Thiên 1 — Kinh văn: Văn Thù hỏi Phật về Tam muội Bảo Tích và Pháp thân

 # Kinh Phật nói về Tam-muội Bảo Tích, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi về Pháp thân

 Kinh Phật nói về Tam-muội Bảo Tích, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi về Pháp thân, một quyển

 Kinh dịch lại, nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (dòng Phật giáo chủ trương tu để cứu độ khắp mọi người, chứ không chỉ cứu riêng mình)

 Kinh Phật nói về Tam-muội Bảo Tích, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi về Pháp thân, một quyển

 Đời Hậu Hán, Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) An Thế Cao, người nước An Tức (nước Parthia, ở vùng Iran ngày nay), dịch

 Kinh Phật nói về Tam-muội Bảo Tích, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi về Pháp thân

 Tôi nghe như vầy: Một thời, Phật đến núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu) ở thành La-duyệt-kỳ (thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), cùng với một nghìn hai trăm năm mươi vị tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật, sống bằng khất thực, giữ giới luật đầy đủ).

 Bồ-tát (người tu theo hạnh cầu thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) Văn-thù đi đến chỗ Phật ở, rồi đứng lại ngoài cửa. Vì sao vậy? Vì Phật đang ngồi nhập tam-muội (trạng thái tâm hoàn toàn lắng đọng, chuyên chú vào một điểm, không tán loạn) chưa được bao lâu. Phật xuất định, thấy Văn-thù, liền mời vào. Văn-thù lạy rồi đứng. Phật nói: “Hãy ngồi.”

 Văn-thù hỏi Phật: “Tam-muội mà Ngài vừa ngồi nhập tên là gì?” Phật nói: “Bảo Tích (nghĩa là “chứa nhóm của báu”).” Văn-thù lại hỏi: “Vì sao gọi là Bảo Tích?” Phật nói: “Ví như viên ngọc ma-ni (loại ngọc quý trong suốt, được xem là ngọc báu bậc nhất), vốn tự nó đã trong sạch đẹp đẽ, lại đem rửa bằng nước rồi đặt trên đất bằng, nó càng thêm sáng trong, không gì là không soi thấy. Tam-muội ta vừa nhập cũng vậy: thấy ở phương đông vô số a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không thể đếm được) cõi nước cùng các đức Phật ở đó, rồi tất cả lại không hiện nữa (?). An trú trong tam-muội này thì không gì là không thấy bản tế (cái gốc chân thật, tận cùng của mọi sự vật, vốn không có giới hạn) của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Ai tin điều đó thì coi như đã được ấn chứng (được xác nhận là chân thật, như đóng dấu), điều nói ra đúng như lời (?). Như ngôi nhà bằng ngọc ma-ni có bốn góc, đứng ở một góc nhìn ra thì thấy hết cả các góc, không thiếu sót gì. Vì vậy mà thấy được bản tế của mọi thứ.”

 Phật hỏi Văn-thù: “Con có biết bản tế không?” Văn-thù đáp: “Biết.” “Nó là gì?” Đáp: “Chỗ con đang ở chính là bản tế. Những người còn ham muốn thì ở bờ khác (?). Người ở trong bản tế này thì cũng không ở trong pháp, cũng không ở trong thiện hay ác. Các pháp cũng đều như vậy. Người biết điều này thì biết một cách chắc thật. Còn cái biết của người phàm thì là chẳng biết gì cả; từ xưa đến nay chỉ truyền nhau mà học theo, không có ai thật sự tạo ra, vì thế không có đáy (?).”

 Phật hỏi Văn-thù: “Thế nào gọi là tuệ (trí sáng suốt thấy đúng sự thật)?” Đáp: “Hiểu rõ chắc thật điều ấy, vì thế gọi là tuệ.” Phật lại hỏi: “Thế nào là đạo? Có phải niệm (sự nghĩ tưởng, ghi nhớ trong tâm) gọi là đạo chăng?” Đáp: “Niệm về đạo mà không có niệm, vì thế mới là đạo.”

 Phật bảo Văn-thù: “Đã có niệm mà lại nói là không niệm, vậy phải lấy pháp gì để dạy người mới học, dù là nam hay nữ?” Văn-thù nói: “Không có gì để thoát ra, cũng không có gì để cởi bỏ. Dâm, nộ, si (ham muốn, giận dữ, mê muội — ba thứ độc làm khổ con người) không có giới hạn (?). Lấy pháp ấy mà dạy tất cả. Vì chúng không có gốc rễ, nên không thể thoát ra, cũng không thể cởi bỏ. Ai nói “tôi phá được bản tế” thì không thể được; ai nói “tôi dứt được sự sinh” thì cũng không thể được. Không bỏ việc đời, không nghĩ rằng mình gần đạo — làm được như thế thì mới có thể dạy người phàm.”

 Văn-thù hỏi Phật: “Ngài dùng pháp gì để dạy người học?” Phật nói: “Điều ta dạy là không phá bỏ sắc, thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức (năm nhóm hợp thành con người, gọi là ngũ uẩn: sắc là thân thể và vật chất; thống dưỡng là cảm giác đau, ngứa, khổ, vui; tư tưởng là sự nhận biết hình dung; sinh tử ở đây chỉ các hoạt động tạo tác của tâm dẫn đến sống chết; thức là sự hay biết, phân biệt). Không phá bỏ gì cả, cũng không dạy phá bỏ dâm, nộ, si, mà khiến người học đạt được những pháp không thể đếm xuể. Ta dùng pháp ấy dạy những người tu đạo thành Phật; chính nhờ đó mà tự ta đã thành Phật.”

 Phật bảo Văn-thù: “Nhờ pháp không phá bỏ gì mà đạt đến quả Phật; nhờ pháp không được gì mà thành Phật. Phật chính là pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý, không có hình tướng, không sinh không diệt, khác với thân xác thịt). Các lực (những năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và các vô sở úy (sự tự tin hoàn toàn, không sợ hãi điều gì khi thuyết pháp) đều thuộc vào pháp thân. Vì sao vậy? Vì không ai có thể chia cắt được cái thân duy nhất ấy, nên gọi là pháp thân. Pháp thân không có số lượng. Vì sao? Vì không nói đây là người phàm, kia là người chẳng phàm. Pháp thân bình đẳng, không sai khác, không phân tán. Thân như thế là pháp thân.

 Ví như bốn con sông lớn (Trường Giang, Hoàng Hà, sông Hoài, sông Tế) đều chảy về biển, hòa lại thành một vị; các pháp mang đủ thứ tên gọi cũng là một pháp thân. Các loại hạt giống mỗi thứ có tên riêng, gom chung lại thì gọi là lúa thóc; việc đời hay việc đạo cũng đều hợp lại làm một pháp thân. Vì sao vậy? Vì không thể chỉ ra được, đó là việc đời; việc đạo cũng không thể nói ra được. Cái thân việc đời này chính là pháp thân, cũng không thể nhìn thấy được. Pháp thân như ta đã nói, ai tin mà không hai lòng (?) và hiểu được, thì mọi điều ác đã làm đều được trừ sạch.”

 Văn-thù nói: “Nơi pháp thân, không thấy nó sinh lên cõi trời, cũng không thấy nó ở cõi người, không thấy nó ở ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cũng không ở niết-bàn (cảnh giới đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử).”

 Phật bảo Văn-thù: “Nay điều con nói là như vậy. Nếu có người hỏi con: “Phật rõ ràng có nói có năm đường (năm cảnh giới mà chúng sinh trôi lăn: trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh)”, thì con giải thích thế nào?” Văn-thù nói: “Ví như người đang ngủ, mộng thấy mình vào địa ngục (nơi chịu hình phạt khổ sở dưới đất), hoặc làm cầm thú, làm ngạ quỷ (loài quỷ đói khát triền miên), hoặc lên cõi trời, hoặc ở cõi người; khi tỉnh dậy thì chẳng thấy gì cả. Pháp thân không dính mắc vào đâu. Vì sao? Vì năm đường chỉ là con số, là danh xưng; mà đã là con số thì rơi vào thế tục.

 Dù là La-hán (bậc tu hành đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không đi giáo hóa người khác), lên đến Phật, đều cùng một pháp thân như nhau. Vì sao? Vì không thể phân biệt. Ví như các thứ châu báu có thể phân biệt từng loại, nhưng pháp thân thì không phân biệt được. Vì sao? Vì không thể phân biệt, vì không sinh không chết. Pháp thân không có sinh, không có diệt. Vì sao? Vì thường còn mãi. Cũng không có dơ, cũng không có sạch. Vì sao? Vì không có lỗi gì. Cũng không có sự giải thoát, cũng không có gì để giải thoát. Phật thì không gì là không biết.”

 Phật lại hỏi Văn-thù: “Con có biết pháp thân không?” Văn-thù nói: “Nếu nắm được thì mới có thể biết.” Phật hỏi Văn-thù: “Vậy con có biết thế gian ở chỗ nào không?” Đáp: “Biết.” Phật nói: “Ở đâu?” Văn-thù nói: “Như người do phép biến hóa mà có, sống ở đời; những gì ở trong thế gian này chỉ có cái tên, tìm nó như tìm mép đầu sợi lông (?), mà chẳng có gì nói được là “ta” (?). Thế gian ấy cũng không rời pháp thân.” Phật lại hỏi: “Thế gian ở chỗ nào?” Văn-thù nói: “Ví như mây, có ở đó mà chẳng có chỗ ở; cũng không yếu, cũng không mạnh. Đó chính là tướng trạng của thế gian.”

 Phật hỏi Văn-thù: “Con cho rằng ta có diệt mất không?” Văn-thù đáp: “Không. Vì sao? Pháp thân không có sinh; nếu có sinh thì mới có diệt. Vì pháp thân không sinh, nên biết Phật không diệt.”

 Phật hỏi Văn-thù: “Nếu con nghe rằng các đức Phật trong quá khứ nhiều như cát bên bờ sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ, cát ở đó dùng để ví với số lượng nhiều không đếm được) đều đã bát-niết-bàn (nhập niết-bàn trọn vẹn, tức Phật qua đời), con có tin không?” Đáp: “Tin.” Phật nói: “Tin thế nào?” Văn-thù nói: “Các vị Phật ấy đều do Phật hóa hiện ra; vì đó là hóa hiện nhập niết-bàn nên con tin.”

 Phật hỏi Văn-thù: “Con thấy người sắp chết, có biết họ đi về đâu không?” Đáp: “Ngay cả con người còn không thể biết được, huống gì là chỗ họ đi về.”

 Phật bảo Văn-thù: “Con có thể họp đại chúng mà thuyết pháp.” Văn-thù nói: “Ai muốn nghe?” Phật nói: “Những người trong hội chúng muốn nghe.” Văn-thù thưa Phật: “Phải nhân pháp gì mà nói?” Phật nói: “Nói về pháp thân.” Văn-thù nói: “Con không thấy pháp thân, thì lấy gì mà nói?” Phật bảo Văn-thù: “Nếu con nói pháp thân là không thể thấy, thì những người chưa hiểu trong hội chúng nghe lời ấy sẽ sợ hãi trong lòng.” Văn-thù nói: “Nếu họ sợ hãi thì là bản tế đã sợ hãi (?).” Phật nói: “Bản tế không có sợ hãi, người chưa hiểu cũng không sợ hãi.”

 Văn-thù nói: “Các pháp không có gì sợ hãi, giống như kim cương.” Phật hỏi: “Thế nào là kim cương?” Đáp: “Là thứ không gì cắt đứt được, vì thế gọi là kim cương. Phật không thể nghĩ bàn, các pháp cũng không thể nghĩ bàn, vì thế gọi là kim cương.” Phật nói: “Cái gì là kim cương?” Văn-thù nói: “Vì vượt trên các pháp; vì Phật là sự chân thật của mọi pháp, đó là kim cương.” Phật hỏi: “Do nhân gì mà là kim cương?” Đáp: “Mọi thứ đang có đều là không có; tìm từng thứ một thì chẳng có gì, cho nên gọi là không (trống rỗng, không có tự thể cố định). Cái không ấy chính là Phật, vì thế gọi là kim cương. Hết thảy các pháp đều là Phật; nương vào chỗ không có gì để nương, vì thế là kim cương.” Phật hỏi: “Do duyên gì mà là kim cương?” Đáp: “Cái không nương vào đâu thì không gần gũi gì, vì thế là kim cương.”

 Phật bảo Văn-thù: “Nay ta muốn tạo cảm ứng (dùng sức thần thông để người ở xa cảm biết mà tìm đến), khiến A-nan (người em họ và thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) đến đây. Vì sao? Để thay cho tất cả mọi người mà tiếp nhận pháp này.” Văn-thù hỏi Phật: “Pháp vừa nói là không có gì để thấy, không có gì để được; A-nan đến thì sẽ nhận lấy pháp gì?” Phật nói: “Hay thay, hay thay! Đúng như Văn-thù nói.” Phật nói: “Ta thấy ở phương đông vô số a-tăng-kỳ cõi nước, các đức Phật đều nói điều này.”

 Xá-lợi-phất (một trong hai đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) ra khỏi chỗ mình ở, đến chỗ Văn-thù, thấy Văn-thù không có ở đó, bèn đến chỗ Phật, đứng lại ngoài cửa. Phật bảo Văn-thù: “Gọi Xá-lợi-phất vào.” Văn-thù hỏi Phật: “Bản tế và pháp thân có giữa, có ngoài, có trong chăng? Phải tìm ở đâu mới được?” Phật nói: “Không thể tìm được.” Văn-thù đáp: “Bản tế vốn không có bờ.” Lại nói: “Xá-lợi-phất cũng ở trong pháp thân, chẳng từ đâu đến, thì vào chỗ nào (?).”

 Phật bảo Văn-thù: “Con có thấy khổ không, Xá-lợi-phất có khổ không? Ví như các vị thanh văn (những đệ tử nghe tiếng Phật giảng mà tu chứng, nhắm đến giải thoát cho riêng mình) ở bên trong cùng ta trò chuyện, còn con thì đứng bên ngoài, không được vào lúc ấy, như thế chẳng phải là phiền sao?” Đáp: “Tuy đứng bên ngoài, con cũng không khổ, cũng không phiền.” Phật hỏi: “Vì cớ gì mà con không khổ, không phiền?” Văn-thù nói: “Phật thuyết pháp cho hàng thanh văn, con cũng như vậy, nên không khổ không phiền. Vì sao? Vì chư Phật không lìa pháp thân (?).”

 Văn-thù nói: “Ví như suốt số kiếp (một kiếp là khoảng thời gian cực kỳ lâu dài, không thể tính bằng năm tháng) nhiều như cát sông Hằng mà không được gặp Phật, cũng không được vào, thì cũng không khổ không phiền. Vì cớ ấy, pháp Phật nói cũng không thêm không bớt. Vì sao? Vì các pháp không có chủ, do vậy không khổ không phiền. Mọi danh xưng đều là thứ Phật nhân đó mà dạy người. Vì sao? Vì Phật dùng chúng để dạy.”

 Phật từ xa hỏi Xá-lợi-phất: “Con có nghe hết lời Văn-thù nói không?” Xá-lợi-phất thưa: “Dạ. Xin Phật đừng tự nhọc lòng. Con mong muốn được vào đây nghe pháp ấy.” Văn-thù thưa Phật: “Có thể cho Xá-lợi-phất vào.” Phật từ xa bảo Xá-lợi-phất tiến vào. Xá-lợi-phất vào, lạy xong rồi ngồi.

 Văn-thù nói với Xá-lợi-phất: “Trong pháp này có gì tôn quý mà ngài muốn vào nghe?” Xá-lợi-phất đáp: “Nghe nói là pháp tôn quý, vì yêu thích muốn nghe nên vào để nghe.” Văn-thù nói: “Đúng thật như ngài nói, pháp này thật là tôn quý, rất sâu xa, rất sâu xa. Vì sao? Vì pháp này không có hai lòng. Vì sao? Đây không phải điều ngài biết được, ngài không ở trong đó. Các vị La-hán, Bích-chi Phật cũng như vậy, cho đến những người cầu đạo Phật cũng thế. Vì sao? Vì không thể nắm được, cũng không thể do mong cầu mà được. Vì thế không ai có thể ở trong đó. Vì vốn trong sạch, nên các pháp cũng trong sạch.”

 Xá-lợi-phất hỏi Văn-thù: “Vì sao La-hán không ở trong đó?” Văn-thù nói: “Dâm và nộ đã dứt hết, đó là La-hán; đã không có chỗ trụ, không có gì thành tựu, thì ở vào chỗ nào?”

 Xá-lợi-phất nói: “Vì thế tôi đến chỗ ngài mà không gặp, nên mới tới đây để nghe, chỉ vì muốn nghe pháp sâu xa.” Xá-lợi-phất nói: “Tôi nghe pháp ấy từ Phật hay từ ngài, thật không bao giờ thấy chán.” Lúc ấy Văn-thù nói: “Đối với pháp mà không chán, đúng như lời Xá-lợi-phất nói.” Văn-thù hỏi: “Pháp thân có thể tiếp nhận pháp nào không? Vì sao mà không chán?” Xá-lợi-phất nói: “Pháp thân không tiếp nhận gì.” “Bản tế có tiếp nhận gì không?” Xá-lợi-phất nói: “Không tiếp nhận gì.” Văn-thù đáp Xá-lợi-phất: “Vì bản tế không tiếp nhận gì, nên ngài không chán.” Văn-thù nói: “Nếu bản tế mà tiếp nhận pháp, thì ngài sẽ có lúc chán.”

 Xá-lợi-phất nói: “Ngoài những điều Phật dạy, những điều tôi nói ra không gì sánh bằng (?).” Văn-thù nói: “Ngài có tự tin rằng pháp ấy đưa đến niết-bàn, hay tự tin rằng không đưa đến niết-bàn?” Xá-lợi-phất nói: “Từ xưa vốn đã đều nhập niết-bàn cả rồi.” Văn-thù nói: “Ngài có tự tin rằng mình luôn ở trong đó mà không lay động, xoay chuyển không?” Xá-lợi-phất nói: “Tin.” Lại hỏi: “Do đâu mà tin?” Đáp: “Pháp thân không sinh không diệt, nên biết là không lay động xoay chuyển.”

 Lại hỏi: “Ngài có tin rằng La-hán đã dứt hết, không còn sót lại gì, không còn biết gì nữa không?” Xá-lợi-phất nói: “Tin.” “Do đâu mà tin?” “Cái biết ấy, vì không còn gì nữa nên không biết gì; không biết gì thì không dừng ở đâu, cho nên gọi là dứt hết.” Văn-thù nói: “Vì La-hán đã dứt hết nên như vậy. Vì sao?” Xá-lợi-phất nói: “Vì đã buông bỏ hết các pháp, không còn được gì.”

 Văn-thù hỏi: “Ngài có tin rằng các đức Phật nhiều như cát sông Hằng đã bát-niết-bàn mà cũng không bát-niết-bàn không?” Xá-lợi-phất nói: “Tin.” “Do đâu mà tin?” “Vì pháp thân không sinh không chết, nên không bát-niết-bàn.” Văn-thù hỏi: “Ngài có tin rằng chư Phật là một Phật không?” Xá-lợi-phất nói: “Tin.” “Do đâu mà tin?” Đáp: “Vì chỉ một pháp thân, không có hai.” Văn-thù hỏi: “Ngài có tin rằng mọi cõi nước là một cõi nước không?” Xá-lợi-phất nói: “Tin.” “Do đâu mà tin?” Đáp: “Vì mọi thứ đang có đều rốt cuộc là hết.”

 Văn-thù lại hỏi: “Ngài có thể tin rằng hết thảy các pháp không có gì để nhận biết, không có gì để giải thoát, không có gì để niệm, không có gì để chứng đắc không?” Xá-lợi-phất nói: “Tin.” “Do đâu mà tin?” “Vì không có cái gì tự nhiên mà biết được cái tự nhiên (?), cho nên không có gì để nhận biết, không có gì để giải thoát, không có gì để niệm, không có gì để chứng đắc; cũng không sinh không diệt, cũng không thấy, cũng không có cái được thấy; bản tế không có chỗ chốn. Vì thế mà tin.”

 Văn-thù lại hỏi: “Ngài có tin rằng pháp thân trụ mà không sinh, không diệt, không dừng không?” Xá-lợi-phất nói: “Tin.” “Do đâu mà tin?” “Vì cũng chẳng có pháp nào là có sinh, có diệt, có dừng (?); vì thế mà tin.” Văn-thù hỏi: “Ngài có thể tin rằng pháp thân là không thể tính lường, và có thể biết được chỗ nó từ đó mà ra không?” Xá-lợi-phất nói: “Tin.” “Do đâu mà tin?” Đáp: “Vì pháp thân không có dâm, nộ, si, nên tin rằng nó không có chỗ chốn.”

 Lại hỏi Xá-lợi-phất: “Ngài có tin rằng các pháp nương vào Phật cũng như nương vào chỗ không có gì để nương, đều bình đẳng như nhau không?” Đáp: “Tin.” “Do đâu mà tin?” Đáp: “Vì không có chỗ dừng. Không có chỗ dừng, nghĩa là chỗ nương tựa không thể thấy được.” Văn-thù nói: “Hay thay, hay thay, Xá-lợi-phất! Theo đúng cảnh giới hiểu biết của ngài, tôi đã hỏi hết, ngài cũng đều đáp đúng theo điều mình biết.” Xá-lợi-phất nói với Văn-thù: “Những điều tôi nghe hôm nay, tôi sẽ ghi nhớ, không quên nữa.”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Nếu có người nam hay người nữ nghe pháp này, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, giảng rộng cho tất cả mọi người, giải thích ý nghĩa cho họ, thì sẽ mau chóng đạt được điều mình mong muốn.” Văn-thù nói với Xá-lợi-phất: “Điều Phật nói hôm nay không có gì khác.”

 Xá-lợi-phất thưa Phật: “Những ai đã từng cúng dường các đức Phật đời trước, nhờ đó mà những người ấy đến đây đều được ấn chứng này (?). Pháp này tên là gì? Phải thực hành thế nào?” Phật đáp: “Tên là “Hỏi về Pháp thân Bảo Tích”. Hãy giữ lấy bản tế, giữ lấy chỗ không có chỗ chốn; điều được giữ là giữ hết thảy các pháp mà không có gì vướng mắc, ngăn ngại. Người nào nghe kinh này từ con, thì nhờ pháp này mà đều đạt được. Người đã nghe lại dạy bảo người khác, lần lượt mở mang dẫn dắt cho nhau. Vì sao vậy? Vì lời thì ít mà điều hiểu ra thì nhiều.”

 Phật nói kinh này xong, La-hán Xá-lợi-phất, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, các vị trời, người thế gian, cùng rồng, quỷ, thần (các loài chúng sinh có thần lực ở cõi khác), tất cả đều vui mừng, lạy Phật rồi lui đi.

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video