# Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bất Tư Nghị Cảnh Giới
**** Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bất Tư Nghị Cảnh Giới. Tên kinh có nghĩa là: kinh Đại thừa rộng lớn, nói về cảnh giới không thể nghĩ bàn của Như Lai. "Đại Phương Quảng" là tên chung của các kinh Đại thừa có giáo lý rộng lớn, sâu xa. "Như Lai" là một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý như thật. "Bất tư nghị" là không thể dùng ý nghĩ hay lời nói mà đo lường được.
**** Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bất Tư Nghị Cảnh Giới.
**** Đời Đường, Thật-xoa-nan-đà dịch.
**** Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bất Tư Nghị Cảnh Giới, một quyển.
**** Tam tạng Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền, dịch theo chiếu chỉ của nhà Đại Đường. Tam tạng là danh hiệu tôn xưng vị pháp sư thông suốt cả ba kho giáo pháp: kinh (lời Phật dạy), luật (giới luật) và luận (sách giảng giải). Vu Điền là một nước xưa ở Tây Vực, nay thuộc vùng Hòa Điền, Tân Cương.
**** Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Đức Phật ở dưới cây Bồ-đề tại nước Ma-kiệt-đề, vừa thành Chánh Đẳng Giác. Ma-kiệt-đề (Magadha) là một vương quốc cổ ở miền trung Ấn Độ. Cây Bồ-đề là cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo; "bồ-đề" nghĩa là giác ngộ. Chánh Đẳng Giác là sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, bình đẳng của Phật.
**** Cây Bồ-đề ấy tên là A-nhiếp-ba. Rễ cây bám sâu, vững như bàn đá. Thân cây vươn cao thẳng, tròn đều, không có mắt gỗ, như cây cột bằng gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương quý). Chim bay đến phía trên cây đều phải liệng cánh quay lại, không con nào bay vượt qua được. Vỏ cây mịn màng, nhiều màu đan xen, như lụa là gấm vóc. Lá dày, xanh biếc. Cành nhánh sum suê, tỏa rộng. Khắp xung quanh đều có hoa đẹp nở rộ, tỏa sáng, bay hương, thật đáng yêu thích. Trừ cây Câu-bệ-la và cây Ba-lợi-chất-đa (hai loài cây quý nổi tiếng trên cõi trời) ra, không cây nào sánh được với nó.
**** Lại có vô số cây nhỏ vây quanh. Còn cây vua này thì rậm rạp tươi tốt, vượt trội lên trên, như núi Diệu Cao đứng cao hơn hết các núi. Núi Diệu Cao tức núi Tu-di, ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm vũ trụ của Phật giáo. Đứng xa ngoài một do-tuần, ai cũng nhìn thấy rõ cây. Do-tuần là đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số. Hương thơm của cây lan tỏa khắp nơi, ánh sáng rực rỡ chiếu soi. Ban đêm nhìn từ xa, người ta ngỡ là một đống lửa lớn.
**** Dưới gốc cây trang nghiêm đẹp đẽ như vườn Hoan Hỉ, khu vườn vui chơi trên cõi trời của vua trời Đế Thích. Bốn phía bằng phẳng, rộng rãi. Cỏ thơm mọc tốt um (?), mềm rủ và thơm ngát như lông cổ của chim công chúa, người xem không biết chán. Như Lai ngồi đoan nghiêm nơi đây, đại chúng vây quanh như các vì sao quây quần quanh mặt trăng.
**** Bấy giờ có các Đức Phật ở những phương khác đến, số nhiều như số vi trần trong mười cõi Phật. Vi trần là hạt bụi nhỏ nhất, dùng để chỉ số lượng nhiều không đếm xuể. Cõi Phật là một thế giới rộng lớn do một vị Phật giáo hóa. Các Đức Phật ấy muốn làm trang nghiêm hội chúng nơi đạo tràng của Phật Tỳ-lô-giá-na, nên hiện thân Bồ-tát đến ngồi trong hội. Đạo tràng là nơi Phật thành đạo và giảng pháp. Tỳ-lô-giá-na (Vairocana) nghĩa là "ánh sáng chiếu khắp", ở đây chỉ chính Đức Phật đang ngồi dưới cây Bồ-đề, xét về thân chân lý của Ngài.
**** Tên các vị ấy là: Bồ-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Địa Tạng, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Kim Cang Tạng, Bồ-tát Duy-ma-cật, Bồ-tát Thiện Uy Quang, Bồ-tát Diệt Chư Cái, Bồ-tát Bảo Thủ, Bồ-tát Đại Tuệ, Bồ-tát Phổ Hiền. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát như thế đứng đầu hội chúng. Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh. Ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn, chỉ Bồ-tát có địa vị cao.
**** Lại có vô lượng nghìn ức vị Bồ-tát hiện thân Thanh văn, cũng đến ngồi trong hội. Thanh văn là hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, chủ yếu cầu giải thoát cho riêng mình. Đứng đầu là các vị: Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Tu-bồ-đề, La-hầu-la, A-nhã Kiều-trần-như, Ma-ha Ca-diếp, Ưu-ba-li, A-na-luật, Ly-bà-đa, A-nan, Đề-bà-đạt-đa, Bạt-nan-đà.
**** Các vị ấy đều đã tu lâu dài sáu ba-la-mật và đã gần đến quả Bồ-đề của Phật. Sáu ba-la-mật là sáu pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ. Vì muốn giáo hóa chúng sinh, các vị hiện thân Thanh văn ở cõi tạp nhiễm, tức cõi đời lẫn lộn ô uế, phiền não.
**** Lại có vô lượng nghìn vị tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia đã thọ đủ giới), đứng đầu là bà Ma-ha-ba-xà-ba-đề, dì ruột và là người nuôi dưỡng Đức Phật. Các vị đều đã thành tựu công hạnh của bậc đại trượng phu, tức bậc tu hành đã đạt đến chỗ viên mãn. Vì muốn điều phục những chúng sinh thấp kém, các vị hiện thân nữ.
**** Lại có vô lượng vị Thích, Phạm, Hộ thế, tức vua trời Đế Thích, vua trời Phạm Thiên và bốn vị Thiên Vương giữ gìn thế gian. Lại có các loài:
- trời, rồng;
- dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, dũng mãnh);
- càn-thát-bà (thần nhạc trên trời);
- a-tu-la (loài thần hay hiếu chiến);
- ca-lâu-la (chim thần cánh vàng);
- khẩn-na-la (thần ca múa);
- ma-hầu-la-già (thần mãng xà lớn);
- người và những loài chẳng phải người.
Trong đây đều là chúng Đại Bồ-tát, không có ai là phàm phu, tức người thường chưa giác ngộ.
**** Bấy giờ Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) ngồi dưới cây Bồ-đề, trang nghiêm, thanh tịnh, vi diệu, giống như đặt viên ngọc như ý dưới gốc cây chất-đa. Ngọc như ý là viên ngọc thần, cầu gì được nấy. Cây chất-đa tức cây Ba-lợi-chất-đa trên cõi trời. Ngài giữ chánh niệm, tức tâm tỉnh giác đúng đắn, bất động như núi Tu-di.
**** Vì muốn cho chúng Bồ-tát và hết thảy chúng sinh hiểu rõ sức thần oai của thiền định sâu kín nơi chư Phật, Ngài nhập vào một tam-muội tên là "Cảnh giới không thể nghĩ bàn của Như Lai". Tam-muội là trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu xa vào một chỗ, không tán loạn.
**** Ngay lúc ấy, trên thân Đức Thế Tôn có ba mươi hai tướng, tức ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân Phật. Trong mỗi tướng đều hiện ra vô lượng cõi Phật khắp mười phương cùng chư Phật ở các cõi ấy, như gương sáng hiện ra mọi màu sắc. Mười phương là bốn hướng chính, bốn hướng phụ, cùng phương trên và phương dưới.
**** Lại trong các tùy hảo, tức tám mươi vẻ đẹp phụ đi kèm ba mươi hai tướng, mỗi vẻ đều hiện lại những đời Như Lai tu hạnh Bồ-tát thuở xưa: từ thời Phật Quang Minh Vương cho đến lần sau cùng ở chỗ Phật Nhiên Đăng. Phật Nhiên Đăng là vị Phật quá khứ đã báo trước rằng Đức Thích-ca sẽ thành Phật. Trong những đời ấy, Ngài đã làm những hạnh khó làm, chịu những khổ hạnh, xả bỏ hết thảy: đầu, mắt, thân thể, da thịt, tay chân, vợ con, tôi tớ, cho đến ngôi vua, cung điện và mọi thứ khác.
**** Tam-muội này có sức mạnh rất lớn. Hết thảy chư Phật, lúc ăn, lúc đi, lúc giảng pháp, lúc nhập Niết-bàn, đều thường ở trong định này. Niết-bàn là cảnh giới tịch diệt, dứt hẳn mọi phiền não và khổ đau; ở đây chỉ việc Phật rời bỏ thân xác. Định tức là tam-muội.
**** Vì sao vậy? Vì hết thảy Như Lai nương vào tam-muội này mà thành tựu sức thần oai rộng lớn vô lượng, cho đến chứng nhập chỗ mọi pháp đều không. "Pháp" ở đây là mọi sự vật, hiện tượng; "không" nghĩa là chúng đều không có thực thể cố định, riêng biệt. Nhờ vậy, các Ngài có thể thị hiện đủ mọi việc tự tại ở khắp các cõi Phật trong mười phương.
**** Ví như có người nằm mộng thấy đủ thứ chuyện biến đổi kỳ lạ. Đến khi tỉnh giấc thì những gì đã thấy đều không còn. Phàm phu cũng thế. Vì ở trong giấc mộng vô minh, họ lầm tưởng các pháp là có thực thể. Vô minh là sự mê mờ, không thấy rõ chân lý. Chư Phật đã tỉnh giác nên không còn bám chấp vào đâu cả. Vì vậy, trong một niệm, các Ngài có thể thị hiện vô lượng Phật sự khắp mọi thế giới trong mười phương, tự tại không chướng ngại. Niệm là một khoảnh khắc ý nghĩ cực ngắn. Phật sự là các việc làm của Phật để giáo hóa chúng sinh. Các Ngài làm lợi ích và thành tựu cho hết thảy chúng sinh, khiến ai nấy đều tỏ ngộ và bước vào vô lượng pháp môn giải thoát sâu xa, vi diệu.
**** Bấy giờ Bồ-tát Đức Tạng tu hạnh Bồ-đề chưa được trọn vẹn, nên hỏi Bồ-tát Ma-ha-tát Phổ Hiền rằng: "Tam-muội mà Như Lai nay đang nhập tên là gì? Lại làm sao mà Ngài có thể tự tại thị hiện đủ mọi Phật sự khắp các thế giới trong mười phương để cứu độ, giải thoát chúng sinh?"
**** Bấy giờ Bồ-tát Phổ Hiền bảo Bồ-tát Đức Tạng: "Hãy lắng nghe, hãy lắng nghe kỹ! Ta sẽ nói cho ông."
Lúc ấy các vị Bồ-tát một lòng chiêm ngưỡng, đồng thanh khen rằng: "Lành thay câu hỏi này, thật sâu xa vi diệu! Tôn giả Phổ Hiền có cái biết, cái thấy về hết thảy, nay sẽ giảng nói."
**** Ngay lúc ấy, mặt đất rung chuyển theo sáu cách, một điềm lành lớn báo hiệu việc trọng đại trong kinh Phật. Trời mưa xuống những bông hoa đẹp. Phiền não và mọi nỗi khổ của hết thảy chúng sinh đều tạm lắng dịu đôi chút. Phiền não là những tâm tham, giận, si mê... làm khuấy động và trói buộc con người.
**** Bồ-tát Phổ Hiền nói: "Này Phật tử! Tam-muội này tên là Cảnh giới không thể nghĩ bàn của Như Lai. Nó chính là sự giác ngộ Bồ-đề của hết thảy chư Phật, vì chư Như Lai thường nương ở trong đó. Phật tử là con Phật, tiếng gọi người tu theo Phật."
**** "Đức Thế Tôn, từ khi được Phật Nhiên Đăng thọ ký, liền nhập vào định này. Thọ ký là lời Phật báo trước cho một người rằng về sau người ấy chắc chắn sẽ thành Phật. Từ đó Ngài thường không cần dụng công, tức không phải cố gắng hay khởi ý tạo tác, mà tự nhiên ứng hiện vô lượng Phật sự."
**** "Nghĩa là: ở một chỗ nhỏ bằng đầu sợi lông trong hư không, có các thế giới của chư Phật nhiều như số vi trần của hết thảy cõi Phật. Trong những thế giới ấy, Ngài làm đủ mọi việc:
- có khi hiện thân sinh lên cõi trời Đâu-suất, nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật ở trước khi xuống trần;
- có khi từ cõi ấy mất đi, sinh xuống, vào thai mẹ;
- có khi hiện ra lúc vừa sinh, đi bảy bước và tự nói: 'Ta nay là đời cuối cùng, chấm dứt vòng sinh tử';
- có khi hiện ra ở trong cung, rồi xuất gia, tu khổ hạnh;
- có khi hiện ra hàng phục ma quân, thành Chánh Đẳng Giác, chuyển bánh xe pháp vi diệu, tức bắt đầu giảng dạy giáo pháp;
- có khi hiện ra ở đời trải qua vô lượng kiếp để độ các chúng sinh, khiến ai cũng lìa khổ;
- có khi lại thị hiện nhập Niết-bàn."
Sinh tử ở đây là vòng sống chết luân hồi không dứt. Kiếp là khoảng thời gian dài lâu không thể tính đếm.
**** "Có khi lấy hết thảy các kiếp làm một sát-na, có khi lấy một sát-na làm hết thảy các kiếp, mà kiếp và sát-na chẳng thêm chẳng bớt. Sát-na là khoảnh khắc ngắn nhất của thời gian. Cho đến khi hết thảy chúng sinh chưa được giải thoát trọn vẹn, thì trong từng sát-na, Ngài đều cùng một lúc làm khắp đủ mọi Phật sự như thế ở các thế giới này, chưa từng ngừng nghỉ, mà vẫn không cần dụng công."
**** "Như ở một chỗ bằng đầu sợi lông trong hư không ấy, trong vô lượng cõi, từng niệm từng niệm đều hiện khắp đủ mọi oai nghi và phép tắc của chư Phật mà không cần dụng công, thì khắp mọi chỗ bằng đầu sợi lông trong toàn cõi hư không cũng đều như vậy. Oai nghi là dáng vẻ, cử chỉ đi đứng nằm ngồi trang nghiêm."
**** "Lại nữa, tất cả vi trần của các cõi ấy, trong mỗi hạt bụi lại có những cõi đất nhiều hơn số vi trần của hết thảy cõi Phật. Cũng trong một sát-na, ở mỗi cõi đất ấy đều tự nhiên hiện khắp oai nghi và việc làm của hết thảy chư Phật: hoặc sinh ở cung trời, cho đến lúc diệt độ (nhập Niết-bàn), giải thoát cho vô lượng a-tăng-kỳ chúng sinh. A-tăng-kỳ là một con số lớn đến mức không đếm được."
**** "Như thế, từng niệm từng niệm, suốt đến tận cùng thời vị lai, Ngài thường làm Phật sự, làm lợi ích cho chúng sinh, cho đến khi hư không và cõi chúng sinh đều hết, vẫn luôn không ngừng nghỉ. Thế mà các cõi Phật không vì thế mà bớt đi, vi trần không vì thế mà nhiều lên."
**** "Vì sao vậy? Vì hết thảy các pháp đều như huyễn, như ánh nắng gợn, chẳng có gì bền chắc. Huyễn là trò ảo thuật, có vẻ có mà không thật. Ánh nắng gợn là ảo ảnh như nước sóng sánh hiện ra trên đường nắng, nhìn thấy mà không có thật."
**** "Ví như trong hội này, chúng Đại Bồ-tát nhiều như số vi trần của mười thế giới Phật, tất cả cùng ở trong mười hai do-tuần của nước Ma-kiệt-đề mà không chướng ngại nhau. Mỗi hạt bụi kia dung chứa vô số thế giới của chư Phật cũng như vậy. Các thế giới ấy hoặc ngửa lên, hoặc úp xuống, hoặc quay mặt vào nhau, hoặc quay lưng lại nhau, hoặc nằm nghiêng bên cạnh, hoặc lồng vào nhau, mà vẫn không chướng ngại gì. Như người trong mộng thấy ở một chỗ có đủ thứ chuyện, vì chẳng phải thật nên không chướng ngại nhau."
**** "Hết thảy các cõi ấy, không cõi nào không phải do tâm hiện ra. Có người thấy cõi đang bị lửa kiếp thiêu đốt. Lửa kiếp là trận lửa lớn thiêu hủy thế giới vào lúc kiếp tận. Có người thấy cõi đã cháy hết, có người thấy cõi đang do gió tạo thành. Có người thấy cõi thanh tịnh, có người thấy cõi nhơ uế, có người thấy cõi không có Phật. Tất cả đều do chúng sinh tùy theo nghiệp của tâm mình mà thấy khác nhau như thế. Nghiệp là những việc làm, lời nói, ý nghĩ đã tạo ra, để lại sức chi phối kết quả về sau."
**** "Ví như loài ngạ quỷ (quỷ đói) bị đói khát bức bách, tìm đến sông Hằng. Có con thấy nước, có con lại thấy toàn tro, mủ, máu, phân, những thứ dơ bẩn tràn đầy. Chúng sinh cũng thế. Mỗi người tùy theo nghiệp mà thấy cõi Phật:
- hoặc thanh tịnh, hoặc nhơ uế;
- hoặc thấy Phật đang ở đời, hoặc thấy Phật đã nhập Niết-bàn;
- hoặc thấy Phật ngồi nơi đạo tràng giảng pháp cho đại chúng."
**** "Có người được nghe giảng Đệ nhất nghĩa đế, tức chân lý tối thượng, chân thật rốt ráo. Có người lại nghe giảng pháp ca ngợi việc bố thí. Có người thấy Phật đi, đứng; có người thấy Phật ngồi, ăn. Có người thấy thân Phật cao gấp đôi người đời, cho đến gấp bảy lần, hoặc một do-tuần, hoặc trăm do-tuần, hoặc nghìn do-tuần. Có người thấy uy quang của Phật như mặt trời mới mọc, hoặc như trăng rằm."
**** "Có người vì nghiệp chướng (chướng ngại do ác nghiệp đời trước gây ra) mà sinh ra gặp lúc Đức Phật Thế Tôn đã diệt độ từ lâu. Có người không hề được nghe đến danh hiệu chư Phật, giống như loài ngạ quỷ kia ở trong sông Hằng mà hoàn toàn không thấy nước, chỉ thấy đủ thứ vật nhơ nhớp lẫn lộn."
**** "Có người thấy chư Phật, mỗi vị từ cõi của mình, thị hiện thân Đại Bồ-tát đầy oai đức, đến dự hội này. Có cõi mà chúng sinh trong đó chỉ thấy lửa kiếp thiêu đốt. Có cõi chúng sinh đông đầy, ai nấy đều cùng thấy Phật. Có người thấy Như Lai thu hết thảy các cõi vào một cõi Phật, lại đem một cõi Phật vào hết thảy các cõi."
**** "Như nhiều người mắt có màng, cùng nhìn một chỗ mà mỗi người thấy khác nhau, không cản trở nhau. Đó đều do mắt có màng nên không thấy đúng màu sắc thật. Chúng sinh cũng thế. Bản tính của sắc vốn không chướng ngại, nhưng vì tâm duyên theo khác nhau nên che lấp chánh kiến (cái thấy đúng), không hiểu rõ sự thật. Sắc ở đây là mọi hình tướng vật chất mà mắt thấy được."
**** "Này Phật tử! Nay ta lại vì ông nói qua phép an trụ trong tam-muội này. Đức Phật Thế Tôn an trụ trong tam-muội này, trong một niệm, khắp cõi hư không, nơi mỗi chỗ bằng đầu sợi lông đều có vô lượng cõi Phật. Trong mỗi hạt bụi của các cõi Phật ấy, lại có những cõi nhiều như số vi trần của pháp giới. Pháp giới là toàn thể mọi pháp, mọi thế giới."
**** "Vì muốn làm lợi ích cho các chúng sinh, trong từng sát-na, Ngài đến khắp mỗi cõi, hiện ra phương tiện, oai nghi và việc làm của chư Phật nhiều như số vi trần của mười cõi Phật. Phương tiện là những cách khéo léo, thích hợp để giáo hóa chúng sinh. Cứ như thế mãi cho đến khi hết thảy chúng sinh chưa chứng được Vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, không gì hơn), Ngài vẫn thường làm không dứt. Một Đức Phật như vậy, thì Đức Phật thứ hai, thứ ba, cho đến hết thảy chư Phật trong mười phương, sức đại oai đức mà mỗi vị hiện ra cũng đều như thế."
**** Bấy giờ Bồ-tát Đức Tạng nghe nói vậy xong, ngay tại chỗ ngồi liền đạt được tam-muội này. Ngay lúc ấy, Ngài thấy vô lượng chư Phật kia và biết được oai đức cùng phương tiện của chư Phật. Nhờ sức tam-muội, Ngài cũng có thể điều phục chúng sinh như vậy.
**** Chúng Bồ-tát nhiều như số cát của trăm sông Hằng, mỗi vị chứng được các loại tam-muội, các nhẫn và các địa khác nhau. Nhẫn là sự chấp nhận và an trụ vững chắc vào chân lý, tâm không lay động. Địa là các bậc tu chứng của Bồ-tát; quan trọng nhất là mười bậc, gọi là thập địa.
**** Các vị Đại Bồ-tát như Quán Tự Tại đã ở bậc thập địa, công đức và diệu hạnh đều viên mãn, nên từ lâu xa đã đạt được tam-muội này. Các Ngài có thể:
- trong một sát-na thu nhiếp vô lượng kiếp;
- trong một hạt bụi dung chứa vô lượng cõi;
- trong một niệm đến khắp mọi cõi, độ vô lượng chúng sinh;
- thường không cần dụng công mà tự nhiên thị hiện các Phật sự.
Vì vậy, dù nghe pháp này, các vị ấy cũng không tiến thêm được gì nữa. Như bình nước đã đầy, đặt giữa trời mưa cũng không chứa thêm được một giọt. Các vị Bồ-tát ấy cũng như vậy.
**** Bấy giờ Đức Thế Tôn ở trong tam-muội, phóng ra luồng ánh sáng từ giữa hai chân mày, tên là Đại Hiển Phát. Có những vị Bồ-tát còn tu hạnh phải dụng công, chưa chứng thập địa. Các vị ấy gặp ánh sáng này xong đều thấy vô lượng cõi Phật ở các chỗ bằng đầu sợi lông trong hư không và trong các hạt bụi, rõ như nhìn hạt cải trắng đựng trong bình lưu ly (bình thủy tinh trong suốt), người xem thấy hết. Các vị Bồ-tát ấy thấy hết thảy cõi Phật trong hạt bụi cũng như thế.
**** Họ lại thấy hết thảy chư Phật trong các cõi ấy. Trong thân mỗi Đức Phật đều thấy thân của hết thảy chư Phật. Mỗi Đức Phật có vô lượng danh hiệu, đều vì làm lợi ích cho từng chúng sinh. Trong từng niệm, ở mỗi cõi Phật, các Ngài thường tự nhiên ứng hiện, thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nghĩa là sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn của Phật.
**** Ví như đặt viên ngọc như ý trên đầu cây cờ cao, ngọc tự nhiên mưa khắp đủ loại châu báu, tùy theo ý muốn của mọi người mà làm cho ai nấy đều được thỏa mãn. Như Lai cũng thế, hiện thành Chánh Đẳng Giác, tự nhiên độ thoát vô lượng chúng sinh.
**** Chúng sinh trong các cõi ấy mỗi loài một khác mà không chướng ngại nhau, như người có thần thông đi lại giữa hư không, xuyên qua núi sông vách đá mà không bị vướng mắc. Vì sao vậy? Vì hết thảy các cõi (các nẻo luân hồi của chúng sinh như trời, người, súc sinh, địa ngục...) đều như huyễn, như ánh nắng gợn, không có gì bền chắc.
**** Chúng Bồ-tát thấy như thế xong, mỗi vị đều thấy thân mình có mặt khắp hết thảy các cõi. Trong một niệm, ở trước mỗi Đức Phật, họ cung kính cúng dường, hoặc trải qua một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, hoặc trăm nghìn kiếp, hoặc chỉ trong khoảng một niệm, hoặc một chốc lát. Có khi nghe Phật giảng các pháp ba-la-mật và các pháp môn đà-la-ni. Đà-la-ni là pháp gìn giữ, nhớ mãi không quên giáo pháp; cũng chỉ những câu thần chú. Có khi nghe Phật giảng về các địa, có khi thấy Phật hiện thần biến (những biến hóa thần diệu).
**** Thấy hết thảy các kiếp được đưa vào trong một niệm, họ khởi lên ý nghĩ rằng việc này hết sức kỳ đặc, khó gặp. Họ nghĩ: "Sao Đức Thế Tôn oai đức tự tại đến thế, trong một sát-na khiến ta đầy đủ thiện căn và phước đức của vô lượng kiếp, mau chứng được sức đại thần oai của tam-muội Cảnh giới không thể nghĩ bàn của Như Lai!" Thiện căn là gốc rễ lành, tức những việc thiện đã làm, sẽ sinh ra quả tốt về sau.
**** Bấy giờ Bồ-tát Đức Tạng, vì muốn làm lợi ích cho các chúng sinh, lại hỏi Bồ-tát Phổ Hiền: "Người muốn chứng tam-muội này phải tu những phước đức gì, bố thí thế nào, giữ giới thế nào, trí tuệ thế nào?"
**** Bồ-tát Phổ Hiền khi ấy đang hiện thân thành Chánh Giác khắp mọi cõi thanh tịnh trong mười phương để giáo hóa chúng sinh. Ngài bảo Bồ-tát Đức Tạng: "Này Phật tử! Nếu muốn chứng được tam-muội này, trước hết phải tu phước, gom góp các thiện căn. Nghĩa là thường cúng dường Phật, Pháp, Tăng và cha mẹ. Phật là bậc giác ngộ, Pháp là giáo lý Phật dạy, Tăng là đoàn thể người xuất gia tu hành. Đối với hết thảy những người nghèo khổ, phiền não, không ai cứu giúp, không nơi nương tựa, đáng thương xót, thì phải thu nhận, che chở, không bỏ rơi, cho đến thịt trên thân mình cũng không tiếc."
**** "Vì sao vậy? Cúng dường Phật thì được phước đức lớn, mau thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khiến các chúng sinh đều được an vui. Cúng dường Pháp thì trí tuệ tăng trưởng, chứng được sự tự tại đối với giáo pháp, có thể hiểu đúng bản tính chân thật của các pháp. Cúng dường Tăng thì tăng trưởng vô lượng tư lương phước đức và trí tuệ, đi đến thành Phật đạo. Tư lương là vốn liếng chuẩn bị cho con đường tu, ví như lương thực cho người đi xa."
**** "Đối với cha mẹ, hòa thượng (thầy truyền giới, thầy dạy dỗ người xuất gia), các bậc thầy đáng kính, và những người trong đời từng giúp đỡ mình, mình nhờ ơn họ, thì nên nhớ đến và cúng dường gấp bội để báo ơn. Vì sao vậy? Người biết ơn thì dù còn ở trong vòng sinh tử, thiện căn cũng không bị hư hoại. Kẻ không biết ơn thì thiện căn bị dứt mất, gây ra các ác nghiệp. Cho nên chư Như Lai khen ngợi người biết ơn và chê trách kẻ phụ ơn."
**** "Lại phải thường thương xót, cứu giúp những chúng sinh khổ não. Nhờ thiện căn rộng lớn ấy, Bồ-tát vĩnh viễn không lui sụt, không mất. Nếu có người siêng năng tu phước đức, thường nhớ báo ơn, thương xót chúng sinh, thì quả Bồ-đề như đã nằm sẵn trong tay. Nên biết, Phật dạy rằng ai biết tùy sức cúng dường ba loại ruộng phước này thì mỗi loại đều thành tựu vô lượng thiện căn. Ruộng phước là đối tượng mà mình cúng dường, giúp đỡ để gieo phước, ví như ruộng gieo hạt. Ba loại ở đây là: Tam Bảo; cha mẹ, thầy và người có ơn; và những người khổ sở đáng thương."
**** "Này Đức Tạng, nên biết: kế đến, Bồ-tát phải gieo hạt giống rộng lớn. Nhờ đó mới nảy ra mầm tam-muội này và kết thành quả Bồ-đề. Gieo hạt giống thế nào? Nghĩa là cầm đủ loại tràng hoa đẹp, hương xoa (hương thoa lên thân), hương bột, cùng các thứ âm nhạc, cung kính cúng dường chư Phật hiện tại hoặc hình tượng Phật. Đồng thời suy nghĩ như vầy:"
**** "'Như đã nói ở trên, khắp các chỗ bằng đầu sợi lông trong hư không và trong vô lượng cõi nằm trong các hạt bụi, ở mỗi nơi mà ta thấy có oai lực của chư Phật cùng chúng Bồ-tát, ta đều ở trong hội của chư Phật ấy, một lòng chánh niệm, cúng dường khắp cả. Pháp tính (bản tính chân thật) của một Đức Phật mà ta cúng dường chính là pháp tính của hết thảy chư Phật. Nếu ta cúng dường một Như Lai tức là cúng dường hết thảy Như Lai. Tùy theo thần lực của mỗi Đức Phật có thể đưa bao nhiêu kiếp vào một niệm, thì ta cũng cúng dường Như Lai trong ngần ấy kiếp.'"
**** "Nếu có chúng sinh tin hiểu pháp này, gieo trồng hạt giống lớn, thì có thể đạt được tam-muội rộng lớn Cảnh giới không thể nghĩ bàn của Như Lai. Cho nên, này thiện nam tử (người con trai lành, tiếng gọi người tu tập), nên dùng phép này mà cúng dường hằng ngày. Nhờ vậy, dù chỉ đến chỗ chư Phật lễ kính một lần thôi, cũng có thể làm cho hạt giống này lớn lên và mầm tam-muội nảy ra."
**** "Lại phải thường dùng bố thí, giữ giới, đại nguyện và trí tuệ mà tưới tẩm cho nó. Lại nữa, khi Bồ-tát tu hạnh bố thí để tưới tẩm tam-muội, không được phân biệt ruộng phước: kẻ thù hay người thân, người thiện hay kẻ ác, người giữ giới hay kẻ phá giới, người giàu sang hay kẻ nghèo khó. Lại nên nghĩ rằng: 'Bố thí cho người giàu, tuy họ chẳng cần dùng đến, nhưng tự ta vẫn nên tập làm hạnh bố thí.'"
**** "Bồ-tát lại phải giữ giới trong sạch. Thấy người phạm giới cấm thì khởi lòng đại bi thương xót, không nên sinh lòng chê ghét, giận hờn họ."
**** "Lại phải phát sâu đại nguyện Bồ-đề: 'Ta nhất định trong từng niệm, khắp các chỗ bằng đầu sợi lông đầy cả hư không, cho đến vô lượng thế giới trong vi trần của hết thảy cõi Phật, thành Chánh Đẳng Giác, chuyển bánh xe pháp vi diệu, độ các chúng sinh, giống hệt như Đức Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na hiện nay, không khác chút nào. Không khởi dụng công mà thu vô lượng kiếp vào một niệm. Ngay trong mỗi cõi như thế, đều hiện ra oai nghi của chư Phật nhiều như số vi trần của cõi Phật. Mỗi oai nghi đều độ chúng sinh nhiều như cát sông Hằng, khiến họ lìa khổ. Cho đến khi hư không và cõi chúng sinh đều hết, vẫn thường không ngừng nghỉ.'"
**** "Này Phật tử! Về việc tu trí tuệ, hãy một lòng lắng nghe, nay ta nói cho ông. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân vì cầu Vô thượng Bồ-đề mà phát tâm muốn chứng tam-muội này, thì người ấy trước hết phải tu trí tuệ, vì tam-muội này nhờ trí tuệ mà đạt được."
**** "Người tu trí tuệ phải xa lìa lời nói dối, lời nói thêu dệt, cùng những việc tán loạn vô ích. Đối với các chúng sinh, tuy khởi lòng đại bi nhưng phải luôn thu giữ tâm, không nhiễm đắm, không tán loạn."
**** "Người ấy đến tinh xá (chùa, nơi người tu ở và hành đạo), chiêm ngưỡng hình tượng Phật được trang nghiêm bằng màu vàng, hoặc đúc bằng vàng ròng, thân tướng đầy đủ. Trong vầng hào quang tròn sau tượng có vô lượng hóa Phật đang nhập tam-muội, ngồi theo thứ lớp. Hóa Phật là những vị Phật do thần lực của Phật biến hiện ra. Người ấy liền đến trước tượng, cúi đầu sát đất lạy dưới chân Phật."
**** "Rồi suy nghĩ như vầy: 'Ta nghe rằng trong mười phương có vô lượng chư Phật hiện đang ở đời, như Phật Nhất Thiết Nghĩa Thành, Phật A-di-đà, Phật Bảo Tràng, Phật A-súc, Phật Tỳ-lô-giá-na, Phật Bảo Nguyệt, Phật Bảo Quang...' Trong các Đức Phật ấy, tùy lòng mình ưa thích, tôn kính vị nào thì đối với vị ấy sinh lòng tin trong sạch lớn lao."
**** "Hãy tưởng hình tượng Phật chính là thân chân thật của Đức Như Lai ấy, cung kính tôn trọng như đang thấy Ngài ngay trước mặt. Nhìn kỹ từ trên xuống dưới, một lòng không tán loạn. Rồi đến chỗ vắng vẻ, ngồi ngay thẳng mà suy tưởng, như thấy Phật hiện ngay trước mặt, cách chừng một tầm tay. Tâm thường buộc niệm vào đó, đừng để quên mất. Nếu lỡ quên mất, lại nên đến xem tượng."
**** "Khi quán tưởng như vậy, hãy sinh lòng tôn trọng, cung kính tột bậc, như chân thân của Phật đang hiện trước mặt mình, thấy rõ ràng minh bạch, không còn coi đó là hình tượng nữa. Quán tưởng là dùng tâm chuyên chú nhìn ngắm, hình dung một đối tượng. Thấy rồi, liền ở chỗ Đức Phật ấy dâng tràng hoa đẹp, hương bột, hương xoa, cung kính đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải, làm đủ mọi cách cúng dường."
**** "Người ấy phải một lòng buộc niệm như thế, thường như thấy Đức Thế Tôn đang đứng trước mặt. Và nghĩ rằng: 'Đức Phật Thế Tôn là bậc thấy hết thảy, nghe hết thảy, biết hết thảy, nên Ngài biết rõ tâm ta.'"
**** "Khi đã quán tưởng kỹ càng, lặp đi lặp lại cho đến khi thấy được thành tựu, lại trở về chỗ vắng, buộc niệm vào hình ảnh Phật trước mặt, không để quên mất. Một lòng siêng tu như thế đủ ba lần bảy ngày (hai mươi mốt ngày). Nếu là người có phước đức, liền thấy Như Lai hiện ra trước mặt. Còn người có nghiệp chướng do đời trước gây ác nên không thấy được, nếu một lòng tinh tấn không lui sụt, không đổi khác, thì cũng sẽ mau được thấy."
**** "Vì sao vậy? Nếu có người vì cầu Vô thượng Bồ-đề mà chuyên tâm tu tập một việc, thì không việc gì không thành. Còn nếu đối với điều mình tu mà nhiều lần nhút nhát lui bước, thì tự mình còn không giải thoát được, huống gì độ thoát cho các chúng sinh khổ não. Nếu gặp được con đường chân chính dẫn mau đến Bồ-đề như thế mà không chịu siêng tu, thì nên biết người ấy chỉ là gánh nặng của mặt đất, tức sống uổng phí, vô ích."
**** "Ví như có người ở trong biển lớn uống một vốc nước, tức là đã uống nước của hết thảy sông ngòi ở cõi Diêm-phù-đề. Diêm-phù-đề là châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sống; nước mọi sông ở đây đều đổ về biển. Bồ-tát cũng như thế. Nếu tu tập được biển Bồ-đề này, tức là đã tu hết thảy các tam-muội, các nhẫn, các địa và các đà-la-ni. Cho nên phải thường siêng tu, không lười biếng, xa lìa sự buông lung, buộc niệm một lòng, quyết làm sao cho tự mình được thấy Phật hiện tiền."
**** "Tu tập như vậy, khi mới thấy Phật, hãy suy nghĩ: 'Đây là Phật thật, hay là hình tượng?' Nếu biết điều mình thấy là Phật thật, thì liền ở trước Phật, quỳ hai gối sát đất, chắp tay cung kính, nhớ nghĩ đến oai đức vô lượng của hết thảy chư Phật ở các chỗ bằng đầu sợi lông trong hư không và trong các hạt bụi. Nghĩ rằng vì lòng đại từ bi mà Ngài đến hiện trước mặt mình."
**** "Rồi liền thưa thỉnh: 'Cúi xin Thế Tôn vì con giảng nói pháp đại tam-muội Cảnh giới không thể nghĩ bàn của Như Lai.' Nếu được nghe hết thảy những gì Như Lai nói, phải tin chắc, đừng sinh nghi ngờ. Ngay tại chỗ ấy liền đạt được tam-muội này."
**** "Nếu vì nghiệp chướng đời trước mà không thể hỏi được, thì nên suy nghĩ rằng hết thảy các pháp đều như huyễn, như ánh nắng gợn, như mắt có màng thấy hoa đốm, như bóng, như hình trong gương, như giấc mộng. Quán xét kỹ như thế thì thấy pháp tính vốn không, vắng lặng. Rồi biết rằng Như Lai thấu suốt hết thảy pháp đều như huyễn, như mộng, nhưng tự tính của Như Lai thì không phải huyễn, không phải mộng. Như hư không, Ngài có thể dùng trí tuệ và lòng bi mà hiện ra trước mặt mình. Tự tính là bản chất vốn có."
**** "Hãy thưa: 'Xin Ngài vì con phóng ánh sáng xanh của lòng đại bi, diệt trừ mọi khổ não.' Khi ấy, Phật liền vì người ấy phóng ánh sáng giữa hai chân mày, tên là Thanh Diệm (Lửa Sáng Xanh). Ánh sáng vừa chiếu đến, các khổ đều tiêu tan. Ngay tại chỗ ngồi, người ấy chứng được Pháp quang minh nhẫn, tức sự an trụ vững chắc trong ánh sáng của chánh pháp, và có thể thấu suốt vô lượng tam-muội. Đến đêm thứ bảy, người ấy mộng thấy Như Lai thọ ký cho mình sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
**** "Nếu biết điều mình thấy là hình tượng, thì nên nghĩ rằng chư Phật và các chúng sinh cũng đều như hình tượng, chỉ tùy theo sự tưởng mà thấy, không có thể tính chân thật. Đã biết Như Lai như huyễn, như hóa hiện, như mộng, như ánh nắng gợn, thì việc tự nhiên thấy Phật hiện tiền như thế cũng giống như trong mộng, không có gì thật để nắm bắt."
**** "Phật không phải sinh mà vẫn sinh, không phải diệt mà vẫn diệt, không phải đi mà vẫn đi, không phải biết bằng thức mà vẫn biết. Không phải pháp hữu vi mà vẫn hiện ra các hành động. Hữu vi là những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt. Không dùng lời nói mà vẫn giảng các pháp."
**** "Phật không phải 'ta', không phải 'mạng sống', không phải 'chúng sinh', không phải 'kẻ được nuôi dưỡng', không phải 'kẻ đi thọ sinh vào các cõi', không phải 'kẻ tưởng', không phải 'kẻ làm', không phải 'kẻ biết', không phải 'kẻ thọ hưởng' (?). Những tên gọi này đều là những cách người đời gán cho một cái 'ta' có thật."
**** "Phật không phải chính là các uẩn, cũng không ở trong các uẩn, mà vẫn chỉ bày các uẩn. Uẩn là năm nhóm yếu tố hợp thành con người: sắc (thân thể vật chất), thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, hình dung), hành (ý chí, tạo tác), thức (sự nhận biết). Cho đến các giới và các xứ cũng như vậy. Giới chỉ mười tám yếu tố của sự nhận biết; xứ chỉ mười hai nơi phát sinh nhận biết, gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng. Hết thảy đều không phải có, cũng không phải không."
**** "Cho nên chư Phật và hết thảy các pháp, chân thật bình đẳng, đều cùng một tướng, như ánh nắng gợn. Hết thảy chúng sinh, chư Phật và các cõi nước đều chỉ do thức và tưởng của tâm mình hiện ra. Các hình sắc sinh ra do thức và tưởng làm duyên, rốt cuộc đều không phải có thật. Duyên là điều kiện giúp cho sự vật phát sinh."
**** "Như Lai đã lìa hết thảy thức và tưởng, cho nên không nên thấy Ngài qua hình sắc. Biết rằng hình tượng mình thấy là theo sự tưởng mà sinh ra, thì cho đến hết thảy chân Phật ở các chỗ bằng đầu sợi lông trong hư không cũng đều như vậy, như hư không, bình đẳng không khác."
**** "Nếu ta phân biệt thì liền thấy Phật; nếu lìa phân biệt thì không thấy gì cả. Tự tâm làm ra Phật, lìa tâm thì không có Phật. Cho đến hết thảy chư Phật trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) cũng như vậy, đều không có gì thật, chỉ nương vào tự tâm."
**** "Bồ-tát nếu biết rõ chư Phật và hết thảy các pháp đều chỉ là do tâm, thì sẽ được nhẫn tùy thuận, tức sự chấp nhận thuận theo chân lý, chưa chứng hẳn nhưng đã không trái với chân lý. Hoặc vị ấy vào được Sơ địa, bậc thứ nhất trong mười bậc của Bồ-tát. Khi bỏ thân này, vị ấy mau sinh về thế giới Diệu Hỉ, cõi nước của Phật A-súc ở phương đông, hoặc sinh vào cõi Phật thanh tịnh Cực Lạc, cõi nước của Phật A-di-đà ở phương tây. Ở đó vị ấy thường thấy Như Lai, được gần gũi hầu hạ và cúng dường."
**** Bấy giờ Bồ-tát Đức Tạng lại bạch Bồ-tát Phổ Hiền: "Nếu có chúng sinh nghe pháp môn này, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, giảng giải, biên chép, thì được bao nhiêu phước?"
**** Bồ-tát Phổ Hiền nói: "Này Phật tử, hãy lắng nghe! Giả sử có người dẫn dắt được hết thảy chúng sinh trong ba cõi, khiến họ thoát khỏi sinh tử, chứng quả A-la-hán. Ba cõi là cõi Dục (cõi còn ham muốn), cõi Sắc (cõi còn hình chất vi tế), cõi Vô Sắc (cõi không còn hình chất); đó là toàn bộ nơi chúng sinh luân hồi. A-la-hán là bậc đã dứt hết phiền não, thoát khỏi luân hồi."
**** "Người ấy lại đối với mỗi vị A-la-hán, suốt trăm kiếp, đem y phục, đồ nằm, thức ăn uống, thuốc thang thượng hạng của cõi trời mà cúng dường đủ thứ. Sau khi các vị ấy nhập Bát-niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, tức khi qua đời), người ấy lại vì mỗi vị dựng một ngôi tháp bằng bảy thứ báu, cung kính cúng dường."
**** "Lại giả sử có người trong một trăm kiếp giữ giới cấm trong sạch, hoặc tu nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định. Những người ấy tuy được vô lượng phước, nhưng vẫn không bằng người nghe pháp môn này mà tôn trọng, tin nhận, không sinh lòng chê bai. Phước của người này hơn hẳn những người kia, và người này mau thành Chánh Giác."
**** Khi ấy, vô lượng chư Phật ở hết thảy cõi nước trong mười phương đều tự hiện thân, khen Bồ-tát Phổ Hiền rằng: "Lành thay, lành thay! Này Phật tử, đúng như lời ông nói."
**** Lúc ấy, Đức Như Lai Thích-ca Mâu-ni từ miệng phóng ra ánh sáng vô lượng màu, chiếu khắp ba cõi. Trời mưa đủ loại hoa. Các thứ âm nhạc vi diệu không ai tấu mà tự vang lên. Mặt đất rung động nhẹ. Từ trong ánh sáng, Ngài nói kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) rằng:
**** Nếu nghe pháp này tâm thanh tịnh, sẽ được các địa, các định và các đà-la-ni,
**** Được giới, nhẫn, sự tự tại và sức thần thông, mau chứng quả Bồ-đề vô thượng của Phật,
**** Chuyển bánh xe pháp vi diệu xưa nay chưa từng có, cũng như các bậc Đại Tiên (chư Phật) thời quá khứ.
**** Trong một niệm thu nhiếp nhiều kiếp, trong một hạt bụi hiện khắp vô lượng cõi.
**** Vô lượng chúng sinh chìm đắm trong ba cõi, bị các khổ não thường xuyên bức bách,
**** Bị tà kiến (cái thấy sai lầm) trói buộc, lạc mất chánh đạo, thì trong từng niệm đều khiến họ được giải thoát.
**** Bồ-tát Phổ Hiền đã chứng pháp môn này từ lâu. Khi Ngài giảng cho đại chúng, có ức nghìn chư thiên và loài người vượt qua hết thảy khổ, đều được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, tức không bao giờ còn lui sụt trên con đường đến giác ngộ tối thượng. Bồ-tát Đức Tạng, cùng hết thảy chúng Bồ-tát trong hội, và trời, rồng, a-tu-la... trong thế gian, thảy đều vô cùng hoan hỉ, tin nhận và vâng làm theo.
**** Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bất Tư Nghị Cảnh Giới.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video