Kinh Phật nói về việc trang nghiêm Bồ-đề tâm (Bồ-đề tâm: tâm hướng đến giác ngộ, tức lòng quyết chí tu hành để thành Phật và cứu độ mọi loài; trang nghiêm: tô điểm, làm cho đầy đủ và tốt đẹp)
Kinh Phật nói về việc trang nghiêm Bồ-đề tâm
Đời Diêu Tần (triều đại do họ Diêu lập ở phương Bắc Trung Hoa, thế kỷ IV–V), Cưu-ma-la-thập (vị cao tăng người nước Quy Tư ở Tây Vực, nổi tiếng dịch kinh Phật sang chữ Hán) dịch
Kinh Phật nói về việc trang nghiêm Bồ-đề tâm, một quyển
Đời Diêu Tần, Tam tạng (danh hiệu tôn xưng vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Cưu-ma-la-thập dịch
Tôi nghe như thế này. Một thuở nọ, Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, tức núi Kên Kên) thuộc thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), cùng với đông đủ chúng đại tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) một nghìn hai trăm vị, và một vạn vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật, đồng thời cứu độ chúng sinh). Tên các vị ấy là: Bồ-tát Trí Quang, Bồ-tát Pháp Quang, Bồ-tát Nguyệt Quang, Bồ-tát Nhật Quang, Bồ-tát Vô Biên Quang, Bạt-đà-bà-la cùng những vị khác, gồm mười sáu vị chính sĩ (bậc tu hành chân chính, chỉ các vị Bồ-tát tại gia), đều tu hành theo đúng hạnh nguyện xưa của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ). Lại có sáu mươi vị Bồ-tát tu hành theo đúng hạnh nguyện xưa của Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca). Đó là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, bậc tu hành lớn) trong Hiền kiếp này (Hiền kiếp: tên gọi của đại kiếp hiện tại — một khoảng thời gian cực dài theo vũ trụ quan Phật giáo — trong đó có nhiều vị Phật hiền thánh ra đời). Lúc ấy, Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) được vô số đại chúng vây quanh, và Ngài thuyết pháp cho họ.
Lúc ấy, trong hội có một vị Bồ-tát tên là Tư Vô Lượng Nghĩa, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai bên phải, gối phải quỳ sát đất (cách bày tỏ lòng cung kính theo lễ nghi Ấn Độ), đem đủ loại hoa quý rải lên trên Phật. Rải hoa xong, ông chắp tay thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, con muốn có điều thưa hỏi, cúi mong Thế Tôn thương xót cho phép." Phật bảo Bồ-tát Tư Vô Lượng Nghĩa: "Ông muốn hỏi gì cứ tự nhiên hỏi."
Bồ-tát Tư Vô Lượng Nghĩa thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát tu Bồ-đề tâm như thế nào? Thế nào là Bồ-đề tâm?" Phật bảo Bồ-tát Tư Vô Lượng Nghĩa: "Bồ-tát tu Bồ-đề tâm thì không phải tu nơi chúng sinh (?) (chúng sinh: mọi loài có sự sống và tri giác). Bồ-đề tâm thì không thể nắm bắt được. Tâm này không phải là sắc (hình tướng vật chất), không thể thấy được; pháp (mọi sự vật, hiện tượng) cũng không có ai đạt được. Vì sao vậy? Vì chúng sinh vốn là không (không có tự tính thật, không tồn tại cố định độc lập)."
Bồ-tát Tư Vô Lượng Nghĩa thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, pháp tướng (bản chất và đặc tính của các pháp) sâu xa như vậy, Bồ-tát nên tu hành thế nào?" Phật bảo Bồ-tát Tư Vô Lượng Nghĩa: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người tu tại gia hay người nghe pháp), Bồ-đề tâm không phải là có, không phải do tạo tác mà thành, lìa khỏi văn tự. Bồ-đề chính là tâm, tâm chính là chúng sinh. Nếu hiểu được như thế, thì gọi là Bồ-tát tu Bồ-đề tâm. Bồ-đề không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại; tâm như thế và chúng sinh như thế cũng không thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại. Hiểu được như thế thì gọi là Bồ-tát. Thế nhưng trong đó thật ra không có gì đạt được; chính vì không có gì đạt được nên mới là đạt được. Nếu đối với tất cả các pháp đều không có gì đạt được, thì gọi là đạt được Bồ-đề (giác ngộ).
Vì những chúng sinh mới bắt đầu tu hành nên mới nói là có Bồ-đề. Cũng như bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử) chứng quả, đối với pháp không có gì đạt được; chỉ vì dùng lời lẽ thế tục nên mới nói là có Bồ-đề, nhưng Bồ-đề thật ra không thể đạt được. Nếu đối với tất cả các pháp đều không có gì đạt được, thì gọi là đạt được Bồ-đề. Thế nhưng trong đó cũng không có tâm, cũng không có người tạo ra tâm; cũng không có Bồ-đề, cũng không có người tạo ra Bồ-đề; cũng không có chúng sinh, cũng không có người tạo ra chúng sinh; cũng không có Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát), cũng không có người phát tâm làm Thanh văn; cũng không có Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán sát lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy, và không đi giáo hóa người khác), cũng không có người phát tâm làm Bích-chi Phật; cũng không có Bồ-tát, cũng không có người phát tâm làm Bồ-tát; cũng không có Phật, cũng không có người thành Phật; cũng không có hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), cũng không có người tạo ra hữu vi; cũng không có vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt), cũng không có người tạo ra vô vi. Trong đây, cái đã đạt được, đang đạt được, sẽ đạt được, đều không thể nắm bắt được."
Phật bảo: "Này thiện nam tử, hãy lắng nghe, lắng nghe cho kỹ, và khéo suy nghĩ ghi nhớ. Điều cần nói, nay Ta sẽ nói. Bồ-tát phát Bồ-đề tâm có mười pháp. Mười pháp ấy là gì?
Phát tâm thứ nhất, thành tựu các thiện bản (gốc rễ của mọi điều lành), ví như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) được trang hoàng bằng đủ thứ báu vật. Phát tâm thứ hai, thực hành Đàn ba-la-mật (Ba-la-mật: pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, tức hoàn thành viên mãn; Đàn: bố thí, đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác), ví như mặt đất lớn nuôi lớn mọi pháp lành. Phát tâm thứ ba, thực hành Thi ba-la-mật (trì giới, giữ gìn giới luật), ví như sư tử chúa hàng phục được mọi loài thú, vì diệt trừ tà kiến (cách nhìn sai lệch, trái với lẽ thật). Phát tâm thứ tư, thực hành Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục, nhẫn chịu mọi nghịch cảnh mà không sân hận), ví như thần Na-la-diên (vị thần có sức mạnh vô song, thân thể kiên cố) vững chắc không thể phá hoại, vì diệt trừ phiền não (những trạng thái tâm làm khổ não, mê mờ như tham, sân, si). Phát tâm thứ năm, thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tiến, siêng năng không ngừng trong việc làm lành, tu tập), hiện ra thực hành mọi pháp lành, ví như hoa trời, vì thuyết pháp theo đúng như ý (?). Phát tâm thứ sáu, thực hành Thiền ba-la-mật (thiền định, giữ tâm lắng yên tập trung), ví như ánh sáng mặt trời, vì diệt trừ mọi tối tăm. Phát tâm thứ bảy, thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt lẽ thật của mọi pháp), mọi ước nguyện đều được thỏa mãn, ví như người lái buôn thoát khỏi mọi tai nạn. Phát tâm thứ tám, thực hành Phương tiện ba-la-mật (dùng cách thức khéo léo, linh hoạt để giáo hóa, cứu độ chúng sinh), diệt trừ mọi chướng ngại, ví như mặt trăng tròn đầy, trong sạch không vết nhơ. Phát tâm thứ chín, muốn làm trọn bản nguyện (lời nguyện căn bản đã phát từ trước), đi đến các cõi Phật thanh tịnh, ưa thích nghe pháp sâu xa mầu nhiệm, vì diệt trừ sự nghèo khó. Phát tâm thứ mười, ví như hư không, trí tuệ vô cùng vô tận, ví như Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp), vì thành tựu nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tất cả mọi pháp với mọi chi tiết, mọi sai biệt).
Này thiện nam tử, người phát được mười loại tâm như thế thì gọi là Bồ-tát, cũng gọi là Ma-ha-tát, cũng gọi là chúng sinh vô vi, cũng gọi là chúng sinh không chướng ngại, cũng gọi là chúng sinh đã được độ (đã qua bờ giải thoát), cũng gọi là chúng sinh không thể nghĩ bàn. Thế nhưng trong đây cũng không có tâm, cũng không có Bồ-đề.
Lại nữa, này thiện nam tử, lại có mười tam-muội (trạng thái thiền định sâu, tâm chuyên chú một chỗ không tán loạn) che chở giữ gìn Bồ-đề tâm. Mười tam-muội ấy là gì? Phát tâm thứ nhất được Pháp Bảo tam-muội che chở giữ gìn. Phát tâm thứ hai được Kiên Cố tam-muội che chở giữ gìn. Phát tâm thứ ba được Bất Động tam-muội che chở giữ gìn. Phát tâm thứ tư được Bất Thoái tam-muội che chở giữ gìn. Phát tâm thứ năm được Bảo Hoa tam-muội che chở giữ gìn. Phát tâm thứ sáu được Nhật Quang tam-muội che chở giữ gìn. Phát tâm thứ bảy được Nhất Thiết Nghĩa tam-muội che chở giữ gìn. Phát tâm thứ tám được Trí Chiếu tam-muội che chở giữ gìn. Phát tâm thứ chín được Chư Phật Hiện Tại Tiền tam-muội (tam-muội thấy chư Phật hiện ra trước mắt) che chở giữ gìn. Phát tâm thứ mười được Thủ-lăng-nghiêm tam-muội (tam-muội kiên cố tột bậc, có sức mạnh dẹp tan mọi phiền não và ma chướng) che chở giữ gìn.
Lại nữa, này thiện nam tử, tướng trạng của Bồ-tát ở Sơ địa (địa thứ nhất trong Thập địa — mười giai vị tu chứng của Bồ-tát, mỗi địa là một bậc cao hơn): có thể thấy ba nghìn cõi Phật, trong đó đầy ắp hàng ức nghìn na-do-tha (đơn vị số cực lớn của Ấn Độ xưa, thường hiểu là trăm vạn hay nghìn ức) kho báu chôn giấu. Ở Nhị địa: có thể thấy ba nghìn cõi Phật bằng phẳng, được trang hoàng bằng đủ thứ báu vật sáng rực. Ở Tam địa: có thể thấy các lực sĩ vì mình mà hàng phục kẻ thù oán. Ở Tứ địa: có thể thấy từ bốn phương có các phong luân (vòng gió, luồng gió lớn) thổi đến, có đủ loại hoa đẹp trải khắp mặt đất. Ở Ngũ địa: có thể thấy nhiều kỹ nữ dùng chuỗi ngọc báu trang sức thân mình, trên đầu đội mũ hoa trời Ưu-bát-la (hoa sen xanh), mũ hoa trời Chiêm-bặc (một loài hoa vàng rất thơm), mũ hoa trời Bà-sư-ca (một loài hoa thơm), mũ hoa trời A-đề-mục-đa-già (một loài cây có hoa thơm, hạt có thể ép dầu), để tô điểm dung nhan. Ở Lục địa: thấy nhiều ao báu, nước có tám công đức (nước có tám đặc tính tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, êm dịu, yên lặng, trừ đói khát, nuôi lớn thân thể) trong lặng đầy tràn; bốn bên ao có bậc thềm làm bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não…), đáy ao trải cát vàng; tự thấy thân mình đang vui đùa thỏa thích trong ao ấy. Ở Thất địa: thấy hai bên trái phải có các địa ngục (cõi chịu khổ nặng nề nhất dành cho kẻ tạo ác nghiệp), và mình đi qua giữa đó mà không gặp gian nan gì. Ở Bát địa: tự thấy trên hai vai mình có hình sư tử chúa, dáng vẻ đoan nghiêm, trên đầu có cờ phướn, có oai lực lớn hàng phục mọi loài thú. Ở Cửu địa: thấy Chuyển luân Thánh vương cùng trăm nghìn đại thần, người dòng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa) và cư sĩ (người giàu có, có địa vị, tu tại gia) vây quanh mình, dùng chính pháp (giáo pháp chân chính) giáo hóa vô lượng chúng sinh; thấy giữa hư không có nhiều lọng báu rủ xuống che phía trên. Ở Thập địa: thấy sắc thân (thân có hình tướng) của Phật, thân màu vàng ròng, phóng ánh sáng lớn, đại chúng vây quanh, Ngài đang thuyết pháp cho họ. Này thiện nam tử, mười loại tướng trạng như thế cần phải khéo phân biệt, nhờ đó thành tựu mười địa, là do sức của tam-muội.
Lại nữa, này thiện nam tử, ở Sơ địa sinh ra Thắng Tiến đà-la-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi pháp lành không để mất, cũng chỉ những câu thần chú có năng lực ấy). Nhị địa sinh ra Bất Hoại đà-la-ni. Tam địa sinh ra An Ổn đà-la-ni. Tứ địa sinh ra Nan Trở Hoại đà-la-ni (đà-la-ni khó bị ngăn cản phá hoại). Ngũ địa sinh ra Công Đức Hoa Chủng Chủng Trang Nghiêm đà-la-ni. Lục địa sinh ra Trí Viên Minh đà-la-ni. Thất địa sinh ra Tăng Ích đà-la-ni. Bát địa sinh ra Vô Phân Biệt đà-la-ni làm đứng đầu, cùng với tám vạn bốn nghìn đà-la-ni đồng thời sinh ra. Cửu địa sinh ra Vô Biên đà-la-ni làm đứng đầu, cùng với sáu mươi hai ức na-do-tha đà-la-ni đồng thời sinh ra. Thập địa sinh ra Vô Tận đà-la-ni làm đứng đầu, cùng với số đà-la-ni nhiều bằng ức nghìn lần số cát sông Hằng đồng thời sinh ra.
Lại nữa, này thiện nam tử, ở Sơ địa thực hành Đàn ba-la-mật (bố thí viên mãn). Nhị địa thực hành Thi ba-la-mật (trì giới viên mãn). Tam địa thực hành Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục viên mãn). Tứ địa thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tiến viên mãn). Ngũ địa thực hành Thiền ba-la-mật (thiền định viên mãn). Lục địa thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ viên mãn). Thất địa thực hành Phương tiện ba-la-mật (dùng phương cách khéo léo giáo hóa, viên mãn). Bát địa thực hành Trí ba-la-mật (trí biết rõ mọi việc trong thế gian, viên mãn). Cửu địa thực hành ba-la-mật thành tựu chúng sinh được đầy đủ. Thập địa thực hành ba-la-mật mọi nguyện được đầy đủ. Các ba-la-mật như thế, ở trong các địa đều được thành tựu trọn vẹn.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn ba-la-mật có mười điều. Mười điều ấy là gì? Một là tín căn (niềm tin vững chắc như gốc rễ). Hai là định căn (sức tập trung vững chắc như gốc rễ). Ba là đại từ (lòng thương lớn, mong đem niềm vui đến cho mọi loài). Bốn là đại bi (lòng xót thương lớn, mong cứu khổ cho mọi loài). Năm là niềm vui của mình. Sáu là niềm vui của người. Bảy là phát mọi nguyện lớn. Tám là che chở nâng đỡ tất cả chúng sinh. Chín là tứ nhiếp (bốn cách thu phục, gần gũi người để hóa độ: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ). Mười là thân cận các pháp của chư Phật. Đó gọi là mười pháp thành tựu Đàn ba-la-mật.
Lại nữa, này thiện nam tử, thực hành Thi ba-la-mật có mười pháp. Mười pháp ấy là gì? Một là lìa bát nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật nghe pháp, như sinh vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, cõi trời sống lâu, vùng biên địa, mù điếc câm ngọng, theo tà kiến, sinh trước hoặc sau thời có Phật). Hai là thành tựu công đức của Phật. Ba là lìa khỏi địa vị Thanh văn. Bốn là lìa khỏi địa vị Bích-chi Phật. Năm là thân trong sạch. Sáu là miệng trong sạch. Bảy là ý trong sạch. Tám là trang nghiêm tâm. Chín là cắt đứt nhân duyên đọa địa ngục. Mười là điều cầu mong đều được thỏa mãn trong việc tu hành. Mười pháp này chính là thành tựu Thi ba-la-mật.
Lại nữa, này thiện nam tử, thực hành Sằn-đề ba-la-mật có mười pháp. Mười pháp ấy là gì? Một là sức nhẫn chịu. Hai là hăng hái vui mừng. Ba là thành tựu chúng sinh (giáo hóa giúp chúng sinh tiến tu đến giác ngộ). Bốn là đối với pháp rất sâu xa mà có thể chấp nhận. Năm là không phân biệt người với ta. Sáu là dứt bỏ giận hờn. Bảy là không tiếc thân. Tám là không tiếc mạng. Chín là bỏ ngu si. Mười là quán chiếu thấy pháp thân (thân chân thật, bản thể của mọi pháp) là bình đẳng. Mười pháp như thế thành tựu Sằn-đề ba-la-mật.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật có mười pháp. Mười pháp ấy là gì? Một là tinh tiến căn (sự siêng năng vững chắc như gốc rễ). Hai là tinh tiến lực (sức mạnh của sự siêng năng). Ba là chính cần (siêng năng đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng trưởng điều lành đã sinh). Bốn là chính niệm (luôn tỉnh giác, ghi nhớ đúng đắn). Năm là dùng thân mình giúp đỡ chúng sinh. Sáu là dùng tâm và miệng theo chúng sinh mà giúp đỡ (?). Bảy là không thoái lui ở chỗ tu hành. Tám là trừ bỏ lười biếng. Chín là hàng phục ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn dắt người vào đường sai). Mười là gom tụ nhất thiết trí (trí biết tất cả các pháp). Đó gọi là mười pháp thành tựu Tỳ-lê-da ba-la-mật.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thiền ba-la-mật có mười pháp. Mười pháp ấy là gì? Một là định căn. Hai là định lực (sức mạnh của thiền định). Ba là đẳng định (định bình đẳng, tâm an trụ đều đặn không thiên lệch). Bốn là tự tại ra vào các tầng thiền như dạo chơi. Năm là tam-muội. Sáu là quả báo của tam-muội. Bảy là không làm hư hoại mọi pháp lành. Tám là diệt trừ phiền não như diệt kẻ thù. Chín là xả (buông bỏ, không chấp trước) ngay cả đối với chính pháp (?). Mười là định ấm (phần thiền định, một trong những phần cấu thành pháp thân của bậc thánh). Mười pháp như thế thành tựu Thiền ba-la-mật.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật có mười pháp. Mười pháp ấy là gì? Một là tuệ căn (trí tuệ vững chắc như gốc rễ). Hai là tuệ lực (sức mạnh của trí tuệ). Ba là chính kiến (cách nhìn hiểu đúng đắn về lẽ thật). Bốn là chính niệm. Năm là phương tiện về ấm (khéo léo quán sát năm ấm — năm yếu tố hợp thành con người: sắc là thân thể, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là ý muốn tạo tác, thức là sự phân biệt). Sáu là phân biệt các giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng của chúng và sáu loại nhận thức sinh ra). Bảy là thánh đế (bốn chân lý thánh: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ). Tám là trí tuệ không chướng ngại. Chín là xoay chuyển tà kiến. Mười là tu hạnh vô sinh pháp nhẫn (sự an nhiên chấp nhận, thấu suốt chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Mười pháp như thế thì được thành tựu Bát-nhã ba-la-mật.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Phương tiện ba-la-mật có mười pháp. Mười pháp ấy là gì? Một là sống và làm việc cùng với chúng sinh. Hai là che chở nâng đỡ chúng sinh. Ba là đại bi. Bốn là không biết chán mỏi. Năm là lìa khỏi hạnh tu của Thanh văn và Bích-chi Phật. Sáu là đi vào các ba-la-mật. Bảy là phân biệt đúng như thật căn cơ, khả năng của mỗi người. Tám là nâng đỡ giúp thêm thiện tâm. Chín là vào địa vị bất thoái chuyển (giai vị tu hành vững chắc, không bao giờ lùi bước trên đường đến giác ngộ). Mười là hàng phục các loài ma (những thế lực phá hoại việc tu hành, cả bên trong lẫn bên ngoài). Đó gọi là mười pháp thành tựu Phương tiện ba-la-mật.
Lại nữa, này thiện nam tử, thế nào gọi là nghĩa của ba-la-mật? Tu hành tiến lên vượt bậc cho đến viên mãn, đó là nghĩa của ba-la-mật. Thành tựu trí tuệ bậc nhất, đó là nghĩa của ba-la-mật. Không ở trong hữu vi, cũng không ở trong vô vi, đó là nghĩa của ba-la-mật. Khéo biết rõ nỗi khổ lớn của sinh tử, đó là nghĩa của ba-la-mật. Điều trước kia chưa giác ngộ nay đều hiểu rõ, đó là nghĩa của ba-la-mật. Rộng có thể chỉ bày kho pháp vô tận, đó là nghĩa của ba-la-mật. Khéo trừ bỏ chướng ngại, đó là nghĩa của ba-la-mật. Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ, phương tiện… mà không mong báo đáp, đó là nghĩa của ba-la-mật. Hiểu rõ cõi giới của tất cả chúng sinh, đó là nghĩa của ba-la-mật. Đạt trọn vẹn vô sinh pháp nhẫn, đó là nghĩa của ba-la-mật. Thành tựu địa vị bất thoái chuyển, đó là nghĩa của ba-la-mật. Tu tạo cõi Phật thanh tịnh, đó là nghĩa của ba-la-mật. Thành tựu chúng sinh, đó là nghĩa của ba-la-mật. Ngồi nơi đạo tràng (chỗ Phật ngồi thành đạo) mà giác ngộ nhất thiết trí, đó là nghĩa của ba-la-mật. Hàng phục các loài ma, đó là nghĩa của ba-la-mật. Thành tựu nhất thiết chủng trí của chư Phật, đó là nghĩa của ba-la-mật. Phá tan các kiến giải sai khác, đó là nghĩa của ba-la-mật. Thành tựu trọn vẹn thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng), thập bát bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng của Phật, không chung với các bậc khác), đó là nghĩa của ba-la-mật. Thành tựu pháp luân mười hai hành tướng (pháp luân: bánh xe chánh pháp, ví việc Phật thuyết pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não; mười hai hành tướng: Phật giảng Bốn thánh đế ba lần — chỉ rõ, khuyên tu, tự chứng — mỗi lần đủ bốn đế, cộng là mười hai), đó là nghĩa của ba-la-mật. Như thế đó, này thiện nam tử, nghĩa của ba-la-mật rất sâu xa, vô lượng; Ta chỉ nói sơ lược cho ông mà thôi."
Lúc ấy, trong hội có một vị thiên tử (con trời, vị trời nam ở các cõi trời) tên là Sư Tử Phấn Tấn Quang, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay thưa với Phật: "Lành thay Thế Tôn! Những công đức của chư Phật rất sâu xa, ít có như đã nói ở trên, ví như nước cam lộ (thứ nước ngọt trời ban, uống vào được sống lâu, ví với giáo pháp làm lợi ích cho người) làm no đủ cho tất cả."
Phật bảo thiên tử: "Lành thay, lành thay! Đúng như lời ông nói. Nếu có tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia quy y Phật), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia quy y Phật), trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài hộ pháp), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, giận dữ, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca múa của cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người (chỉ các loài quỷ thần nói chung), cùng các Bồ-tát Ma-ha-tát, được nghe kinh điển này, thì chắc chắn đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật) không còn thoái lui nữa. Vì sao vậy? Này thiện tử, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người con trai, con gái hiền lành, chỉ người tin theo Phật pháp) đã vun trồng gốc công đức từ nhiều đời trước, mới có thể được nghe kinh này; đây không phải là điều người ít công đức được nghe.
Nếu có người chỉ tạm nghe kinh này, đọc tụng, biên chép, thì người ấy sau khi bỏ thân này sẽ thường được thấy chư Phật. Thấy chư Phật rồi, có thể ở nơi Phật mà chuyển bánh xe pháp mầu nhiệm (tức thuyết giảng giáo pháp), liền được Vô Tận đà-la-ni ấn (ấn: dấu ấn, chỉ sự chứng đắc chắc chắn, không thay đổi), cũng được đà-la-ni hiểu rõ tâm hành của tất cả chúng sinh, cũng được đà-la-ni ánh sáng mặt trời chiếu khắp, cũng được đà-la-ni trong sạch không cấu nhiễm, cũng được đà-la-ni không lay động trước tất cả các pháp, cũng được đà-la-ni kim cương không thể phá hoại, cũng được đà-la-ni diễn nói kho nghĩa lý rất sâu, cũng được đà-la-ni khéo hiểu ngôn ngữ của tất cả chúng sinh, cũng được đà-la-ni ấn tự tại vô tận, không cấu nhiễm như hư không, cũng được đà-la-ni hóa thân (thân do Phật biến hiện ra để giáo hóa) của chư Phật. Huống chi là nghe rồi lại tu hành đúng như lời dạy.
Này thiện nam tử, nếu có Bồ-tát đạt được pháp như thế, thì có thể ở các cõi Phật trong mười phương thế giới hóa hiện thân Phật, vì chúng sinh mà diễn nói pháp mầu; thế nhưng đối với pháp tướng thì không hề lay động, cũng không có đi, không có đến. Tuy thành tựu chúng sinh, mà không có chúng sinh nào có thể nắm bắt được. Thường vì người thuyết pháp mà không có gì được nói. Luôn hiện ra thọ sinh mà không có sinh diệt. Tuy hiện ra đến đi mà không có tướng đến đi."
Lúc Thế Tôn nói pháp này, ba nghìn vị Bồ-tát đạt được vô sinh pháp nhẫn, vô lượng chúng sinh đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bồ-tát Tư Vô Lượng Nghĩa cùng các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, người và loài chẳng phải người…, nghe lời Phật nói đều vui mừng, kính vâng làm theo.
Kinh Phật nói về việc trang nghiêm Bồ-đề tâm
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video