thôi.

 Ngâm thơ và nâng chén cạn (nguyên văn "phù bạch": rót đầy chén mà uống cạn) là để làm vượng chân khí; đó cũng chính là lúc Trương Điên (tức Trương Húc, nhà thư pháp đời Đường nổi tiếng viết chữ thảo khi say) nhờ men rượu mà viết chữ thảo đạt đến mức thần diệu.

 Giờ Dậu (khoảng 5 đến 7 giờ tối)

 Ngồi thiền hết một nén hương, động hay tĩnh đều thuận theo ý. Bữa tối nên ăn sớm. Kiểm tra bài vở trong ngày của con cái, đạt yêu cầu thì thôi. Uống chút rượu, đừng say khướt, chỉ cần lâng lâng vui vẻ. Ngâm chân bằng nước nóng để hạ hoả, trừ thấp (theo đông y là khí ẩm thấp gây bệnh). Buổi tối súc miệng để rửa sạch chất độc của đồ ăn thức uống trong cả ngày.

 Giờ Tuất (khoảng 7 đến 9 giờ tối)

 Đêm bên đèn ngồi lặng yên, đừng suy nghĩ nhiều, đừng đọc nhiều. Nghĩ nhiều thì hại tâm, đọc nhiều thì hại mắt. Ngồi đừng quá canh hai (khoảng 9 đến 11 giờ đêm), phải ngủ yên để bồi đắp nguyên khí (khí gốc, sức sống căn bản của con người). Nằm thì phải nằm nghiêng, co một chân bên trên lại. Cho lòng ngủ trước, rồi mắt mới ngủ sau. Cho lòng ngủ là phép Chỉ, cho mắt ngủ là phép Quán (hai phép tu của nhà Phật: Chỉ là dừng mọi vọng niệm cho tâm lặng yên; Quán là soi xét, nhìn rõ sự vật).

 Giờ Hợi, giờ Tý (khoảng 9 giờ tối đến 1 giờ sáng)

 Cuối giờ Hợi, đầu giờ Tý là lúc như đứa trẻ sơ sinh vừa biết cười (ý lấy từ sách Lão Tử, chỉ trạng thái sơ khai, thuần khiết nhất). Nguyên khí cả thân mình từ đó mà phát ra, đẩy cái cũ đi để sinh cái mới. Đúng vào thời khắc then chốt ấy, hãy dậy ngồi, quấn chăn quanh mình. Lòng trống rỗng, yên tĩnh, làm theo lẽ vô vi (không gượng ép, thuận theo tự nhiên). Chừng hết một nén hương thì củng cố được mệnh môn (theo đông y và Đạo gia là "cửa của sự sống", nơi chứa nguyên khí, thường cho là ở vùng thắt lưng giữa hai quả thận). Tinh thần ngày một dồi dào, nguyên khí đầy đặn. Tỉnh dậy mà thực hành như vậy thì khó già và sống lâu dài.

 Giờ Sửu, giờ Dần (khoảng 1 đến 5 giờ sáng)

 Khoảng giờ Sửu, giờ Dần là lúc tinh khí (chất tinh túy nuôi sự sống trong cơ thể) phát sinh. Đừng ngủ say mê mệt, hãy yên lặng giữ gìn, để tinh ở yên trong chỗ của nó. Nếu có trở mình thì nằm cong như cánh cung, khí cũng lưu thông khắp nơi mà không thoát ra ngoài, như mầm cây mới nhú cong cong mà không bị gãy, ấy là đón lấy sinh khí.

 Giờ Mão (khoảng 5 đến 7 giờ sáng)

 Thức dậy thấy ánh ban mai, khoác áo ngồi trên giường. Gõ răng ba trăm lần, xoay động hai vai. Điều hoà gân xương để hoà hợp âm dương. Giũ áo rồi bước xuống giường, để từ lúc khởi đầu đã không buông thả quá đà (?).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video