Thiên 1 — Kinh Ưu-bà-tắc ngũ giới uy nghi (trọn kinh)

 # Kinh Ưu-bà-tắc Ngũ Giới Uy Nghi (Ưu-bà-tắc: người nam tu tại gia đã quy y Phật và nhận giới; Ngũ giới: năm điều giới cơ bản của người tu tại gia; Uy nghi: phép tắc về cử chỉ, đi đứng, nói năng cho đúng mực)

 Kinh Ưu-bà-tắc Ngũ Giới Uy Nghi

 Đời Tống, Cầu-na-bạt-ma dịch.

 Kinh Ưu-bà-tắc Ngũ Giới Uy Nghi, một quyển.

 Tam tạng (danh hiệu dành cho vị tăng thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) người nước Kế-tân (vùng Kashmir ngày nay) đời Tống là Cầu-na-bạt-ma dịch.

 Phật là đấng được tôn kính nhất trong các bậc thánh, thần thông (năng lực siêu phàm) ứng hiện một cách tự tại.

 Tùy theo từng loài mà hiện ra thân hình, tiếng nói cũng tùy loài như vậy.

 Ai được thấy, được nghe đều được yên ổn, không ai không sinh lòng tin mà hướng về.

 Vì thế con xin quy mạng (đem cả thân mạng nương về), nguyện ai ai cũng được như Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính).

 Giới Bồ-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh; giới Bồ-tát: các điều giới dành cho người tu theo con đường ấy) vô cùng sâu xa, công đức (điều lành và sức mạnh tốt đẹp có được nhờ tu hành) khó mà nghĩ bàn.

 Người nhận giới được yên ổn, phúc đức và trí tuệ ngày đêm tăng trưởng.

 Chư Phật thường che chở, ghi nhớ đến, muôn hạnh lành dần dần đầy đủ.

 Với Lục độ (sáu pháp tu đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và tâm Tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng với mọi chúng sinh: từ – thương yêu ban vui, bi – xót thương cứu khổ, hỷ – vui theo niềm vui của người, xả – buông bỏ, không thiên vị), cứu độ khắp mọi chúng sinh mù tối.

 Tay chân ngay từ đầu chớ phạm lỗi, giữ gìn lời nói thuận theo việc làm.

 Thường vui ở trong định (trạng thái tâm chuyên chú, lặng yên), đó gọi là tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận đủ giới) chân thật.

 Ngay thẳng, lìa xa dối trá quanh co, thường ở cùng các bậc hiền thánh.

 Thương chúng sinh như nuôi chính mình, đó gọi là Bồ-tát chân thật.

 Thưa các bậc đại đức (bậc tu hành có đức lớn, tiếng gọi tôn kính các vị tăng)! Hãy một lòng lắng nghe, lắng nghe cho kỹ, và khéo suy nghĩ. Nay tôi muốn nói về giới công đức mà chư Phật và Bồ-tát trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đã thành tựu để làm lợi ích cho hết thảy chúng sinh.

 Người giữ giới Bồ-tát như vậy có bốn pháp Ba-la-di (loại tội nặng nhất; phạm vào thì mất giới, ví như người bị chặt đầu không thể sống lại). Bốn điều ấy là gì?

 Nếu Bồ-tát vì muốn được lợi lộc, cúng dường mà tự khen mình, chê bai người khác, đó gọi là Ba-la-di của Bồ-tát.

 Nếu Bồ-tát có nhiều của cải, người nghèo khổ đến xin, Bồ-tát keo kiệt tham lam, không có lòng thương, cho đến một đồng tiền cũng không cho; có người cầu học giáo pháp, cho đến một bài kệ cũng không chịu giảng, đó gọi là Ba-la-di của Bồ-tát.

 Nếu Bồ-tát giận người trước mặt, dùng lời độc ác chửi mắng làm nhục, lại còn lấy tay đánh, lấy gậy, đá đánh, mà lòng vẫn chưa nguôi; người kia xin lỗi, dùng lời tử tế sám hối tạ tội, Bồ-tát vẫn còn giận, uất kết không gỡ, đó gọi là Ba-la-di của Bồ-tát.

 Nếu Bồ-tát tự mình phỉ báng kho giáo pháp của Bồ-tát; nếu thấy người khác phỉ báng thì tán thành lời họ; đã tự mình không tin lại còn giúp lời người khác; dù là tự mình hiểu sai theo ý mình hay nghe theo người khác, đó gọi là Ba-la-di của Bồ-tát.

 Bốn pháp Ba-la-di của Bồ-tát như vậy, Bồ-tát không được phạm một điều nào, huống gì phạm cả bốn. Nếu ai phạm thì không gọi là Bồ-tát; ngay trong đời này không thể làm cho sự giác ngộ (bồ-đề) được trang nghiêm, cũng không thể khiến tâm được yên lặng. Người ấy chỉ giống Bồ-tát chứ không phải Bồ-tát thật.

 Phạm có ba mức: nhẹ, vừa và nặng. Nếu phạm với tâm (phiền não) nhẹ hoặc vừa thì không gọi là mất giới. Nếu phạm với tâm phiền não nặng thì gọi là mất giới. Thế nào là nặng? Nếu phạm bốn điều trên, lại nhiều lần ưa thích phạm, lòng không biết hổ thẹn, không tự ăn năn trách mình, đó gọi là phạm mức nặng.

 Bồ-tát tuy phạm bốn việc trên nhưng không vì thế mà mất hẳn mãi mãi. Như tỳ-kheo phạm bốn điều (Ba-la-di) liền bị loại bỏ vĩnh viễn; Bồ-tát thì không như vậy. Vì sao? Tỳ-kheo phạm bốn điều thì không còn đường nào để thọ giới lại; Bồ-tát tuy phạm nhưng vẫn có thể thọ giới lại. Vì thế không giống nhau.

 Nói tóm lại có hai việc làm mất giới Bồ-tát: một là bỏ lời nguyện cầu giác ngộ; hai là có tâm ác nặng. Trừ hai việc ấy ra, dù có bỏ thân này thì giới cũng không mất. Từ đó về sau, đời đời sinh ra ở đâu cũng thường có giới này. Nếu không nhớ, lại gặp được bạn lành mà thọ giới lại thì không gọi là mới được giới.

 Người giữ giới Bồ-tát như vậy phải biết rõ thế nào là phạm, thế nào là không phạm, tướng nặng nhẹ của tội, và sự khác nhau giữa mức nhẹ, vừa, nặng.

 Người giữ giới Bồ-tát như vậy, hằng ngày nên cúng dường chư Phật, hoặc tháp hoặc tượng; kế đến cúng dường Pháp (giáo lý của Phật), hoặc người tu hành theo Pháp, cùng các kinh điển Đại thừa (con đường tu rộng lớn nhằm cứu độ tất cả chúng sinh) thuộc kho giáo pháp của Bồ-tát; cúng dường chúng tăng và các vị Bồ-tát đã an trụ ở các bậc tu chứng cao khắp mười phương.

 Trong ngày đêm, tùy sức mình mà cúng dường Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), cho đến một niệm tưởng, một lạy, tụng một bài kệ bốn câu, với lòng tin mà cúng dường, đừng để bỏ bê.

 Nếu không cung kính, có lòng kiêu mạn, lười biếng thì phạm tội cấu nặng (tội làm nhơ giới, thuộc loại nặng, nhưng chưa đến mức mất giới như Ba-la-di). Nếu vì quên hay sơ suất thì phạm tội cấu nhẹ (tội làm nhơ giới, thuộc loại nhẹ).

 Trường hợp không phạm: nếu bị bệnh, nếu bị điên; nếu đã có tâm trong sạch đạt đến địa vị Bồ-tát, như bậc Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn quả thánh của người tu tự giải thoát, đã bước vào dòng thánh) có được lòng tin trong sạch không thể bị phá hoại, thường cúng dường Tam bảo không gián đoạn, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát không biết thế nào là đủ, tham đắm lợi lộc cúng dường mà không chế ngự tâm mình thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: tuy tham lợi lộc nhưng thường sinh lòng ăn năn: "Ta phải tinh tấn dứt bỏ ý này", hết sức tự chế ngự mà lòng tham vẫn còn khởi lên; hoặc nhận chút lợi nhỏ để giúp dứt lòng tham lớn, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát thấy bậc thượng tọa (vị tăng ngồi hàng trên vì tuổi đạo cao), bậc tôn trưởng, bậc lớn tuổi có đức, người cùng thầy, cùng học, mà sinh lòng kiêu mạn và lòng giận ghét, không đứng dậy đón tiếp, lễ lạy, nhường chỗ; nếu người ấy nói chuyện thì lại nói chuyện khác, không nghe; nếu có hỏi điều gì thì không trả lời đúng sự thật, thì phạm tội cấu nặng.

 Nếu không có ý kiêu mạn, giận dữ, si mê, chỉ vì lười biếng, tâm tán loạn lơ đãng không thiện không ác, thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu bị bệnh, nếu bị điên, nếu đang lúc ngủ; nếu đang nghe pháp hoặc đang thuyết pháp; nếu đang nói chuyện với người khác trước; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ người kia để diệt điều ác, tăng điều thiện; nếu có quy định của tăng đoàn, cần giữ gìn ý của nhiều người, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát được đàn-việt (thí chủ, người cúng dường) đến mời, hoặc ở nhà họ, hoặc ở trong chùa, để dâng cúng những thứ cần dùng, mà Bồ-tát vì kiêu mạn, giận dữ, khinh rẻ không đến nhận thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng không đến thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu bị bệnh, nếu bị điên; nếu đường xa hoặc đường nguy hiểm khó đi; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu đã nhận lời mời nơi khác trước (?); nếu vì đang tu điều lành; nếu đang nghe điều chưa từng nghe; nếu biết người mời có ý muốn quấy phá mình; nếu có quy định của tăng đoàn, cần giữ ý của nhiều người, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát được người khác cho vàng, bạc, lưu ly, các thứ báu và những vật cần dùng, cùng các kho báu chôn dưới đất, của cải không có chủ, đều nên nhận lấy, nghĩ rằng sẽ đem bố thí lại. Nếu vì lòng ác, lòng giận mà không nhận thì phạm tội cấu nặng. Nếu nghĩ rằng: "Ta không đem cho người khác thì nhận làm gì mà tạo duyên" (?), hoặc vì lòng lười biếng, thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu tâm bị điên; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu biết nhận rồi ắt sinh lòng tham đắm; nếu biết thí chủ cho rồi sẽ hối tiếc; nếu biết thí chủ vì bố thí mà phát điên; nếu lo thí chủ cho rồi sẽ nghèo khổ; nếu biết vật cúng là của Tam bảo; nếu biết vật cúng là do cướp trộm mà có; nếu biết nhận rồi sẽ gặp nhiều khổ não, như bị vua quan bắt tội, bị trộm cướp, chết chóc, bị giam cầm, tiếng xấu lan truyền, bị đuổi ra khỏi xứ, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát có người đến cầu học Pháp, mà vì lòng giận ghét, ganh ghét người ấy nên không giảng cho, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lòng lười biếng không giảng thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu người theo ngoại đạo (tôn giáo, học thuyết ngoài Phật giáo) đến cầu Pháp, lo họ quay lại chế giễu; nếu bị bệnh, nếu bị điên; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu biết người kia không hiểu được ý nghĩa; nếu người kia không cung kính, làm việc không đúng phép; nếu người kia căn cơ chậm lụt, không hiểu được pháp sâu, sợ họ sinh tà kiến (hiểu biết sai lệch); nếu biết họ nghe rồi sẽ mất tâm ban đầu, phá hoại chính pháp; nếu biết họ nghe rồi ắt đem nói lại cho kẻ không xứng đáng tiếp nhận, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát thấy chúng sinh xấu ác phạm giới, hủy bỏ điều cấm, làm các việc tội lỗi; Bồ-tát tự biết mình có thể giáo hóa họ thành người lành, mà vì lòng ác, lòng giận bỏ mặc không dạy, thì phạm tội cấu nặng. Vì sao? Bồ-tát đối với người giữ giới trong sạch về thân, lời nói và ý nghĩ còn không khởi lòng xót thương bằng; khi thấy kẻ ác phạm giới, hủy điều cấm, làm các việc tội lỗi thì càng phải khởi lòng xót thương thật nhiều. Vì thế (bỏ mặc) là có phạm.

 Trường hợp không phạm: nếu bị điên; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu có quy định của tăng đoàn, cần giữ ý của nhiều người, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát (phải biết) như Phật đã chế định Ba-la-đề-mộc-xoa (giới bản, tập hợp các điều giới giúp người tu được giải thoát) và đặt ra Tỳ-ni (luật, các quy định của giới luật), là để người chưa tin thì sinh lòng tin, người đã tin thì lòng tin thêm lớn; về điểm này giới của Thanh văn (người tu theo con đường nghe lời Phật dạy để tự mình giải thoát) và giới của Bồ-tát đều như nhau, không khác. Vì sao? Người Thanh văn vốn thường chỉ lo cho mình mà còn muốn học để người chưa tin thì tin, người đã tin thì tin thêm; huống gì điều Bồ-tát tu học là luôn vì chúng sinh, lẽ nào không làm được như vậy. Vì thế gọi là giống nhau; giữ đúng như vậy thì không phạm (?).

 Theo như Phật đã chế định, người Thanh văn nên ít ham muốn, ít làm các việc giao thiệp, lo toan. Bồ-tát thì không như vậy. Vì sao? Chỉ lo cầu lợi cho mình, không vì người khác, là điều tốt của Thanh văn; Bồ-tát mà như thế thì không gọi là Bồ-tát.

 Vì người khác, Bồ-tát có thể nhận áo, cho đến trăm nghìn tấm, hết sức tìm xin từ các bà-la-môn (người thuộc tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ ở Ấn Độ) và cư sĩ không phải bà con; bình bát cũng vậy. Vì người khác, cũng nên xin sợi, bảo thợ dệt dệt, và cất giữ áo kiêu-xa-da (áo dệt bằng tơ tằm, vốn bị cấm đối với tỳ-kheo); nhận vàng bạc cho đến trăm nghìn. Những việc như thế là chỗ khác với Thanh văn.

 Nếu Bồ-tát vốn là vì chúng sinh, mà lại vì lòng giận ghét chỉ làm ít việc, ít giao thiệp, bỏ mặc chúng sinh, ở riêng một mình, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lòng lười biếng mà ít ham muốn, ít việc, ở riêng một chỗ thì phạm tội cấu nhẹ.

 Bồ-tát có năm điều trái phép: một là nịnh hót giả dối; hai là nói lời hoa mỹ rỗng tuếch; ba là làm ra vẻ, ra dấu để người khác cho mình; bốn là dùng lợi để cầu lợi; năm là tà mạng (kiếm sống bằng cách không chân chính). Có năm việc này mà không thấy hổ thẹn, không chế ngự, không dừng lại, thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: biết đó là trái phép và thường muốn chế ngự, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát đùa giỡn cười cợt, tâm tán loạn, cất tiếng lớn ca hát nói năng, làm những việc trái uy nghi khiến người khác cười, bị mọi người khinh, thì phạm tội cấu nặng. Nếu do thói quen cũ, vì quên hay sơ suất mà làm thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: biết đó là trái phép và thường muốn chế ngự; nếu người ngoài đang giận dữ, muốn làm cho họ dịu xuống; nếu người đang khổ não, muốn giúp họ khuây khỏa; nếu muốn thu phục người ưa đùa giỡn; nếu hai người tranh cãi, muốn làm cho họ hòa thuận, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát có cái thấy như thế này, nói như thế này: "Bồ-tát không nên ưa thích Niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử), mà nên quay lưng với Niết-bàn; không nên sợ phiền não (những trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si mê), không nên diệt phiền não. Vì sao? Vì Bồ-tát phải qua lại trong sinh tử suốt ba a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều không đếm xuể; ba a-tăng-kỳ kiếp là khoảng thời gian vô cùng dài Bồ-tát tu hành để thành Phật)". Nói như vậy là phạm tội cấu nặng.

 Vì sao? Vì việc Bồ-tát ưa thích Niết-bàn, sợ phiền não, so với Thanh văn còn hơn nghìn vạn lần, không thể lấy gì để ví được. Vì sao? Người Thanh văn chỉ lo cho bản thân mình, còn Bồ-tát thì luôn vì tất cả chúng sinh. Bồ-tát tuy còn ở trong cảnh hữu lậu (còn phiền não, như bình còn rò rỉ), nhưng đối với việc diệt phiền não thì được tự tại, vượt hơn cả bậc A-la-hán (bậc thánh cao nhất của người tu tự giải thoát, đã dứt hết phiền não) đang ở cảnh vô lậu (đã hết phiền não).

 Nếu Bồ-tát làm việc gì bằng thân hay lời nói thì phải tự giữ gìn, chớ để người khác sinh lòng khinh mạn mà mắc tội. Nếu cố ý không tự giữ gìn, khiến người khác rơi vào tội (?), thì phạm tội cấu nặng. Nếu không để ý tự giữ gìn, buông thả việc làm khiến người khác mắc tội, thì phạm tội cấu nhẹ. Trường hợp không phạm: nếu đối với người ngoại đạo; nếu là việc làm đúng phép của người xuất gia; nếu gặp kẻ ác hay giận dữ, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát thấy chúng sinh trước mặt cần phải dùng gậy đánh đau thì sau mới có lợi, mà chỉ lo giữ mình không trừng trị, thì phạm tội cấu nhẹ. Trường hợp không phạm: nếu lợi ít mà khổ nhiều, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát lấy mắng trả mắng, lấy giận trả giận, lấy đánh trả đánh, bị lôi kéo thì lôi kéo lại, thì phạm tội cấu nặng.

 Bồ-tát cùng người khác tranh đấu, hoặc hiềm khích nhau, mà vì lòng ác, lòng giận, hoặc lòng kiêu mạn, không sám hối (xin lỗi, ăn năn) đúng phép, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng buông thả mà không hề tìm cách xin lỗi thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu người kia là ngoại đạo, cố ý làm việc trái phép; nếu người kia ưa tranh đấu, (xin lỗi thì) oán thù càng tăng; nếu biết người kia trước sau không nhận lời xin lỗi; nếu xin lỗi người kia thì khiến họ càng kiêu mạn hơn, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát cùng người khác hiềm hận, người kia đúng phép đến xin lỗi, mà Bồ-tát vì lòng ác không nhận, để làm khổ người ta, thì phạm tội cấu nặng. Nếu không có lòng giận mà không nhận lời xin lỗi thì phạm tội cấu nhẹ. Trường hợp không phạm: nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu (lời xin lỗi) là xấu ác, trái phép, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát giận người khác, ôm giữ mối giận không chịu thôi, thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: nếu thường chế ngự mà lòng giận vẫn còn khởi lên, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát thu nhận đồ chúng (học trò, người theo) chỉ để họ hầu hạ mình và để có áo mặc, thức ăn, thì gọi là phạm.

 Bồ-tát khởi ý lười biếng, ưa ăn phi thời (ăn sau giờ ngọ, trái với giờ ăn quy định), tham đắm ngủ nghỉ, hoặc tựa hoặc nằm, thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: nếu bị bệnh, bị điên, không có cách nào khác; nếu đi đường quá mệt; nếu thường chế ngự (mà vẫn còn), thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát với lòng đắm nhiễm mà bàn chuyện vui thú thế gian thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì quên, sơ suất mà nói thì phạm tội cấu nhẹ. Trường hợp không phạm: nếu có người hỏi, giữ tâm ngay thẳng mà nói ít; nếu kể chuyện lạ (có ích); nếu bàn luận việc Pháp, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát muốn ngồi thiền, biết người khác có phép (tu thiền), mà vì lòng giận, lòng kiêu mạn không chịu hạ mình đến học pháp nơi người ấy, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lòng lười biếng không đến học thì phạm tội cấu nhẹ. Trường hợp không phạm: nếu bị bệnh, nếu không có cách nào; nếu biết người kia không theo đúng giáo pháp; nếu tự mình đã có cách khéo, học rộng, tự thu nhiếp được tâm mình, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát khởi lòng ham muốn của dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn về sắc dục, ăn uống...), mà không quán xét phép đối trị (cách tu để chống lại, hóa giải phiền não ấy) để mau trừ diệt, thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: thường siêng năng muốn diệt mà lòng ham muốn vẫn khởi lên, thì gọi là không phạm. Như lòng ham muốn, các triền cái khác (những phiền não che lấp tâm: giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối tiếc, hoài nghi) cũng như vậy.

 Nếu Bồ-tát tham đắm vị ngọt của thiền, đắm vào công đức (của thiền), thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: thường muốn bỏ sự đắm trước mà lòng đắm trước vẫn khởi lên, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát có cái thấy như thế này, nói như thế này: "Bồ-tát không nên nghe nhận, tụng học kho giáo pháp của Thanh văn. Người Bồ-tát học cái đó để làm gì?" Nói như vậy là phạm tội cấu nặng. Vì sao? Bồ-tát đối với sách của ngoại đạo còn nên học, huống gì là lời Phật. Trường hợp không phạm: vì muốn uốn nắn hàng Thanh văn để họ vào Đại thừa, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát bỏ hẳn kho giáo pháp của Bồ-tát, chỉ ham học, đọc tụng kinh của Thanh văn, thì phạm tội cấu nhẹ.

 Bồ-tát có kho kinh của Phật mà không siêng học, lại đi siêng học sách vở ngoại đạo và sách thế tục, thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: nếu là người căn cơ cực kỳ sắc bén, nghe một lần là nhớ được; những gì giống với lời Phật thì lấy dùng để giúp việc giáo hóa, dùng lời hay của sách ấy để giúp làm sáng tỏ Phật pháp, mà đối với Phật pháp và ý nghĩa kinh Phật không hề bị lay động, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát muốn học kinh sách ngoại đạo thì nên học như trên đã nói. Nếu trong khi học sinh lòng thích thú, đắm trước, không như người uống thuốc đắng (chỉ uống khi cần, không ham), thì phạm tội cấu nặng.

 Bồ-tát nếu nghe kho giáo pháp của Bồ-tát rất sâu xa, bí mật, là nghĩa chân thật bậc nhất, là việc không thể nghĩ bàn, thuần là cảnh giới của chư Phật và Bồ-tát, mà đối với nghĩa ấy sinh lòng vu báng, nói rằng: "Nghĩa này vô ích, không phải do Phật nói, không thể giúp ích cho hết thảy chúng sinh". Phỉ báng như thế là phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: nếu đang suy xét để xác định nghĩa; nếu là nói theo cách phương tiện (cách khéo léo tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người), thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát khi nghe nghĩa rất sâu xa mà không sinh lòng tin, thì nên dùng tâm không dối trá, vì muốn sinh lòng tin mà nghĩ như vầy: "Ta không nên như thế. Ta như người mù, không có mắt trí tuệ. Lời từ miệng Phật nói ra, sao ta lại phỉ báng?" Bồ-tát như vậy tự trách mình vì ngu si: "Đây là cảnh giới của Phật, không phải chỗ ta với tới được". Nếu làm được như vậy là đúng đắn. Nếu trong lòng không hiểu mà không sinh lòng phỉ báng thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát vì miếng ăn thức uống mà với lòng giận ghét tự khen mình, chê bai người khác, thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: nếu vì để hàng phục ngoại đạo; nếu để dẹp sự kiêu mạn, làm Phật pháp thêm lớn mạnh; nếu để người chưa tin thì tin, người đã tin thì tin thêm, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát (biết) có nơi thuyết pháp, hoặc nơi giảng Tỳ-ni (giới luật), nơi có đại pháp hội (buổi giảng pháp lớn), mà vì lòng giận, ganh ghét, kiêu mạn không đến nghe, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lòng lười biếng không đến nghe thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu tự mình không nghe biết, lại không có ai gọi; nếu bị bệnh, nếu không có cách nào; nếu biết người kia thuyết pháp không đúng nghĩa lý; nếu biết người thuyết pháp sẽ gây khó dễ, nguy hại cho mình; nếu biết người kia giảng không có gì mới lạ; nếu đã được tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn giáo pháp không quên) và tự mình đã học rộng; nếu đang siêng tu căn lành, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát có người đến nhờ mình: "Có việc cần lo liệu", như cùng đi cùng về, giúp lo các việc; lo xong việc thì giữ gìn của cải; hòa giải tranh chấp kiện tụng; lo liệu ăn uống; làm việc phúc đức. Nếu một hai việc không chịu làm giúp thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng không làm thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu bị bệnh, nếu không có cách nào; nếu tự mình đang có việc; nếu người kia tự lo được, hoặc không nhờ đến; nếu là việc vô ích; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu không có ai nhờ; nếu đã báo người khác làm thay để mình siêng tu căn lành (?); nếu tự mình tối tăm chậm chạp, sợ lỡ dở thứ lớp việc tu học; nếu có quy định của tăng đoàn, cần giữ ý của nhiều người, thì gọi là không phạm.

 Nếu Bồ-tát thấy chúng sinh đau bệnh mà vì lòng ác, lòng giận không chăm sóc nuôi dưỡng, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng không chăm sóc thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu tự mình đang bệnh; nếu không có cách nào; nếu đã nhờ người khác chăm sóc; nếu người bệnh ấy có bà con thân thuộc; nếu biết người bệnh tự lo liệu được; nếu là bệnh lâu ngày; nếu người ấy còn tự đứng ngồi được; nếu đang muốn siêng tu căn lành cao hơn; nếu tự mình quá tối tăm chậm chạp, sợ lỡ dở thứ lớp tu học (?); những trường hợp khác về chăm bệnh cũng như trên (?). Đối với người nghèo khổ, khổ não cũng như vậy. Đó gọi là không phạm.

 Bồ-tát thấy chúng sinh trước mặt lẽ ra có thể được lợi ích, nhưng họ không có cách nào tự khởi lên được, mà Bồ-tát vì lòng ác, lòng giận không chỉ dạy, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng không chỉ dạy thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu (mình) không có cách nào; nếu đã nhờ người khác dạy; nếu người kia tự có thiện tri thức (người thầy, bạn hiền dẫn dắt đường tu); nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu chỉ cách cho người kia thì họ lại càng giận, chống đối, không có lòng kính mến, cứ khăng khăng làm theo ý mình, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát được chúng sinh cấp cho những thứ cần dùng thì nên nhớ ơn. Nếu vì lòng ác, lòng giận mà không nhớ ơn, không đền ơn, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng không đền ơn thì phạm tội cấu nhẹ. Trường hợp không phạm: nếu tự mình không có sức; nếu không có cách nào; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu muốn đền ơn mà thí chủ không nhận, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát thấy người có thân quyến chết, hoặc mất của cải, đủ thứ lo buồn khổ sở, mà vì lòng ác, lòng giận không đến an ủi khuyên giải, thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: như đã nói trong phần người khác nhờ việc Bồ-tát ở trên.

 Bồ-tát có người đến xin đồ ăn thức uống và những thứ cần dùng mà không cho, thì phạm tội cấu nặng. Trường hợp không phạm: nếu tự mình không có của; nếu người ta xin vật không trong sạch (không hợp giới luật); nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu là điều vua cấm; nếu để giữ quy định của tăng đoàn, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát đối với đệ tử nên tùy lúc mà dạy bảo. Nếu đệ tử thiếu thốn thì nên đến chỗ người có lòng tin sâu dày mà khuyên xin để cung cấp cho họ. Nếu vì lòng ác, lòng giận mà không dạy bảo, không cung cấp, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lòng lười biếng không dạy bảo, không cung cấp, thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện; nếu để giữ quy định của tăng đoàn; nếu bị bệnh, nếu không có cách nào; nếu đã nhờ người khác dạy; nếu đệ tử tự có phúc đức, được người cúng dường; nếu đệ tử vốn là người ngoại đạo, không có lòng ưa điều lành, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát vì lòng giận, lòng ác mà không giữ gìn ý người khác (không để ý đến cảm nghĩ của người), thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng buông thả không giữ gìn ý người khác thì phạm tội cấu nhẹ. Trường hợp không phạm: nếu là việc trái phép; nếu bị bệnh; nếu có quy định của tăng đoàn, cần giữ ý của nhiều người; nếu là ngoại đạo; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát thấy người khác có đức hạnh mà không khen ngợi, lại vì lòng ác, lòng giận mà che giấu điều tốt của người, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng buông thả không khen điều tốt của người thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu biết người kia không thích được khen; nếu bị bệnh, nếu không có cách nào; nếu vì muốn uốn nắn, dạy dỗ để diệt ác tăng thiện, giữ quy định của tăng đoàn; nếu biết người ấy nghe khen sẽ càng sinh kiêu mạn; nếu người kia không có đức thật; nếu lời nói nghe như tốt mà thật ra không có ý nghĩa tốt; nếu là ngoại đạo; nếu chưa đến lúc nên khen, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát làm người đứng đầu nhiều người, thấy những người dưới quyền làm việc trái phép thì nên quở trách, nên đuổi ra khỏi chúng. Nếu vì lòng giận, lòng ác mà bỏ mặc không quở trách trị phạt, thì phạm tội cấu nặng. Nếu vì lười biếng buông thả không dạy bảo quở trách thì phạm tội cấu nhẹ.

 Trường hợp không phạm: nếu biết người ấy tính xấu, hay giận dữ, không chịu nghe dạy bảo quở trách; nếu đợi đúng lúc mới dạy bảo quở trách; nếu sợ làm tăng đoàn chia rẽ; nếu biết người ấy vốn ngay thẳng, chỉ vì thói quen cũ nên ít biết hổ thẹn, hay phạm nhưng cũng hay sám hối (?), thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát có thần thông biến hóa thì nên vì chúng sinh mà tùy lúc hiện ra biến hóa, hoặc dùng cách khéo léo làm cho họ sợ hãi để sinh lòng tin. Nếu vì sợ (phải nhận) của cúng dường do lòng tin mà không hiện biến hóa (?), thì phạm tội cấu nhẹ. Trường hợp không phạm: nếu người kia đắm sâu vào pháp ác, tà kiến; nếu là ngoại đạo; nếu (người kia) mắng chửi bậc hiền thánh; nếu (người kia) chấp chặt tà kiến; nếu bị điên, bị bệnh, thì gọi là không phạm.

 Bồ-tát thành tựu trọn vẹn khối giới này thì có đầy đủ vô lượng quả tốt đẹp. Nhờ sức nhân duyên của khối giới ấy mà đầy đủ Thi-ba-la-mật (sự hoàn hảo về giữ giới, một trong sáu pháp Ba-la-mật đưa người qua bờ giải thoát).

 Người nhận giới tuy chưa đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), nhưng đã được đầy đủ năm điều công đức: một là thường được chư Phật và Bồ-tát che chở, ghi nhớ; hai là thường được niềm vui trong sạch; ba là lúc lâm chung không ân hận; bốn là bỏ thân này được sinh về cõi nước của chư Phật; năm là làm trang nghiêm quả vị A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Bồ-tát nhận giữ giới Bồ-tát không phải vì bản thân, mà chỉ vì lợi ích cho người khác và để trang nghiêm quả vị A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Giới Bồ-tát này đều là do chư Phật và Bồ-tát trong quá khứ, vị lai, hiện tại, nhiều như cát sông Hằng, đã thành tựu; cho đến chư Phật và Bồ-tát ở mười phương cũng đều như vậy.

 Lòng từ rộng lớn và ơn huệ của Bồ-tát trải khắp chúng sinh trong lục đạo (sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), những kẻ khổ não trong tam đồ (ba đường khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) và bát nạn (tám hoàn cảnh khó khăn khiến không được gặp Phật, nghe Pháp); khắp mười phương không đâu là không được nhờ ơn.

 Công đức không thể đếm, phúc và tuệ rộng như hư không.

 Nói tóm tắt những điều cốt yếu chung đã xong, vui mừng lễ lạy, vâng theo mà làm.

 Khắp nơi phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh), phúc, tuệ và tuệ mạng đều được thành tựu.

 Từ và bi như trai gái dần lớn lên, hỷ và xả theo thứ lớp mà sinh ra.

 Tất cả đều thành Phật đạo, dứt sạch mãi mãi không còn sót lại gì.

 Mười phương cùng chung một nguyện, (thành) đấng tôn quý cao vòi vọi không cùng.

 Người muốn làm ưu-bà-tắc Bồ-tát, (thọ) năm giới và uy nghi (?), nếu không có thầy để nhận giới, thì khi ấy người nhận giới không có thầy nên đến trước tượng Phật tự mình phát nguyện mà nhận.

 Uy nghi của ưu-bà-tắc Bồ-tát nên làm lễ như sau: để trần vai phải (vắt áo qua vai trái để lộ vai phải, cách tỏ lòng cung kính), quỳ kiểu người Hồ (gối phải chạm đất, gối trái dựng lên), chắp tay, rồi nói như vầy:

 "Con là … , xin bạch với chư Phật mười phương và các vị Bồ-tát đã an trụ ở các bậc tu chứng cao: nay ở trước chư Phật, con muốn nhận tất cả giới, học tất cả giới Bồ-tát, năm giới và uy nghi của ưu-bà-tắc, giới thu nhiếp tất cả pháp lành của Bồ-tát, giới làm lợi ích cho chúng sinh. Giới này các Bồ-tát quá khứ đã học, các Bồ-tát vị lai sẽ học, các Bồ-tát hiện tại đang học; con cũng xin học như vậy."

 Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy là xong. Các việc khác nên làm như đã nói rộng ở trên.

 Ưu-bà-tắc lìa bỏ ham muốn thì thực hành đầy đủ năm giới:

 Xa lìa bốn điều ác của thân: một là giết hại, hai là trộm cắp, ba là dâm dục, bốn là uống rượu.

 Xa lìa năm điều ác của miệng: một là nói dối; hai là nói lời độc ác; ba là nói hai lưỡi (đặt điều, đâm thọc gây chia rẽ); bốn là nói lời vô nghĩa; năm là nói lời thêu dệt, ngọt ngào giả dối.

 Xa lìa năm cách kiếm sống không chân chính: một là bán thịt, hai là bán rượu, ba là bán thuốc độc, bốn là buôn bán chúng sinh, năm là bán binh khí.

 Xa lìa năm việc trang sức: một là hương thơm, hai là hoa, ba là chuỗi ngọc anh lạc, bốn là xoa dầu thơm lên thân, năm là xông hương vào áo.

 Xa lìa năm việc buông thả: một là ca hát, hai là nhảy múa, ba là tấu nhạc, bốn là trang trí nhạc cụ, năm là (giữ) không đến xem nghe (các trò ấy).

 Năm giới này tùy sức mình kham nổi mà giữ. Nếu giữ trọn đủ năm giới suốt đời thì là bậc cao nhất. Nếu không được thế thì tùy sức giữ trong bao nhiêu năm, tháng, ngày, đêm, cho đến trong chốc lát cũng có thể tạm giữ, chứ không nhất thiết phải giữ trọn vẹn (?).

 Lúc Phật sắp nhập Niết-bàn, Ngài dặn bốn vị đại Thanh văn và sáu vị ứng chân (bậc A-la-hán, xứng đáng được cúng dường) (?) rằng: "Sau khi ta diệt độ (qua đời, nhập Niết-bàn), trong chính pháp chân thật này, nếu hai chúng xuất gia (tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni) giữ giới cấm trong sạch, và hai chúng tại gia (ưu-bà-tắc và ưu-bà-di – nam nữ tu tại gia) tùy sức nhiều ít mà lòng hướng gần đến việc giữ giới bậc trên (?), nếu họ dựng phòng xá, giường nệm, áo quần, đồ ăn uống, cùng tất cả vật dụng nuôi thân thuận với đạo, đem cúng dường chư tăng bốn phương và các bậc hiền thánh, thì các ông đều phải nhận lời mời. Nếu không nhận thì mắc tội."

 Xét theo đó thì biết các bậc hiền thánh không ở xa; lòng thành cảm đến thì các vị ứng hiện. Nếu làm việc công đức thì trước hết nên hết sức nhận giữ giới bậc trên, rồi sau đó hết lòng thỉnh mời chư tăng bốn phương và các bậc hiền thánh. Nếu không giữ được suốt đời thì giữ đến một ngày một đêm cũng tốt. Nếu không được như vậy thì khi bày lễ cúng dường liền nhận giới, xong thì thôi. Các bậc hiền thánh ấy đều đến nhận lời mời.

 Nếu có điều gì phạm thì sám hối đúng phép. Tất cả những gì Bồ-tát phạm ở đây đều thuộc tội đột-cát-la (loại tội nhẹ về hành vi nhỏ nhặt, sám hối là được tiêu trừ). Nên đến người thuộc Đại thừa hay Tiểu thừa (con đường tu tự giải thoát), người có thể giảng giải, có thể nhận lời sám hối, mà sám hối đúng phép.

 Nếu Bồ-tát vì phiền não nặng mà phạm vào các điều thuộc loại Ba-la-di, thì mất giới luật nghi (giới ngăn ngừa điều ác), phải nhận giới lại.

 Nếu vì phiền não mức vừa mà phạm vào các điều thuộc loại Ba-la-di, thì nên đến trước ba người, hoặc hơn ba người, quỳ thẳng chắp tay, sám hối theo phép tội đột-cát-la cho những tội đã phạm, nói như vầy: "Thưa đại đức, xin ghi nhớ cho. Con là … đã trái bỏ giới luật Bồ-tát, như việc đã kể, phạm tội đột-cát-la." Các phần khác thì làm như phép sám hối tội đột-cát-la của tỳ-kheo.

 Nếu vì phiền não mức nhẹ mà phạm vào các điều thuộc loại Ba-la-di, cùng những điều phạm khác, thì đến trước một người mà sám hối, (đọc) văn ba lễ sau đây:

 Nguyện cho chúng sinh trong khắp pháp giới (toàn thể mọi cõi) mười phương, trong sáu nẻo của thế gian, những ai bị tội lỗi của ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói và ý nghĩ) ngăn che, bị nhơ bẩn mê lầm, đều được sụp đổ núi điên đảo (những cái thấy sai lệch, trái lẽ thật), làm cạn bốn dòng nước lũ (bốn thứ phiền não cuốn trôi chúng sinh: ham muốn, chấp vào sự tồn tại, tà kiến, vô minh) mà vượt qua, bước lên con đường bình đẳng, vào cõi vô vi (cõi giải thoát, không còn tạo tác, sinh diệt).

 Con xin quy mạng kính lễ Phật Lô-xá-na (vị Phật chủ trong kinh Hoa Nghiêm) nơi bảy chốn tám hội (bảy nơi, tám lần Phật thuyết kinh Hoa Nghiêm), cùng các đấng Diệu giác (bậc giác ngộ trọn vẹn tột bậc, tức là Phật) khắp các cõi nước mười phương.

 Nguyện cho chúng sinh trong khắp pháp giới mười phương, trong sáu nẻo của thế gian, những ai chìm đắm trong các cõi sinh tồn, mãi mãi chìm mất, đều được phá tan rừng tà kiến (?), dập tắt những sự soi chiếu sai lệch.

 Con xin quy mạng kính lễ kho giáo pháp Hoa Nghiêm của Phật nơi bảy chốn tám hội, cùng biển kinh điển khắp các cõi nước mười phương.

 Nguyện cho chúng sinh trong khắp pháp giới mười phương, trong sáu nẻo của thế gian, những ai có tâm hẹp hòi bám chặt, điên đảo, đều được dứt ngay sự soi chiếu thiên lệch và ý tưởng bám trụ vào chỗ chứng đắc (?), mãi mãi nương theo Đại thừa cho đến tận cùng đời vị lai.

 Con xin quy mạng kính lễ hội chúng của Bồ-tát Phổ Hiền nơi bảy chốn tám hội, cùng các vị tăng hiền thánh khắp các cõi nước mười phương.

 Nếu muốn phát tâm ra đi (vào nơi vắng vẻ tu hành), lúc đi nên lập năm lời nguyện:

 Một là nguyện cho con sớm bỏ được thân này.

 Hai là nguyện cho thầy, chư tăng và cha mẹ không phải lo buồn, khiến thân mạng con mau đạt đến giác ngộ.

 Ba là nguyện đến nơi a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh, xa làng xóm, để tu hành) mà tu tập; nếu có hổ sói, sâu bọ thú dữ có nọc độc đến muốn ăn thịt con, con cũng không sợ hãi, như vị tỳ-kheo được niềm vui của đệ tam thiền (tầng thiền định thứ ba, có niềm an vui vi diệu).

 Bốn là nếu con đến nơi a-lan-nhã, gặp trời mưa gió nổi, hoặc có quỷ dữ, rồng độc đến muốn cắn con, lòng con vẫn yên ổn, không sợ hãi. Như có người muốn vượt biển lớn, ra đến giữa biển thì trời bỗng nổi gió, sóng rất lớn, người vượt biển sợ hãi; rồi gió trời liền lặng, người ấy qua được bờ bên kia, lòng rất vui mừng. Nguyện con cũng như vậy, mau đến bờ bên kia là sự giác ngộ cao nhất.

 Năm là nguyện khi con ở nơi a-lan-nhã, nếu lúc đau bệnh, nguyện được chư thiên (các vị trời) đến chỗ con, dạy bảo chúng con, khiến lòng không hối hận. Con lại nghĩ rằng: Trong thân con có bốn con rắn độc (ví bốn yếu tố cấu thành thân: đất, nước, lửa, gió) cùng ở chung, như bốn con rắn cùng ở một hang. Khi rắn muốn ra, chúng bảo nhau: "Ta đi trước." Tranh nhau cửa hang nên không ra được, chết ở trong hang; chỉ vì giận dữ tranh giành mà cả bốn con đều chết.

 Nay trong thân con có bốn con rắn độc tranh đấu giận dữ ở trong thân con. Con nghĩ như vầy: bệnh liền được trừ, tâm bồ-đề khởi lên, khiến lòng được yên, sáu thức (sáu sự nhận biết qua mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) không rối loạn; an tâm nơi a-lan-nhã, bốn hạnh đều đầy đủ; an tâm trong thiền định, chế phục sáu căn (sáu giác quan). Đó là lời nguyện thứ năm.

 Phát nguyện ấy xong thì lễ Phật bốn phương, gồm mười lạy, và nói như vầy:

 "Chư Phật Thế Tôn, xin thương xót chúng con, che chở chúng con, khiến con đạt được đạo cao nhất, mau đến giác ngộ. Nay con sám hối. Con là … , xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, (xin quy y) các vị Bồ-tát thập địa (mười bậc tu chứng cao của Bồ-tát), các vị Bích-chi (Bích-chi-phật: bậc tự mình giác ngộ không cần thầy dạy), các vị A-la-hán và các bậc hiền thánh.

 Con từ vô số kiếp đến nay trôi lăn trong sinh tử, trăm đời nghìn đời, vô lượng ức đời; hoặc rơi vào sáu nẻo, chịu các quả báo khác nhau, hoặc làm ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh, chịu những khổ như vậy, chẳng bao giờ được vui. Con tự suy xét: lỗi lầm mê muội tự trói buộc mình, không thấy đạo thánh, ngăn cửa Niết-bàn, đóng cửa cam lộ (ví sự giải thoát như nước thần bất tử), lấp các nẻo lành, không được nghe chính pháp, chìm trong biển lớn, chịu tội khổ như vậy. Nay con xin sám hối tất cả."

 (Rồi) gieo năm vóc xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất). Gieo mình xuống đất như vậy bảy lần cũng thế. Khi gieo mình xuống đất thì nói lời này:

 "Nguyện trừ bỏ khỏi thân con vô lượng các thứ độc, nhổ sạch vô lượng các thứ độc tà vạy ngu si, nhổ sạch vô lượng bụi trần mê lầm; tâm ý trong sạch, thành tựu sáu niệm (sáu điều thường nhớ nghĩ: Phật, Pháp, Tăng, giới, bố thí, cõi trời); khiến con đến nơi a-lan-nhã lòng không sợ hãi, mau đến giác ngộ; mở cửa Niết-bàn, mở cửa cam lộ; lấp cửa địa ngục, đóng ba đường ác; nhổ gốc tam độc (ba thứ độc: tham lam, giận dữ, si mê), ra khỏi lưới tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc); được ba niềm vui, chứng ba quả chân thật (?); vượt qua hiểm nguy sinh tử, sẽ được trí tuệ, lìa thân cuối cùng, mau đến giác ngộ."

 Phát nguyện ấy xong thì từ dưới đất đứng dậy, lễ Phật mười phương xong, chắp tay đứng, lòng vui mừng, nghĩ như vầy: "Tội của ta đã vĩnh viễn được trừ."

 Phép nhận giường dây (loại ghế giường đan bằng dây, dùng để ngồi thiền) có bốn điều: một là thỉnh Phật; hai là thỉnh thầy; ba là cởi giày da, để trần vai phải, (thân tâm) trong sạch; bốn là gối phải chạm đất, quỳ kiểu người Hồ trước Phật.

 Thỉnh thầy và bạch như vầy: "(Xin) chư Phật mười phương và ngài Đại Ca-diếp (vị đại đệ tử của Phật, đứng đầu về hạnh khổ hạnh) (chứng cho). Con chính mình ở trước Phật nhận phép a-lan-nhã. Phật làm vị thầy chứng minh, (thầy) làm người chứng biết. Nếu trong bốn mươi lăm ngày con tu khổ hạnh, chí không lui sụt; nếu sinh lòng thối lui thì con là kẻ nói dối, lừa dối chư thiên, không đến được bờ bên kia. Xin đại đức làm chứng."

 Vị thầy được thỉnh lại nói như vầy: "Này trưởng lão, hãy một lòng ghi nhớ. Nay ở trước Phật, ông đã phát lời thề này, thỉnh đại đức làm chứng. Nếu ông thối lui thì là lừa dối người khác, tự rơi vào địa ngục, không tránh khỏi khổ.

 Ông hãy thật sự thành tựu hạnh a-lan-nhã, được trí tuệ của a-lan-nhã. Hãy nhận giữ như vậy." (Người kia) đáp: "Xin vâng." Nói ba lần.

 Phép nhận tích trượng (cây gậy có khoen kim loại trên đầu của người tu): quỳ thẳng trước vị đại đức, bạch ba lần như vầy: "Thưa đại đức, xin một lòng ghi nhớ. Nay con xin thỉnh đại đức làm thầy." Bạch ba lần như vậy.

 Vị đại đức nói như vầy: "Này trưởng lão, hãy một lòng ghi nhớ. Nay ông phát tâm cầu đạo cao nhất, hãy nhận giữ và dùng (tích trượng) cho đúng phép. Không được cầm bằng tay không sạch mà vào phòng tăng. Nên tháo phần khoen đầu gậy (?). Không được để gậy chạm đất.

 Nếu vào nhà người thế tục thì phần khoen nên để phía sau, hoặc ở giữa hay phía trước (?). Khi cần đến nhà người thế tục, hoặc để nhận bữa ăn trưa, hay vì các nhân duyên khác, thì nên rung gọi ba lần; ba lần mà không ai ra thì đến năm lần; năm lần không ai ra thì đến bảy lần; bảy lần không ai ra thì sang nhà khác, cho đến bảy nhà. Bảy nhà không được thì (thôi)." Trong phép này, lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

 Phép xả giới (?) (rời chỗ tu).

 "Thưa trưởng lão, xin một lòng ghi nhớ. Tỳ-kheo … , người giữ năm giới và uy nghi của ưu-bà-tắc, vì nhân duyên gì mà sống, khi hết ngày (tu) không chết, không rơi vào địa ngục giữa chừng (?). Xin bạch chư Phật mười phương và ngài Đại Ca-diếp, xin đều khéo lắng nghe. Con là … dựng cột mốc như vầy."

 Bạch ba lần xong thì cầm cột mốc dựng vào gốc cây. Lại bạch như vầy: "Chư Phật mười phương và các vị đại đức tu hạnh trong sạch bốn phương, xin đều làm chứng biết. Con là … không lừa dối chư thiên, (nếu không thì) không đến được bờ bên kia. Nay con đã mang giường pháp và gậy đúng phép, tất cả đều đầy đủ. Nay con xin an tọa (bắt đầu ngồi tu tại chỗ này). Tất cả tỳ-kheo tu hạnh a-lan-nhã cũng đều an tọa."

 Bạch ba lần như vậy rồi lạy sáu lạy, chắp tay một lòng nghĩ như vầy: "Xin nhớ đến chư Phật mười phương và ngài Đại Ca-diếp. Tỳ-kheo … , ưu-bà-tắc … , đã thành tựu các điều nhớ nghĩ, nay xả tọa để sang chỗ khác an tọa lại."

 Khi muốn cầm giường dây thì nên khởi bốn điều nhớ nghĩ: thứ nhất nghĩ rằng: thân ta đều là vô thường (không bền chắc, luôn thay đổi), nên làm cho nó chịu khổ (tu khổ hạnh). Thứ hai: làm thân chịu khổ, tu tập thì trí tuệ thấy rõ tính không (mọi vật không có tự tính cố định) tự nhiên đến, nên tu tập điều ấy. Thứ ba: nên khởi lòng nhẫn nhịn, chớ sinh giận dữ. Thứ tư: sinh lòng vui mừng; nếu sinh lòng vui mừng thì mau đến giác ngộ.

 Nghĩ như vậy xong thì tránh xa những nơi chăn thả bò, có hổ sói, tiếng lớn tiếng nhỏ, tiếng dâm dục và những chỗ chật hẹp. Lìa xa các tiếng ấy rồi thì an tâm, giữ ý nghĩ ngay chính.

 Khi muốn trừ bỏ các bụi trần (những thứ làm nhiễm ô tâm), nên khởi hai điều nhớ nghĩ: một là khiến thân ta được yên ổn trong định, không sinh mệt mỏi, mau đến giác ngộ; hai là được nhàn tĩnh, tâm không rối loạn, sáu thức yên ổn, được diệt tận định (tầng định sâu nhất, dứt hết mọi hoạt động của tâm thức).

 Rồi thong thả đặt giường xuống, đứng lễ Phật cho đến mười lạy. Đứng chắp tay khởi ba điều nhớ nghĩ: một là nhớ Phật, hai là nhớ giới, ba là nhớ thiền định. Nghĩ như vậy xong thì đến giường dây, thong thả ngồi xuống.

 Lại khởi sáu điều nhớ nghĩ:

 Một là nhớ chư Phật che chở, ghi nhớ đến ta, khiến sự nhớ nghĩ của ta được thành tựu.

 Hai là nhớ giới thân của ta trong sạch. Giới tức là Ba-la-đề-mộc-xoa; nhớ là không phạm. Từ phần tựa đến bài kệ: suy nghĩ về bốn việc (bốn điều Ba-la-di), đến mười ba (mười ba điều tăng-tàn: tội nặng bậc hai, còn cứu được bằng cách sám hối trước tăng chúng); nhớ mười ba điều ấy cho thành tựu; hai điều bất định (tội chưa xác định thuộc loại nào, tùy xét xử); ba mươi (ba mươi điều xả đọa: phạm về cất giữ vật dư, phải bỏ vật ra mà sám hối); chín mươi (chín mươi điều đơn đọa: tội nhẹ, phải sám hối); bốn điều Ba-la-đề-xá-ni (tội nhẹ, phải đến người khác tự thú nhận); các pháp chúng học (nhiều điều cần học về uy nghi); bảy pháp diệt tránh (bảy cách dàn xếp tranh chấp trong tăng đoàn). Từ trên xuống dưới đều phải nhớ nghĩ cho chân thật.

 Ba là nhớ đền ơn cha mẹ, thầy và chư tăng.

 Bốn là nhớ năm thứ dục (năm thứ ham muốn thế gian: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, sự xúc chạm êm ái) đều là vô thường, là gốc rễ của tai họa lớn, là đầu mối của lưới mê tối.

 Năm là nhớ đến khổ não của địa ngục, nên siêng tu điều lành để xa lìa khổ ấy: "Ta đã xuất gia, nên phải thận trọng, bỏ ác tu thiện."

 Sáu là nhớ trí tuệ: "Nếu ta có trí tuệ thì nên nhớ giữ. Trí tuệ đầy đủ thì không việc gì không làm được, sẽ đạt đạo cao nhất."

 Đủ sáu điều nhớ nghĩ rồi thì an tâm ngồi, theo phép thiền mà quán xét.

 Ưu-bà-tắc nếu muốn di chuyển thì nên khởi ba điều nhớ nghĩ: một là nghĩ rằng khi ta đi, trên mặt đất lúc nhúc nhiều sâu kiến; nếu ta lỡ giết chúng thì mắc tội gì; (nguyện cho) con vật chết được sinh lên cõi trời (?). Hai là nhớ đi cho đúng phép: đúng phép ngửa tay cầm gậy sát thân, uy nghi chỉnh tề, thong thả mà đi. Ba là đi không ngoái lại, cũng không lắc đầu vung tay. Đó gọi là thành tựu ba điều nhớ nghĩ.

 Khi đi lại đúng phép, có ưu-bà-tắc uy nghi, lòng tin sâu dày mang thức ăn đến, thì nên nhận một cách trong sạch. Nhận xong thì ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi bên kia), lại khởi bốn điều nhớ nghĩ:

 Một là nghĩ rằng trong thân ta có tám vạn loài trùng; trùng được thức ăn này thì đều được yên ổn.

 Hai là nghĩ rằng ta được thức ăn thì nên ăn ít. Nếu ăn ít thì thân ta nhẹ nhàng; thân nhẹ nhàng thì các ham muốn cũng ít; ham muốn ít thì mau đến giác ngộ.

 Ba là ta (ăn) không phải vì ngon, chỉ để nuôi mạng sống, thì các điều lành được thành tựu; điều lành thành tựu thì thành trí tuệ cao nhất.

 Bốn là khi ta ăn, (nguyện) khiến những kẻ đói khát khắp mười phương đều được no đủ. Tất cả đều vâng theo mà làm.

 Kinh Ưu-bà-tắc Ngũ Giới Uy Nghi, một quyển.

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video