Thiên 1 — Kinh Đại thừa trên đỉnh núi Già Da (toàn văn)

 # Kinh Đại thừa Già-da sơn đỉnh (Kinh Đại thừa giảng trên đỉnh núi Già-da)

 Kinh Đại thừa Già-da sơn đỉnh (Đại thừa: "cỗ xe lớn", dòng Phật giáo chủ trương tu hành để tự mình giác ngộ và cứu độ mọi chúng sinh; Già-da: tức Gaya, vùng đất ở Ấn Độ, gần nơi đức Phật thành đạo)

 Đời Đường, Bồ-đề-lưu-chí dịch (Bồ-đề-lưu-chí: vị tăng người Ấn Độ sang Trung Quốc dịch kinh thời nhà Đường).

 Kinh Đại thừa Già-da sơn đỉnh

 Tam tạng (danh hiệu tôn xưng vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (tức Ấn Độ) đời Đại Đường là Bồ-đề-lưu-chí dịch.

 Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Bà-già-bà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được đời tôn kính) ở tại tinh xá (ngôi nhà tu hành của các vị tăng) trên đỉnh núi thành Già-da, cùng với chúng đại tỳ-kheo (các vị tăng xuất gia đã thọ giới đầy đủ) một nghìn người. Những vị này trước kia đều là phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) để tóc dài. Tất cả đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh trong vòng sinh tử): các lậu (phiền não, ví như chỗ rỉ chảy làm tâm ô nhiễm, khiến trôi lăn trong sinh tử) đã hết, việc cần làm đã làm xong; đã buông bỏ mọi gánh nặng, đạt được lợi ích chân thật cho chính mình; đã dứt hết hữu kết (những trói buộc khiến còn phải tái sinh trong các cõi), hiểu biết đúng đắn mà được giải thoát; tâm được tự tại, đã đến bờ bên kia (tức Niết-bàn, chỗ vượt khỏi mọi khổ đau). Lại cùng với vô số chúng Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, tức Bồ-tát lớn).

 Bấy giờ, đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) thành Chánh giác (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, tức là thành Phật) chưa được bao ngày. Ngài lặng lẽ ngồi yên, nhập vào tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ không tán loạn), quán sát pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng, xét theo bản tính chân thật của chúng), rồi nghĩ thế này: "Ta đã chứng bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn của Phật), đã được trí tuệ của bậc thánh, đã làm xong việc cần làm, đã buông bỏ mọi gánh nặng, đã ra khỏi cánh đồng hoang sinh tử, đã lìa bỏ vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật) mà được ánh sáng trí tuệ, đã nhổ mũi tên độc (tức phiền não), đã dứt hết khát ái (lòng ham muốn khao khát như người khát nước), đã chứng pháp giới, đã đánh trống pháp, đã thổi tù và pháp, đã dựng cờ pháp (những hình ảnh ví với việc truyền bá giáo pháp vang khắp nơi, thắng mọi tà thuyết), đã lìa bỏ con mắt sinh tử mà nói về con mắt pháp (con mắt trí tuệ thấy rõ chân lý), đã đóng các đường ác (những cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) mà mở các đường lành, đã bỏ những thứ chẳng phải ruộng mà chỉ ra các ruộng phúc (những đối tượng mà khi cúng dường, giúp đỡ thì sinh ra phúc đức, như gieo hạt trên ruộng tốt)."

 "Nay ta xét kỹ những pháp như vậy: ai là người đang chứng, đã chứng, sẽ chứng? Là thân chứng chăng? Hay là tâm chứng? Nếu thân chứng thì thân vốn trơ lì, không biết không nghĩ, giống như cỏ cây, tường vách, ngói đá; do tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành mọi vật chất) và cha mẹ sinh ra, là thứ vô thường (không tồn tại mãi), hư hoại, tan rã; ắt phải nhờ vào việc xoa dầu tắm rửa, áo mặc, cơm ăn… mới tồn tại được. Nếu tâm chứng thì tâm như huyễn hóa, không tướng không hình, không có chỗ nương tựa, không có chỗ dung chứa."

 "Lại nữa, bồ-đề (?) chỉ là theo thế gian mà đặt ra tên gọi, không có âm thanh, không có hình sắc, không có gì thành tựu thật sự, không có tướng trạng, không đến không đi, không ra không vào, vượt khỏi tam giới (ba cõi: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới — toàn bộ thế giới nơi chúng sinh còn luân hồi), không có nơi chốn, không thể thấy nghe, không thể nhớ nghĩ, lìa khỏi chỗ phan duyên (tâm bám víu vào đối tượng), chẳng phải là cảnh của hý luận (những lời bàn luận suông, phân biệt vô ích), không có chỗ để vào, không có văn tự, không thể lay động, không thể đặt để, dứt hết mọi con đường ngôn ngữ. Vậy mà nói đang chứng, đã chứng, sẽ chứng, thì chỉ là danh tự, là sự phân biệt hư vọng mà thôi. Nó không sinh, không khởi, không có thể tính (bản chất riêng biệt), không thể nắm lấy, không thể nói ra, không thể yêu đắm. Trong đó thật không có ai đã thành Chánh giác, đang thành Chánh giác hay sẽ thành Chánh giác. Nếu có thể không chứng, không thành như thế, mới được gọi là thành Chánh giác. Vì sao? Vì bồ-đề lìa khỏi mọi tướng biến động."

 Bấy giờ, Bồ-tát Ma-ha-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) biết điều Phật đang nghĩ, liền thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu bồ-đề có tướng như thế, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân (những người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) đã phát tâm bồ-đề (phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) nên an trụ thế nào?" Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, tướng của bồ-đề thế nào thì nên an trụ như thế." Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, thế nào là tướng bồ-đề?" Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, tướng bồ-đề là một mình vượt khỏi ba cõi; tuy theo thế tục mà có tên gọi, nhưng xa lìa mọi âm thanh, lời nói. Các vị Bồ-tát phát tâm hướng tới bồ-đề, thì ngay từ lúc mới phát tâm đã không có chỗ nào để hướng tới. Vì vậy, Văn-thù-sư-lợi, các thiện nam tử, thiện nữ nhân nên dùng cái tâm xa lìa sự phát tâm hướng tới mà an trụ nơi bồ-đề. Văn-thù-sư-lợi, nếu các Bồ-tát có thể phát tâm hướng tới cái không có chỗ hướng tới, thì đó chính là con đường hướng về bồ-đề."

 "Văn-thù-sư-lợi, hướng tới chỗ không có tự tính (không có bản chất riêng tồn tại độc lập), đó là hướng về bồ-đề. Hướng tới chỗ không có nơi chốn, đó là hướng về bồ-đề. Hướng tới pháp giới tính (bản tính chân thật của mọi pháp), đó là hướng về bồ-đề. Hướng tới chỗ không chấp trước vào bất cứ pháp nào, đó là hướng về bồ-đề. Hướng tới thực tế (chân lý tối hậu, bản chất thật của mọi vật) không sai khác, đó là hướng về bồ-đề. Hướng tới chỗ như hình trong gương, như bóng trong ánh sáng, như trăng dưới nước, như ảo ảnh hơi nóng lúc trời nắng, đó là hướng về bồ-đề."

 Bấy giờ trong chúng hội có một vị thiên tử (con trời, tức một vị thần ở cõi trời) tên là Tịnh Nguyệt Uy Quang, thưa với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: "Thưa Đại sĩ (cách gọi tôn kính dành cho Bồ-tát), các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu tập hạnh gì, và nương vào đâu mà tu?" Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiên tử, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát tu hạnh đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu mọi chúng sinh ra khỏi khổ đau), nương nơi tất cả chúng sinh mà tu." Thiên tử Tịnh Nguyệt lại hỏi: "Lòng đại bi của Bồ-tát nương vào tâm gì mà khởi lên?" Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp: "Lòng đại bi của Bồ-tát nương vào tâm không dối trá, không xu nịnh mà khởi lên." Lại hỏi: "Tâm không dối trá xu nịnh nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Tâm không dối trá xu nịnh nương vào tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh mà khởi lên." Lại hỏi: "Tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào tâm thâm nhập pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) chẳng phải một cũng chẳng phải khác mà khởi lên." Lại hỏi: "Tâm thâm nhập pháp tính chẳng một chẳng khác nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào tâm tin sâu xa mà khởi lên." Lại hỏi: "Tâm tin sâu xa nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào tâm bồ-đề mà khởi lên." Lại hỏi: "Tâm bồ-đề nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà khởi lên." Lại hỏi: "Sáu ba-la-mật nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào phương tiện tuệ (trí tuệ khéo léo, biết dùng cách thích hợp để giáo hóa và tu hành) mà khởi lên." Lại hỏi: "Phương tiện tuệ nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào sự không phóng dật (không buông lung, luôn chuyên cần, cẩn trọng) mà khởi lên." Lại hỏi: "Sự không phóng dật nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào ba thứ tịnh hạnh (hạnh trong sạch của thân, miệng và ý) mà khởi lên." Lại hỏi: "Ba thứ tịnh hạnh nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào thập thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến) mà khởi lên." Lại hỏi: "Thập thiện nghiệp đạo nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào việc giữ giới luật trong sạch mà khởi lên." Lại hỏi: "Việc giữ giới trong sạch nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào sự suy xét đúng theo lẽ thật mà khởi lên." Lại hỏi: "Sự suy xét đúng lẽ thật nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Nương vào tâm quán sát mà khởi lên." Lại hỏi: "Tâm quán sát nương vào đâu mà khởi lên?" Đáp: "Từ sự ghi nhớ không quên mà khởi lên."

 Bấy giờ thiên tử Tịnh Nguyệt Uy Quang lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: "Thưa Đại sĩ, các vị Bồ-tát phát tâm bồ-đề có tất cả mấy loại, xét về nhân và quả mà được thành tựu?" Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiên tử, các vị Bồ-tát phát tâm bồ-đề có tất cả bốn loại, xét về nhân và quả mà được thành tựu. Bốn loại ấy là gì? Một là sơ phát tâm (lần phát tâm đầu tiên). Hai là phát tâm ở giai vị giải hành trụ (giai đoạn hiểu rõ giáo pháp và bắt đầu thực hành). Ba là phát tâm bất thoái chuyển (giai đoạn không còn thoái lui trên con đường tu). Bốn là phát tâm nhất sinh bổ xứ (giai đoạn chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế thừa ngôi vị của Phật). Nên biết: sơ phát tâm là nhân của giai vị giải hành trụ; phát tâm giải hành trụ là nhân của bất thoái chuyển; phát tâm bất thoái chuyển là nhân của nhất sinh bổ xứ; phát tâm nhất sinh bổ xứ là nhân của nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả, tức trí tuệ của Phật). Lại nữa, thiên tử, nên biết: sơ phát tâm như gieo hạt giống xuống ruộng; phát tâm giải hành trụ như mầm dần dần lớn lên; phát tâm bất thoái chuyển như cành, lá, hoa, quả lần lượt mọc ra; phát tâm nhất sinh bổ xứ như quả chín."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất như người đóng xe trước hết gom góp gỗ. Lần phát tâm thứ hai như có gỗ rồi thì đẽo gọt từng thứ cho sạch đẹp. Lần phát tâm thứ ba như người thợ ấy đóng xong chiếc xe. Lần phát tâm thứ tư như dùng chiếc xe ấy chở vật nặng đi xa."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất giống như trăng đầu tháng. Lần phát tâm thứ hai như trăng đêm mùng năm đến đêm mùng bảy. Lần phát tâm thứ ba như trăng đêm mùng mười. Lần phát tâm thứ tư như trăng đêm mười bốn. Nên biết trí tuệ của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) giống như trăng sáng đêm rằm, mọi ánh sáng và màu sắc đều tròn đầy."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất vượt qua Thanh văn địa (địa vị của những người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình). Lần phát tâm thứ hai vượt qua Bích-chi Phật địa (địa vị của bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không nhờ thầy dạy, và không giáo hóa người khác). Lần phát tâm thứ ba vượt qua bất định địa (giai vị chưa vững chắc, còn có thể thoái lui). Lần phát tâm thứ tư an trụ ở quyết định địa (giai vị chắc chắn sẽ thành Phật)."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất ví như người mới học chữ cái. Lần phát tâm thứ hai như người học ấy dần dần hiểu cách phân tích. Lần phát tâm thứ ba như học đã lâu, giỏi tính toán. Lần phát tâm thứ tư như học đã thành thục, thông suốt các bộ luận."

 "Lại nữa, thiên tử, ở lần phát tâm thứ nhất, Bồ-tát trụ nơi nhân (hạt giống ban đầu). Ở lần phát tâm thứ hai, Bồ-tát trụ nơi trí. Ở lần phát tâm thứ ba, Bồ-tát trụ nơi đoạn (sự dứt trừ phiền não). Ở lần phát tâm thứ tư, Bồ-tát trụ nơi quả (kết quả tu chứng)."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất thuộc về nhân. Lần phát tâm thứ hai thuộc về trí. Lần phát tâm thứ ba thuộc về đoạn. Lần phát tâm thứ tư thuộc về quả."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất từ nhân mà khởi. Lần phát tâm thứ hai từ trí mà khởi. Lần phát tâm thứ ba từ đoạn mà khởi. Lần phát tâm thứ tư từ quả mà khởi."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất là phần khác biệt về nhân. Lần phát tâm thứ hai là phần khác biệt về trí. Lần phát tâm thứ ba là phần khác biệt về đoạn. Lần phát tâm thứ tư là phần khác biệt về quả."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất như đi hái gom các vị thuốc. Lần phát tâm thứ hai như phân biệt tính chất từng vị thuốc. Lần phát tâm thứ ba như tùy theo bệnh mà phối thuốc. Lần phát tâm thứ tư như uống thuốc mà khỏi bệnh."

 "Lại nữa, thiên tử, lần phát tâm thứ nhất là được sinh vào nhà Pháp vương (vua của giáo pháp, tức Phật). Lần phát tâm thứ hai là học phép tắc của Pháp vương. Lần phát tâm thứ ba là học đã hiểu rõ. Lần phát tâm thứ tư là học đã được tự tại."

 Bấy giờ trong hội có một vị thiên tử tên là Quyết Định Quang Minh, thưa với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: "Thưa Đại sĩ, thế nào là con đường nhanh chóng của Bồ-tát Ma-ha-tát, mà các vị Bồ-tát Ma-ha-tát đi trên con đường ấy thì mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật)?" Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiên tử, con đường nhanh chóng của Bồ-tát Ma-ha-tát có hai loại; các vị Bồ-tát Ma-ha-tát đi trên con đường này thì mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Hai loại ấy là gì? Một là phương tiện đạo (con đường dùng các cách khéo léo để tu hành và giáo hóa chúng sinh). Hai là bát-nhã đạo (con đường của trí tuệ thấu suốt bản tính rỗng không của mọi pháp)."

 "Phương tiện đạo thì thu gom mọi pháp lành; bát-nhã đạo thì hiểu rõ và phân biệt lựa chọn. Phương tiện đạo thì không bỏ chúng sinh; bát-nhã đạo thì buông bỏ được mọi pháp. Phương tiện đạo thì biết các pháp hòa hợp; bát-nhã đạo thì biết các pháp không hòa hợp. Phương tiện đạo thì có thể làm nhân duyên; bát-nhã đạo thì có thể đạt đến tịch diệt (sự vắng lặng, dứt sạch phiền não, tức Niết-bàn). Phương tiện đạo thì biết được tướng sai khác của các pháp; bát-nhã đạo thì biết được lẽ không sai khác của pháp giới. Phương tiện đạo thì có thể trang nghiêm đầy đủ các cõi Phật; bát-nhã đạo thì biết các cõi Phật đều bình đẳng. Phương tiện đạo thì biết căn hạnh (căn cơ và tính nết, hành vi) của chúng sinh không giống nhau; bát-nhã đạo thì biết căn hạnh vốn rỗng không, chẳng có gì. Phương tiện đạo khiến các Bồ-tát đi đến đạo tràng (nơi thành đạo); bát-nhã đạo khiến Bồ-tát đạt đến chỗ không có gì để giác biết (?)."

 "Thiên tử, Bồ-tát Ma-ha-tát lại có hai loại đường nhanh chóng. Hai loại ấy là gì? Một là tư lương đạo (con đường tích lũy hành trang công đức và trí tuệ, như người đi xa chuẩn bị lương thực). Hai là quyết trạch đạo (con đường dùng trí tuệ xét đoán, quyết định đúng chân lý). Tư lương đạo là năm ba-la-mật như bố thí…; quyết trạch đạo là bát-nhã ba-la-mật (sự hoàn thiện về trí tuệ, đưa người sang bờ giác). Về hữu trước đạo và vô trước đạo (con đường còn bám chấp và con đường không bám chấp), hữu lậu đạo và vô lậu đạo (con đường còn phiền não và con đường đã sạch phiền não), đều nói như thế. Lại có hai loại đường nhanh chóng. Hai loại ấy là gì? Một là hữu lượng đạo (con đường có giới hạn), hai là vô lượng đạo (con đường không giới hạn). Hữu lượng đạo là giai vị còn có tướng (còn nương vào hình tướng, khái niệm); vô lượng đạo là giai vị vô tướng (không còn nương vào hình tướng). Lại có hai loại đường nhanh chóng, đó là trí đạo và đoạn đạo. Trí đạo là từ Sơ địa đến Đệ thất địa; đoạn đạo là từ Đệ bát địa đến Đệ thập địa (địa: mười giai vị tu chứng của Bồ-tát, từ thấp lên cao)."

 Bấy giờ trong hội có một vị Bồ-tát tên là Dũng Tu Trí Tín, thưa với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi: "Thưa Đại sĩ, thế nào là cái nghĩa mà Bồ-tát Ma-ha-tát cần biết? Thế nào là cái trí mà Bồ-tát Ma-ha-tát cần tu?" Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiện nam tử, nghĩa thì không phải hòa hợp, trí thì là hòa hợp." Bồ-tát Dũng Tu Trí Tín hỏi: "Thưa Đại sĩ, vì lẽ gì mà nghĩa không phải hòa hợp, còn trí là hòa hợp?" Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiện nam tử, nghĩa là vô vi (không do tạo tác mà có, không sinh không diệt); vô vi thì chẳng phải là nghĩa (?). Trong cái chẳng phải nghĩa ấy không có pháp nào hoặc hòa hợp, hoặc không hòa hợp. Nghĩa là không biến đổi, không thành tựu thật sự, không thể nắm lấy, không thể buông bỏ — đều nói như thế. Thiện nam tử, trí gọi là đạo; đạo hòa hợp với tâm, chứ chẳng phải không hòa hợp."

 "Lại nữa, thiện nam tử, trí chỉ là hòa hợp, chẳng phải không hòa hợp." Bồ-tát Dũng Tu Trí Tín hỏi: "Thưa Đại sĩ, vì nhân duyên gì mà trí chỉ là hòa hợp, chẳng phải không hòa hợp?" Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiện nam tử, trí khéo quán sát uẩn, xứ, giới (uẩn: năm nhóm hợp thành con người là thân xác, cảm thọ, tri giác, ý chí tạo tác và nhận thức; xứ: mười hai chỗ gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng; giới: mười tám giới gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), khéo quán sát pháp duyên khởi (lẽ mọi vật đều do nhân duyên nương nhau mà sinh ra), khéo quán sát xứ phi xứ (điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ, tức biết rõ việc gì có thể xảy ra, việc gì không thể). Vì thế mà trí chỉ là hòa hợp, chẳng phải không hòa hợp."

 "Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát có mười loại trí. Mười loại ấy là gì? Một là trí về nhân. Hai là trí về quả. Ba là trí về nghĩa. Bốn là trí về phương tiện. Năm là trí bát-nhã. Sáu là trí về nhiếp (các phép thu phục, gom giữ chúng sinh). Bảy là trí về ba-la-mật. Tám là trí đại bi. Chín là trí giáo hóa chúng sinh. Mười là trí không bám chấp vào bất cứ pháp nào. Thiện nam tử, đó gọi là mười loại trí của Bồ-tát Ma-ha-tát."

 "Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát có mười loại phát khởi. Mười loại ấy là gì? Một là phát khởi nơi thân, vì muốn làm trong sạch thân nghiệp (những hành động của thân) cho tất cả chúng sinh. Hai là phát khởi nơi miệng, vì muốn làm trong sạch khẩu nghiệp (những việc làm bằng lời nói) cho tất cả chúng sinh. Ba là phát khởi nơi tâm, vì muốn làm trong sạch ý nghiệp (những việc làm bằng ý nghĩ) cho tất cả chúng sinh. Bốn là phát khởi bên trong, vì đối với tất cả chúng sinh không có gì nắm giữ, bám chấp. Năm là phát khởi bên ngoài, vì đối với tất cả chúng sinh đều thực hành hạnh bình đẳng. Sáu là phát khởi nơi trí, vì tu tập mọi trí tuệ của Phật. Bảy là phát khởi nơi cõi nước, vì thị hiện sự trang nghiêm bằng công đức của tất cả cõi Phật. Tám là phát khởi nơi việc giáo hóa chúng sinh, vì biết rõ bệnh phiền não và thuốc chữa. Chín là phát khởi chân thật, vì có thể làm thành tựu quyết định tụ (nhóm chúng sinh chắc chắn đi đến giác ngộ). Mười là phát khởi đầy đủ trí vô vi, vì đối với cả ba cõi tâm không bám chấp. Thiện nam tử, đó gọi là mười loại phát khởi của Bồ-tát Ma-ha-tát."

 "Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát có mười loại hạnh. Mười loại ấy là gì? Một là hạnh ba-la-mật. Hai là hạnh thu phục chúng sinh. Ba là hạnh bát-nhã. Bốn là hạnh phương tiện. Năm là hạnh đại bi. Sáu là hạnh tìm cầu tư lương cho tuệ. Bảy là hạnh tìm cầu tư lương cho trí. Tám là hạnh tín tâm trong sạch. Chín là hạnh thâm nhập các đế (chân lý, như Bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ và con đường dứt khổ). Mười là hạnh không phân biệt cảnh đáng yêu hay đáng ghét. Thiện nam tử, đó gọi là mười loại hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát."

 "Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát có mười phép quán vô tận (phép quán xét không cùng tận). Mười phép ấy là gì? Một là quán vô tận về thân. Hai là quán vô tận về sự việc. Ba là quán vô tận về pháp. Bốn là quán vô tận về ái (lòng tham luyến). Năm là quán vô tận về kiến (các quan điểm, nhất là các quan điểm sai lầm). Sáu là quán vô tận về tư lương. Bảy là quán vô tận về thủ (sự chấp giữ). Tám là quán vô tận về sự không bám chấp. Chín là quán vô tận về tương ưng (sự tương hợp, gắn kết). Mười là quán vô tận về tự tính của thức nơi đạo tràng (?). Thiện nam tử, đó gọi là mười phép quán vô tận của Bồ-tát Ma-ha-tát."

 "Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát có mười loại hạnh điều phục (chế ngự, uốn nắn cho thuần). Mười loại ấy là gì? Một là hạnh điều phục keo kiệt và ganh ghét, vì bố thí như mưa. Hai là hạnh điều phục sự phạm giới, vì ba nghiệp (thân, miệng, ý) trong sạch. Ba là hạnh điều phục giận dữ, vì tu tập tâm từ (lòng thương, mong cho chúng sinh được vui). Bốn là hạnh điều phục lười biếng, vì cầu pháp không biết mỏi. Năm là hạnh điều phục điều bất thiện, vì đạt được thiền định, giải thoát và thần thông. Sáu là hạnh điều phục vô minh, vì sinh ra tư lương của trí tuệ khéo léo, quyết định. Bảy là hạnh điều phục các phiền não, vì làm tròn đầy tư lương của nhất thiết trí. Tám là hạnh điều phục điên đảo (sự thấy biết trái ngược với sự thật, như cho cái vô thường là thường còn), vì sinh ra con đường tư lương chân thật không điên đảo. Chín là hạnh điều phục sự không tự tại, vì được tự tại dù đúng thời hay không đúng thời. Mười là hạnh điều phục sự chấp ngã (bám chấp vào một cái 'tôi' có thật), vì quán sát các pháp đều vô ngã (không có cái 'tôi' thường còn, độc lập). Thiện nam tử, đó gọi là mười loại hạnh điều phục của Bồ-tát Ma-ha-tát."

 "Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát có mười loại địa vị tịch tĩnh (vắng lặng, yên tĩnh). Mười loại ấy là gì? Một là địa vị tịch tĩnh của thân, vì xa lìa ba loại nghiệp bất thiện của thân (giết hại, trộm cắp, tà dâm). Hai là địa vị tịch tĩnh của miệng, vì làm trong sạch bốn loại khẩu nghiệp (nói dối, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt). Ba là địa vị tịch tĩnh của tâm, vì vĩnh viễn bỏ ba loại ác hạnh của ý (tham lam, giận dữ, si mê). Bốn là địa vị tịch tĩnh bên trong, vì không bám chấp vào chính thân mình. Năm là địa vị tịch tĩnh bên ngoài, vì không bám chấp vào bất cứ pháp nào. Sáu là địa vị tịch tĩnh của tư lương trí, vì không bám chấp vào con đường mình đang đi. Bảy là địa vị tịch tĩnh không tự cao, vì quán sát tự tính của trí tuệ bậc thánh. Tám là địa vị tịch tĩnh của thần thông đến tận cùng giới hạn, vì sinh ra bát-nhã ba-la-mật. Chín là địa vị tịch tĩnh dứt hý luận, vì không lừa dối bất cứ chúng sinh nào. Mười là địa vị tịch tĩnh không luyến tiếc thân tâm, vì đem lòng đại bi giáo hóa chúng sinh. Thiện nam tử, đó gọi là mười loại địa vị tịch tĩnh của Bồ-tát Ma-ha-tát."

 "Lại nữa, thiện nam tử, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành đúng như thật thì có thể đạt được bồ-đề; không thực hành đúng như thật thì không thể đạt được. Thực hành đúng như thật là nói thế nào thì làm đúng như thế. Không thực hành đúng như thật là chỉ có lời nói, không thể tin nhận, không thể tu tập. Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát có hai loại thực hành như thật. Hai loại ấy là gì? Một là thực hành như thật về đạo. Hai là thực hành như thật về đoạn. Thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát lại có hai loại thực hành như thật. Hai loại ấy là gì? Một là thực hành như thật trong việc tự điều phục mình. Hai là thực hành như thật trong việc giáo hóa chúng sinh. Thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát lại có hai loại thực hành như thật. Hai loại ấy là gì? Một là thực hành như thật bằng trí hữu công dụng (trí còn phải cố gắng, dụng công). Hai là thực hành như thật bằng trí vô công dụng (trí tự nhiên vận hành, không cần cố gắng). Thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát lại có hai loại thực hành như thật. Hai loại ấy là gì? Một là thực hành như thật trong việc khéo thiết lập các địa. Hai là thực hành như thật trong việc khéo quán sát các địa không có sai khác. Thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát lại có hai loại thực hành như thật. Hai loại ấy là gì? Một là thực hành như thật trong việc khéo xa lìa lỗi lầm của các địa. Hai là thực hành như thật trong việc khéo làm tròn đầy công đức của các địa. Thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát lại có hai loại thực hành như thật. Hai loại ấy là gì? Một là thực hành như thật trong việc khéo nói về địa Thanh văn và địa Bích-chi Phật. Hai là thực hành như thật trong việc khéo nói về pháp bất thoái chuyển của bồ-đề chư Phật. Thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát có vô lượng vô biên pháp thực hành như thật như vậy. Nếu ai có thể thực hành như thật như thế, nên biết người ấy không lâu sẽ chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát nên siêng năng tu học."

 Bấy giờ đức Thế Tôn khen Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi rằng: "Lành thay, lành thay! Văn-thù-sư-lợi, ông đã nói những lời này thật hay."

 Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Ma-ha-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Ma-ha-tát Dũng Tu Trí Tín, thiên tử Tịnh Nguyệt Uy Quang, thiên tử Quyết Định Quang Minh, cùng các chúng hội khác gồm trời, người, A-tu-la (loài thần có phúc lớn gần như chư thiên nhưng tính hay nóng giận, hiếu chiến) và mọi loài trong thế gian, đều rất vui mừng, tin nhận và vâng làm.

 Kinh Đại thừa Già-da sơn đỉnh

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video