Kinh Phật (bậc giác ngộ hoàn toàn, ở đây là Phật Thích-ca Mâu-ni) nói về việc tiên nhân (người tu theo lối ẩn sĩ khổ hạnh ở Ấn Độ thời xưa, thường có thần thông) Đại Uy Đăng Quang (tên riêng, nghĩa là "ánh sáng ngọn đèn oai nghi lớn") hỏi những điều còn ngờ
Kinh Phật nói về việc tiên nhân Đại Uy Đăng Quang hỏi những điều còn ngờ, một quyển
Kinh dịch lại, nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (Đại thừa: "cỗ xe lớn", truyền thống Phật giáo chủ trương tự giác ngộ và cứu độ mọi chúng sinh; năm bộ lớn là năm nhóm kinh chính của Đại thừa trong Đại Tạng Kinh: Bát-nhã, Bảo Tích, Đại Tập, Hoa Nghiêm, Niết-bàn)
Kinh Phật nói về việc tiên nhân Đại Uy Đăng Quang hỏi những điều còn ngờ, một quyển
Đời Tùy (triều đại Trung Quốc, năm 581–618), Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh – lời Phật dạy, Luật – giới luật, Luận – sách bàn giải) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa cùng những người khác dịch
Kinh Phật nói về việc tiên nhân Đại Uy Đăng Quang hỏi những điều còn ngờ
Tôi nghe như thế này (câu mở đầu quen thuộc của kinh Phật, do người ghi nhớ lời Phật thuật lại). Một thời, đức Bà-già-bà (âm tiếng Phạn Bhagavat, tức Thế Tôn – bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) ở thành Già-da (thành Gaya, miền Bắc Ấn Độ, gần nơi Phật giác ngộ). Ngài thành đạo (giác ngộ, thành Phật) chưa lâu, đang ở cùng toàn thể đại chúng các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thụ đủ giới). Trong số ấy có người đã chứng được quả thứ nhất, có người quả thứ hai, quả thứ ba, quả thứ tư (bốn quả vị tu chứng của hàng đệ tử nghe pháp: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán); tùy theo quả đã chứng, công đức của họ đều trong sáng thanh tịnh.
Lại có chín mươi chín ức (ức: một đơn vị số rất lớn) vị Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh), và hai mươi tám ức chư thiên (các vị thần sống ở các cõi trời). Lại có vô số tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ theo Phật, sống tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia), cùng sáu vạn lực sĩ và mười hai ức Ni-kiền tử (tu sĩ phái Ni-kiền, tức đạo Kỳ-na ở Ấn Độ, chủ trương khổ hạnh, có người tu lõa thể). Lại có tám vạn bốn nghìn tiên nhân ngũ thông (ẩn sĩ đã đắc năm phép thần thông: biến hóa đi lại tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước). Lại có năm trăm người ngoại đạo (người tu theo các đạo ngoài đạo Phật), ai nấy lấy tro bôi khắp người, phanh ngực để trần, thịt tiêu mỡ cạn, chỉ còn da bọc xương, lưng gù cong khom, tóc tự bện búi lại (?), mặc áo bằng vỏ cây, tay cầm bình lọ, đi khắp nơi tìm người để tranh luận, bàn nghĩa lý.
Bấy giờ đức Thế Tôn như núi Tu-di (ngọn núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) đứng giữa các dãy Hắc sơn (những dãy núi thấp màu tối bao quanh), ánh sáng rực rỡ, oai đức không ai sánh bằng. Đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến) Thế Tôn cũng như vậy, giữa các tiên nhân Ngài là bậc nhất. Lại như con voi trắng sáu ngà trong sạch, một mình đứng giữa bầy dê trắng; như vầng trăng đêm sáng tỏ che lấp ánh của bầy đom đóm; như hoa mạn-đà (một loài hoa trời quý, thơm đẹp) mọc giữa bãi lau sậy; như chim kim sí (chim cánh vàng, chúa loài chim trong thần thoại Ấn Độ) đứng giữa bầy quạ. Thế Tôn ở giữa các tiên nhân cũng như thế, oai đức chiếu sáng càng thêm vượt trội.
Bấy giờ Thế Tôn liền nhập tam-muội Bảo Xá (tam-muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ; "Bảo Xá" là tên riêng của loại định này, nghĩa là "ngôi nhà báu"), hiện vô lượng thần thông, phóng ánh sáng trong sạch khắp nơi, toàn thân sáng rực; ánh sáng ấy quấn quanh hai bên trái phải thân Ngài, đan xen vào nhau. Từ thân Ngài lại hiện ra vô lượng ức thân hóa Phật (thân Phật do thần lực biến hiện ra); mỗi thân hóa Phật lại hiện ra vô lượng ức hóa Phật nữa. Từ thân Ngài lại hiện ra vô lượng ức thân Bồ-tát, vô lượng thân Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), vô lượng thân Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên), vô lượng thân Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương), vô lượng trăm nghìn thân A-la-hán (bậc tu hành đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử), vô lượng trăm nghìn thân tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, vô lượng thân đại Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp cai trị khắp thiên hạ, có bánh xe báu dẫn đường), vô lượng thân tiểu Chuyển luân vương, vô lượng thân các vua nhỏ rải rác khắp nơi như hạt thóc vãi, vô lượng thân người ở vùng biên địa trong các châu ở biển Đông, vô lượng thân người ở khắp các xứ như Nam Thiên Trúc (miền Nam Ấn Độ), vô lượng thân người thuộc dòng họ lớn Sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ), các Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, người lo việc tế lễ), các trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) giàu lớn. Đủ các loại hình dạng, đủ các kiểu y phục, đủ các thứ tiếng nói như thế, cùng tất cả các cõi trời, tất cả đều từ thân Như Lai hiện ra.
Bấy giờ toàn thể đại chúng ai nấy đều sinh lòng ngờ, cùng nhìn nhau. Khi ấy các Bồ-tát đều rất vui mừng, rải mưa châu báu và các đồ cúng dường, cho đến chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức), cúng dường như thế. Thế Tôn hiện điềm lành ấy xong, xuất khỏi tam-muội Bảo Xá. Xuất định rồi, Ngài như sư tử chúa vươn mình ngoái nhìn, nhìn khắp mười phương (tám hướng cùng phương trên, phương dưới). Nhìn mười phương xong, Ngài liền thấy tất cả cõi Phật (thế giới do một đức Phật giáo hóa) trong mười phương thế giới, cùng đại thiên thế giới Ta-bà này (Ta-bà: cõi đời đầy khổ nạn mà chúng ta đang sống, do Phật Thích-ca giáo hóa; đại thiên thế giới: một hệ gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ). Dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết tất cả) mà nhìn, mọi thứ hiện ra rõ ràng như vật trong lòng bàn tay. Như đức Thích-ca Như Lai đây phóng đại thần thông, biến hiện đủ cách, thì tất cả chư Phật mười phương cũng thế, hiện thân hóa Phật, từ thân hóa Phật lại hiện thân hóa Phật. Các hóa Phật của các đức Như Lai ấy đều kéo đến tụ họp trong đại hội của Thế Tôn.
Lại có vô lượng Bồ-tát, tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di nhiều như cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; ý nói nhiều không đếm xuể), vượt ngoài mọi thí dụ, mỗi người cầm các thứ đồ cúng dường, tùy theo sức mình kham được, đến chỗ Phật. Lại có toàn thể đại chúng gồm trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài hộ trì Phật pháp), càn-thát-bà (thần âm nhạc ở cõi trời, sống bằng mùi hương), a-tu-la (loài thần hay ghen ghét, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim cánh vàng khổng lồ), khẩn-na-la (thần ca hát ở cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người; ở nơi mình ở, ai cũng thấy sức thần thông của Như Lai, rồi từ đó kéo đến dự hội lớn mênh mông như biển này.
Bấy giờ các Bồ-tát mười phương đến dự, mỗi vị đem đồ cúng dường cao quý nhất cúng dường Như Lai. Cúng dường xong, mỗi vị ngồi lên tòa sư tử cao (tòa ngồi của bậc thuyết pháp, ví như chỗ ngồi của sư tử chúa) do lục ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) tạo thành, tòa vừa với thân mình. Cho đến người và loài phi nhân cũng đều ngồi lên tòa vừa với thân. Những chúng sinh được Thích-ca Như Lai giáo hóa, trên đến trời A-ca-ni-tra (tầng trời cao nhất của cõi có hình sắc), dưới đến địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, không lúc nào ngớt khổ), tất cả các loài được hóa độ đều trở về. Trở về rồi, khi ấy nhờ sức Phật, ai cũng thấy thế giới của chư Phật mười phương như cùng chung một hội. Tất cả chúng sinh được chư Phật mười phương giáo hóa đều đi vào các lỗ chân lông của Thích-ca Như Lai; những chúng sinh được Thích-ca Như Lai giáo hóa đều đi vào các lỗ chân lông trên thân các đức Phật kia.
Khi đã hiện ra như thế, trong chúng ấy có một Bồ-tát tên là Thắng Phần, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đứng khoan thai đúng mực, dung mạo đoan nghiêm, để trần vai phải (cách mặc áo bày tỏ lòng cung kính), gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật mà nói kệ (bài thơ trong kinh Phật) rằng:
Đời có Phật thật hiếm có, vì chúng sinh mà hiện ra;
Việc này xưa nay chưa từng có, che lấp hết mọi loài ma (những thế lực gây chướng ngại cho người tu).
Người người nhìn mặt nhau, cùng nói: việc thật hiếm có!
Chúng ta vì cớ gì mà đến, lại thốt lời rằng ta đã bị phá hoại? (?)
Bọn chúng ta thật đáng thương, chỉ còn đầu với xương, thân xác tiêu mòn;
Chúng ta đã gầy gò ốm yếu, khô héo già nua, lại mất hết niềm vui.
Thần thông chẳng cần lời chữ, đã che lấp mũi nhọn của đạo ta (?);
Người con Phật có thần thông lớn, nay tự làm sáng tỏ Phật pháp.
Chúng sinh nơi đây đang mang lòng ngờ, lại sinh niềm vui lớn;
Cả hội đều nói lên rằng: chúng con nguyện được thành Phật.
Văn-thù (Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ) ở giữa đại chúng, các con Phật vây quanh;
Văn-thù đã hầu hạ nhiều đức Phật, nay đến đây để bày tỏ thần thông (?).
Vì pháp gì mà hiện tướng lạ? Nay Phật sẽ nói pháp gì?
Ai cũng sinh lòng ngờ ấy, xin vì đại chúng chúng con mà nói.
Bấy giờ trong chúng ấy, do sức ma xui khiến, có một tiên nhân tên là Uy Đăng Quang, liền nói với Bồ-tát Thắng Phần: "Này đồng tử (cậu bé; ở đây là cách gọi vị Bồ-tát, có ý xem thường), cậu hãy im đi, nay ta sẽ hỏi. Nếu vị sa-môn (người xuất gia tu hành) này giải được những điều ngờ trong lòng ta thì mới đáng gọi là Tát-bà-nhã (âm tiếng Phạn, nghĩa là bậc biết tất cả). Nếu không giải được mối ngờ của ta thì sao gọi là bậc nhất thiết trí (có trí biết tất cả) được? Những phép thần biến như thế, nếu là do phép huyễn thuật làm ra, thì các câu chú của Ma-hê-thủ-la (thần Đại Tự Tại, tức thần Shiva của Ấn Độ giáo), Na-la-diên (thần có sức mạnh lớn, tức thần Vishnu) v.v., người đời dùng các phép ấy cũng làm được vô số việc như thế, có gì đáng lạ đâu!"
Khi ông ta nói vậy, đức Như Lai Thế Tôn hớn hở mỉm cười. Mỉm cười rồi, Ngài nhìn khắp đại chúng các tiên nhân; nhìn xong, liền bảo đại tiên Uy Đăng Quang: "Này Uy Đăng Quang, nay đúng lúc rồi, ông cứ hỏi tùy ý, ta sẽ theo sức trí của ta mà giải nói cho ông."
Bấy giờ đại tiên Uy Đăng Quang liền hỏi Phật: "Sa-môn Cù-đàm (họ của Phật Thích-ca; người ngoại đạo thường gọi Phật bằng họ), trước hết hãy nói cho tôi: thể của chúng sinh từ đâu sinh ra? Có mấy phần thô, mấy phần tế? Thể tính bên trong của chúng sinh lớn bằng một gang tay, một thước, một ngón tay, hay bằng hạt lúa mạch lớn, lúa mạch nhỏ, hạt đậu lớn, hạt đậu nhỏ, cho đến chỉ nhỏ bằng hạt cải?"
Hỏi xong, Thế Tôn liền khen đại tiên Uy Đăng Quang: "Hay thay, hay thay! Này Uy Đăng Quang, người có tuổi thọ sáu vạn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), ông đã khéo hỏi nghĩa này." Khi Thế Tôn nói câu ấy, các tiên nhân đều kinh ngạc, nghĩ rằng: "Chúng ta ở chung một chỗ với vị đại tiên kia đã lâu mà còn chưa biết số tuổi thọ của đại tiên Uy Đăng Quang, nay ông Cù-đàm này làm sao biết được nhanh như vậy?"
Bấy giờ Thế Tôn lại bảo đại tiên Uy Đăng Quang: "Này đại tiên, hãy lắng nghe cho kỹ, tiếp nhận cho kỹ, khéo suy nghĩ; ta sẽ vì ông mà nói đầy đủ. Ông hỏi ta thể của chúng sinh từ đâu sinh ra. Đại tiên nên biết: thật ra không có lời nói nào, không có câu chữ nào nói được rằng chúng sinh từ đâu đến. Chỉ do các nhân duyên (nhân: nguyên nhân chính; duyên: điều kiện phụ trợ) như vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ sự thật), hành (những hoạt động tạo nghiệp do vô minh thúc đẩy) v.v. mà khởi lên chúng sinh ấy, cho đến do các nhân duyên như sinh, già, bệnh, chết mà khởi lên chúng sinh ấy. Này đại tiên, lại có nhân duyên khác khởi lên chúng sinh: lấy mẹ làm nhân, lấy cha làm duyên mà sinh ra chúng sinh. Lại nữa, cha mẹ giao hợp, lấy đó làm nhân; ý niệm tà vạy, tưởng nghĩ sai lầm khởi lên các ngọn gió nghiệp (sức đẩy của nghiệp – tức những việc làm, lời nói, ý nghĩ đã tạo – ví như gió) thổi hạt giống thức (phần tâm thức nối tiếp từ đời này sang đời khác) đặt vào bào thai, đó là duyên. Lại nữa, Khổ thánh đế, Tập, Diệt, Đạo thánh đế (bốn sự thật cao quý: sự thật về khổ, về nguyên nhân gây khổ, về sự chấm dứt khổ, và về con đường dứt khổ) chính là chúng sinh. Lại nữa, do các phần ngũ ấm (năm yếu tố hợp thành con người: sắc – thân xác, thụ – cảm giác, tưởng – tri giác, hành – ý chí tạo tác, thức – sự nhận biết) và mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng của chúng và sáu thức nhận biết tương ứng) hòa hợp lại nên là chúng sinh. Lại nữa, này đại tiên, không rời chúng sinh mà có nghiệp, không rời nghiệp mà có chúng sinh; chúng sinh là nghiệp, nghiệp là chúng sinh. Ông nên biết: cõi chúng sinh (toàn thể chúng sinh) không tăng cũng không giảm."
Đại tiên nói: "Cù-đàm, nếu cõi chúng sinh không tăng không giảm thì vì sao chúng sinh bỏ thân nhơ nhớp rồi lại được thân tự tại (tự do, làm chủ, không bị trói buộc)?" Phật nói: "Này đại tiên, điều ông nói đó rất không đúng. Vì sao? Nếu cái tự tại mà được tự tại thì lẽ ra không bị sa đọa, phải luôn ở trong tự tại. Nếu thân tự tại mà không được tự tại thì sao gọi là được tự tại? Này đại tiên, ví như con đom đóm nghĩ rằng: 'Ánh lửa của ta chiếu khắp được cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, tức thế giới loài người).' Giả sử đom đóm thật phóng sáng chiếu khắp Diêm-phù-đề được, thì rốt cuộc cũng không thể khiến kẻ chưa điều phục được tâm mình được gọi là tự tại thật. Lại nữa, này đại tiên, nếu cái tự tại được tự tại thì lẽ ra phải dứt sạch mọi phiền não (những tâm xấu gây khổ như tham, giận, si mê) nhơ bẩn; vì không tự tại nên lẽ ra phiền não phải tăng thêm. Nếu phiền não nhơ bẩn cùng tồn tại chung với tự tại, thì vì thế không thấy cõi chúng sinh có tăng có giảm (?)."
Lúc ấy đại tiên lại nói: "Cù-đàm, chẳng lẽ ông chưa dứt sạch phiền não sao?" Phật nói: "Này đại tiên, ta cũng không làm cho phiền não hết, cũng không làm cho phiền não tăng." Đại tiên nói: "Nay ông Cù-đàm, nếu như thế thì cũng không nên nói 'ta được tự tại'." Phật nói: "Này đại tiên, đúng vậy, đúng vậy. Đại tiên nên biết, ta cũng không nói ta được tự tại. Vì sao? Vì ta không có thật thể, nên cũng chẳng có tự tại."
Đại tiên nói: "Ông Cù-đàm hãy tạm gác lời ấy lại. Cù-đàm, như ông nói trước đây, cha mẹ hòa hợp thì sinh ra chúng sinh; vậy vì sao nhiều người giao hợp mà ít có chúng sinh được sinh ra? Nghĩa này thế nào?" Phật nói: "Này đại tiên, nay ta đưa ra một thí dụ, ông tùy sức mình giải thích cho ta. Này đại tiên, như từ một hạt giống mọc lên nhiều cây; một cây lại có vô số cành; mỗi cành lại có vô lượng hoa. Mỗi một hoa lẽ ra đều kết trái, vì sao có hoa kết, có hoa không? Trái đã kết lẽ ra đều chín, làm được hạt giống, vì sao lại có trái chín, có trái không chín? Nghĩa này thế nào?" Đại tiên nói: "Cù-đàm, vì gió thổi nên có hoa kết, có hoa không kết; còn trái đã kết thì có trái rụng mất, không chín, không dùng làm giống được." Phật bảo đại tiên: "Cũng vậy, gió nghiệp tự xoay chuyển thổi vào chúng sinh mang nghiệp, như trái bị rụng, nên ít có chúng sinh được sinh ra. Đại tiên nên biết, khi ở trong thai, có khi bị trùng ăn, có khi bị gió nghiệp xoay chuyển làm tan nát mất đi. Ông nên biết, cây gặp tai họa rụng trái còn ít, chưa đáng kể; chúng sinh gặp tai họa mà rơi rụng thì nhiều không nói xiết. Lại nữa, này đại tiên, do tâm tà mà khởi lên cõi chúng sinh; chúng sinh có bao nhiêu niệm tưởng xoay chuyển thì lại phải chịu bấy nhiêu lần sinh ra ở đời sau. Vì thế ta nói do tâm tà mà khởi lên cõi chúng sinh."
Bấy giờ đại tiên nói: "Cù-đàm, đúng vậy, đúng vậy. Điều tôi hỏi, ông đã trả lời, nghĩa ấy đã thành. Cù-đàm, xin giải thích thêm cho tôi: vì sao có kiếp thiêu, lửa đốt sạch thế giới (theo quan niệm Phật giáo, cuối mỗi chu kỳ lớn của vũ trụ, thế giới bị lửa lớn thiêu hủy)?" Phật nói: "Này đại tiên, ông nên biết: vì không do ai tạo tác nên gọi là pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng, sự vật). Nếu khi kiếp tận mà đại địa không bị thiêu, thì pháp giới hóa ra có hai loại: một phần là vô thường (thay đổi, không bền), một phần là thường (còn mãi). Nếu như thế thì chư Như Lai cũng không thành người nói lời chân thật. Vì tất cả đều vô thường, còn pháp vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) thì không thể nghĩ lường, cho nên Như Lai được gọi là bậc nhất thiết trí (?)." Bấy giờ đại tiên nghe vậy, quay đầu nói với các đệ tử của mình: "Các ngươi biết chăng? Ông Cù-đàm này quả thật là bậc nhất thiết trí."
Thế Tôn lại bảo đại tiên: "Nếu khi kiếp tận mà toàn bộ đại địa không bị thiêu, thì không phân biệt được đâu là thời đầu, đâu là thời cuối, cũng không biết được quả báo của nghiệp tốt xấu, thiện ác. Ông nên biết, việc thiêu đốt sạch sành sanh lúc kiếp thiêu ấy là do sức phương tiện lớn (cách khéo léo để giáo hóa chúng sinh) của chư Như Lai làm ra. Chúng sinh nào nghe mà tin rằng khi kiếp tận sẽ cháy sạch, lửa bùng khắp nơi, thì bấy nhiêu chúng sinh ấy đều được chư Như Lai nhiếp thụ (thu nhận, che chở, dắt dẫn). Ông nên biết, như con trăn lớn, nhờ sức nọc độc nơi mắt, tai, miệng, mũi trên thân nó mà thu hút được mọi loài chim, thú; nên biết Như Lai cũng như thế, nhờ sức 'độc' của pháp – tức bố thí (cho người), ái ngữ (lời nói dịu dàng), lợi hành (làm việc lợi ích cho người), đồng sự (cùng làm, cùng sống với người để dắt dẫn) – mà nhiếp thụ và điều phục được tất cả chúng sinh.
Này đại tiên, lại như có người đem thỏi vàng bỏ vào lửa, không phải vì giận ghét mà bỏ vào lửa, mà vì vàng chưa được luyện nên muốn luyện cho tinh, muốn làm thành vật báu thật, muốn cho nó có giá cao, được nhiều tiền, nên bỏ vàng vào lửa, dùng búa đập liên hồi, cho nó mềm dẻo trong sạch. Cũng như thế, tất cả chúng sinh không ai không nhờ chư Phật Như Lai phóng lửa kiếp tận thiêu đốt mà được điều phục. Khi kiếp tận đại địa bị thiêu như vậy, thật không có chúng sinh nào chịu khổ não."
Đại tiên nói: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Lẽ nào khi kiếp tận lửa thiêu, đại địa tan hoại, lại không một chúng sinh nào chịu khổ não sao?" Phật nói: "Không có đâu, đại tiên. Chư Phật Như Lai không để một chúng sinh nào phải chịu khổ bức bách. Vì sao vậy? Này đại tiên, ví như những giọt mưa nhỏ li ti khắp mười phương, những giọt mưa ấy có nhiều chăng?" Đại tiên nói: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn." Phật nói: "Này đại tiên, chư Phật Như Lai và các Bồ-tát thập địa (Bồ-tát đã lên mười bậc tu cao nhất trước khi thành Phật) còn nhiều gấp bội số ấy. Khi kiếp tận đại địa bị thiêu, các ngài ở trên hư không, dùng thân, dùng tay từ bi trí tuệ mà cứu gỡ chúng sinh, không để khổ đau chạm đến thân họ. Vì sao vậy? Vì thân mầu nhiệm của chư Phật Như Lai và tất cả Bồ-tát rộng lớn, tướng tốt đoan nghiêm, chúng sinh thấy rồi không ai không vui mừng, sinh lòng tin chân chính, nói lên rằng: 'Chúng con nguyện trong đời vị lai đều thành tựu được việc cứu gỡ như thế, lại thành tựu được thân có hình sắc như thế, tướng tốt đoan nghiêm như thế.'
Lúc ấy, lại có người tâm được giải thoát, chứng quả A-la-hán; có người sinh tâm nhàm chán xa lìa, chứng quả Tu-đà-hoàn (quả thứ nhất: mới vào dòng bậc thánh), quả Tư-đà-hàm (quả thứ hai: chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả A-na-hàm (quả thứ ba: không còn trở lại cõi dục); có người được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chứng biết rằng mọi sự vật vốn không sinh không diệt); có người được bậc bất thoái chuyển (bậc tu không còn lùi bước); có người được sinh lên cõi trời Tứ Thiên vương; có người được sinh lên trời Đao-lợi (cõi trời của ba mươi ba vị thần, do Đế Thích cai quản), trời Dạ-ma, trời Đâu-suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại (các tầng trời trong cõi Dục, càng lên cao càng an vui); nói tóm lại, cho đến có người được sinh lên trời A-ca-ni-tra.
Lúc ấy, tất cả các đại Chuyển luân Thánh vương, tiểu Chuyển luân vương và các vua nhỏ ở các phương, các đại tiên, cho đến các nhà Sát-lợi lớn, các Bà-la-môn lớn, các trưởng giả giàu lớn, lần lượt như thế, vì thấy thân sắc mầu nhiệm của Như Lai, lại thấy thân mình được thoát khỏi biển sinh tử đáng sợ, nên sinh lòng vui mừng hớn hở, đối với Như Lai sinh lòng biết ơn, sinh lòng muốn báo ơn. Nghe pháp nơi Như Lai rồi, ai nấy đều tu hành không buông lung trong mười nghiệp đạo (mười con đường nghiệp lành: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không si mê). Nhờ nhân duyên sức phương tiện ấy mà mau chóng lìa bỏ được mười đường ác (mười nghiệp ác ngược lại với mười điều lành).
Lúc ấy, số bụi đất của đại địa nơi tầm mắt của các đại Bồ-tát thập địa soi tới, tuy rất nhiều, nhưng vào thời điểm đó, số chúng sinh biết được thể tính phiền não là ô nhiễm, không trong sạch, rồi từ con đường niết-bàn vô vi mà đi vào niết-bàn vô dư (niết-bàn: cảnh giới dứt hết phiền não và khổ đau; vô dư: không còn sót lại thân xác hay khổ đau nào), còn nhiều gấp bội số bụi ấy. Nay ông nên biết, chư Phật Như Lai vì lợi ích lớn như thế nên dùng phương tiện bày ra việc kiếp thiêu."
Bấy giờ tất cả các đại tiên nghe vậy, sinh lòng kinh ngạc: "Ôi, lạ thay! Thật rất hiếm có! Vừa rồi đại đức Thích tử (người con dòng họ Thích, chỉ Phật) gọi ta là đại tiên và nói ra tuổi thọ của ta; lúc ấy tuy nghe việc như thế, ta vẫn còn cho rằng chưa phải thật là nhất thiết trí. Nay ngài đã trả lời trọn vẹn những câu khó nhất trong những câu khó ở thế gian, giờ ta mới biết Thích tử thật là bậc nhất thiết trí. Từ nay ta sẽ dùng danh hiệu chân thật mà xưng tụng ngài."
Bấy giờ tất cả các đại tiên liền thưa: "Bậc có khối công đức lớn, bậc có trí lớn vô biên, bậc biết nhất thiết trí! Chúng tôi thấy chúng sinh mang nghiệp tản mác như sao băng, mỗi người một ngả; ở đâu mới thật sự tụ họp được? Cúi xin Thế Tôn giải nói cho chúng tôi được tỏ ngộ."
Bấy giờ Thế Tôn liền bảo đại tiên: "Này đại tiên, nên biết không có thời gian, phương hướng, cũng không có nơi chốn nào khiến chúng sinh thật sự tụ họp. Này đại tiên, chỉ trong sự bình đẳng, chúng sinh mới tụ họp được; trong đạo nhất thừa (con đường duy nhất đưa mọi người đến thành Phật) chúng sinh mới tụ họp được; trong các bậc Bồ-tát chúng sinh mới tụ họp được; trong cõi niết-bàn vô dư chúng sinh mới tụ họp được. Nay ông nên biết, như mọi dòng chảy, sông suối, kênh ngòi, tất cả nguồn nước đều đổ về biển cả; vào biển cả rồi thì cùng một vị, tức là một vị mặn, không khác biệt. Này đại tiên, nay ông nên biết, cõi chúng sinh nếu đạt lậu tận (dứt sạch phiền não; lậu: những thứ rỉ chảy làm ô nhiễm tâm) thì tất cả ở nơi ấy đều hòa thành một vị trong vị giải thoát. Nay ông nên biết, tuy ta nói rằng trong sự bình đẳng của phiền não chúng sinh được tụ họp, nhưng đó cũng chẳng phải là tụ họp thật. Vì sao? Ví như gió lớn vừa nổi lên, thổi các loài muỗi mòng tụ lại một chỗ; gió lặng rồi thì mỗi con lại tản mác. Cũng vậy, tất cả các loài chúng sinh đều bị gió nghiệp trói buộc; do gió nghiệp trói buộc, có khi đọa vào địa ngục, bọn ấy tụ họp ở đó; có khi ở trong loài ngạ quỷ (quỷ đói), bọn ấy tụ họp ở đó; có khi ở trong loài súc sinh, bọn ấy tụ họp ở đó, v.v."
Tiên nhân lại nói: "Bậc biết hết mọi thức, biết hết mọi trí, xin nói cho tôi: nếu có những người như thế, như thế, đời trước đã cùng sinh làm người, cùng tụ họp với nhau, thì hiện nay làm sao biết được? Cho đến tất cả những kẻ đời trước đã từng tụ họp trong loài súc sinh, trong loài ngạ quỷ, làm sao biết được? Xin ngài giải nói."
Phật nói: "Này đại tiên, những chúng sinh đời trước từng tụ họp trong địa ngục, đời này khi gặp nhau thì lòng không vui, sinh giận, kết oán; có khi đau đầu, có khi không nhịn được đại tiểu tiện. Nên biết bọn ấy đời trước đã từng tụ họp trong địa ngục. Khi thấy có tướng trạng như vậy, nên biết rằng người ấy với ta chắc chắn đã từng ở chung một chỗ trong địa ngục."
Lúc ấy đại tiên lại bạch Phật: "Bậc Năng Nhân (bậc có năng lực và lòng nhân, nghĩa của chữ Thích-ca) chứng được đại tịch (sự vắng lặng lớn, tức niết-bàn), bậc nhất thiết trí, xin nói thêm cho tôi: nếu đời trước từng ở trong loài súc sinh, cùng nhau ở một chỗ trải qua nghìn vạn thân, thì làm sao biết được?" Phật bảo đại tiên: "Nếu bọn ấy sinh làm người, khi gặp nhau thì kết thành hờn oán, thường rình chỗ sơ hở của nhau, nghĩ: 'Ta phải tìm chỗ nào để hại được nó.' Đó là tướng trạng của những kẻ nhiều đời cùng ở chung trong loài súc sinh; nên biết chắc chắn ta với người ấy đã từng ở chung một chỗ trong loài súc sinh. Nếu đã từng ở chung trong loài ngạ quỷ thì thường ưa thích đồ hôi thối dơ bẩn, lại hay tham ăn (?); giả sử muốn cho người khác thứ gì thì lòng không nỡ rời, sinh keo kiệt tham đắm; hoặc thấy người kia giàu sang quyền thế thì sinh lòng ghen ghét, lại luôn muốn chiếm lấy của cải người ấy. Khi thấy tướng ấy, nên biết chắc người ấy với ta đã từng ở chung một chỗ trong loài ngạ quỷ. Nếu đời trước cùng ở chung một chỗ trong loài người, thì đời này khi gặp nhau lại càng sinh lòng ái dục."
Bấy giờ đại tiên Uy Đăng Quang lại bạch Phật: "Nếu đời trước cùng ở chung một chỗ trên cõi trời, đời này làm người khi gặp nhau thì làm sao biết được?" Phật nói: "Này đại tiên, nếu đời trước cùng sinh trên cõi trời, nay làm người khi gặp nhau, thì ánh mắt từ xa đã thu hút lấy nhau, cùng mến thương nhau. Nếu có tướng ấy, chắc chắn đã từng tụ họp trên cõi trời. Nếu quan sát theo những tướng như thế thì biết được tướng tụ họp của chúng sinh."
Bấy giờ đại tiên nghe vậy, vui mừng hớn hở, sinh lòng thấy là hiếm có, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con mới biết các chúng sinh kia quả thật đáng gọi là hư dối lớn; sao lại mê muội chìm đắm, không cầu tu học để được Tát-bà-nhã (trí biết tất cả)?"
Bấy giờ Thế Tôn lại bảo đại tiên: "Trước ông hỏi ta thể chúng sinh bên trong nhỏ bé đến đâu. Này đại tiên, nếu thể chúng sinh có thể nắm bắt được, thì thể ấy mới có thể chia ra phần nhỏ, dài, ngắn. Nay ông nên biết, ví như có người mù từ lúc mới sinh, lại có người hỏi người ấy: 'Màu trắng của người ta giống cái gì?' Ý ông nghĩ sao? Người kia đã không thấy, có thể nói 'màu này như thế này, như thế này' được chăng?" Tiên nhân đáp: "Người ấy đã không thấy rõ màu sắc, sao dám quả quyết như vậy?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, đại tiên. Phàm phu (người thường chưa giác ngộ) cũng như người mù từ lúc sinh, không thấy thể chúng sinh, không thể nói ra được thể bên trong của chúng sinh là nhỏ bé, dài ngắn, thô ráp thế nào.
Lại nữa, này đại tiên, mắt không phải chúng sinh; tai, mũi, lưỡi, thân, ý cũng không phải chúng sinh; các phần ấm hữu vi (do nhân duyên tạo thành) cũng không phải chúng sinh; mười tám giới, mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nối nhau tạo nên vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu giác quan, xúc chạm, cảm thụ, ái, chấp giữ, hữu, sinh, già chết) cũng không phải chúng sinh; cái tên "chúng sinh" cũng không nắm bắt được; cũng chẳng phải nội không, ngoại không, nội ngoại không (cái không của thân tâm bên trong, cái không của cảnh bên ngoài, và cả hai) mà được gọi là chúng sinh. Vì sao? Đại tiên nên biết: mắt chỉ là tên gọi tạm, chỉ hợp lại trong chốc lát rồi không còn hợp (?); tai, mũi, lưỡi, thân, ý v.v. là tên gọi tạm, chỉ hợp lại trong chốc lát; pháp ngũ ấm là tên gọi tạm, chỉ hợp lại trong chốc lát; ba mươi sáu thứ nhơ nhớp (những thứ không sạch trong thân người như tóc, lông, móng, răng, máu, mủ, đờm, phân…) cũng đều là tên gọi tạm, chỉ hợp lại trong chốc lát. Như thế, không có chúng sinh nào nắm bắt được. Cũng chẳng phải do sắc và các trần (đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, ý niệm) hòa hợp mà có chúng sinh; sắc và các trần mỗi thứ riêng khác, phân tán lìa rã. Các pháp ấy cũng không phải chúng sinh, không phải mạng sống, không phải kẻ được nuôi dưỡng, không có chủ, không có người, cũng không có cái ta, đều không thể nắm bắt. Lại nữa, này đại tiên, nếu có chúng sinh thật, thì chư Như Lai không nên nói bốn cách giảng về pháp Tứ đế (bốn sự thật cao quý), vì thật ra không có tính chúng sinh. Cho nên tất cả chư Phật Như Lai chứng được các pháp ấy, thuận theo như thế, tu hành như thế, mà được thân Như Lai."
Bấy giờ đại tiên Uy Đăng Quang, vì muốn cầu được nhất thiết trí, phát lời thệ nguyện lớn lao, nói rằng: "Bạch Thế Tôn, giả sử nay có hố lửa lớn, con phải ở trong đó cho đến hết kiếp; lại có núi lớn như núi Tu-di, vách núi cao vút sừng sững, cao đến tận trời A-ca-ni-tra, khi ấy con từ trên đỉnh tự gieo mình xuống; lại có đống lửa lớn như lửa lúc kiếp tận, lửa cháy dữ dội rực rỡ, con chịu năm thứ nóng hun đốt thân (lối khổ hạnh của ngoại đạo: đốt lửa bốn phía, trên đầu có mặt trời thiêu đốt), ngày dài dằng dặc, một ngày dài bằng một kiếp; với ngày dài như thế, ba mươi ngày làm một tháng, đủ mười hai tháng làm một năm, trải qua thời gian như thế cho đến hết kiếp, tu khổ hạnh ấy con cũng vui vẻ cam chịu, quyết không vì thế mà tạm bỏ tinh tấn, không cầu nhất thiết trí."
Khi đại tiên Uy Đăng Quang nói lời ấy, trong đại hội tất cả các tiên nhân ngũ thông đều cung kính đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay hướng về Phật, nói rằng: "Bạch Thế Tôn, các tiên nhân chúng con từ nay về sau đều dũng mãnh, siêng năng, tinh tấn cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn – tức quả vị Phật)." Các tiên nhân nói lời ấy xong, Thế Tôn liền từ giữa hai chân mày phóng ra ánh sáng, ánh sáng ấy tên là Vô Năng Hàng Phục (không gì khuất phục được). Tất cả chư Phật Thế Tôn mười phương cũng từ tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật) phóng ánh sáng như thế.
Lúc ấy, nhờ nhân duyên sức ánh sáng của Phật, đại địa chấn động theo sáu cách, tức là: rung, rung khắp, rung khắp đều; trồi, trồi khắp, trồi khắp đều; vang dậy (?), vang dậy khắp, vang dậy khắp đều; nổi lên, nổi lên khắp, nổi lên khắp đều; chấn động, chấn động khắp, chấn động khắp đều; gầm, gầm khắp, gầm khắp đều. Phía đông trồi lên thì phía tây chìm xuống, phía tây trồi lên thì phía đông chìm xuống, phía nam trồi lên thì phía đông (?) chìm xuống, phía bắc trồi lên thì phía nam chìm xuống, giữa trồi lên thì bốn bên chìm xuống, bốn bên trồi lên thì giữa chìm xuống, cho đến trên dưới trồi chìm cũng như thế.
Bấy giờ chư Phật Thế Tôn mười phương ở trong hư không, phía trên đức Thích-ca Như Lai, rải mưa các thứ hoa, các thứ hương mầu nhiệm, các thứ nhạc trời, tùy theo lòng ưa thích của mỗi người mà khiến đại chúng thấy, nghe. Lại có vua càn-thát-bà cùng vô lượng chư thiên đều tấu năm thứ âm nhạc (nhạc của đủ các loại nhạc cụ) để làm vui Như Lai; trong mọi tiếng nhạc lại vang ra các tiếng ngợi khen, ca vịnh Như Lai. Lại có các thứ hương trời, lại có làn gió nhẹ khẽ thổi, đưa hương thơm ấy tỏa xuống dày đặc như mây, phủ khắp hư không trước mặt Như Lai. Lại có các Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) mười phương đến dự cùng toàn thể đại chúng hớn hở vui mừng, mỗi vị rải mưa trên Phật các thứ hoa, các thứ anh lạc, các thứ châu báu, các thứ hương pha trộn, các thứ tràng hoa, các thứ hương thoa, các thứ hương bột, các thứ y phục, các thứ phướn lọng (cờ phướn và lọng che dùng trong nghi lễ cúng dường). Vô lượng vô biên đồ cúng dường như thế đem cúng dường Như Lai.
Lại có vô lượng vô biên chư thiên ở các phương khác đều rất vui mừng, cũng từ trên không rải mưa hoa mạn-đà-la mầu nhiệm cõi trời và hoa ma-ha mạn-đà-la (hoa mạn-đà-la lớn). Khi đem các đồ cúng dường như thế cúng dường Như Lai, đại chúng sinh lòng thấy là hiếm có, lại đem y phục quý đẹp mình đang mặc rải khắp trên Phật để cúng dường Như Lai. Bấy giờ ngọn lửa ánh sáng lớn Vô Năng Hàng Phục, trên đến trời A-ca-ni-tra, dưới đến địa ngục A-tỳ, chiếu khắp mười phương, đến đại chúng trong hội của tất cả chư Phật, đi vòng quanh tất cả các đức Như Lai ấy; đi vòng quanh xong, ánh sáng lớn ấy từ đó quay về, đi vào trên đỉnh đầu Thế Tôn.
Bấy giờ trưởng lão Tu-bồ-đề (một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ Không) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, tiến đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật; lạy xong, gối phải quỳ sát đất, quỳ thẳng chắp tay, nói kệ rằng:
Không gì mà chẳng có nguyên do, nay đức Thích-ca phóng ánh sáng mầu nhiệm khắp các cõi;
Nguyện Phật thương xót chúng con, vì đại chúng nói ra nguyên do, trừ lòng ngờ.
Nhìn thấy Thế Tôn hiện dung nghi oai đức, có người thêm ngờ, có người vui mừng;
Trong đó lại có người giơ một tay, hớn hở ngợi khen Phật Thế Tôn.
Đế Thích, các vị Phạm thiên, Tứ Thiên vương, đầy khắp hư không khen ngợi đức Phật;
Rải mưa hương, hoa, chuỗi anh lạc cõi trời; nhạc cụ không ai tấu mà tự vang tiếng hay.
Bấy giờ Thế Tôn liền bảo trưởng lão Tu-bồ-đề: "Nay ông có thấy đại tiên Uy Đăng Quang này không?" Tu-bồ-đề thưa: "Dạ thấy, bạch Thế Tôn. Con đã thấy ông ấy, một người tu hành chân chính, con đã thấy." Thế Tôn lại bảo Tu-bồ-đề: "Này Tu-bồ-đề, nay ông nên biết, đại tiên Uy Đăng Quang này, trong đời vị lai, sau khi qua hết thời của nghìn đức Phật trong Hiền kiếp này (Hiền kiếp: đại kiếp hiện tại, gọi là "kiếp hiền" vì có một nghìn đức Phật ra đời), lại có một kiếp cũng tên là Hiền, cõi tên là Nguyệt Chủ, ở cõi ấy ông sẽ thành Phật, hiệu là Tỳ-bà-thi Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng được cúng dường), Chính Biến Tri (bậc hiểu biết chân chính và khắp cả), đầy đủ mười hiệu (mười danh hiệu tôn xưng của một đức Phật). Này Tu-bồ-đề, ông nên biết, khi Tỳ-bà-thi Như Lai ấy ra đời, ai được nghe danh hiệu Phật ấy đều được lợi ích, như ngọc như ý (viên ngọc quý thần diệu, muốn gì được nấy) làm đầy đủ mọi ước nguyện.
Lại nữa, này Tu-bồ-đề, ông nên biết, nay trong hội này tám vạn bốn nghìn tiên nhân nghe gốc pháp này xong đều được bậc bất thoái chuyển (bậc tu không còn lùi bước); đến khi Bồ-tát Di-lặc (vị Phật tương lai sẽ ra đời kế tiếp sau Phật Thích-ca) giáng sinh xuống cõi người, họ đều viên mãn hạnh nguyện của mười bậc Bồ-tát; qua ba nghìn kiếp sẽ thành Phật, hiệu là Uy Đăng Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác (bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chính trọn vẹn). Nay trong đại hội này, lại có vô lượng ức Bồ-tát nghe gốc pháp này xong đều được các tam-muội (trạng thái thiền định sâu): tam-muội Thủ-lăng-nghiêm (định mạnh mẽ kiên cố, phá tan mọi phiền não), tam-muội Thượng Thượng Trí Uy (oai lực của trí tuệ cao tột), tam-muội Như Lai Thụ Vị (được trao ngôi vị Như Lai), tam-muội Như Huyễn Hóa (thấy mọi sự như huyễn ảo), tam-muội Tứ Đại Nan Hàng Phục (bốn thứ lớn khó khuất phục) (?), tam-muội Ý Vương (vua của ý), tam-muội Hải Tạng (kho tàng như biển), tam-muội Điều Phục Trang Nghiêm (điều phục mà trang nghiêm), tam-muội Chân Tâm Tạng (kho tàng của tâm chân thật), tam-muội Thanh Tịnh (trong sạch), v.v. Lại có số chư thiên nhiều bằng ức lần cát sông Hằng đều trụ vững trong vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chứng biết rằng mọi sự vật vốn không sinh không diệt); vô lượng trăm nghìn tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di đều chứng quả A-la-hán; trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài phi nhân nhiều như cát sông Hằng, những ai chưa phát tâm đều phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này Tu-bồ-đề, nay ông nên biết, ta thấy những lợi ích lớn như thế nên phóng ánh sáng này."
Bấy giờ Thế Tôn lại hiện tướng lưỡi (lưỡi rộng dài, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật, chứng tỏ lời nói chân thật) phủ khắp mặt. Từ tướng lưỡi phát ra các thứ màu, các thứ ánh sáng: xanh, vàng, đỏ, trắng, tím, xanh biếc, màu lưu ly, hồng, xanh nhạt, màu vàng ròng, màu pha lê v.v. Ánh sáng ấy chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới mười phương rồi trở về đi vào dưới chân Như Lai. Bấy giờ Bồ-tát Vô Tận Ý từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, quỳ thẳng chắp tay bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai không bao giờ vô cớ mà hiện tướng lưỡi. Cúi xin Thế Tôn vì chúng con nói: do nhân gì, duyên gì mà hiện tướng lưỡi, phóng ánh sáng này?" Phật bảo Bồ-tát Vô Tận Ý: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp), ta vì những chúng sinh không có lòng tin mà hiện tướng lưỡi này. Như Lai Thế Tôn có tướng lưỡi này thì quyết không bao giờ nói dối."
Bấy giờ Bồ-tát Vô Tận Ý lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu trong đời vị lai, các thiện nam tử và thiện nữ nhân (người con gái hiền lành) đem một câu hay một bài kệ trong kinh này nói rõ cho người khác, thì phúc ấy được bao nhiêu? Cúi xin Ngài nói cho." Phật nói: "Này thiện nam tử, trong các cõi Phật mười phương, tất cả đồ dùng để sống và để vui mà mắt chư Phật Thế Tôn thấy được, nếu đem hết thảy cúng dường tất cả chư Phật Thế Tôn mười phương, cho đến khi các ngài nhập đại bát-niết-bàn (sự diệt độ trọn vẹn của Phật khi rời cõi đời); sau khi các ngài nhập niết-bàn, lại dùng đủ các thứ châu báu xây tháp xá-lợi (tháp thờ di cốt của Phật); còn nếu có người đối với gốc pháp chân như (chân lý như thật, bản tính chân thật của mọi vật) này, dù chỉ một câu hay một bài kệ, giảng giải rõ cho người khác, thì phúc đức người ấy được còn nhiều hơn thế. Lại nữa, này thiện nam tử, khi gốc pháp này được giảng nói, nếu có người ở trong đó khen rằng 'Lành thay! Hay thay!', nên biết người ấy được tất cả chư Phật cùng khen ngợi. Nếu có người cúng dường kinh điển này, nên biết người ấy tức là cúng dường chính thân ta."
Bấy giờ Thế Tôn nhìn khắp đại chúng, nhìn xong liền bảo: "Các thiện nam tử, nơi nào có kinh điển này, thì vùng đất ấy được tất cả chư Phật cùng nhớ nghĩ. Các thiện nam tử, nên biết kinh này trong đời vị lai sẽ là thuốc hay lớn cho chúng sinh ở cõi Diêm-phù-đề (thế giới loài người). Nếu người nào đối với kinh điển này, hoặc tự mình đọc tụng, hoặc dạy người khác đọc, một lượt, hai lượt cho đến ba lượt, nên biết người ấy đã tự thỉnh Như Lai chuyển bánh xe pháp mầu (giảng nói giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não). Nếu có thiện nam tử nào đối với kinh điển này, hoặc tự mình chép, hoặc dạy người khác chép, nên biết người ấy tức là thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) kho tàng pháp sâu xa của tất cả chư Phật, thường được vui mừng, mau được an lạc, trong đời vị lai sẽ được thành Phật. Thiện nam tử, thiện nữ nhân nào đáng phải đọa địa ngục thì rốt cuộc không được nghe kinh điển vi diệu này. Các thiện nam tử và thiện nữ nhân nếu được nghe kinh điển mầu nhiệm này, khi bỏ thân này chắc chắn sẽ được sinh về cõi nước trong sạch.
Lại nữa, các thiện nam tử, thiện nữ nhân được nghe kinh này, nghe rồi vui mừng, tin ưa thọ trì, rộng vì người khác đọc tụng giải nói, nên biết người ấy mau được bồ-đề (sự giác ngộ), chắc chắn không lâu; sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) đầy đủ, năm thứ mắt (ngũ nhãn: mắt thịt, mắt trời thấy xa, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật) trong sạch; lúc sắp mất không quên chính niệm (tâm tỉnh táo, nhớ nghĩ đúng đắn hướng về chính pháp). Lại được vô lượng vô biên trăm nghìn pháp môn tam-muội và đà-la-ni (pháp môn nắm giữ, ghi nhớ không quên mọi điều lành; cũng chỉ các câu thần chú), tức là: tam-muội nhập vào tất cả chư Phật, tam-muội Phổ Chiếu Phấn Tấn (soi khắp, vươn mạnh), tam-muội Tổng Trì Tạng (kho tàng nắm giữ), tam-muội Kế Châu Ấn (dấu ấn viên ngọc trong búi tóc), tam-muội Quán Đỉnh Vị (ngôi vị được rưới nước lên đỉnh đầu, tức ngôi vị được trao quyền kế thừa pháp), tam-muội Quán Ấn (dấu ấn quán chiếu). Lại được đà-la-ni Vô Tự Khiếp (?), đà-la-ni Nhất Thiết Pháp Vô Năng Hàng Phục (không pháp nào khuất phục được), đà-la-ni Quyết Nghi (giải quyết mối ngờ), đà-la-ni Chân Như Quyết Nghĩa (quyết định nghĩa lý chân như), cùng vô lượng vô biên trăm nghìn đà-la-ni như thế. Lại được năm thần thông, ở trong sinh tử vẫn giữ chính niệm không loạn."
Bấy giờ Thế Tôn liền bảo Bồ-tát ma-ha-tát Văn-thù-sư-lợi: "Này thiện nam tử, vì ông đã cúng dường vô lượng vô biên trăm nghìn đức Phật, nên ta đem pháp này phó chúc (giao phó, dặn dò gìn giữ) cho ông. Trong đời sau ông hãy rộng vì người khác nói gốc pháp này. Văn-thù-sư-lợi, ý ông thế nào? Trong quá khứ ông đã ở chỗ các đức Phật cúng dường đủ cách, cung kính đủ cách, đón rước đủ cách; phúc đức ấy có thể tìm được bờ bến, có thể nghĩ lường được không?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, không thể." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, nếu trong đời vị lai, ở thế giới Ta-bà này, trong đời ngũ trược (năm thứ vẩn đục của thời suy: thời đại nhiều tai ương, quan điểm sai lầm, phiền não dày đặc, chúng sinh kém cỏi, tuổi thọ ngắn ngủi), ông rộng truyền bá gốc pháp này, thì phúc đức được còn nhiều gấp bội số ấy. Văn-thù-sư-lợi, ở chỗ các đức Thế Tôn quá khứ, tuy ông đã dùng các thứ y phục và tứ sự (bốn thứ cần dùng của người tu: y phục, ăn uống, giường nằm, thuốc men) cúng dường luôn đầy đủ, nhưng ông chưa từng vì người khác mà khéo léo giảng nói gốc pháp này; vì vậy, đối với các đức Phật ấy vẫn còn nhiều lỗi lầm. Nếu đối với các đức Phật quá khứ ấy, dù ông chưa từng cúng dường một đức Phật nào, mà chỉ cần rộng vì người khác giảng nói gốc pháp sâu mầu này, thì nên biết như thế tức là đã cúng dường đầy đủ ở chỗ tất cả chư Phật Thế Tôn, không có lỗi lầm gì."
Khi Phật nói kinh này xong, các Bồ-tát như Văn-thù-sư-lợi v.v., đại tiên Uy Đăng Quang cùng tất cả các tiên nhân, cùng các quyến thuộc khác, trời rồng tám bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) và các quỷ thần, toàn thể đại chúng nghe Phật nói đều vui mừng vâng làm theo.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video