Thiên 1 — Kinh Văn Thù Sư Lợi hỏi về địa vị Bồ Tát (toàn văn)

 # Kinh Văn-thù-sư-lợi hỏi về "thự" của Bồ-tát (Văn-thù-sư-lợi: tên một vị Bồ-tát lớn, tiêu biểu cho trí tuệ; Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; thự: nghĩa gốc là phạm vi, địa phận đã được phân định, trong kinh này chỉ cảnh giới, tức phạm vi hiểu biết, việc tu hành và địa vị riêng của Phật và Bồ-tát)

 Kinh Văn-thù-sư-lợi hỏi về "thự" của Bồ-tát

 Đời Hậu Hán, Chi-lâu-ca-sấm dịch

 Kinh Văn-thù-sư-lợi hỏi về "thự" của Bồ-tát

 Đời Hậu Hán, Tam tạng (danh hiệu dành cho vị tăng tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) người nước Nguyệt Chi (một dân tộc ở vùng Trung Á) là Chi-lâu-ca-sấm dịch

 Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) tiến lên trước, quỳ thẳng người thưa với Phật rằng ngài muốn hỏi một điều. Chỉ khi Phật bằng lòng thì ngài mới dám hỏi. Phật nói: "Hay thay, hay thay! Xá-lợi-phất, ông cứ hỏi. Ông theo Văn-thù-thi-lợi (tức Văn-thù-sư-lợi) mới chỉ nghe đến "thự của Đát-tát-a-kiệt" (Đát-tát-a-kiệt: phiên âm chữ Phạn Tathāgata, tức Như Lai, một danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc đã đến như thế", đến từ chân lý), và nghe tên pháp nhân duyên (nhân duyên: nguyên nhân chính cùng các điều kiện phụ hợp lại làm sinh ra sự vật), nhưng chưa hiểu hết sự việc ấy. Nay ta sẽ nói cho ông. Hãy lắng nghe kỹ, lắng nghe kỹ!"

 Xá-lợi-phất thưa: "Xin vâng lời dạy." Cùng với Ma-ha Mục-kiền-lan, Ma-ha Ca-diếp, Ma-ha Ca-chiên-diên, Ma-ha Câu-hy, Bân-lợi-văn-đà-phất, Tu-bồ-đề, A-nan-luật, Chu-lợi-cảm (?), Ma-ha-cảm (?), Nại-tra-hòa-la, A-nan, tất cả những bậc La-hán đáng kính (La-hán: người tu hành đã dứt hết phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử) đều có mặt trong pháp hội. Mọi người đều đứng dậy làm lễ Phật và thưa: "Chúng con rất muốn được nghe. Xin cho các Bồ-tát đều nhờ đó mà khoác ma-ha tăng-na tăng-niết (nghĩa là "khoác áo giáp lớn", ví lời thệ nguyện lớn, bền chắc như áo giáp, quyết cứu độ tất cả chúng sinh). Người nam hay người nữ, ai nghe cũng đều cầu điều ấy. Các Thanh văn (người tu hành nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, mục đích chính là tự giải thoát cho mình) cũng đều nương theo pháp ấy. Sở dĩ cầu khoác áo giáp lớn là vì muốn cho tất cả những ai sẽ được giải thoát đều chứng quả La-hán (?)."

 Các vị tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật, sống bằng khất thực và giữ giới) đáng kính đều rải hoa lên Phật để cúng dường thự của Đát-tát-a-kiệt. Các thiên tử cõi Dục (thiên tử: các vị trời; cõi Dục: cõi của những chúng sinh còn ham muốn ăn uống, ái dục, gồm cả cõi người và sáu tầng trời thấp) đều bay lượn mang hoa trời đến cúng dường, lại dùng nhạc trời để làm vui. Vì sao vậy? Vì từ xưa đến nay họ chưa từng nghe đến cái tên ấy, huống chi nay lại được nghe đầy đủ. Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) hóa ra cây hoa câu-kỳ (?) của cõi trời phủ đầy khắp tinh xá Kỳ-hoàn (tinh xá: nơi tăng sĩ ở và tu học; Kỳ-hoàn là tinh xá lớn ở nước Xá-vệ, nơi Phật thường thuyết pháp).

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Thự của Đát-tát-a-kiệt có bốn điều. Bốn điều là gì? Một là phát ý (phát tâm cầu thành Phật). Hai là A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui, chắc chắn sẽ thành Phật). Ba là Bồ-tát ngồi dưới gốc cây (gốc cây bồ-đề, nơi sắp thành Phật). Bốn là đầy đủ Phật pháp. Đó là bốn điều."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Vì nhân duyên gì mà Bồ-tát phát ý có thự thứ nhất?" — Ấy là những việc làm sau khi phát ý đều nhằm tạo công đức cho tất cả chúng sinh mười phương. Vì sao? Vì muốn cho mọi người đều khoác được áo giáp lớn; vì thế gọi là thự thứ nhất. Thự của A-duy-việt-trí là: mọi việc làm đều không mong cầu gì cho mình; cầu được cõi này, cõi yên ổn, cõi không có vọng tưởng, cõi vững chắc. Đó là nền móng của Phật pháp, vì thế gọi là thự thứ hai. Ngồi dưới gốc cây là: không đứng dậy một cách vô ích; đứng dậy là vì sẽ thành đạo; không rời mười lực và các điều vô sở úy (lực: mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật; vô sở úy: sự không sợ hãi, tự tin hoàn toàn khi thuyết pháp). Đó là thự thứ ba. Thự của Đát-tát-a-kiệt là: đúng thật như thự ấy, như thự ấy là thự không đếm được, là thự tôn quý đặc biệt, đã an trụ ở địa vị Đát-tát-a-kiệt, A-la-ha, Tam-da-tam-phật-đà (A-la-ha: bậc đáng được cúng dường; Tam-da-tam-phật-đà: bậc giác ngộ hoàn toàn và chân chính), đã đem pháp ra dạy. Đó là thự thứ tư.

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát lại có hai thự. Hai thự là gì? Chuyển pháp luân cho hàng Thanh văn (chuyển pháp luân: thuyết pháp, ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), và chuyển pháp luân cho hàng A-duy-việt-trí. Đó là hai thự. Thự của Đát-tát-a-kiệt được gọi là thự. Người đã ở trong đó thì đã có pháp để dạy: pháp sắc là Phật pháp; pháp thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, thức cũng là Phật pháp (năm thứ này là ngũ ấm, năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể và vật chất; thống dưỡng là cảm thọ khổ, vui; tư tưởng là sự nhận biết hình tướng; sinh tử ở đây chỉ hành, tức các hoạt động tâm ý tạo nghiệp; thức là sự nhận biết phân biệt). Pháp ấy, Xá-lợi-phất, không thể nghĩ bàn. Ví như việc làm của kẻ ngu, nói rằng pháp này nắm bắt được, pháp kia không nắm bắt được."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Điều không thể nắm bắt thì không dạy. Bỏ cái gốc vốn trống rỗng (?), vì dạy các pháp, nên gọi là thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Thế nào là thự của Đát-tát-a-kiệt?" Phật nói: "Nhiều không đếm xuể, đó là thự." Phật hỏi Xá-lợi-phất: "Trí tuệ nào là thự?" Xá-lợi-phất đáp: "Đát-tát-a-kiệt không lấy pháp để nắm bắt pháp, vì pháp vốn không thể nắm bắt; đó gọi là thự trí tuệ. Đó là điều Bồ-tát phải học. Người học thì phải học thự của Đát-tát-a-kiệt: không nghĩ đến các pháp thế tục đời trước để ứng hợp với pháp của đạo; không nói cái xấu của việc đời, không nói việc đạo là đáng ưa. Học như thế là học thự của Đát-tát-a-kiệt. Không dùng thức (sự phân biệt) để học điều này đúng, điều kia không đúng; không học như vậy, đó là thự của Đát-tát-a-kiệt. Không phân biệt "đại" — "đại" là mắt, hình sắc và thức. Không phân biệt mắt; còn phân biệt mọi thứ, có ý niệm, thì đó là không học thự của Đát-tát-a-kiệt (?). Nghĩ rằng người này độ được, người kia không độ được (độ: cứu giúp đưa qua bờ khổ, giải thoát) — học như thế là không học thự của Đát-tát-a-kiệt. Thự của Đát-tát-a-kiệt chính là thự của tất cả mọi người; học như thế là học thự của Đát-tát-a-kiệt. Học thự của Đát-tát-a-kiệt là thự không thể đếm được, mọi pháp đều không đứt đoạn; đó là học thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Không nghĩ rằng các pháp sẽ có chỗ sinh ra; đối với thự của Đát-tát-a-kiệt không có vọng tưởng gì — đó là học thự của Đát-tát-a-kiệt. Không nghĩ đây là có, đây là không có." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Người muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt thì không khởi vọng tưởng về Đát-tát-a-kiệt, đó là học thự của Đát-tát-a-kiệt. Đối với các pháp không cầu gì, đó là thự; đó chính là thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Pháp sắc là Phật pháp; thống dưỡng, tư tưởng, sinh tử, pháp thức là pháp của Đát-tát-a-kiệt. Không bám vào pháp nào. Theo lời dạy của thự, không bám vào mọi pháp rồi thì không nghĩ đến có hay không; đó là theo lời dạy. Đã không bám vào có hay không thì là theo lời dạy không có gốc rễ. Học như thế là học thự của Đát-tát-a-kiệt. Thự cũng không có quá khứ, vị lai, hiện tại. Thự như thế thì thấy tất cả mà cũng không thấy tất cả."

 Xá-lợi-phất bạch Phật: "Thế nào gọi là thấy?" — "Không có gì che phủ, không có gì ngăn lấp, thấy hết thảy; đó là thự của Đát-tát-a-kiệt." — "Thế nào là không thấy tất cả?" — "Ấy là không thấy cửa của nó; không có chỗ đi vào, vì thế không thấy; đó là thự của Đát-tát-a-kiệt. Cũng không đem thự hợp làm một với cái trống không; cũng không suy tưởng; cũng không mong cầu; cũng không thể thấy; cũng không thể nắm bắt. Như sự vắng lặng thì thự ấy trong sạch. Thự không thể có dài ngắn; thự cũng không có ai giúp đỡ, thự không thể được giúp đỡ; thự cũng không có gì khác lạ. Đó là thự. Thự không từ đâu sinh ra, đó gọi là thự của Đát-tát-a-kiệt."

 "Không tính theo bàn chân, không tính theo mắt cá chân, không tính theo đầu gối, không tính theo xương bánh chè, không tính theo bụng, không tính theo cánh tay, không tính theo bàn tay, không tính theo cằm, không tính theo đầu; không tính bên trong, không tính bên ngoài, không tính khoảng giữa; không tính có cùng tận (?), không tính không cùng tận; không tính trên, dưới, bốn góc, đông, tây, nam, bắc; không tính người; không tính Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn quả của người tu hành, bậc đã nhập vào dòng thánh); không tính La-hán; không tính Bích-chi-phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần thầy dạy); không tính Đát-tát-a-kiệt; không tính hữu dư hay vô dư (hai loại Niết-bàn: hữu dư là đã dứt phiền não nhưng còn thân xác; vô dư là thân xác cũng đã mất); không tính giải thoát hay có giải thoát (?); cũng không tính chỗ pháp ở. Thự không thể tính đếm, thự không có tên gọi; đó chính là thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Các tỳ-kheo trong pháp hội hôm nay phần nhiều chưa được nghe điều này. Chưa nghe nên tính toán mà nói: có cái này, không có cái này; như thân ta, các pháp đều như vậy. Người nói như thế liền chạy theo lời nói của mình; việc làm vốn không thể tính toán mà lại đem ra tính toán. Coi pháp là có chỗ ở, vì thế có lấy có bỏ, liền có mạng sống, có giữ gìn, có suy tưởng, có ham sống, muốn sống, muốn được sống, ham sống mãi mãi (?)."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Thự không theo pháp, cũng không theo phi pháp; không theo có, cũng không theo không. Phải theo như vậy, theo cái không thể nói. Đát-tát-a-kiệt theo mà cũng không theo. Đát-tát-a-kiệt không hư hoại, cũng không tưởng là mình giác ngộ; đó là sự giác ngộ của Đát-tát-a-kiệt không thể nghe được. Vì thế, nghe đúng thật nói như vậy thì đó là Đát-tát-a-kiệt. Nói mọi điều đều đúng thật; nói như hư không, đó là nói đúng thật."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Không từ đâu đến, đó là Đát-tát-a-kiệt. Đến mà không có chỗ, đó là Đát-tát-a-kiệt. Có chỗ mà không nương tựa, đó là Đát-tát-a-kiệt. Nương tựa mà không co, không duỗi. Như Đát-tát-a-kiệt không thể nắm bắt, các pháp cũng không thể nắm bắt. Tâm không có chỗ sinh, không có chỗ trú. Mọi công đức làm ra đều không mong cầu. Như lời dạy mà không có gì để làm, đó là làm. Hạt giống ấy không có chỗ sinh; công đức ấy cũng không có gốc rễ, cũng không có thật. Áo giáp lớn là: không bị trói buộc, không có giải thoát, không có gì phải làm; đó là tinh tấn (siêng năng, gắng sức tu hành không ngừng). Không có gì để quán sát, cũng không nhìn như vậy; điều thấy được không khởi hai lòng (không chia hai bên đối lập). Trí tuệ không có gì để đạt được, trí ấy không làm gì cả; cũng không có gì khởi lên; không vì chứng đắc mà mong cầu. Cầu như thế, nghĩ như thế, thì không có tên gọi. Lời nói chân chính là nói rằng không thể nắm bắt. Lòng thương xót như đạo (?). Người đạt sự bình đẳng thì không có người, không nghĩ đến người. Người giữ gìn thì không lúc nghĩ lúc không nghĩ."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Không có trí tuệ chính là trí tuệ. Mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nối nhau làm cho chúng sinh xoay vòng sinh tử, từ vô minh đến già chết) không có chỗ sinh. Hợp mà không có hợp. Đạo không thể nắm bắt, có thể đạt được mà không nghĩ đến. Tỳ-kheo ấy nghĩ rằng không cầm giữ gì mà vẫn mang bát (bình bát: đồ dùng đựng thức ăn khi đi khất thực) và mặc áo; không cạo gì cả, đó mới là cạo đầu; không thọ giới gì mà vẫn giữ giới. Không có như vậy thì tỳ-kheo ấy là ưa đạo theo cái mình ưa (?). Điều tỳ-kheo ấy ưa là dùng ý định tĩnh, không có ý khác. Người đã định tĩnh thì không có ý niệm về thân, về tâm. Không nghĩ đến trí tuệ, đó là hàng tỳ-kheo. Người nói rằng đã đủ thì vẫn là chưa đủ; nếu tỳ-kheo cho là đủ thì đó gọi là ít ỏi. Pháp không thể tính đếm mà lại nói là có thể biết, thì đã không còn biết. Người đã không theo pháp này, như lời dạy, thì không có giới hạn. Vì thế cõi Phật không có pháp; vì thế pháp của Đát-tát-a-kiệt là pháp không tạo tác. Pháp không có gì tạo tác, nên nói là không có pháp. Chỗ đi vào của các pháp đều sẽ dứt hết; đó là thự của Đát-tát-a-kiệt. Không có chỗ đi vào thì đã ứng hợp với thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nếu có ai muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt, dũng mãnh như sư tử, dù là người nam hay người nữ, thì phải giữ giới trong sạch, không có ý khác, tâm trong sạch; làm theo trí tuệ trong sạch, làm mà không có ý niệm gì. Ăn uống chỉ cần đủ là thôi. Khi đi xin ăn ở các nơi, ý nghĩ đã trong sạch, không có lòng khác. Không đối với mọi người mà có vọng tưởng; không đối với các pháp mà có mong cầu; cũng không nghĩ đến việc thấp, vừa, cao; việc làm luôn bình đẳng. Tỳ-kheo học như thế là đã học rồi." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Người học mà không cầu gì, đó là học thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Ma-ha Ca-diếp bạch Phật: "Tỳ-kheo dùng một điều để học khoác áo giáp lớn rồi, đó là học thự của Đát-tát-a-kiệt. Một điều là gì? Không bám vào pháp nào; đó là học thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Tỳ-kheo dùng hai điều để học. Hai điều là gì? Đối với các pháp không mong cầu gì; dùng tâm bình đẳng với mọi người mà không nghĩ rằng mình bình đẳng với tất cả. Đó là hai điều để tỳ-kheo học thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Ma-ha Mục-kiền-liên bạch Phật: "Tỳ-kheo dùng ba điều để học. Ba điều là gì? Chỉ học pháp cốt yếu, không học điều trang sức bề ngoài; cũng không nghĩ rằng ta gần; cũng không nghĩ rằng ta xa. Đó là ba điều."

 Văn-đà-phất bạch Phật: "Tỳ-kheo dùng bốn điều để học. Bốn điều là gì? Không nghĩ rằng mình từ đâu mà đạt được; cũng không nghĩ rằng sẽ đạt được gì; tất cả đều bình đẳng, trong sạch như nhau; điều mình nắm giữ thì như trống không. Đó là bốn điều. Học như thế là học thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Ma-ha Ca-chiên-diên bạch Phật: "Tỳ-kheo dùng năm điều để học. Năm điều là gì? Không tham tiếc gì; muốn dùng pháp để làm lễ cúng tế; có lòng từ với tất cả; không nghĩ rằng mình có lòng từ với tất cả; không nghĩ đến tất cả, đối với các pháp không cầu gì. Đó là năm điều để học thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Nại-tra-hòa-la bạch Phật: "Tỳ-kheo dùng sáu điều để học. Sáu điều là gì? Không khởi một ý nào; cũng không cầu cái trống không; cũng không học về bản tế (cội nguồn tận cùng của các pháp). Vì sao? Vì không nương vào hai điều; đã hướng đến sự giải thoát của Phật thì không khởi ý niệm suy nghĩ xem điều Phật chứng là gì. Đó là sáu điều để tỳ-kheo học thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Phật nói: "Tất cả các pháp, tất cả mọi người, đều dùng thự của Đát-tát-a-kiệt mà thấy, cũng không thấy khác; cũng không thấy tự nhiên, cũng không thấy pháp. Học như thế là học thự của Đát-tát-a-kiệt. Nại-tra-hòa-la, hãy nghe thêm: thự mà tỳ-kheo học là thự không cùng tận, như thế mới ứng hợp với thự của Đát-tát-a-kiệt. Như điều mình ưa mà không thấy điều ưa ấy; người tu hành như thế là tỳ-kheo học thự của Đát-tát-a-kiệt. Học thự của Đát-tát-a-kiệt chính là học Phật pháp, pháp không thể nghĩ bàn, vì tất cả chúng sinh."

 Nại-tra-hòa-la bạch Phật: "Nếu tỳ-kheo học thự của Đát-tát-a-kiệt thì tự giữ mình thế nào?" Phật nói: "Trong ý tỳ-kheo không nghĩ có tất cả mọi người, không nghĩ có tất cả các pháp, cũng không yên ổn, cũng không nguy khốn; đó là tỳ-kheo tự giữ mình."

 Nại-tra-hòa-la bạch Phật: "Nay Đát-tát-a-kiệt vì ai mà nói về thự của Đát-tát-a-kiệt?" Phật nói: "Vì người muốn học đúng như thự mà nói." — "Thế nào là người học?" Phật nói: "Vì khoác áo giáp lớn nên nói. Cũng không nghĩ đây là bên này, bên kia hay khoảng giữa; đối với tất cả không cầu gì, đó là thự của Đát-tát-a-kiệt. Người tu hành mà còn vọng tưởng thì không phải thự. Người như thế là tự cao mà khinh người khác."

 "Kẻ keo kiệt, tham lam, ganh ghét thì không ứng hợp với thự này. Kẻ nịnh hót, không biết hổ thẹn, nói dối đều không ứng hợp với thự này. Kẻ không yêu mến đại chúng; kẻ muốn chiếm riêng cho mình; kẻ ưa điều ác; kẻ không vui khi người khác yên ổn; kẻ điều gì mình nghĩ đến thì gọi là có; kẻ có hai lòng, cho rằng tốt xấu không khác nhau mà vẫn khởi vọng tưởng; kẻ xa rời pháp sâu xa; kẻ nghĩ những việc không đúng; kẻ cầu lợi hại; kẻ cầu xin bát sành, chấn-việt (áo của tăng sĩ), giường nằm, đồ nằm, thuốc men chữa bệnh; kẻ muốn cầu ăn uống; kẻ xa lìa ca-la-mật (thiện tri thức: người bạn, người thầy tốt dẫn dắt mình trên đường tu), gần gũi thầy xấu; kẻ đời trước không có công đức nơi chư Phật; kẻ luôn sợ hãi bản tế; kẻ muốn trong việc đời hơn thua lẫn nhau (?), việc làm chỉ cầu danh tiếng mà không đến đâu; kẻ ưa thích năm thứ dục (ham muốn về hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm giác chạm xúc); kẻ làm việc gì cũng mong được đền đáp."

 "Sở dĩ như vậy là vì họ không thể ở nơi núi non vắng vẻ, yên lặng mà giữ ý từ bi; xa lìa lòng thương xót, luôn ở trong việc của ma; xa lìa niềm tin và giới của Phật; việc làm đều không theo pháp và lời dạy; thường ưa tâm rối loạn, không có tâm yên ổn; tâm họ cuồng loạn, tâm họ nhiều ngả. Vì thế mà họ xa lìa tâm tốt, xa lìa tâm vi diệu, xa lìa tâm trọn vẹn; chỉ nghĩ đến sắc thân của Phật (thân thể bằng xương thịt, hình tướng bên ngoài của Phật), chỉ nghĩ đến muốn thấy pháp, chỉ muốn thấy chúng tỳ-kheo; xa lìa công đức về ngũ ấm, xa lìa công đức về tứ đại (bốn yếu tố tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió), xa lìa công đức về lục suy (sáu thứ làm suy hao người tu: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, cảm xúc chạm, đối tượng của ý), xa lìa công đức về mười hai nhân duyên, xa lìa công đức nghĩ đến tất cả mọi người. Người có tâm như thế đều không ứng hợp với thự của Đát-tát-a-kiệt."

 "Người không nịnh hót, luôn chất phác, nghĩ đến các pháp sâu xa —" Phật bảo Nại-tra-hòa-la: "người có tâm như thế là đã ứng hợp với thự của Đát-tát-a-kiệt. Người ca ngợi Phật là vì đã nghĩ đến tất cả chư Phật, vì muốn học việc của Đát-tát-a-kiệt. Ai học, ai không học, Đát-tát-a-kiệt đều biết, đều nhìn thấy. Ý Phật là: dù ở thành quách, xóm làng, huyện ấp, có điều gì thấy được thì thự của Đát-tát-a-kiệt đều thấy cả."

 Phật bảo Nại-tra-hòa-la: "Ông có biết thự của Đát-tát-a-kiệt không?" Nại-tra-hòa-la thưa: "Con phải nghe từ Phật, phải lắng nghe từ Phật, làm sao tự mình biết được? Chỉ xin Phật nói, con rất muốn được nghe, để hàng tỳ-kheo gìn giữ." Phật nói: "Hay thay, hay thay! Đúng như Lại-tra-hòa-la (tức Nại-tra-hòa-la) nói." Phật nói: "Những người có ý tầm thường khác không thể biết thự của Đát-tát-a-kiệt; người không đứng ở địa vị đạo của Đát-tát-a-kiệt thì không thể biết thự của Đát-tát-a-kiệt. Không thể đếm cho cùng tận, vì thế gọi là thự. Không thể nhìn thấy, không thể nhìn thấy, vì thế gọi là thự của Đát-tát-a-kiệt. Ai muốn biết thự của Đát-tát-a-kiệt thì không tiếc thân mạng và mọi thứ, có tâm bình đẳng với mọi người, mọi việc giả dối trang sức không có trong lòng, không chung đụng với kẻ hai lòng. Ai muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt thì phải học như thế."

 Nại-tra-hòa-la bạch Phật: "Trong pháp hội này có ai học thự của Đát-tát-a-kiệt không? Phải chăng là Bồ-tát Văn-thù-thi-lợi?" Phật lại bảo Nại-tra-hòa-la: "Ví như có người đến biển lớn, tới nơi có châu báu gọi là ma-ni (một loại ngọc quý, tương truyền có thể làm sáng và đem lại điều mong muốn), giá trị không thể tính đếm. Người ấy ở ngay giữa châu báu mà không biết giá trị của ngọc ma-ni. Nếu có một người hỏi kẻ đang ở giữa châu báu: "Nay ông đang ở đây, có biết chỗ của ngọc ma-ni không?" Người ấy lại đáp rằng không biết. Vì sao? Vì người ấy không biết ngọc ma-ni. Nay Nại-tra-hòa-la ở giữa châu báu quý mà không biết chỗ của châu báu. Vì sao? Vì ở giữa đại chúng Ma-ha-diễn (Đại thừa, "cỗ xe lớn": con đường tu hành của Bồ-tát nhằm cứu độ tất cả chúng sinh) mà không biết."

 Lại có tỳ-kheo tên là Xà-diệm. Xà-diệm bạch Phật: "Dẫu không có ai học khoác áo giáp (?), con vẫn muốn dùng tâm bình đẳng đem ánh sáng chiếu khắp tất cả."

 Lại có tỳ-kheo tên là Tam-bi-thị-sư-lợi bạch Phật: "Con muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt. Vì sao? Vì đối với tất cả các pháp con không cầu gì."

 Lại có tỳ-kheo tên là Tam-ma-sư-lợi thưa: "Con muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt. Con không muốn đối với các pháp mà có hai lòng. Vì sao? Vì rốt cuộc không thấy gì. Học như thế mới có thể là học thự của Đát-tát-a-kiệt." Phật nói: "Thự mà ông học thì hãy học như thế."

 Lại có tỳ-kheo tên là Nhiễm-sư-lợi bạch Phật: "Con không coi tất cả mọi người là người ngoài, cũng không đối với người mà có suy tưởng gì. Muốn độ người mà cũng không thấy người sẽ được độ, cũng không thấy pháp, không thấy sẽ dùng pháp gì để dạy. Con muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt như thế." Phật nói: "Hãy học đúng như thự ông học."

 Lại có tỳ-kheo tên là Bột bạch Phật: "Con nhẫn nhịn đối với tất cả, cũng không tự cao. Vì sao? Người khác tự cao, còn con không lấy thân mình mà tự cao. Con không vì những gì mình có mà tưởng là có. Nếu có người tự cao từ bên trong, con cũng không tự cao từ bên trong. Vì sao? Vì con nghĩ đến tất cả mọi người, nghĩ đến tất cả, muốn cho họ yên ổn. Con cũng không ở trong điều ác, vì có ánh sáng của pháp; con ở trong ý niệm muốn cho tất cả đều sáng tỏ, không muốn để có sự tối tăm. Con học thự của Đát-tát-a-kiệt như thế." Phật nói: "Hãy học điều ông học."

 Lại có người dòng Xa-di (?) tên là Đa-hòa-quang bạch Phật: "Con muốn dạy tất cả mọi người vượt qua sinh tử, mà cũng không thấy sinh tử nào có thể vượt qua. Con muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt như thế."

 Phật nói: "Hãy học thự đúng như điều ông học."

 Lại có tỳ-kheo tên là Duy-xà-kỳ-kiều-sa bạch Phật: "Con muốn như Phật ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo), mà cũng không thấy cây Phật, cũng không nắm bắt được. Con muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt như thế, đúng như điều mình học."

 Lại có tỳ-kheo tên là Trì-la-mạt bạch Phật: "Con không học các pháp, con cũng không học pháp mình muốn; mọi pháp đang có đều không học; pháp của các pháp cũng không học." Phật nói: "Đúng như lời ông nói. Thự của Đát-tát-a-kiệt, vì tất cả chúng sinh mà muốn học."

 Ngay lúc ấy trong pháp hội có một vạn ba nghìn tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia theo Phật) (?) đều đứng dậy bạch Phật: "Chúng con muốn học thự của Đát-tát-a-kiệt, vì tất cả chúng sinh mà muốn học cho đầy đủ." Lại có bảy nghìn ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia theo Phật) và năm nghìn ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia theo Phật) đều từ chỗ ngồi đứng dậy nói: "Chúng con sẽ học đầy đủ." Lúc ấy lại có tám vạn thiên tử đều nói sẽ học đầy đủ và dạy bảo cho tất cả.

 Lại có tỳ-kheo tên là Tư-ha-nan bạch Phật: "Các pháp không có gì để đạt, các pháp không thể nắm bắt; vậy phải học thự của Đát-tát-a-kiệt thế nào?" Phật nói: "Hãy học thự đúng như điều ông học."

 Lại có tỳ-kheo tên là Lợi-tam-bặc bạch Phật: "Con không xoay chuyển theo bất cứ pháp nào; vậy phải học thự của Đát-tát-a-kiệt thế nào?" Phật nói: "Hãy học thự đúng như điều ông học."

 Lại có tỳ-kheo tên là Ma-ha-ba-na-đà-duy-(?), thuộc dòng vua chúa, bạch Phật: "Cũng không phải không có ta, cũng không phải có ta; cũng không có trí, cũng không phải không có trí; cũng không có gì bị phá hoại; cũng không có gì để chứng; ý ấy không có gì khác; các nhân duyên đều không có chỗ nương. Làm như thế là học thự của Đát-tát-a-kiệt." Phật nói: "Hãy học thự đúng như điều ông học."

 Lại có tỳ-kheo dòng Xa-di tên là Phi-đà-biến bạch Phật: "Tất cả các pháp đều không thấy giới hạn. Không có giới hạn, nghĩa là dù có hay không có cũng đều không có giới hạn; cũng không có cái "không có", cũng không có tên gọi. Như thế mới có thể bỏ qua (?)." Phật nói: "Không thể. Nếu không có giới hạn, không có giới hạn rồi thì không mong cầu; không mong cầu, vì thế mới là Bồ-tát." Phật nói: "Hay thay, hay thay! Đúng như lời ông nói. Không mong cầu thì không thể nghĩ bàn, không thể biết, không thể suy tưởng, không thể trụ vào; không sợ hãi, không có tên gọi; bình đẳng, không có gì để học; không có gì để giữ, không có gì để phá; không có gì để tạo, không có gì để làm. Người biết tất cả đều không có gì để đạt, không có hình sắc; Bồ-tát cũng không có danh và sắc (danh: phần tâm lý; sắc: phần vật chất của con người). Cũng tự cho đây là đúng hay không đúng, học hay không phải học — cũng đều không thể nắm bắt; không có gì vướng mắc ngăn ngại." Phật nói: "Hãy học thự đúng như điều ông học."

 Lúc ấy có năm trăm người Bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ thời bấy giờ) từ nước Xá-vệ (kinh đô nước Kiều-tát-la, nơi có tinh xá Kỳ-hoàn) đi theo đường tắt đến chỗ Phật, tiến lên làm lễ Phật rồi lui ra đứng, bạch Phật: "Như điều Ngài nói, chúng con rất muốn được nghe, để được yên ổn mãi mãi." Phật hỏi các Bà-la-môn: "Các ông muốn nghe là vì ai?" Các Bà-la-môn thưa: "Không có người nào cả; vì thế mà vì người, là vì lẽ ấy." Phật nói: "Có thự của Đát-tát-a-kiệt, là điều chư Phật từ xưa đã nói, nay ta cũng nói điều ấy."

 Có người Bà-la-môn tên là Tu-hoàn-sư-lợi bạch Phật: "Khi còn ở trong bụng mẹ, con đã nghe đến thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Tam-ma-chấn-thị bạch Phật: "Vừa vào bào thai của mẹ, con đã nghe đến thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Tuyết-chân-đề bạch Phật: "Vừa sinh ra con liền nghe đến thự của Đát-tát-a-kiệt. Bốn phía sáng rực, con thấy Đát-tát-a-kiệt bay đến dừng ở phía trên, đặt tay lên đầu con mà nói: "Sau này ngươi sẽ có hiệu là Phật Bất-khả-kiến-đỉnh (Phật có đỉnh đầu không ai nhìn thấy được)."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Át-chân-đề bạch Phật: "Sinh ra chưa lâu, con liền nghe đến thự của Đát-tát-a-kiệt. Con thấy Phật từ giữa hư không đến mà nói: "Ngươi hãy nghe và học thự của Đát-tát-a-kiệt."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Na-la-sa-mục-kiệt bạch Phật: "Nửa đêm nay con thấy bốn phía có bốn vị Phật đến chỗ con. Con liền cúi đầu sát đất làm lễ. Chư Phật nói: "Có thự của Đát-tát-a-kiệt không thể nghĩ bàn, hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni) ở Kỳ-hoàn mà nghe và nhận lấy." Đó là thụy ứng (điềm lành ứng hiện báo trước) xưa của con."

 Lại có người Bà-la-môn tên là A-chân-đề-la-vu-da bạch Phật: "Nửa đêm nay con thấy một vị Phật cao hai mươi dặm, có ba mươi hai tướng tốt và các vẻ đẹp (những đặc điểm hình thể tốt đẹp khác thường của Phật), bảo con: "Ngươi hãy học thự của Đát-tát-a-kiệt." Nghe xong thì bỗng nhiên không còn thấy nữa. Đó là thụy ứng xưa của con."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Tam-ba-xa bạch Phật: "Lúc con mới sinh ra rơi xuống đất, có người đến làm cả nhà sáng rực, bảo mẹ con: "Đừng cho đứa con này bú sữa; hãy để đứa con này lấy thự của Đát-tát-a-kiệt làm thức ăn uống." Mẹ con nghe vậy rất vui mừng. Đó là thụy ứng xưa của con."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Nghê-tam-bạt bạch Phật: "Xưa kia khi con học các việc của Bà-la-môn, con thấy giữa hư không có một vị Phật có ba mươi hai tướng tốt và các vẻ đẹp, cất tiếng nói: "Ngươi phải học, ngươi phải thờ." Nghe vậy con liền cúi đầu sát đất, hỏi: "Học gì? Thờ gì?" Vị Phật ấy nói: "Có thự của Đát-tát-a-kiệt, đó là điều ngươi phải học, phải thờ. Học điều ấy thì các pháp đều có thể biết; đó là được độ, đó là việc của Đát-tát-a-kiệt. Bởi vậy, tắm theo lối đời là để gột chất bẩn; còn tắm không thể nghĩ bàn mới là cách tắm của Bồ-tát, nghĩa là các pháp đều hiện ra trước mắt. Dù đã giải thoát hay chưa giải thoát, ai muốn được tôn quý giữa các Bà-la-môn thì phải học thự này." Nghe lời ấy con vui mừng nhảy nhót, cúi đầu nhận lời dạy, hỏi vị Phật ấy: "Vì sao trước đây có điềm lành này?"" Phật nói: "Đó là thụy ứng của thự Đát-tát-a-kiệt."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Ma-ha-ca-lâu-na bạch Phật: "Con đi tắm gội xong trở về, nhóm một đống lửa lớn định làm lễ thờ lửa. Ở phía trên con thấy thân Phật có ba mươi hai tướng tốt và các vẻ đẹp. Vị Phật ấy nói: "Phép thờ lửa như ngươi làm là không nên. Vì sao? Vì lửa bùng lên rồi lại tắt." Con liền hỏi lại: "Không làm cho tắt như thế thì phải làm thế nào để tắt?" Vị Phật ấy nói: "Không nghĩ đến người, không nghĩ đến ta, không nghĩ đến thọ mạng, không nghĩ đến có hay không có, cũng không nghĩ đến hợp, cũng không nghĩ đến chia đôi, cũng không nghĩ đến suy tưởng — thì ngọn lửa ấy không cần dập mà tự tắt. Ngọn lửa ấy có thể tự nhiên cháy mà không dùng củi." Con lắng nghe kỹ, liền chắp tay hỏi vị Phật ấy: "Phải làm thế nào để có lửa mà không dùng củi?" Vị Phật ấy nói: "Có thự của Đát-tát-a-kiệt không thể nghĩ bàn, ngươi hãy học. Học rồi thì có thể có lửa mà không dùng củi. Học như thế thì cũng không nghĩ đến dâm dục, giận dữ, si mê (ba thứ độc gốc rễ của mọi khổ đau); nhờ vậy mà lửa liền tắt." Nghe vậy con liền cúi đầu nhận lời dạy. Điều con đã thấy là thụy ứng xưa của con." Phật nói: "Đúng như ông nói, đó là thụy ứng của Đát-tát-a-kiệt."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Mâu-lê-sư-lợi bạch Phật: "Con vừa cầm bơ sữa (?) định bỏ vào lửa cho lửa cháy mạnh, liền thấy Đát-tát-a-kiệt, thân có ba mươi hai tướng tốt và các vẻ đẹp. Ngay lúc ấy vị Phật ấy nói: "Lấy lửa này làm việc gì? Có thự của Đát-tát-a-kiệt, sao không học?" Liền đó con hỏi vị Phật ấy: "Phải học ở đâu?" — "Hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn ở Kỳ-hoàn." Đó là thụy ứng xưa của con."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Phân-chẩn-giả-kiều-tuyền bạch Phật: "Con lên mái nhà (?) hái hoa định mang về, thì thấy Đát-tát-a-kiệt, thân có ba mươi hai tướng tốt và các vẻ đẹp. Vị Phật ấy nói: "Hái hoa không phải như cách ngươi hái. Hái hoa như vậy là có làm hư hại." Con liền hỏi lại: "Hái hoa thế nào?" Vị Phật ấy nói: "Đừng dùng tay hái, đừng lay động cành hoa, mà vẫn hái được. Hãy học thự của Đát-tát-a-kiệt; tự nhiên sẽ có bàn tay trí tuệ hái hoa cho ngươi. Bàn tay trí tuệ thì có thể hái được hoa không thể nghĩ bàn. Tất cả mọi người đều là hoa, có thể giáo hóa cho họ đạt Nê-hoàn (tức Niết-bàn: trạng thái đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử)." Đó là thụy ứng." Phật nói: "Hãy học thự của Đát-tát-a-kiệt đúng như điều ông học."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Bân-đà-thí bạch Phật: "Con đi chợ, giữa đường đánh rơi tiền tung tóe trên đất. Con gom lại nhặt xong, ngẩng đầu nhìn lên thì thấy Đát-tát-a-kiệt, thân có ba mươi hai tướng tốt và các vẻ đẹp, hỏi con: "Ngươi làm gì đó?" Con đáp: "Nhặt số tiền đánh rơi trên đất." Vị Phật ấy nói: "Việc ấy chẳng khó. Nếu ngươi nhặt được tất cả mọi người trong năm đường sinh tử (năm cõi chúng sinh xoay vòng tái sinh: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), mà cũng không đếm số trong đó (?), cũng không khởi vọng tưởng, đó mới là khó." Con liền hỏi: "Điều học ấy phải nghe từ đâu, phải học từ đâu?" Vị Phật ấy nói: "Có thự của Đát-tát-a-kiệt, phải học, phải nghe ở chỗ ấy." Ngay lúc ấy lại nói: "Có vị Phật tên là Thích-ca-văn, ở Kỳ-hoàn, hãy nghe từ vị ấy." Việc làm đời trước thì đời này được báo. Đó là thụy ứng xưa."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Phân-ha-chu bạch Phật: "Con đến chợ, sắp về thì muốn mua các thứ hương. Mua xong trở về, chưa đến nhà thì thấy Đát-tát-a-kiệt; ngay lúc ấy lòng con vui mừng hớn hở. Vị Phật ấy hỏi: "Trong tay ngươi cầm gì vậy?" Con liền thưa là cầm các thứ hương. Vị Phật ấy nói: "Thứ hương này chẳng đáng nói. Có thứ hương gọi là hương không thể nghĩ bàn, mùi hương ấy bay khắp trên dưới, bốn góc, đông tây nam bắc. Ngươi hãy cầu thứ hương ấy." Liền đó con hỏi lại: "Hương ấy có gốc, có rễ, có thân, có cành, có lá, có hoa, có quả, quả ấy có mùi thơm chăng?" Vị Phật ấy nói: "Hương ấy không có gốc, không có rễ, không thân, không cành, không lá, không hoa, không quả, quả mà vẫn thơm. Hãy cầu thứ hương ấy." Con liền hỏi: "Phải cầu ở đâu?" Vị ấy liền nói: "Ở chỗ Phật Thích-ca-văn tại Kỳ-hoàn, hãy nghe thự của Đát-tát-a-kiệt." Đó là thụy ứng con đã được nghe." Phật nói: "Đúng như điều ông đã nghe."

 Lại có người Bà-la-môn tên là A-nậu-ca-duy-diên bạch Phật: "Con đi ra ngoài thành, ngồi dưới gốc cây, tâm yên định giống như đang tọa thiền (thiền: phép tu tập trung tâm ý vào một chỗ cho lắng yên và sáng suốt). Nhìn bốn phía như có ánh sáng lớn khắp nơi, con thấy vô số vị Phật đều nói: "Không nên ngồi thiền như vậy." Ngay lúc ấy con liền hỏi các vị Phật. Các vị Phật nói: "Không có gì sinh ra, không có gì mất đi, như thế mới ứng hợp với thiền. Vì còn giữ cái được nhìn; không có cái được nhìn thì mới là nhìn. Không có tâm thì lấy gì mà buộc? (?) Vì sao? Vì tâm không có vọng tưởng; phải thiền như thế. Có pháp tên là thự của Đát-tát-a-kiệt, hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn mà hỏi, hãy theo đó mà học pháp ấy." Đó là thụy ứng xưa." Phật nói: "Hãy học đúng như điều ông học."

 Lại có người Bà-la-môn tên là La-na-ý-đa bạch Phật: "Con vừa đến chợ mua vàng, định lấy cân ra cân, thì thấy Đát-tát-a-kiệt, ánh sáng rất rực rỡ. Vị Phật ấy nói: "Dùng cái cân này làm gì? Có pháp gọi là không thể cân, hãy cầu lấy pháp ấy." Liền đó con hỏi lại: "Thế nào là không thể cân?" Vị Phật ấy nói: "Các pháp không thể đem cân. Cân các pháp cũng như hư không, không thể cân được; tất cả các pháp đều như vậy." Con thưa: "Con rất muốn được nghe, pháp nào là pháp có thể học?" Vị Phật ấy nói: "Có pháp gọi là thự của Đát-tát-a-kiệt, hãy học, hãy nghe." Đó là điều con được hỏi trong thụy ứng xưa." Phật nói: "Hãy học đúng như điều ông đã nghe. Đó đều là do công đức đời trước mà được thụy ứng này."

 Lại có người Bà-la-môn tên là A-phi-a-già chắp tay bạch Phật: "Quá nửa đêm con ra ngoài xem sao, có ánh sáng lớn, con thấy Đát-tát-a-kiệt, liền cúi đầu sát đất làm lễ. Vị Phật ấy nói: "Không phải nhìn sao như cách ngươi đang nhìn." Ngay lúc ấy con liền hỏi. Vị Phật ấy đáp: "Cũng không cần ngửa mặt lên." Vị Phật ấy lại hỏi con: "Nay những ngôi sao ngươi đang nhìn tên là gì?" Con liền đáp: "Không biết." Vị Phật ấy nói: "Tên ấy đều đã hết cả. Hãy học đúng như điều ngươi học. Chỗ đi vào của các pháp đều biết, việc của ngươi đều được thấy." Con lại hỏi: "Ở chỗ nào có thể nghe pháp ấy?" Vị Phật ấy nói: "Ở chỗ Phật Thích-ca-văn tại Kỳ-hoàn." Nghe lời ấy xong, bỗng không biết vị ấy ở đâu. Vì thế điều con được nghe về thự của Đát-tát-a-kiệt là thụy ứng xưa." Phật nói: "Hãy học đúng như điều ông đã nghe."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Thuật-xà-sư-lợi bạch Phật: "Con vừa gieo hạt giống ruộng thì thấy Đát-tát-a-kiệt đứng trước mặt, cùng với vô số nghìn tỳ-kheo. Vị Phật ấy nói: "Không nên gieo hạt giống như ngươi vừa gieo." Ngay lúc ấy con liền hỏi: "Phải gieo thế nào?" Vị Phật ấy nói: "Không nắm lấy, cũng không buông ra, như thế mà gieo; không sinh ra, cũng không khô héo." Liền đó con lại hỏi vị Phật ấy: "Phải học pháp này ở đâu?" Vị Phật ấy nói: "Có thự của Đát-tát-a-kiệt, hãy học, hãy nghe. Nghe rồi thì đó là hạt giống của ngươi: không nắm lấy bất cứ pháp nào, cũng không có gì để nắm lấy, cũng không có gì để tạo ra, cũng không suy tưởng. Biết điều ấy thì pháp ấy không có chỗ sinh. Vì không tạo ra nên không sinh; vì đã không sinh nên không khô héo, diệt mất; không có hạt giống mà không sinh cũng không diệt." Con liền hỏi Phật: "Đây là thụy ứng gì?"" Phật nói: "Đó là thụy ứng của thự Đát-tát-a-kiệt; là thụy ứng của người sẽ ngồi dưới cây Phật."

 Lại có người Bà-la-môn tên là A-hòa-chân. A-hòa-chân bạch Phật: "Con ra khỏi nhà, ở cổng làng thấy người chết, liền nghĩ: người chết thì ra như thế. Đúng lúc ấy con đang nói một mình thì thấy Phật. Phật nói: "Không nên nghĩ như ngươi đang nghĩ. Vì sao? Thấy hình sắc xấu liền có suy tưởng. Các pháp không thể nắm bắt, không có gì để đạt được; phải nghĩ như thế. Người đắc đạo thì việc làm không dựa vào vọng tưởng, cũng không vì được mà có ý niệm thừa, cũng không có ý niệm hai lòng; không có gì để tưởng, vì thế không có vọng tưởng — đó là việc làm của đạo. Nghĩ rằng không có gì có thể đạt được, thế mới là đạt. Vì biết đó là hai lòng nên không cầu gì — đó là việc làm của đạo. Không có gì để thấy, đó là cái thấy của đạo. Về sau, khi pháp sắp diệt, người ta sẽ dùng suy tưởng để dạy người: hoặc ngồi giữa bãi mồ nhìn xương trắng khô mà nghĩ, cho rằng nhờ đó được giải thoát; hoặc nghĩ đến năm màu sắc, từ đó dạy cách đếm tính mà cầu giải thoát; dạy đếm hơi thở ra, hơi thở vào để cầu giải thoát. Biết rằng khi pháp sắp diệt thì sẽ có những việc như thế." Ngay lúc ấy con lại hỏi vị Phật ấy: "Phải học thế nào để lìa được những việc ấy?" Vị Phật ấy nói: "Phải học đạo theo pháp như thế này, phải học thự của Đát-tát-a-kiệt, như việc của Đát-tát-a-kiệt. Có pháp tên là thự của Đát-tát-a-kiệt, hãy nghe, hãy học, hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn mà nghe." Rồi bỗng nhiên không thấy nữa. Vì sao con thấy được điều ấy?" Phật nói: "Đó là điềm lành của thự Đát-tát-a-kiệt, vì ông sẽ ở địa vị của đạo."

 Lại có người Bà-la-môn tên là A-duy-thị-chân bạch Phật: "Con đến một vùng đồng hoang, thấy rất nhiều người chết: có xác bị chim thú ăn, có xác đã bốc mùi hôi, có xác đã rữa nát, có xác màu xanh, có xác màu đỏ, có xác thâm đen. Con liền nghĩ, muốn ngồi xuống theo phép đếm tính mà quán tưởng hình trạng ấy. Liền thấy một vị Phật ở phương đông đến, có ba mươi hai tướng tốt; con liền hướng về phía xa làm lễ. Vị Phật ấy nói: "Tuy quán sát những vật ấy nhưng lại coi đó là tưởng." Ngay lúc ấy con hỏi vị Phật ấy: "Con phải học pháp gì để dạy cho tất cả thoát khỏi sinh tử?" Vị Phật ấy nói: "Có pháp tên là thự của Đát-tát-a-kiệt, hãy nghe, hãy học. Học pháp ấy là tạo công đức cho tất cả các con đường. Hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn nghe cho đầy đủ." Đây là thụy ứng xưa gì?" Phật nói: "Đó là thụy ứng của thự Đát-tát-a-kiệt. Học như thế là học ngồi dưới cây Phật."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Ba-lê-mạn-đa bạch Phật: "Ban đêm con ra khỏi chỗ ở (?), không nhìn thấy gì, liền đốt năm cái nhà (?) để làm đuốc. Vì sao? Để tránh hố rãnh, giếng sâu. Con liền nghĩ: phải học pháp gì để làm ánh sáng cho tất cả, khiến họ không còn tối tăm? Vừa có ý nghĩ ấy, liền thấy Phật đứng giữa hư không nói: "Hay thay, hay thay! Đó là việc làm của bậc người cao thượng, không phải việc kẻ tầm thường làm được. Những gốc rễ giận dữ, tham ăn, nịnh hót, giả dối, đã không còn những thứ ấy thì mới nghĩ được việc này, không phải người khác theo kịp. Dùng tâm bình đẳng nghĩ đến tất cả, cũng không nghĩ đi nghĩ lại nhiều lần; nghĩ như Phật ngồi dưới cây, không nghĩ đến văn chương của thánh nhân." Vị Phật ấy nói: "Có pháp tên là thự của Đát-tát-a-kiệt, hãy nghe, hãy học, cho trọn đủ ý ngươi." Con lại hỏi: "Phải nghe ở đâu?" Vị Phật ấy nói: "Hãy nghe ở chỗ Phật Thích-ca-văn. Những gì ngươi cần nghe đều nghe được ở đó. Dù là xóm làng, huyện ấp, thành quách, quận nước, đều thấy được trong pháp này." Nghe lời ấy xong, con ngẩn ngơ không biết vị ấy ở đâu. Đó là thụy ứng gì?" Phật nói: "Vì ông sẽ nghe thự của Đát-tát-a-kiệt nên phải học; vì thế mà có thụy ứng ấy. Những gì Bồ-tát phải học đều ở trong pháp này." Lại hỏi Phật: "Có bao nhiêu thự cần phải học?" Phật nói: "Như cảnh giới của Phật, thự cũng như vậy; thự với cảnh giới của Phật bằng nhau, không khác. Các pháp đều từ thự này, như thụy ứng mà tâm được răn dạy (?)." Bấy giờ lại hỏi con (?): "Pháp này vi diệu, sâu xa đến thế, không thể thấy, không thể biết."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Tất-đạt-tất bạch Phật: "Con cùng mấy trăm nghìn người Bà-la-môn đang làm lễ cúng tế. Con suy nghĩ kỹ: phải cúng tế thế nào để cho tất cả đều được giải thoát, không còn khổ nhọc? Vừa nghĩ như vậy, liền thấy ánh sáng và các tướng tốt, vẻ đẹp của Đát-tát-a-kiệt. Vị ấy nói: "Hay thay, hay thay! Ngươi đã nghĩ như thế, hãy nghĩ đúng như điều ngươi đang làm." Vị Phật ấy nói: "Hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn ở Kỳ-hoàn, vườn A-nan-bân-chỉ (vườn của trưởng giả Cấp Cô Độc) tại nước Xá-vệ, Phật sẽ giảng rộng cho ngươi ý nghĩa của sự cúng tế. Có pháp tên là thự của Đát-tát-a-kiệt, hãy nghe, hãy học; đó đều là điều chư Phật quá khứ đã nói." Con lại hỏi: "Phải cúng tế bằng gì?" Vị Phật ấy nói: "Bồ-tát đem đồ ăn uống và mọi thứ mình có cho người; cúng tế như thế thì thoát khỏi ba cõi (ba cõi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, toàn bộ thế giới sinh tử luân hồi). Có lễ cúng tế bằng sự hiểu biết, vì không nghĩ mình có mong cầu. Có lễ cúng tế bằng nhẫn nhục, vì không đem lòng ác đối với bất cứ ai. Có lễ cúng tế bằng tinh tấn, vì muốn cứu thoát chúng sinh năm đường. Có lễ cúng tế bằng tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu), vì không tạo nhân duyên mong cầu gì. Có lễ cúng tế bằng sự nghe nhiều, vì biết đầy đủ các ba-la-mật (phép tu đưa người sang bờ giải thoát) của mọi danh thân (?) và số thân (?). Có lễ cúng tế bằng bố thí pháp: hoặc người tu hành muốn dùng pháp giáo hóa tất cả; hoặc có loài súc sinh muốn nghe pháp thì không bỏ rơi mà giảng kinh cho chúng nghe; cũng không giảng vì hình sắc, mà dùng pháp và lòng từ để dạy bảo tất cả."

 "Vị Phật ấy nói: "Có bậc người cao thượng không tiếc thân mình, chỉ mong cho tất cả đều được yên ổn, không đem lòng lo buồn mà dạy người. Vì sao? Vì sẽ lại được thân tốt hơn. Ví như ngọc ma-ni, càng rửa càng đẹp gấp bội; các vương tử không ai là không yêu thích. Vì sao yêu thích? Vì nó không có vết nhơ. Vị pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) cũng như vậy, tuy trải qua sinh tử mà càng tốt đẹp gấp bội. Vì sao? Thân không có điều xấu, cũng không bị đánh đập (?). Vì sao? Vì luôn ca ngợi Phật, dù Phật ở xa vẫn luôn muốn gần gũi. Vì sao? Vì đã không mong cầu gì, liền cúng tế như thế, đó là lễ cúng tế. Bậc tam-bạt-trí (?) cũng có cúng tế mà không có gì khác. Vì sao? Vì không có lòng oán hận, đối với tất cả không có ý ác. Bồ-tát có lễ cúng tế mà không ai hơn được. Nếu nghĩ đến việc ấy thì cho là hơn; không nghĩ đến thì không có gì để hơn. Dùng công đức nuôi lớn thân mình và người khác, đó là ý của Bồ-tát. Vì sao? Vì không tranh cãi về pháp, vì thế không có đấu tranh; không bị buộc, không bị trói, không bị đóng kín. Người cúng tế như thế thì không ai có thể giận được, cũng không nghĩ pháp nào có thể tính toán, so đo. Đó là việc làm của bậc người cao thượng: đã ở chỗ của mình mà quán sát khắp nơi, cũng không đối với công đức mà có vọng tưởng, cũng không phá bỏ tội đã làm. Vì sao? Vì không đánh mất gốc của mình; cũng không có lỗi. Đó là pháp tôn quý cao nhất của Bồ-tát. Người có thể đến giáo hóa cũng vui mừng, cũng không lười biếng, cũng không đối với người mà có lòng giận. Vì sao? Vì Ma-ha-diễn không từ đó mà đạt được, vì thế gọi là Ma-ha-diễn, cũng không khởi tưởng về cỗ xe ấy.""

 Phật bảo Tất-đạt-tất: "Hãy bỏ lối cúng tế xưa của ông, hãy cúng tế như thế này; đó chính là thụy ứng về sự cúng tế của Bồ-tát. Việc ông thấy được Đát-tát-a-kiệt đều là do đời trước đã tu tập Đại thừa. Vì sao? Nếu tỉnh thức mà mắt thấy được Phật, thì đó đều là thụy ứng xưa."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Nan-đầu-đa-la bạch Phật: "Con thấy một dòng nước chảy, có một người cầm một khúc gỗ bắc làm cầu. Con nghĩ: việc người ấy làm sao mà nhỏ bé quá! Cũng là làm, có thể làm cho rộng lớn. Vì sao? Vì muốn cho tất cả đều có thể qua được. Vừa nghĩ như vậy, ở phương đông liền có trăm vị Phật hiện đến, đều nói: "Hay thay, hay thay! Đó là ý nghĩ của bậc người cao thượng, muốn cho tất cả mọi người đều được qua, cũng là con đường cho vô số người. Nay Phật Thích-ca-văn đang ở Kỳ-hoàn, ngươi hãy đến đó nhận lấy đầy đủ giáo pháp, sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật)." Đó là thụy ứng xưa của con: được thấy Đát-tát-a-kiệt, được nghe lời dạy răn." Phật nói: "Hay thay, hay thay! Đúng như ông nói."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Chiên-úc-đa-sư-lợi bạch Phật: "Con ra khỏi cổng thành, có một ca-la-việt (gia chủ, người chủ một nhà giàu có) bảo con: "Mời ghé nhà, tôi sẽ cúng thí cho ông hai trăm vạn tiền." Con liền theo ông ấy về. Vào nhà có một tòa cao lớn, ông ấy mời con ngồi, đốt hương cúng dường, bày đủ thức ăn uống, rồi đem hai trăm vạn tiền làm đạt-sấn (tiền hoặc vật cúng dường dâng lên người tu hành). Ngay lúc ấy con tự nghĩ: phải dùng phương tiện gì để vượt hơn món đạt-sấn này, như món đạt-sấn trong sạch của A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề, có thể khác thế này chăng? Vừa nghĩ như vậy, liền thấy nghìn vị Phật ở phương đông đều bay đến, các đức Như Lai đều đứng trước mặt, đều nói: "Hay thay, hay thay! Đúng là việc làm của bậc người cao thượng, muốn làm vì tất cả mọi người. Hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn ở Kỳ-hoàn, Phật sẽ giảng rộng cho ngươi pháp ấy, để ngươi được trong sạch thì món đạt-sấn ấy mới có thể nhận. Người nhận như thế thì làm cho tất cả đều được yên ổn. Vì sao? Dẫu cho tất cả chúng sinh trong ba nghìn đại thiên thế giới (một vũ trụ cực lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) đều thực hành mười điều lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói lời đâm thọc, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến) rồi nhận của bố thí, cũng không bằng Bồ-tát phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề mà nhận của bố thí; điều ấy vượt hơn tất cả." Nói xong, con ngẩn ngơ không biết các vị ấy ở đâu." Phật nói: "Đó chính là thụy ứng của thự Đát-tát-a-kiệt. Vì sao? Vì đời trước ông đã cúng dường chư Phật mười phương nên mới đạt được pháp này."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Diêm-phù-sư-lợi bạch Phật: "Con ở trong núi an tâm ngồi giống như đang nhập thiền. Ở phía trên con thấy năm trăm vị Phật, bốn phía đều thơm như hương trời. Các vị đều gọi tên con mà nói: "Hay thay, hay thay! Như điều ngươi cầu, hãy làm theo pháp A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề, đừng làm thứ thiền khác." Thế nào là A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề? Là vì lòng từ mà nghĩ đến tất cả mọi người. Đừng khởi tưởng về người; hãy làm thứ thiền không thể suy lường. Làm thiền như thế thì đừng khởi tưởng nơi tâm niệm, làm cho tất cả đều yên ổn; đừng nghĩ đến tưởng về người, đừng nghĩ đến tưởng về thân. Chư Phật ấy nói: "Hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn ở Kỳ-hoàn, Phật sẽ giảng đầy đủ pháp ấy cho ngươi. Với thự của Đát-tát-a-kiệt, hãy học như thế; học điều ấy thì ở trong mọi việc mình làm." Nói xong thì con không biết chư Phật ở đâu. Đó là thụy ứng xưa của con." Phật nói: "Đúng thật như điều ông thấy, không khác. Vì sao? Người sẽ ngồi dưới cây Phật thì có thụy ứng như thế. Ông được ứng như vậy là vì đời trước đã cúng dường bảy nghìn vị Phật."

 Lại có người Bà-la-môn tên là Hà-sa-mạn bạch Phật: "Con thấy các người Bà-la-môn, không nhiều không ít, tắm ở sông Hằng xong bảo con: "Ngươi cũng đi tắm đi, những thứ nhơ nhớp và mọi điều ác trên thân đều sẽ trôi theo dòng nước mà đi." Con liền tự suy nghĩ: tắm thế nào để mọi điều ác trên thân trôi theo dòng nước mà đi? Liền tự thấy Phật ở giữa hư không. Vị Phật ấy nói: "Ngươi đang suy nghĩ gì?" Ngay lúc ấy con đáp: "Các người Bà-la-môn bảo con tắm thì mọi điều ác trên thân đều sẽ trôi theo dòng nước, vì thế con ngồi suy nghĩ việc ấy." Vị Phật ấy nói: "Ngươi hãy đến chỗ Phật Thích-ca-văn ở Kỳ-hoàn, Phật sẽ nói cho ngươi pháp hiện tiền, mọi điều ác đều sẽ được trừ bỏ." Vị Phật ấy lại nói: "Có thứ tên là các pháp, rất sâu, không có đáy, nước ấy rất ngon; ai tắm trong đó đều được trong sạch. Nếu muốn tắm thì hãy tắm trong đó, mọi điều tà ác đều có thể tiêu trừ. Tắm xong thì chư thiên, loài người và tất cả đều được yên ổn, liền dùng pháp giáo hóa khắp nơi không sót chỗ nào. Vì sao? Vì chư Phật quá khứ đều tắm trong đó." Vì thế mà hiện thụy ứng." Phật nói: "Người sẽ được nghe thự của Đát-tát-a-kiệt thì có thụy ứng xưa như vậy."

 Có người Bà-la-môn tên là Duy-kỳ-tiên bạch Phật: "Con mang hoa đến đền thờ thần của Bà-la-môn. Vào cửa thì thấy Đát-tát-a-kiệt bay lên đứng giữa hư không. Vị Phật ấy hỏi con: "Mang hoa này dâng cho ai?" Con liền đáp: "Định dâng lên thần." Vị Phật ấy nói: "Có Đát-tát-a-kiệt, hiệu là Thiên Trung Thiên (trời giữa các vị trời, tức bậc tôn quý nhất trong các bậc tôn quý), có thể đem hoa cúng dường dâng lên vị ấy. Vì sao? Vì nhờ đó mà có công đức, đạt đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề, liền có thể đạt được thiền vô thượng." Con liền muốn đem hoa cúng dường, thì hoa ấy đều hóa thành Phật, đều có màu vàng tử ma (thứ vàng tía quý nhất), ánh sáng tỏa ra bảy thước, ba mươi hai tướng tốt và các vẻ đẹp đều đầy đủ. Chư Phật đều nói: "Người có tâm vững chắc nơi công đức thì mới đạt được ứng nghiệm này." Ngay lúc ấy con lại hỏi: "Phải dùng phương tiện gì để công đức nhiều không đếm xuể?" Vị Phật ấy nói: "Nếu có Bồ-tát thấy Phật, nhân đó mà tạo công đức; trong đó có người thấy hóa Phật (thân Phật do thần thông hóa hiện ra), nhân đó mà tạo công đức; có người thấy chùa, nhân đó mà tạo công đức; nếu thấy chỗ Phật ngồi, đứng dậy, nhân đó mà tạo công đức; có người thấy chỗ Phật kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi để tu tập), nhân đó mà tạo công đức; có người nghe về Phật, nhân đó mà tạo công đức; có người nghe rằng ở trên dưới, bốn góc, bốn phương có Phật đang dạy răn tất cả, nhân đó mà tạo công đức; có người thấy xá-lợi Phật (di cốt của Phật sau khi hỏa táng), nhân đó mà tạo công đức; có người thấy già, bệnh, chết mà tự xét lại mình, nhân đó mà tạo công đức; hoặc thấy quận nước, huyện ấp bị tàn phá, hoặc thóc gạo đắt đỏ, dân chúng đói khát, mà dùng điều ấy tự xét lại mình, nhân đó mà tạo công đức. Vì sao? Vì nhớ nghĩ đến những việc trước đó, nhân đó mà có công đức không đếm được, tức là công đức A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề.""

 Lại có người Bà-la-môn tên là Sa-kiệt-mạt bạch Phật: "Con xuống biển tắm, vừa có ý nghĩ, liền thấy một vạn vị Phật đều nói: "Không nên theo ý ngươi mà muốn vượt biển." Con liền tự nghĩ: những người khác tắm ở đây cũng được nghe điều lạ này chăng? Con vẫn một lòng muốn vượt biển mà tắm. Vừa có ý nghĩ ấy, liền thấy một vạn vị Phật đều nói: "Không nên theo ý ngươi mà muốn vượt qua để tắm." Ngay lúc ấy con lại hỏi: "Phải tắm thế nào?" Các vị Phật nói: "Có con đường vượt qua các pháp, có thể tắm trong đó; người tắm như thế là đã vượt qua rồi." Ngay lúc ấy con lại hỏi: "Như thế nào thì có thể vượt qua được thế gian?" Các vị đáp: "Phật là bậc đã vượt qua." Con lại hỏi: "Có pháp nào có thể theo học?" — "Có vị Phật tên là Thích-ca-văn, ở trong Kỳ-hoàn, hãy theo đó mà học hỏi. Như điều ngươi mong muốn, đều sẽ được nghe đầy đủ; Phật sẽ nói hết cho ngươi để ngươi được hiểu rõ." Nghe xong thì bỗng nhiên không thấy các vị ở đâu."

 Sa-kiệt-mạt liền hỏi Phật: "Pháp nào có thể vượt qua? Vượt qua tất cả các pháp là gì?" — "Đó là ba-la-mật." Phật nói: "Ông muốn vượt qua các pháp thì phải có tâm bình đẳng với tất cả mọi người. Vì sao? Phải nghĩ đến việc đưa tất cả mọi người vượt qua sinh tử, ví như vượt biển. Phải học việc ấy, liền vượt qua được tất cả các pháp; cũng không khởi tưởng về pháp, cũng không khởi tưởng về không có pháp. Làm như thế rồi, về sau sẽ thuyết pháp cho tất cả."

 Phật bảo Sa-kiệt-mạt: "Bồ-tát dùng một điều mà đầy đủ mọi trí tuệ. Một điều là gì? Khi pháp ác ở đời sắp làm cho Phật pháp diệt hết, lúc ấy muốn gìn giữ giáo pháp, dạy dỗ dẫn dắt tất cả, làm cho pháp không bị đứt đoạn. Đó là một điều, đầy đủ được mọi trí tuệ."

 "Lại có hai điều, Bồ-tát học thì mau đạt được quả Phật. Hai điều là gì? Không nghĩ các pháp là của ta hay không phải của ta; cũng không nghĩ thấy chỗ tự nhiên của tất cả các pháp. Đó là hai điều."

 "Lại có ba điều, nếu người nam người nữ có lòng lành thực hành thì mau thành Phật. Ba điều là gì? Nhìn các pháp như ánh sáng soi sáng các pháp, cũng không nhiều cũng không ít; không nghĩ thành hai; đã ứng hợp với cái một thì không có lòng khác. Vì sao? Vì các pháp không thể nắm bắt. Ba điều này là nhân để gọi là Phật. Đó là ba điều."

 "Lại có bốn điều. Bốn điều là gì? Một là nắm giữ trọn vẹn các pháp (tổng trì: ghi nhớ, giữ gìn không để quên mất). Hai là luôn tạo công đức nơi Đát-tát-a-kiệt. Ba là giữ tâm như hư không, không khởi tưởng về tất cả mọi người. Bốn là dù có người cúng dường hay không cúng dường, tâm vẫn không khác. Người nam người nữ nào thực hành pháp này thì mau thành Phật. Đó là bốn điều."

 "Lại có năm điều. Năm điều là gì? Một là không nghĩ gì đối với các giới. Các giới là gì? Là mắt với hình sắc, tai với âm thanh, mũi với mùi hương, lưỡi với vị, thân với sự trơn mịn khi chạm xúc, ý với điều mong muốn đạt được; không nghĩ như thế. Hai là luôn tạo công đức nơi Phật pháp. Ba là nếu thấy người cùng là Bồ-tát thì lòng vui mừng. Vì sao? Vì điều thật là lớn lao. Bốn là đối với tất cả không có lòng giả dối, trang sức. Vì sao? Vì ta sẽ độ họ. Năm là đối với những điều ấy cũng không có vọng tưởng gì. Đó là năm điều."

 Sa-kiệt-mạt bạch Phật: "Người thực hành năm điều này thì mau thành Phật." Phật nói: "Hãy học như thế thì mau đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề, tự mình thành Phật. Đó là vượt qua biển sinh tử, dùng pháp dạy cho tất cả, làm như Đát-tát-a-kiệt, không ai là không được độ. Người hết lòng, vững vàng trong công đức của Bồ-tát thì đạt được thụy ứng này. Nếu có ai lo sợ rằng giữa đường sẽ dừng lại chứng quả (chỉ chứng quả La-hán, tự giải thoát cho riêng mình mà bỏ dở hạnh Bồ-tát)," Phật nói: "người theo pháp như thế thì đừng lo nghĩ; sẽ đầy đủ mười lực của Đát-tát-a-kiệt." Tất cả những người được nghe không ai là không vui mừng.

 Kinh Văn-thù-sư-lợi hỏi về "thự" của Bồ-tát

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video