Thiên 2 — Quyển hạ – Vấn đáp với các Bồ-tát, được thọ ký, chuyển thân nam và xuất gia

 Kinh Phật nói về cô gái Nguyệt Thượng, quyển hạ

 Đời Tùy, Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa dịch.

 Bấy giờ trưởng lão (vị tăng lớn tuổi, có đức hạnh) Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) lại hỏi Nguyệt Thượng: "Nay cô đang ở địa vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) mà đã có tướng nhẫn (sự an trú vững vàng, chấp nhận chân lý không lay động) như thế. Chẳng bao lâu nữa cô sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật)."

 Nguyệt Thượng đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, cái gọi là bồ-đề (giác ngộ) thì không có lời nào nói ra được, chỉ dùng tên gọi giả tạm và chữ nghĩa mà nói thôi. Cái gọi là 'thành' cũng là nói theo tên gọi giả tạm. Dù lâu hay gần cũng đều chỉ là tên gọi. Thưa tôn giả, sao ngài lại nói rằng chẳng bao lâu nữa tôi sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Thưa ngài Xá-lợi-phất, A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì chỗ phát sinh của nó cũng không thể nói ra được. Nó không có bản chất riêng cố định nào, ở trong đó cũng không có cái gì để mà thành. Vì sao vậy? Vì bản thể của bồ-đề không có hai tướng. Bởi thế bồ-đề không phải là hai, mà cũng lìa cả cái một."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất bảo cô gái Nguyệt Thượng: "Nay cô cứ đến chỗ Phật trước. Chúng tôi vì muốn nghe pháp, chốc lát nữa sẽ quay về chỗ ấy để nghe pháp."

 Nguyệt Thượng lại thưa với trưởng lão Xá-lợi-phất: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) không nói pháp cho người muốn nghe pháp, cũng không nói pháp cho người ưa thích pháp."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Nếu vậy thì Như Lai nói pháp cho ai?"

 Cô gái đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, nếu có ai nghe điều gì mà không nảy sinh ý bám chấp, không có vẻ hân hoan ưa thích, thì Như Lai mới nói pháp cho người như vậy."

 Xá-lợi-phất lại nói với Nguyệt Thượng: "Nếu có chúng sinh đến chỗ Phật nghe pháp, vì muốn được nghe pháp mà đến, lẽ nào lúc ấy Như Lai lại không nói pháp cho họ sao?"

 Nguyệt Thượng lại đáp: "Nếu có chúng sinh nghĩ rằng: 'Đây là Như Lai đang nói pháp cho tôi', thì chúng sinh ấy đang bám vào ý niệm về cái 'tôi'. Còn ai thật sự thấu suốt vào pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) thì không có ý nghĩ ấy, và trọn không bao giờ nói rằng Phật vì chúng tôi mà nói pháp như thế."

 Bấy giờ tôn giả Ma-ha Ca-diếp (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng về hạnh tu khổ hạnh) nói với trưởng lão Xá-lợi-phất: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, nay cô gái này đã đến bên Phật, hôm nay ắt sẽ có giáo nghĩa lớn. Chúng ta cũng nên quay về. Hôm nay thà nhịn ăn còn hơn, chớ để chúng ta ở bên ngoài mà không được nghe giáo nghĩa như thế."

 Vì vậy chúng Thanh văn (những đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự mình giải thoát) liền quay về, theo Nguyệt Thượng đến chỗ Phật.

 Bấy giờ Nguyệt Thượng thong thả đi đến tinh xá (nơi ở tu hành của tăng sĩ) mái cỏ tranh trong khu rừng lớn, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật rồi đi vòng quanh Phật về phía bên phải ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính). Những hương hoa, hương bột, hương xoa, y phục, của cải, cờ phướn và lọng báu mang theo để dâng Phật, cô đều rải lên Phật, rải rồi lại rải.

 Khi ấy đại chúng cũng đem hương hoa, vòng hoa, hương xoa và hương bột mang theo rải lên Phật, rải rồi lại rải. Những hoa đã rải trên đỉnh đầu Phật kết thành một chiếc lọng hoa, bề ngang bề dọc phủ khắp đầy mười do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số).

 Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ; "đồng tử" là cách tôn xưng, chỉ sự trong sạch như trẻ thơ) hỏi cô gái Nguyệt Thượng: "Thuở trước cô bỏ thân ở đâu mà đến sinh ra nơi đây? Khi bỏ thân này cô sẽ sinh về đâu?"

 Cô gái đáp: "Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi, ý ngài thế nào? Hình tượng Như Lai ngồi trên hoa sen mà tôi đang cầm đây, đã bỏ thân ở đâu mà đến sinh ra nơi đây? Nay bỏ thân này sẽ sinh về đâu?"

 Văn-thù-sư-lợi lại nói với Nguyệt Thượng: "Đây chỉ là hóa (do thần thông biến hiện ra) mà thôi. Đã là hóa thì không có chỗ bỏ thân, về sau cũng không có sự sinh ra."

 Cô gái đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, thưa ngài Văn-thù-sư-lợi. Bản thể của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều là hóa. Đối với các pháp ấy, tôi không thấy lúc bỏ đi, cũng không thấy lúc sinh ra."

 Bấy giờ Bồ-tát Bất Không Kiến nói với cô gái Nguyệt Thượng: "Này Nguyệt Thượng, đã không thể mang thân nữ mà thành Phật, sao nay cô không chuyển thân nữ đi?"

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi tôn trọng), bản thể của cái không thì không xoay đi, cũng không chuyển đổi. Tất cả các pháp cũng đều như thế. Vậy sao lại bảo tôi chuyển thân nữ?"

 Bấy giờ Bồ-tát Trì Địa lại hỏi Nguyệt Thượng: "Cô đã từng thấy Như Lai chưa?"

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử, tôi thấy Như Lai cũng như thấy vị Phật hóa hiện tôi đang cầm trong tay. Như Lai cũng thế, bằng nhau không khác."

 Bấy giờ Bồ-tát Biện Tụ lại hỏi Nguyệt Thượng: "Nay cô đã có thể biện giải nghĩa lý của pháp chưa?"

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử, bản thể của pháp giới (toàn thể mọi sự vật xét theo bản tính chân thật của chúng) không thể nói ra được, cũng không thể dùng chữ nghĩa hay con số mà nắm bắt được."

 Bấy giờ Bồ-tát Vô Ngại Biện lại hỏi Nguyệt Thượng: "Ở chỗ các đức Như Lai trong quá khứ, cô đã được nghe pháp gì?"

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử, nay ngài hãy ngước nhìn khoảng trời không phía trên. Như Lai nói pháp cũng như khoảng trời không này, bằng nhau không khác. Người nghe pháp cũng như thế. Thưa thiện nam tử, tướng của pháp ấy bằng như khoảng trời không, không khác, không riêng."

 Bấy giờ Bồ-tát Hư Không Tạng hỏi cô gái: "Thuở trước cô đã bố thí cho các đức Phật, cô bố thí thế nào, hồi hướng (đem công đức việc lành đã làm hướng về mục đích như giác ngộ hay lợi ích chúng sinh) thế nào?"

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử, như nay tôi đem tượng Phật hóa hiện này bố thí cho Phật và chư tăng, thì công đức có được sẽ ra sao?"

 Bồ-tát Hư Không Tạng đáp Nguyệt Thượng: "Vị Phật này là hóa hiện. Nếu bố thí cho vị ấy thì không có tướng công đức gì cả."

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử, ngày xưa trước các đức Như Lai, sự bố thí và hồi hướng tôi đã làm cũng như vậy: cũng có tướng như thế, cũng hồi hướng như thế."

 Bấy giờ Bồ-tát Bất Tổn Tha Tâm lại hỏi: "Làm sao nay cô có thể đem lòng từ trải khắp đến tất cả chúng sinh?"

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử, cũng như các chúng sinh ấy, bằng nhau không khác."

 Bồ-tát lại hỏi: "Các chúng sinh ấy thì thế nào?"

 Cô gái lại đáp: "Chúng sinh không thuộc quá khứ, không thuộc tương lai, cũng không thuộc hiện tại. Lòng từ ấy cũng như thế, không bị gói gọn trong quá khứ, tương lai hay hiện tại, cũng không thể nói ra được. Thưa thiện nam tử, lòng từ ấy là như thế."

 Bấy giờ Bồ-tát Hỷ Vương lại hỏi cô gái: "Nay cô đã được pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) chưa?"

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử, mắt thịt tôi còn chưa được, huống gì là pháp nhãn."

 Bấy giờ Bồ-tát Kiên Ý lại hỏi cô gái: "Cô tu hạnh bồ-đề đến nay đã bao lâu?"

 Cô gái đáp: "Thưa thiện nam tử, ảo ảnh hơi nắng (hơi nóng bốc lên trông như mặt nước) có từ bao lâu, thì việc tôi phát tâm bồ-đề cũng như thế."

 Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) hỏi cô gái: "Đến bao giờ cô sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"

 Cô gái đáp: "Cũng như Bồ-tát Di-lặc, đến bao giờ thì vượt khỏi địa vị tu hành của người phàm?"

 Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), hiếm có thay cô gái này có tài biện luận như thế. Sao cô lại có thể hỏi đáp với những bậc như rồng lớn mặc áo giáp (ví các đại Bồ-tát dũng mãnh, có oai lực lớn) như thế, mà đứng thẳng không ngồi, cũng không cúi mình lạy các Bồ-tát?"

 Bấy giờ Nguyệt Thượng thưa với Xá-lợi-phất: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, ví như ngọn lửa nhỏ, vì bản chất của nó là đốt cháy nên mọi vật nó đều đốt được. Cũng vậy, cũng vậy, thưa ngài Xá-lợi-phất, các Bồ-tát với chư Phật cũng không khác nhau. Trong các hạnh tu, khi muốn đốt sạch mọi phiền não (những trạng thái ô nhiễm làm tâm đau khổ như tham lam, giận dữ, si mê), thì mọi phiền não, dù của mình hay của người, không gì là không đốt được."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất lại hỏi cô gái: "Khi cô thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) của cô sẽ như thế nào?"

 Cô gái đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, trong cõi Phật của tôi mai sau sẽ không có cả tên gọi của những người hạnh nhỏ, trí nhỏ, hẹp hòi kém cỏi như ngài Xá-lợi-phất hôm nay. Tôi nhất định sẽ chọn lấy cõi Phật như thế."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất lại nói với Nguyệt Thượng: "Cô đã nói rằng tất cả pháp giới với bản thể của Như Lai bằng nhau không khác, vậy nay cô thấy hơn kém thế nào?"

 Cô gái Nguyệt Thượng đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, ví như biển cả và vũng nước trong vết chân trâu: nước ở hai nơi ấy như nhau không khác, nhưng vết chân trâu không chứa được vô lượng vô biên chúng sinh như biển cả. Cũng vậy, cũng vậy, thưa ngài Xá-lợi-phất, chư Phật và Thanh văn tuy cùng một pháp giới, nhưng các Thanh văn không thể đem lại lợi ích lớn cho vô lượng vô biên chúng sinh như chư Phật."

 "Lại nữa, thưa ngài Xá-lợi-phất, ví như trong hạt cải có khoảng trống, mười phương thế giới cũng có khoảng trống. Hai khoảng trống ấy tuy không khác nhau, nhưng khoảng trống trong hạt cải không chứa được làng xóm thành thị, không dựng được núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) và biển lớn như khoảng trống của mười phương thế giới. Cũng vậy, cũng vậy, thưa ngài Xá-lợi-phất, tuy về cái không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi vật vốn không, không bám vào hình tướng, không còn mong cầu) thì chư Phật với Thanh văn giống nhau, nhưng các Thanh văn không thể đem lại lợi ích lớn cho vô lượng vô biên chúng sinh như chư Phật Đa-đà-a-già-độ, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà (ba danh hiệu của Phật: Như Lai; bậc đáng được cúng dường; bậc hiểu biết chân chính và trọn khắp)."

 Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất nói: "Này Nguyệt Thượng, sự giải thoát mà Phật và Thanh văn đạt được há chẳng bằng nhau sao?"

 Nguyệt Thượng đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, chớ nói như vậy, rằng sự giải thoát của chư Phật và của Thanh văn bằng nhau."

 Xá-lợi-phất lại hỏi cô gái: "Việc ấy thế nào?"

 Cô gái lại đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, nay tôi muốn hỏi ngài, xin ngài cứ theo ý mình mà trả lời. Khi tôn giả chứng được tâm giải thoát, ngài có thể làm cho tam thiên đại thiên thế giới (cả một vũ trụ lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) này bằng phẳng như lòng bàn tay chăng? Có cây cối và núi non nào đều nghiêng mình cúi xuống về phía ngài chăng? Ngài có thể dẹp trừ mọi điều ác chăng? Ngài có trừ sạch phiền não của tất cả chúng sinh chăng? Ngài có được tất cả chư thiên (các vị trời) cúi lạy chăng? Có đám quân ma tụ tập đầy khắp ba mươi do-tuần kéo đến chăng? Ngài có trong một niệm khởi tâm trí tuệ mà được giải thoát chăng? Ngài có hàng phục được tất cả quyến thuộc của các ma chăng?"

 Xá-lợi-phất đáp cô gái Nguyệt Thượng: "Trong tất cả những việc ấy, tôi không có lấy một việc nào."

 Cô gái lại nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, Bồ-tát khi ngồi ở đạo tràng bồ-đề (nơi ngồi tu và thành Phật) thì có được những việc thù thắng kỳ diệu như thế, lại còn có vô lượng vô biên việc thù thắng khác nữa. Thưa ngài Xá-lợi-phất, giữa sự giải thoát của Thanh văn và sự giải thoát của chư Phật có sự khác biệt hơn kém, cao thấp như thế. Sao tôn giả lại nghĩ rằng sự giải thoát của Phật Như Lai và của Thanh văn bằng nhau?"

 Bấy giờ Thế Tôn khen cô gái Nguyệt Thượng: "Hay thay, hay thay, Nguyệt Thượng! Nay con có thể biện thuyết không chút vướng mắc như thế."

 Lúc ấy hình tượng Như Lai hóa hiện trong tay phải cô gái Nguyệt Thượng liền từ hoa sen đứng dậy, đến chỗ Thế Tôn, đi vòng quanh Thế Tôn đủ ba vòng rồi đi vào nơi rốn Thế Tôn. Nhờ thần lực của Phật, mặt đất rung chuyển.

 Bấy giờ từ mỗi lỗ chân lông của Thế Tôn đều mọc ra một đóa hoa sen, màu như vàng ròng, lá bằng bạc trắng, đài sen bằng thứ báu gọi là "kho công đức". Trong mỗi đóa hoa ấy lại tự nhiên hiện ra một vị Phật ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi). Hình tượng hóa hiện của các đức Như Lai ấy trang nghiêm đủ các tướng tốt, đi đến khắp các cõi Phật mười phương, tự nhiên hiện ra và nói pháp cho chúng sinh ở đó. Những lời pháp nói trong các cõi Phật ấy, nhờ thần lực của Phật, âm thanh vọng trở lại, nghe được ngay trong cõi của đức Như Lai này.

 Bấy giờ Nguyệt Thượng thấy thần thông kỳ diệu thù thắng như thế, vui mừng hớn hở tràn khắp cả thân, không sao kìm được. Cô liền cầm đóa sen trong tay phải ném lên thân Như Lai. Hoa bay đến, trên đỉnh đầu Phật kết thành một chiếc màn hoa. Màn ấy vuông vức, dưới có bốn cột, bề ngang bề dọc đều nhau như kẻ bằng dây mực. Trong màn tự nhiên hóa ra một tòa ngồi, trang hoàng bằng các thứ báu, có vô số áo trời phủ trên tòa. Lúc ấy trên tòa bỗng có một hình tượng Phật hóa hiện giống như Phật Thích-ca, ngồi kiết-già trên tòa, hiện ra rõ ràng.

 Khi ném hoa, cô gái Nguyệt Thượng phát nguyện: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ sức nhân duyên của căn lành (việc lành đã làm, như gốc rễ sinh ra quả tốt) này, đời sau nếu có chúng sinh nào bám vào ngã tướng (ý niệm cho rằng có một cái 'tôi' có thật), con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ trừ bỏ ngã tướng."

 Bấy giờ nhờ thần lực của Phật, trong tay phải cô gái bỗng lại hiện ra đóa sen thứ hai. Cô lại ném đóa hoa ấy về phía Như Lai. Hoa bay đến, trên đầu Như Lai kết thành chiếc màn thứ hai, trang hoàng bằng các thứ báu như đã kể trên. Lúc ấy cô gái lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên của căn lành này, đời sau nếu có chúng sinh nào bám vào ngã kiến (quan điểm sai lầm cho rằng có một cái 'tôi' có thật), con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ trừ bỏ được ngã kiến."

 Bấy giờ nhờ thần lực của Phật, trong tay phải cô gái bỗng lại hiện ra đóa sen thứ ba. Cô lại ném đóa hoa ấy về phía Như Lai, lập tức hóa thành chiếc màn hoa thứ ba, trang hoàng bằng các thứ báu như đã kể trên. Lúc ấy cô gái lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên của căn lành này, đời sau nếu có chúng sinh nào bám vào mọi thứ phân biệt (sự chia chẻ, so đo, chấp đây kia, phải trái), con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ trừ bỏ sự phân biệt, và trừ bỏ cả tham muốn, giận dữ, si mê."

 Bấy giờ trong tay phải cô gái bỗng lại hiện ra đóa sen thứ tư. Cô cũng lại ném đóa sen ấy về phía Như Lai, bay đến đỉnh đầu Phật, liền hóa thành chiếc màn hoa thứ tư, trang hoàng như đã kể trên. Cô lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên của căn lành này, đời sau nếu có chúng sinh nào bám vào bốn điên đảo (bốn cái thấy sai lầm: cho cái vô thường là thường còn, cái khổ là vui, cái không có 'tôi' là có 'tôi', cái nhơ nhớp là trong sạch), con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ trừ bỏ bốn điên đảo."

 Bấy giờ nhờ sức thần thông của Như Lai, trong tay phải cô gái bỗng lại hiện ra đóa sen thứ năm. Cô lại ném đóa hoa ấy về phía Như Lai. Hoa bay đến đỉnh đầu Phật, cũng liền thành chiếc màn hoa thứ năm, trang hoàng cũng như đã kể trên. Lúc ấy cô lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên của căn lành này, đời sau nếu có chúng sinh nào bị năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối tiếc, nghi ngờ) che phủ, con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ trừ bỏ năm cái."

 Bấy giờ nhờ thần lực của Phật, trong tay phải cô gái bỗng lại hiện ra đóa sen thứ sáu. Cô cũng lại cầm đóa sen ấy ném về phía Như Lai. Hoa bay đến đỉnh đầu Phật, cũng lại hóa thành chiếc màn hoa thứ sáu, trang hoàng như đã kể trên. Lúc ấy cô lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên của căn lành này, đời sau nếu có chúng sinh nào bám chấp vào sáu nhập (sáu giác quan là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý tiếp nhận sáu đối tượng là hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm và ý tưởng), con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ lìa bỏ sự bám chấp ấy."

 Bấy giờ nhờ thần lực của Phật, trong tay phải cô gái bỗng lại tự nhiên hiện ra đóa sen thứ bảy. Cô lại ném đóa hoa ấy về phía Như Lai. Hoa bay đến đỉnh đầu Phật, liền lại biến thành chiếc màn hoa thứ bảy, hình dáng lớn nhỏ như đã kể trên. Lúc ấy cô lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên của căn lành này, đời sau nếu có chúng sinh nào bám chấp vào bảy thức (?) (có thể hiểu là bảy nơi mà tâm thức bám trụ vào trong các cõi luân hồi), con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ dứt bỏ."

 Bấy giờ nhờ thần lực của Phật, trong tay phải cô gái bỗng lại hiện ra đóa sen thứ tám. Cô lại cầm hoa ném về phía Phật. Hoa bay đến, theo thứ tự thành chiếc màn hoa thứ tám, hình dáng và bề ngang bề dọc cũng như đã kể trên. Lúc ấy cô lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện đời sau con nhờ nhân lành này, nếu có chúng sinh nào bám chấp vào tám điên đảo (tám cái thấy sai lầm: bốn cái của người phàm là cho vô thường là thường, khổ là vui, không có 'tôi' là có 'tôi', nhơ nhớp là trong sạch; và bốn cái của người tu chưa rốt ráo là cho rằng Niết-bàn không có thường còn, an vui, chân ngã, trong sạch), con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ trừ sạch tất cả."

 Bấy giờ nhờ thần lực của Phật, trong tay phải cô gái bỗng lại hiện ra đóa sen thứ chín. Cô lại cầm hoa ném từ xa về đỉnh đầu Phật. Hoa bay đến, theo thứ tự lại thành chiếc màn hoa thứ chín, bề ngang bề dọc như đã kể trên. Lúc ấy cô lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên của căn lành này, đời sau nếu có chúng sinh nào bị chín sử (chín thứ phiền não trói buộc và sai khiến chúng sinh: ham muốn, giận ghét, kiêu mạn, ngu tối, thấy sai, chấp thủ, nghi ngờ, ganh ghét, keo kiệt) chi phối, con sẽ nói pháp cho họ, khiến họ trừ bỏ chín sử."

 Bấy giờ nhờ thần lực của Phật, trong tay phải cô gái bỗng lại hiện ra đóa sen thứ mười. Cô lại ném đóa hoa ấy lên đỉnh đầu Như Lai. Hoa bay đến, theo thứ tự lại thành chiếc màn hoa thứ mười, trang hoàng và bề ngang bề dọc như đã kể trên. Lúc ấy cô lại nói: "Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên của căn lành này, đời sau con được đầy đủ mười lực (mười năng lực hiểu biết đặc biệt chỉ Phật mới có), phóng ánh sáng lớn chiếu khắp các cõi mười phương, giống hệt như Thế Tôn hiện nay, không khác."

 Bấy giờ những màn hoa hóa hiện ấy cao lên tới cung trời Phạm thiên (cõi trời thanh tịnh cao hơn cõi dục, do Đại Phạm thiên vương làm chủ). Vì thế các thiên tử từ những cõi trời ở trên mặt đất cho đến cõi Đại Phạm thiên, nhân thấy các màn hoa ấy, cùng với vô lượng nghìn vạn chư thiên kéo đến tụ hội.

 Bấy giờ Thế Tôn mỉm cười. Chư Phật đều có lệ thường như thế: khi mỉm cười thì từ miệng phát ra ánh sáng nhiều màu, đó là các màu xanh, vàng, đỏ, trắng, màu pha lê, cùng màu vàng, màu bạc và các màu khác như thế. Ánh sáng ấy chiếu đến vô lượng vô biên cõi Phật, lên khắp đến cõi Phạm thiên, che lấp cả mặt trời mặt trăng, oai lực sáng chói mạnh mẽ không gì sánh bằng, rực rỡ chói lòa, rồi trở vào đỉnh đầu Phật.

 Bấy giờ trong chúng có trưởng lão A-nan (người em họ và thị giả thân cận của Phật) từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai phải, quỳ gối phải xuống đất, chắp mười ngón tay, dùng kệ (thể thơ trong kinh Phật) hỏi Phật về nhân duyên của việc mỉm cười phóng quang:

 "Bậc biết hết thảy, không gì không thấy,
Với mọi pháp chẳng còn chút nghi ngờ;

 Ánh sáng chiếu khắp thế gian bình đẳng,
Cùng nụ cười ấy, do duyên cớ gì?

 Bao kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) xưa Ngài tu hạnh bố thí,
Giữ giới trong sạch như viên ngọc quý;

 An trụ nhẫn nhục, vững như núi Tu-di,
Nay Ngài phóng quang mỉm cười, vì duyên gì?

 Thường tu tinh tấn và thiền định,
Thoát khỏi sống chết trong các cõi luân hồi;

 Tâm ý, việc làm sâu xa như biển,
Mỉm cười phóng quang, vì duyên gì?

 Thường thực hành từ bi không ngơi nghỉ,
Hỷ và xả cũng đều như thế (từ: đem niềm vui cho người; bi: cứu khổ cho người; hỷ: vui theo điều tốt của người; xả: buông bỏ, đối xử bình đẳng với tất cả);

 Người lạc lối, Ngài cứu vớt được,
Ngài cười phóng quang, vì duyên gì?

 Một lỗ chân lông của Ngài tỏa sáng,
Đến khắp vô lượng cõi mười phương;

 Bỗng chốc che lấp ánh nhật nguyệt,
Lấn át oai lực ấy, làm con mắt cho muôn loài;

 Âm thanh phát ra vi diệu trong sạch,
Đủ sáu mươi phẩm chất (sáu mươi đặc tính tốt đẹp của giọng nói Phật), bậc tôn quý nhất đời;

 Ai được nghe đều không biết chán,
Lại diệt trừ được mọi phiền não.

 Vô lượng chúng sinh trong cõi mười phương,
Tất cả những gì trong tâm họ đang nghĩ,

 Thế Tôn biết rồi, gỡ lưới nghi cho họ,
Ngài cười phóng quang, vì duyên gì?

 Nay ai quyết định phát tâm cầu đạo?
Nay ai cưỡi cỗ xe lớn rộng của Phật (con đường tu hành lớn để tự giác ngộ và cứu độ tất cả)?

 Nay ai được tròn đầy tâm nguyện như thế,
Mà Thế Tôn mỉm cười và phóng quang?

 Nay ai hàng phục được bốn loại ma:
Là phiền não ma (phiền não làm hại tâm) và tử ma (cái chết cắt đứt sự tu),

 Ấm ma (thân tâm do năm yếu tố hợp thành, gây chướng ngại) cùng thiên ma (ma vương ở cõi trời chuyên phá người tu),
Mỉm cười phóng quang, vì duyên gì?

 Thưa Thế Tôn, nay ai chứng được lợi lớn?
Ai làm bậc giàu có pháp, sư tử giữa loài người?

 Tiếng tăm của ai vang đến cõi mười phương,
Mà Ngài mỉm cười và phóng quang như thế?

 Bậc biết hết thảy, diệt sạch điều chẳng lành,
Trong các hạnh từ, là lòng từ cao nhất;

 Mọi phân biệt đều đã dứt hết,
Mỉm cười phóng quang, vì duyên gì?

 Nay ai được lợi ích rộng lớn?
Ai nay lại được tròn đầy tâm nguyện?

 Nay ai là người hội đủ mười lực,
Mà Ngài phóng quang và mỉm cười như thế?

 Nghìn vạn chư thiên giữa hư không,
Dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, đi nhanh), Kim-sí (loài chim thần cánh vàng), Ma-hô-la (loài thần rắn lớn),

 Cùng các thiên nữ chắp tay lễ,
Ngước trông Thế Tôn, lòng hân hoan;

 Vô lượng Bồ-tát tụ hội về,
Các cõi mười phương đều ngước trông;

 Trí sâu như biển, muốn được nghe pháp,
Bậc tâm thanh tịnh, phóng quang mỉm cười vì duyên gì?"

 Bấy giờ Thế Tôn liền dùng kệ đáp A-nan:

 "A-nan, con hãy xem đồng nữ này,
Chắp mười ngón tay ở trước mặt ta;

 Cô thấy thần thông vi diệu của chư Phật,
Liền phát tâm bồ-đề cao tột không gì hơn.

 Quá khứ cô từng gặp ba trăm vị Phật,
Đời đời kiếp kiếp những vị đã gặp,

 Cô luôn sinh lòng cung kính tôn trọng,
Thường nguyện: làm sao chứng được bồ-đề?

 Nguyện không sinh vào ác đạo (các cõi khổ như địa ngục, quỷ đói, súc sinh),
Chỉ nguyện sinh trong cõi trời và loài người;

 Sinh ở đâu cũng không quên tâm bồ-đề,
Chết rồi sang đời sau vẫn biết được đời trước.

 Xưa gặp Như Lai tên là Ca-diếp (vị Phật ra đời trước Phật Thích-ca),
Cô từ trên lầu gieo mình xuống;

 Vì đã cúng dường đức Ca-diếp ấy,
Nay được vô sinh nhẫn (sự an trú vững chắc vào chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt) và thuận nhẫn (sự thuận theo chân lý ở mức trước khi chứng vô sinh nhẫn).

 Lại có Phật hiệu là Câu-lâu-thôn (tức Phật Câu-lưu-tôn, một vị Phật trong quá khứ),
Cô dâng cúng một bộ y phục đẹp;

 Vì thế nay được thân màu vàng,
Trong sạch rực rỡ như vầng trăng.

 Có Phật tên Ca-ni-ca Mâu-ni (tức Phật Câu-na-hàm Mâu-ni, một vị Phật trong quá khứ),
Cô đem hương hoa, hương xoa, hương bột cúng dường;

 Vì thế miệng tỏa ra hương thơm diệu,
Như gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương) và hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh).

 Phật tên Thi-khí, bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức trong loài người và loài trời),
Cô ngước nhìn Ngài suốt bảy ngày;

 Vì thế hai mắt màu sen xanh,
Mọi loài nhìn thấy không biết chán.

 Năm trăm đời chán lìa các dục,
Thường giữ phạm hạnh (lối sống trong sạch, không dâm dục) thanh tịnh;

 Nếu ai khởi lòng dục đến nhìn cô,
Liền được tâm trong sạch, không còn dục.

 Vì thế được sinh lên cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời trên đỉnh núi Tu-di),
Từ đó đến sinh vào dòng Ly-xa (một dòng họ quý tộc ở thành Tỳ-xá-ly, Ấn Độ xưa);

 Sinh ở đâu cũng biết duyên đời trước,
Khéo nói các bài kệ, lời lẽ vi diệu;

 Giáo hóa cha mẹ và người thân,
Làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh.

 Vì muốn giáo hóa người phát tâm bồ-đề,
Nên sinh vào nhà Ly-xa lớn giàu sang;

 Đồng nữ, đàn ông và phụ nữ,
Cô giáo hóa cho vào con đường thành Phật.

 Hai vạn ba nghìn người,
Được thành thục vô lượng đạo bồ-đề.

 Cô gái ấy sẽ chuyển thân nữ này,
Chẳng bao lâu xuất gia trong giáo pháp của ta;

 Tu rộng hạnh phạm hạnh lớn thanh tịnh,
Chết ở nơi đây lại sinh lên trời;

 Từ cõi trời mạng chung lại sinh về đây,
Đời ác về sau giữ gìn giáo pháp của ta;

 Làm lợi ích cho các loài chúng sinh này,
Bỏ thân lại sinh lên cõi trời Đâu-suất-đà (cõi trời nơi các Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ).

 Mai sau khi Phật Di-lặc giáng sinh,
Cô làm con trong nhà vua Chuyển luân Nhương-khư (vị vua cai trị cả thế gian bằng chính pháp vào thời Phật Di-lặc);

 Ở trong chúng ấy nhiều tài nghệ,
Dễ mến, đoan chính, đủ mọi đức tốt;

 Cúng dường đức Phật ấy suốt ba tháng,
Cùng đoàn tùy tùng vây quanh hai bên;

 Bên Phật ấy được xuất gia,
Có sáu nghìn ba trăm người theo cùng;

 Gìn giữ chính pháp của Phật ấy rồi,
Sau đó sinh về cõi An Lạc (cõi Cực Lạc của Phật A-di-đà).

 Đã được đến gặp Phật A-di-đà,
Lễ lạy, tôn trọng và cúng dường;

 Sẽ ở các cõi Phật trong kiếp Hiền (kiếp hiện tại, có một nghìn vị Phật ra đời),
Cùng tất cả thế giới mười phương,

 Và các Như Lai nhiều như cát sông Hằng,
Đều làm lợi ích cho chúng sinh nơi ấy.

 Bằng sức tinh tấn, trí tuệ, thiền định,
Cúng dường các đức Thế Tôn như thế;

 Cúng dường chư Phật qua bao kiếp rồi,
Giáo hóa vô lượng nghìn vạn chúng sinh;

 Về sau qua tám vạn câu-chí (đơn vị số lớn của Ấn Độ xưa, khoảng mười triệu) kiếp,
Sẽ được thành Phật hiệu là Nguyệt Thượng.

 Đức Phật hiệu Nguyệt Thượng ấy,
Sợi lông trắng giữa hai chân mày phát ánh sáng diệu;

 Ánh sáng màu vàng rất rực rỡ,
Chói lọi chiếu khắp cõi Phật ấy;

 Ánh mặt trời, mặt trăng, lửa và ngọc ma-ni (ngọc quý phát sáng),
Ánh sáng các vì sao đều không hiện ra;

 Ngày đêm, năm tháng và bốn mùa,
Đều nhờ ánh sáng ấy mà phân biệt, không gì khác.

 Cõi ấy không có Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy và không giáo hóa rộng),
Thanh văn và La-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi luân hồi) cũng không có tên;

 Chỉ có chúng Bồ-tát thanh tịnh dũng mãnh,
Đức Phật ấy chỉ có chúng như thế.

 Thân của chúng ấy đều màu vàng ròng,
Đủ trăm thứ tướng tốt trang nghiêm;

 Đều gọi là người, đẹp đẽ dễ mến,
Cõi ấy không có dục, không ai sinh ra từ bào thai;

 Tự hóa sinh trong đài hoa sen,
Sinh ra liền có oai đức lớn;

 Không thể dùng con số mà đo đếm,
Vô lượng thần thông đi đến các cõi;

 Đạt vô sinh nhẫn không chướng ngại,
Cõi ấy không có ma và ngoại đạo (người theo các học thuyết ngoài Phật pháp);

 Cũng không có người phá giới, bạn xấu,
Hưởng quả báo trong sạch như cõi trời Đâu-suất-đà.

 Nếu ai được sinh vào cõi ấy,
Mọi quả báo nhận được đều bình đẳng;

 Lưới vàng, bạc, châu ngọc vi diệu,
Rộng lớn che phủ khắp thế giới ấy.

 Đức Thế Tôn lớn ấy thọ mạng dài,
Ở đời bảy mươi ba nghìn kiếp;

 Thọ mạng hết, nhập Niết-bàn (sự tịch diệt, chấm dứt hoàn toàn vòng sinh tử) diệt độ rồi,
Chính pháp còn ở đời trọn một kiếp.

 Đức Phật ấy lúc còn tại thế và khi đã diệt độ,
Giáo pháp vẫn tồn tại như nhau, không khác.

 Nếu ta suốt một kiếp ngợi khen
Mọi công đức của cõi Phật của đức Thế Tôn ấy,

 Thì những thí dụ ta nói hôm nay
Chỉ như lấy một giọt nước từ biển cả."

 Bấy giờ Nguyệt Thượng được tận tai nghe Phật thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) cho mình. Nghe xong, cô vui mừng hớn hở vô cùng, bay vọt lên không trung, cao cách mặt đất bằng bảy cây đa-la (loại cây thốt nốt rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao). Khi đã ở độ cao bảy cây đa-la ấy, cô liền chuyển thân nữ thành thân nam. Tức thì mặt đất đều rung chuyển, phát ra tiếng lớn, mưa xuống hoa trời, phát ra ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới. Bấy giờ Bồ-tát Nguyệt Thượng liền ở giữa không trung dùng kệ khen ngợi Phật:

 "Giả như núi Tu-di lay động, hư không đổ xuống đất,
Chỗ ở của A-tu-la (loài thần hung hăng, hay gây chiến với chư thiên) đều tiêu diệt,

 Biển cả khô cạn, mặt trăng rơi rụng,
Như Lai trọn không nói lời dối.

 Giả sử chúng sinh mười phương đồng lòng,
Hoặc lửa thành nước, nước thành lửa,

 Bậc tôn quý nhất, công đức vô lượng,
Làm lợi chúng sinh, lời nói không hề đổi khác.

 Mặt đất và hư không thành hỗn độn,
Trăm cõi cùng vào trong một hạt cải,

 Lưới giăng có thể trói được gió dữ,
Như Lai trọn không có lời dối.

 Thế Tôn nói lời chân thật như thế,
Nên con quyết vững trên đạo bồ-đề;

 Nay mặt đất đã rung chuyển khắp nơi,
Con chứng bồ-đề, chắc chắn không nghi.

 Nay con đã được thọ ký thành bồ-đề,
Sẽ chuyển pháp luân (bánh xe pháp, tức thuyết giảng giáo pháp) không khác;

 Như những pháp Thế Tôn đã nói,
Con đã được nghe từ trăm kiếp trước.

 Làm lợi ích cho trời, người, tám bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp như trời, rồng, dạ-xoa, a-tu-la...),
Cùng các tỳ-kheo và bốn chúng (tăng, ni, nam cư sĩ và nữ cư sĩ),

 Lại vì vô lượng các Bồ-tát;
Các vị chớ sinh lòng nghi đối với Phật.

 Mai sau đều thành bậc không phân biệt,
Vì thế hãy quyết phát tâm bồ-đề.

 Các pháp đều như huyễn hóa,
Những gì chư Phật nói ra đều như mộng;

 Nơi đây không có người, không có kẻ nuôi dưỡng,
Không chúng sinh, không thọ mạng, không có phú-già-la (cái 'chủ thể' được cho là đi tái sinh qua các đời).

 Bản tính của các pháp là như thế,
Ví như hư không, không khác gì.

 Thân nữ mà con có trước đây,
Bản thể thân ấy là không, cũng chẳng thật;

 Đã không có thể thật thì ấy là không,
Thể không chẳng có vật gì, không thể nắm lấy.

 Thân ấy sinh ra từ sự phân biệt sai lầm,
Phân biệt như chim bay giữa không trung (không để lại dấu vết).

 Ai muốn thành tựu bồ-đề của Phật,
Lại muốn hàng phục bốn loại ma,

 Lại muốn ở khắp tam thiên đại thiên thế giới
Chuyển bánh xe pháp lớn vi diệu,

 Các vị hãy mạnh mẽ phát tâm bồ-đề,
Tôn trọng cúng dường đức Bà-già-bà (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc Thế Tôn);

 Chẳng bao lâu sẽ thành bậc tôn quý đủ công đức,
Đồng với thể chân thật, không khác.

 Bậc trượng phu khéo làm lợi ích, bậc Sa-môn (người xuất gia tu hành) tôn quý,
Bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, con cúi đầu đảnh lễ.

 Ai bố thí vật yêu quý thường được người thương,
Ai bố thí của cải là giáo pháp thì được tự tại;

 Phật là gốc của an vui, ban cho an vui,
Hàng phục được oán thù và các ma.

 Con khen bậc đáng khen, bậc tôn quý hơn hết,
Lại khen bậc tự tại không còn mong cầu.

 Những phương hướng mà tâm con nhìn đến,
Nguyện được thấy chư Phật không thể nghĩ bàn,

 Phóng quang như đức Sư tử họ Thích (Phật Thích-ca) hôm nay;
Con cũng sẽ biết chư Phật mười phương

 Đều cùng một thể, giác ngộ một pháp,
Trong pháp chân như (bản tính chân thật, như vốn là vậy, của mọi vật) đều không có hai.

 Vô lượng chúng sinh cùng một thật tế (chỗ tận cùng chân thật của mọi vật),
Ai có được sự nhẫn này sẽ thành Phật."

 Bồ-tát Nguyệt Thượng nói kệ xong, từ không trung xuống, cúi đầu sát đất đảnh lễ. Khi lễ, đầu chưa rời khỏi mặt đất thì có vô lượng trăm nghìn vị Phật hiện ra trước mắt. Các đức Phật ấy đồng thanh thọ ký cho Nguyệt Thượng rằng sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bồ-tát Nguyệt Thượng tận mắt thấy trăm nghìn vị Phật ấy thọ ký cho mình rồi, vui mừng hớn hở tràn khắp thân, không sao kìm được, liền xin Như Lai cho xuất gia, thưa rằng: "Lành thay! Cúi mong Thế Tôn đích thân cho con xuất gia trong giáo pháp của Ngài."

 Phật liền bảo Bồ-tát Nguyệt Thượng: "Nếu con thật muốn vậy, hãy hỏi cha mẹ xem đã cho phép con chưa."

 Bấy giờ cha mẹ sinh ra đồng tử tận mắt thấy những biến hóa thần thông như thế, lại được nghe Phật thọ ký cho con, liền bạch Phật: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn, chúng con đã cho phép. Cúi mong Thế Tôn cho con chúng con xuất gia. Lại nguyện đời sau chúng con được gặp giáo pháp này."

 Bấy giờ Thế Tôn liền cho đồng tử xuất gia. Khi đồng tử xuất gia, liền có một vạn hai nghìn người cùng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi Phật nói pháp này, lại có bảy mươi na-do-tha (đơn vị số rất lớn của Ấn Độ xưa) chư thiên và người xa lìa bụi nhơ phiền não, được con mắt pháp trong sạch đối với các pháp. Lại có năm trăm vị tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ đủ giới), đối với pháp vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, tức Niết-bàn), dứt sạch lậu hoặc (những phiền não rỉ chảy khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử), tâm được giải thoát. Lại có hai trăm vị tỳ-kheo-ni (tăng sĩ nữ đã thọ đủ giới) cùng hai vạn người đồng loại; trong số ấy, ai chưa từng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì nay cũng phát tâm bồ-đề.

 Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Nguyệt Thượng, trưởng lão A-nan, chúng Bồ-tát, cùng đại hội gồm trời, người, a-tu-la, càn-thát-bà (loài thần âm nhạc cõi trời) và các loài trong tám bộ, đều vui mừng vâng làm theo.

 Kinh Phật nói về cô gái Nguyệt Thượng, quyển hạ

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video