# Kinh Phật nói về sự cung kính đúng đắn (Thiện Cung Kính Kinh)
Kinh Phật nói về sự cung kính đúng đắn, một quyển.
Thuộc loại kinh dịch lại, nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (Đại thừa: dòng Phật giáo chủ trương tu hành để cứu độ mọi chúng sinh, chứ không chỉ cứu riêng mình).
Kinh Phật nói về sự cung kính đúng đắn, một quyển.
Đời Tùy, Tam tạng pháp sư Xà-na-quật-đa người Thiên Trúc (Ấn Độ) dịch. (Tam tạng pháp sư: danh hiệu dành cho vị thầy thông suốt ba kho kinh điển của Phật giáo là Kinh, Luật và Luận.)
Kinh Phật nói về sự cung kính đúng đắn
Tôi nghe như thế này. Một thời, đức Bà-già-bà (tiếng Phạn Bhagavat, nghĩa là bậc có đầy đủ phúc đức, được đời tôn kính, tức đức Phật) ở tại điện Bảo Trang Nghiêm (cung điện trang hoàng bằng châu báu), nơi xưa kia đức Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý như thật) từng tu hành. Lúc ấy, đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) cùng các vị đại tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) và các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (những bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh), cùng vô số trăm nghìn muôn ức đại chúng thuộc bốn hàng đệ tử (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, cư sĩ nam, cư sĩ nữ) vây quanh hai bên, cùng họp lại để nghe giảng pháp.
Khi ấy trưởng lão A-nan (thị giả, người hầu cận lâu năm của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ) từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa sang y phục, quỳ gối phải xuống đất, chắp mười ngón tay hướng về Phật, thân tâm cung kính mà thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, Như Lai thường dạy rằng người nghe nhiều học rộng giáo pháp thì có công đức lớn. Nếu lại dạy người khác cũng trở thành người nghe nhiều học rộng, thì bạch Thế Tôn, vị thiện nam ấy được bao nhiêu công đức?" Nói xong, ngài im lặng đứng đó.
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo trưởng lão A-nan rằng: "A-nan, ông đã hỏi ta về điều này, vậy ta sẽ dùng thí dụ để giải thích cho ông. Vì sao vậy? Vì người có trí nhờ thí dụ mà hiểu được ý nghĩa.
A-nan, ví như trong ba nghìn đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ), có tất cả cây cối, trăm loài cỏ hoa, cây thuốc, lớn có nhỏ có, cho đến những cây nhỏ chỉ bằng bề ngang một ngón tay mọc lên từ đất; những cây cối ấy đều đủ cả cành lá, hoa quả, hạt trái.
A-nan, trong số tất cả cây cối ấy, cây nhỏ nhất chỉ bằng bề ngang một ngón tay, số hoa quả nó sinh ra nhiều như số cát của một sông Hằng (hằng sa: số cát sông Hằng ở Ấn Độ, dùng để chỉ con số nhiều không đếm được). Cây bằng bề ngang một ngón tay đã sinh ra hoa lá, quả trái, cành nhánh như thế; thì cỏ cây bằng bề ngang hai ngón tay lại có bấy nhiêu hoa quả hạt trái, nhiều như số cát của hai sông Hằng. Cứ theo thứ lớp như vậy, cho đến những cây khác mọc lên từ đất bằng bề ngang ba ngón tay, lại có bấy nhiêu cành lá hoa quả, nhiều như số cát của ba sông Hằng.
A-nan, ý ông thế nào? Có ai đếm được số lượng của những cây ấy không?" A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, không thể."
Lúc ấy Phật lại bảo A-nan: "Tất cả hoa quả hạt trái của những cây từ một ngón tay trở lên ấy, giả sử có người còn đếm biết được số lượng; nhưng nếu có thiện nam, thiện nữ dạy cho người khác, dù chỉ một bài kệ bốn câu (kệ: bài văn vần tóm tắt giáo pháp; một bài kệ bốn câu là đơn vị giáo pháp ngắn nhất), giảng bày cho người ấy mà không mong được đền đáp, phát lòng từ bi thương xót, cho đến dạy người khác khiến họ chứng được quả A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh);
lại suy nghĩ rằng: 'Dùng phương tiện nào để nhờ sức nhân duyên của việc bố thí giáo pháp (pháp thí: đem giáo lý trao cho người khác) này mà khiến nhiều chúng sinh chứng được quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn quả vị của bậc thánh, đã bước vào dòng thánh), cho đến chứng được quả A-la-hán, cho đến khiến họ phát tâm Bồ-đề (tâm nguyện tu hành để giác ngộ thành Phật)';
vì lòng thương xót mà dạy người khác, dù chỉ một bài kệ bốn câu, giải thích, phân tích, giảng bày cho họ — thì nếu đem công đức này so với công đức trong thí dụ trước, công đức kia không bằng một phần trăm công đức này, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn, không bằng một phần nghìn ức, không bằng một phần ca-la (phần cực nhỏ, như một sợi lông chẻ ra trăm phần), không bằng một phần có thể dùng thí dụ để diễn tả, không bằng một phần ưu-ba-ni-sa-đà (phần nhỏ nhất, gần như không còn gì). Phúc đức của những người ấy không thể cân lường được.
A-nan, những người nam người nữ ấy được nhiều căn lành (gốc rễ của điều thiện, sinh ra quả tốt về sau), cho đến khiến người khác trở thành người nghe nhiều học rộng, lại có thể giảng nói cho người khác dù chỉ một bài kệ bốn câu."
Đức Thế Tôn nói xong, trưởng lão A-nan lại thưa Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Thế Tôn mới có thể nói được như vậy. Thật hiếm có, đức Bà-già-bà Như Lai mới có thể nói được như vậy. Bạch Thế Tôn, những thiện nam, thiện nữ nhận học giáo pháp ấy, đối với giáo pháp và đối với vị pháp sư (thầy giảng dạy giáo pháp), nên có lòng cung kính như thế nào?" Nói xong như vậy.
Phật bảo A-nan: "A-nan, ông đừng hỏi ta việc ấy. Vì sao? Vì chúng sinh ngày nay không có lòng kính trọng giáo pháp." A-nan lại thưa Phật lần nữa: "Lành thay, bạch Thế Tôn! Con khát khao ngưỡng mộ giáo pháp, đối với giáo pháp này con hết sức kính trọng, học pháp đúng như pháp. Từ khi con làm thị giả (người hầu cận) của Thế Tôn đến nay, chưa từng được nghe giáo pháp như thế này. Bạch Thế Tôn, từ nay trở đi con sẽ giữ lòng cung kính như vậy, làm đúng lời Thế Tôn dạy, không trái lời thánh."
Bấy giờ A-nan lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, về sau, vào thời mạt thế (thời kỳ cuối, khi giáo pháp của Phật suy tàn), có những thiện nam, thiện nữ đối với các giáo pháp, có kẻ tỏ ra dáng vẻ khát khao kính trọng nhưng chỉ ngoài miệng mà thôi; vì cơm áo, vì lợi lộc được cúng dường mà từ chỗ nghèo hèn cạo tóc xuất gia, rồi nói rằng: 'Tôi có thể vì giáo pháp.'
Tuy những người ấy có tìm cầu Phật pháp, nhưng bạch Thế Tôn, những chúng sinh ấy không có lòng thực hành giáo pháp, lộ ra vẻ hèn kém; những người ấy lại khởi lên tâm hèn kém. Bạch Thế Tôn, con vì chính bản thân mình mà hỏi điều này: chúng con nên an trú thế nào, nên thực hành thế nào?" Nói xong như vậy.
Bấy giờ Phật bảo trưởng lão A-nan như sau: "A-nan, nếu có thiện nam, thiện nữ ưa thích giáo pháp, muốn được đọc tụng, thì những người ấy nên đến chỗ hòa thượng (vị thầy chính truyền giới và nhận trách nhiệm dạy dỗ người xuất gia) và a-xà-lê (vị thầy giáo thọ, dạy dỗ uốn nắn oai nghi và giáo pháp cho đệ tử). Đến nơi rồi, nên hỏi về lời dạy của chư Phật; tùy theo chỗ lòng mình ưa thích và chỗ thầy có thể giảng, thì nên xin y chỉ (nương tựa, sống gần một vị thầy để được thầy chỉ dạy, giám sát).
Vị thầy ấy hoặc đã mười hạ lạp, hoặc mười hai hạ lạp (hạ lạp: số năm tu tập kể từ khi thọ giới tỳ-kheo, mỗi năm tính qua một mùa an cư mùa hạ), vì trọng giáo pháp nên xin nương tựa. Vì sao? Như Lai thuở trước tuy có nói rằng tỳ-kheo đã năm hạ thì không cần nương tựa thầy nữa, nhưng người học, nhờ có lòng kính trọng từ trước, mới có thể vì giáo pháp; vì lẽ ấy nên cần nương tựa. Vì sao? Vì người ấy muốn học Phật pháp.
A-nan, các vị hòa thượng, a-xà-lê ấy khi cho người kia nương tựa thì nên làm như thế này, hỏi rằng: 'Có đúng như vậy không? Ta cho phép ông chứ? Ông được lợi ích chứ? Ta dạy ông chứ? Ông phải cẩn thận thuận theo, chớ buông lung phải không? Phải siêng tu luyện hạnh chứ? Trao cho như vậy chứ?' (?). Nếu tỳ-kheo nào đã đầy đủ giáo pháp, thì vị ấy mới đủ sức cho người khác nương tựa. Nếu có thể phân tích rõ những câu pháp như thế mà cho người khác nương tựa, thì gọi là thầy y chỉ (vị thầy cho người khác nương tựa).
Nếu có tỳ-kheo dù đã trăm hạ, mà không hiểu thông những câu pháp như thế, thì vị ấy cũng phải nương tựa người khác. Vì sao? Vì chính mình còn chưa hiểu, huống gì muốn làm thầy y chỉ cho người khác.
Giả sử có tỳ-kheo lớn tuổi đã trăm hạ mà không hiểu những việc kín đáo của hàng sa-môn dòng họ Thích (sa-môn: người xuất gia tu hành; dòng họ Thích: đệ tử của Phật Thích-ca), thì người ấy vì giáo pháp cũng nên xin nương tựa. Dù là tỳ-kheo thượng tọa (bậc ngồi hàng trên, tu lâu năm) đã trăm hạ, mà không hiểu luật (giới luật, các quy định về nếp sống và hành xử của người xuất gia), thì những vị ấy cũng nên xin nương tựa.
Nếu có tỳ-kheo nhận học giáo pháp từ người khác, thì tỳ-kheo ấy đối với vị thầy của mình phải khởi lòng tôn quý kính trọng. Khi muốn nhận giáo pháp, ở trước mặt thầy không được cười cợt khinh suất, không được nhe răng, không được bắt chéo chân, không được nhìn chân, không được động đậy chân, không được nhón chân; mắt cá chân phải để ngay ngắn, đừng để bên cao bên thấp. Trước mặt thầy đừng ngồi lên chỗ ngồi cao. Thầy không hỏi thì không được tự tiện nói. Phàm thầy sai bảo việc gì, đừng trái lệnh. Đừng nhìn thẳng mặt thầy. Ngồi cách thầy ba khuỷu tay (khuỷu tay: đơn vị đo chiều dài, tính từ khuỷu tay đến đầu ngón tay giữa, khoảng nửa mét); thầy bảo ngồi thì ngồi, đừng trái lời dạy. Ngồi yên xong rồi, đối với thầy nên khởi lòng thương mến.
Nếu đệ tử muốn nhận giáo pháp, thì quỳ thẳng trước mặt thầy, trước hết tụng lại những gì mình đã học được; tụng xong, có chỗ nào nghi thì trước tiên nên thưa hỏi; nếu thấy thầy cho phép thì sau đó mới xin thầy giải quyết.
Lúc ấy người học nhận pháp xong rồi, quỳ gối phải xuống đất, hai tay nâng chân thầy, một lòng cúi đầu đảnh lễ nơi thầy đang ở. Nếu mặt đất bằng phẳng thì làm lễ ngay; nếu chỗ đất lệch hẹp thì lùi lại đứng, đợi khi thầy đi qua đến chỗ bằng phẳng thì liền thỉnh pháp. Nếu đến chỗ bằng phẳng, lạy chân thầy xong, thì lùi bước đi ra xa mười khuỷu tay, đứng từ xa lạy thầy rồi tùy ý trở về.
Lại nữa, người đệ tử nên nghĩ thế này: 'Thầy ở sau lưng ta, đang xem xét điều phải điều trái của ta, ta không nên buông lung.' Nếu ta đến ngay trước mặt thầy, xin giải quyết những điều còn nghi, thì đó là điều tốt; nếu không đến được thì nên biết lựa thời. Mỗi ngày ba thời nên đến hầu thăm, thưa trình việc đi đứng (?). Nếu trong ba thời mà không đến hầu thăm, thưa trình, thì vị thầy nên theo đúng phép mà răn trị.
Lại nữa, khi đệ tử đến hầu thầy, đến chỗ thầy mà không gặp thầy, thì nên để lại một cục đất, hoặc khúc gỗ, hoặc nắm cỏ làm dấu. Nếu thấy thầy đang ở trong phòng, thì người học nên khởi lòng chí thành, đi vòng quanh phòng ba vòng, hướng về thầy cúi đầu đảnh lễ rồi mới trở về. Nếu không gặp thầy, thì mọi công việc đều dừng lại, không được làm (?), trừ việc đi đại tiện, tiểu tiện.
Lại nữa, đệ tử ở chỗ thầy không được nói lời thô lỗ. Thầy có quở trách thì không được cãi lại. Giường ngồi nằm của thầy, phải trải và lau trước, cho sạch bụi bẩn và các loài sâu kiến. Nếu thầy ngồi hay nằm, cho đến khi thầy dậy, thì nên lo việc tụng học.
Người học khi mặt trời vừa mọc ở phương đông thì liền đến chỗ thầy; biết rõ thời điểm rồi thì thường xuyên đến bên thầy, thưa hỏi những gì thầy cần, 'con làm việc gì', và thưa với thầy rằng: 'Thầy có vào xóm làng không?'
Nếu thầy muốn vào xóm làng, thì phải dâng áo ca-sa (áo của người xuất gia) của thầy trước. Trước hết nên rửa tay; rửa tay xong thì lấy áo của mình lau tay, rồi đến chỗ thầy, thân tâm yên ổn, hai tay nâng áo, quỳ thẳng mà trao. Kính dâng đúng phép, đứng yên tại chỗ. Sau đó dâng nước để thầy rửa tay rửa mặt. Trước tiên dâng áo trong mặc sát người, rồi mới dâng các y phục khác thầy thường dùng. Đối với thầy, phải có lòng cung kính như thế.
Lại nữa, đệ tử ở trước mặt thầy không được khạc nhổ, hỉ mũi. Nếu đi trong chùa, vì kính thầy nên đừng lấy áo ca-sa trùm lên bả vai (?), không được trùm đầu. Chỗ thầy đi kinh hành (đi chậm qua lại để tu tập, giữ tâm tỉnh thức) phải thường quét dọn. Nếu trời nóng, mỗi ngày ba thời quạt cho thầy, ba lần dâng nước cho thầy tắm rửa. Lại ba thời nên dâng đồ uống mát. Nên biết lựa thời mà đi khất thực cho thầy. Việc gì thầy đang lo liệu, phải dốc hết sức mình mà giúp đỡ.
Lấy bình bát (đồ đựng thức ăn của người xuất gia) của thầy mà rửa cho sạch. Nếu thầy giao cho rửa, thì rửa bát của thầy trước rồi mới rửa bát của mình. Thầy giao thì nên rửa; nếu thầy không giao thì không nên đòi lần nữa. Vì sao? Vì có nhân duyên của nó.
A-nan, có những tỳ-kheo sẽ nghĩ thế này: 'Thuở xưa bát của Như Lai không có ai rửa, vậy chúng ta học theo Phật thì nên tự làm lấy.' Tuy vậy, Như Lai vẫn cho phép điều kia. Trời nóng thì phải sửa soạn nước mát, trời lạnh thì phải sửa soạn nước ấm; phàm những gì thầy cần đều phải chuẩn bị đầy đủ. Ở ngay trước mặt thầy đừng nhai tăm xỉa răng (cành dương: cành cây nhỏ dùng để nhai cho sạch răng). Ở chỗ người khác đừng nói lỗi của thầy. Nếu từ xa thấy thầy thì liền đứng dậy đón tiếp.
A-nan, phàm gọi là thầy, thì dù ở bên ai mà học được một bài kệ bốn câu, hoặc nghe, hoặc đọc, hoặc hỏi, hoặc thưa bàn một bài kệ bốn câu v.v., người ấy chính là thầy. Người học ấy đối với vị thầy phải luôn khởi lòng cung kính tôn trọng. Nếu không như thế thì gọi là kẻ không cung kính, cũng không gọi là người sống theo hạnh chân chính. Nếu ở chỗ người khác mà nói lỗi của thầy, thì người ấy không được nhận ta làm thầy. Vì sao?
A-nan, vì người ấy không có lòng cung kính, không thương kính Phật. Người ấy còn chẳng có đức hạnh, huống gì là người yêu mến giáo pháp (?). Người không có lòng cung kính thì sẽ không yêu mến giáo pháp. Kẻ đại ác ấy cũng không yêu kính Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu hành theo Phật), không được kể vào hàng Tăng. Vì sao? Vì kẻ ngu si ấy không thực hành hạnh chân chính. A-nan, mọi lời Phật nói đều là để người ta thực hành."
Bấy giờ trưởng lão A-nan nghe Phật nói xong, xót xa khóc lóc, nước mắt tuôn rơi, lấy tay lau nước mắt mà thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, đời sau ít có chúng sinh sống theo hạnh này. Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ thực hành hạnh như thế, nay con sẽ sống theo hạnh như thế. Bạch Thế Tôn, nếu có tỳ-kheo đối với thầy hoặc với hòa thượng mà không khởi lòng cung kính, nói hay nói dở về thầy, thì đời sau sẽ phải chịu quả báo gì?"
Phật bảo A-nan: "Nếu đời sau có những tỳ-kheo đối với thầy hoặc với hòa thượng mà không khởi lòng cung kính, nói hay nói dở về thầy và Tăng, thì người ấy chẳng phải bậc Tu-đà-hoàn, cũng chẳng phải người phàm (?). Kẻ ngu si ấy phải răn trị như thế. Vì sao? A-nan, thầy thật có lỗi còn không được nói, huống gì thầy không có lỗi.
A-nan, nếu có tỳ-kheo đối với thầy mà không cung kính, ta nói rằng có riêng một địa ngục nhỏ tên là Chùy Phác (địa ngục đánh đập bằng chùy), kẻ ấy sẽ rơi vào đó. Rơi vào đó rồi, một thân có bốn đầu, toàn thân đều bốc cháy, như một đống lửa tỏa ra ngọn lửa dữ dội, cháy mãi không ngừng, cháy rồi lại cháy. Ở địa ngục ấy lại có những con sâu tên là Câu-thứ (?), những con sâu độc ấy thường ăn cuống lưỡi của hắn.
Kẻ ngu si ấy bỏ thân ở đó rồi, sinh vào loài súc vật, mang hình thú hoang, hoặc thân chó rừng, hoặc thân chó sói. Người ta trông thấy thì la lớn, kẻ kêu 'chó sói', kẻ kêu 'chó rừng'. A-nan, những kẻ ngu si ấy đều vì thuở trước đã mắng nhiếc làm nhục thầy và hòa thượng, cho nên ai thấy cũng không ưa. Vì tội lỗi của cái lưỡi thuở trước, nên thường phải ăn phân và nước tiểu.
Bỏ thân ấy rồi, tuy được sinh vào cõi người nhưng thường sinh ở vùng biên địa (vùng xa xôi hẻo lánh, không có Phật pháp). Sinh ở biên địa rồi, bỏ mất mọi việc công đức, đầy đủ các điều ác, xa lìa mọi điều lành. Tuy được thân người mà da dẻ không giống người, không có đủ hình dáng sắc diện của con người, không giống cha mẹ, cha mẹ ghét bỏ. Được thân người rồi thường bị khinh rẻ, chê bai, lăng nhục; xa cách đức Phật Thế Tôn, luôn không có trí tuệ. Chết ở đó rồi lại nhanh chóng rơi trở lại vào địa ngục. Vì sao?
A-nan, nếu có người đối với vị thầy dạy bảo, vị thầy ban cho sự tự tại (?), vị thầy dạy thực hành giáo pháp, vị thầy dạy hạnh chân thật, mà khởi lòng không cung kính, thì phải chịu tai ương nặng nề như thế. A-nan, những kẻ ngu si ấy ngoài ra còn phải chịu vô lượng vô biên khổ não khác.
A-nan, nếu theo người khác mà nghe được một bài kệ bốn câu, hoặc chép, hoặc viết lên thẻ tre hay lụa, thì có bao nhiêu chữ, trong bấy nhiêu kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài, tính bằng sự hình thành và tan hoại của cả một thế giới) đem các vị hòa thượng, a-xà-lê ấy gánh trên vai, hoặc có lúc cõng trên lưng, hoặc đội trên đầu, thường mang đi khắp nơi; lại đem tất cả các thứ nhạc cụ ra cúng dường vị thầy ấy.
A-nan, làm những việc như vậy mà còn chưa thể đền đáp trọn vẹn ơn thầy, cũng chưa gọi là kính thầy sâu sắc, huống gì là kính giáo pháp. Kính như thế mới gọi là kính thầy.
A-nan, phải có vô lượng vô biên đồ cúng dường thì mới đủ sức cúng dường thầy chăng?
A-nan, đời sau sẽ có nhiều tỳ-kheo được kinh này rồi, mà đối với thầy và hòa thượng vẫn khởi lòng bất kính, không có hạnh chân chính, luôn nói lỗi của thầy và hòa thượng. A-nan, ta nói rằng những kẻ ngu si ấy phải chịu rất nhiều khổ, đời sau chắc chắn rơi vào đường ác (cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).
A-nan, ta đã nói với ông, ta đã bảo ông rồi: Như Lai khi còn tại thế đã nói xong cho các ông biết đây là đường chính, đây không phải đường chính. Đời sau, những tỳ-kheo ấy theo hạnh nào mà làm, thì sẽ sinh vào chỗ tương ứng và nhận quả báo tương ứng. Vì vậy, A-nan, ta dạy các ông phải luôn thực hành sự cung kính.
A-nan, nếu có thiện nam, thiện nữ khởi được lòng cung kính tôn trọng, sẽ đạt được pháp thù thắng cao quý như thế này, tức là yêu kính chư Phật Thế Tôn, kính trọng kinh pháp, hết lòng yêu kính Tăng, và sẽ được vào hàng ấy."
Phật nói kinh này xong, trưởng lão A-nan cùng toàn thể đại chúng nghe lời Phật dạy đều vui mừng, kính vâng làm theo.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video