Thiên 2 — Quyển hạ

 Kinh Đại Thiện Quyền do Bồ-tát Tuệ Thượng hỏi, quyển hạ

 Đời Tây Tấn, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi, dịch.

 "Vì sao Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu mọi loài; ở đây chỉ Đức Phật Thích-ca khi chưa thành Phật) lại cưới vợ? Bồ-tát không có ham muốn, không chuộng chuyện kết đôi. Về mặt lìa bỏ ham muốn, ngài là bậc chính sĩ (người chân chính). Ngài hiện ra cho người đời thấy có gia quyến, vợ con, là vì người ngoài sinh nghi: 'Bồ-tát không phải đàn ông, hẳn là người không có khả năng làm chồng chăng?' Muốn dẹp mối ngờ vực ấy, ngài cưới Cù Di, con gái dòng họ Thích, nhân đó hiện ra việc sinh con trai là La Vân.

 Nếu bảo La Vân được sinh ra từ bào thai thì không đúng. Vì sao? La Vân từ cõi trời mất đi rồi hóa sinh (sinh ra tự nhiên bằng phép biến hóa, không qua bào thai), không do cha mẹ giao hợp mà thành, lại là do bản nguyện (lời nguyện gốc từ đời trước) của Bồ-tát đưa đến. Xưa, vào thời Phật Đính Quang (một vị Phật đời quá khứ, đã báo trước rằng Bồ-tát sẽ thành Phật), Cù Di có lời thề: 'Đời sau xin làm vợ ngài, để gieo trồng cội gốc công đức.' Ngài không muốn trái lời ước hẹn đã lâu nên cưới nàng, nhưng trong lòng không hề vướng mắc.

 Người đời bị khuấy động, mê lầm sắc dục, quyến luyến tha thiết. Bồ-tát hiện ra có vợ con, gia quyến, rồi ít lâu sau lại bỏ nước ra đi. Có người nói: 'Vợ của bậc chính sĩ đoan trang xinh đẹp đến thế mà ngài còn bỏ được, huống gì bọn ta?'

 Lại nữa, khi Bồ-tát mới bắt đầu học đạo, những người vợ và gia quyến theo hầu vì kính trọng nhau nên cùng phát nguyện: 'Đời đời được ở cùng ngài, kiếp kiếp hầu hạ ngài, theo ngài cho đến khi thành Phật.' Vì vậy ngài rộng giảng pháp trong sạch, bốn vạn hai nghìn cung nữ trong cung đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân thật đúng đắn, tức quả vị Phật), còn các loài khác đều thoát khỏi đường ác. Vì thế Bồ-tát hiện ra có gia quyến.

 Những cung nữ tự chuốc phiền não vì tình ân ái, vừa thấy Bồ-tát điềm nhiên trong sạch như viên ngọc sáng như trăng, liền lìa bỏ sắc dục. Bồ-tát lại hóa ra một người do phép thần biến tạo thành, dung mạo giống hệt thân mình. Khi ấy các cung nữ ở cùng người hóa đó, tha hồ vui chơi, ai nấy đều nghĩ: 'Hôm nay chúng ta được ở cùng Bồ-tát, chí hướng từ nay mãi khác xưa.' Lúc ấy Bồ-tát đến ngồi dưới bóng cây diêm phù ngồi thiền suy ngẫm, vui vẻ an ổn, còn mọi việc kia chỉ như trò biến hiện do người hóa làm ra. Từ thời Phật Đính Quang đến nay, những nhân duyên ái dục mà người ta thấy nơi Bồ-tát đều chỉ là sự ứng hiện để cảm hóa người, phát khởi từ thuở xa xưa không có khởi đầu (?). Đó là thiện quyền phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt tùy theo hoàn cảnh và căn cơ mà dùng để dẫn dắt chúng sinh) của Bồ-tát.

 "Vì sao Bồ-tát ngồi thiền suy ngẫm dưới bóng cây diêm phù? Là để giáo hóa bảy mươi ức vị thiên tử (con trời, người cõi trời), khiến họ phát tâm cầu đạo. Lại muốn cho hoàng hậu thấy cảnh ấy mà tự nghĩ: 'Rồi ngài sẽ bỏ nhà ra đi.' Vì thế Bồ-tát ngồi lặng lẽ suy ngẫm dưới bóng cây diêm phù. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Bồ-tát xuất gia giữa đêm, đến dòng sông mà tự tắm gội? Là để cảm hóa chúng sinh, cho họ thấy cội gốc công đức, khiến ai nấy đều nghĩ: 'Chỗ ngài đứng thì công đức tự nhiên có, vì đó là pháp trong sạch.' Nhờ vậy, ngài xuất gia giữa đêm mà không bị ngăn trở; mọi niềm vui sướng tột bậc đều phải vứt bỏ, chỉ riêng pháp trong sạch là không thể rời xa. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao khi ở cõi trời Đâu Thuật (cõi trời nơi Bồ-tát ở trước khi giáng sinh làm người), Bồ-tát khuyên bảo các vị trời, rồi xuống cõi người thụ sinh, và lúc ngài ra đi thì người cõi trời chắp tay thưa: 'Đã đến lúc, ngài có thể đi', và cổng thành tự nhiên mở ra? Bồ-tát có nghĩ: 'Nếu nhà vua sinh nghi, nghe chuyện này mà không hiểu rõ, sẽ suốt đêm dài bất an, gặp nỗi lo sợ mà rơi vào đường ác.' Vì thế ngài cảm hóa người cõi trời; người cõi trời mở cổng, các vị trời ngồi giữa không trung cất tiếng ngợi khen. Như vậy không phải lỗi của Bồ-tát; ngài muốn an ủi lòng vua nên giao việc ấy cho chư thiên. Xét theo ý nghĩa ấy mà ngài khuyên bảo, giáo hóa. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Bồ-tát bỏ nước, rời vua cha mà hiện ra việc ra đi? Là để người đời hiểu rằng Bồ-tát vì sợ sinh, già, bệnh, chết nên xuất gia, chứ không phải vì ghét bỏ, trốn tránh gia đình, thân tộc, gia quyến, họ hàng. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Bồ-tát tự cạo râu tóc? Trong khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ cực lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), các vị trời, rồng, thần, kiền-đạp-hòa (thần nhạc ở cõi trời), loài người và loài phi nhân (các loài giống người mà không phải người, như quỷ thần), không ai có thể nhìn thấy đỉnh đầu của Bồ-tát, huống chi là cạo râu tóc cho bậc tôn quý. Khi ấy Bồ-tát muốn khuyên chúng sinh tự cạo râu tóc; lại nghĩ rằng vua Bạch Tịnh (vua cha của Bồ-tát) sẽ nổi giận: 'Ai đã cạo đầu con ta?' Nhưng khi nghe sứ giả nói là ngài tự cạo, vua liền im lặng. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Bồ-tát tháo chuỗi ngọc báu, mũ và khăn, tự tay trao cho Xa Nặc (người hầu đánh xe đưa Bồ-tát đi xuất gia), để khơi dậy suy nghĩ của mọi người? Bồ-tát vì đạo nên không còn ham thích đồ trang sức quý báu, đối với mọi vật đều không vướng mắc, cho nên cởi bỏ hết. Đời sau, người ở vùng biên xa noi theo Bồ-tát mà nghĩ: 'Chúng ta xuất gia cũng nên xin học theo, theo phép tắc của Phật mà nương vào hạnh của bốn bậc hiền (?), không vướng mắc vào bất cứ gì, chứ không phải vì còn ngờ vực về thân tâm (?) mà xuất gia.' Nếu không làm như vậy, người ta sẽ nghi mà nói: 'Vì không biết làm ăn nên mới xuất gia!' Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát."

 Phật nói: "Này thiện nam tử (cách Phật gọi người con nhà dòng dõi, người có lòng tin)! Nay hãy lắng nghe. Vì sao vị Bồ-tát này sáu năm dốc chí tu khổ hạnh (hành hạ thân xác để cầu đạo)? Là vì các Bồ-tát có tội lỗi nên hiện ra việc cần khổ; vì chúng sinh mà dùng phương tiện khéo léo, nên Bồ-tát mới làm như vậy. Vào thời Phật Ca Diếp (một vị Phật đời quá khứ), Bồ-tát từng nói lời này: 'Chỉ là gã sa-môn (người xuất gia tu hành) đầu trọc thôi, sao gọi là Phật được?' Đó chính là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát; nên hiểu ý nghĩa ấy.

 Vì sao Bồ-tát lại nói lời ấy? Chàng thanh niên Ưu-đa-ma-nạp (tiếng nước Tấn gọi là Thượng Chí, còn có tên là Diệm Hoa) có năm người bạn thân và năm trăm đệ tử, là con nhà dòng dõi trong hàng đại Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn). Vốn họ học Đại thừa (giáo pháp lớn, nhằm cứu độ tất cả chúng sinh), nhưng bị bạn xấu làm cho mê lầm nên mất tâm cầu đạo. Năm người bạn thân ấy tin theo các học thuyết ngoại đạo (các đạo khác ngoài Phật giáo), không theo giáo pháp chân thật, học kinh ngoại đạo mà không học Phật pháp, tự cho mình có đạo, làm thầy người khác, tự xưng: 'Chúng ta là Phật'; năm trăm đệ tử cũng như vậy. Diệm Hoa dùng phương tiện khéo léo nhập vào nhóm ấy, nhân đó nói lời chê trách Nan-đề-hòa rằng: 'Ai là Phật? Chỉ là gã sa-môn đầu trọc; Phật đạo khó đạt được, đi yết kiến làm gì?' Diệm Hoa dần dần giáo hóa năm người con nhà dòng dõi và năm trăm đệ tử đang theo ngoại đạo, cho nên mới nói lời này: 'Ai là Phật? Chỉ là gã sa-môn đầu trọc; Phật đạo khó đạt được.'"

 Phật bảo Tuệ Thượng: "Hãy xem ở đời ấy, chàng học trò Phạm chí Diệm Hoa lúc ấy đang đứng ở một nơi khác cùng năm người bạn thân và năm trăm người theo mình. Khi ấy có người thợ gốm tên là Nan-đề-hòa (tiếng nước Tấn gọi là Hoan Dự) đi đến chỗ họ, ca ngợi công đức của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) Ca Diếp, rồi bảo Diệm Hoa: 'Hãy cùng ta đến chỗ Phật Ca Diếp.' Diệm Hoa nghĩ: 'Cội gốc công đức của những người học đạo này chưa đầy đủ. Nếu nay ta ca ngợi công đức đạo pháp của Như Lai Ca Diếp mà chê bai ngoại đạo, những người con nhà dòng dõi này sẽ sửng sốt dừng lại, chắc chắn không chịu cùng đi.'

 Vì vậy Diệm Hoa giữ gìn bản nguyện của mình, với trí tuệ không cùng tận, dùng phương tiện khéo léo mà nói: 'Gã sa-môn đầu trọc không phải là Phật; Phật đạo khó đạt được, trí tuệ không cùng tận, ở đâu mà có? Người thực hành trí độ (trí tuệ đưa người qua bờ giác ngộ) thì không có ý niệm phân biệt ta và người, cũng không có ý niệm về đạo.' Diệm Hoa thông suốt trí tuệ rốt ráo về tánh không (thấy mọi sự vật đều không có tự tính cố định), hoàn toàn không vướng mắc vào đâu, khéo dùng phương tiện thuận theo mọi pháp, cho nên mới nói như vậy. Diệm Hoa cùng năm người bạn thân và năm trăm đệ tử đến bên ao nước tắm, tắm xong ra khỏi nước, cưỡi xe ngựa cùng năm người bạn, cùng đệ tử dạo đi giảng kinh.

 "Khi ấy Hoan Dự nương uy thần của Phật, muốn giáo hóa thầy trò họ, nên ra đón xe của Diệm Hoa và các đệ tử đi theo. Họ liền hỏi thăm nhau và hỏi từ đâu đến. Hoan Dự thành thật đáp: 'Tôi vừa đi yết kiến Phật Ca Diếp về.' Diệm Hoa nói: 'Gã sa-môn đầu trọc không phải là Phật; Phật đạo khó đạt được.' Người thợ gốm nghe vậy rất không vui, đưa tay nắm tóc Diệm Hoa: 'Anh không tin thì hãy cùng đi mà hỏi cho rõ.' Diệm Hoa suy tính: 'Hoan Dự tính tình hiền hòa, điềm đạm, chưa bao giờ nóng nảy thô bạo; nay lại níu kéo ta gấp gáp như thế, hẳn là chuyện không thể bỏ qua (?). Ta và các đệ tử nên cùng đi xem đạo của vị ấy.' Mọi người đều nói: 'Vâng.'

 Thế là người thợ gốm, Diệm Hoa, năm người bạn và năm trăm đệ tử cùng đi yết kiến Phật Ca Diếp. Phật liền giảng cho họ nghe về cội gốc đạo đức mà họ đã gây dựng từ đời trước. Họ liền vui mừng hớn hở, khen Diệm Hoa: 'Đạo đức và trí tuệ khéo léo của Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) là như thế, sao anh không sớm nói cho chúng tôi nghe?' Năm người bạn và các đệ tử thấy Phật Ca Diếp đạo đức cao vời, tài biện thuyết vô lượng, đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân. Khi ấy Như Lai Ca Diếp, bậc chí chân đẳng chính giác (bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chính và trọn vẹn), giảng về sự nghiệp Đại thừa, mở bày kho pháp, chuyển bánh xe pháp không thoái lui; năm vị đại Phạm chí và năm trăm đệ tử đều đạt được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt)."

 Phật bảo Tuệ Thượng: "Này thiện nam tử! Hãy nghe. Nếu Diệm Hoa dùng trí tuệ Phật mà ca ngợi đức Ca Diếp, chê bai ngoại đạo, thì năm vị đại Phạm chí và năm trăm đệ tử rốt cuộc sẽ không chịu theo sự giáo hóa, cũng không có cách nào được yết kiến Phật Ca Diếp. Vì muốn mở mang giáo hóa cho họ nên ngài dùng trí tuệ phương tiện mà nói: 'Gã sa-môn đầu trọc không phải là Phật; Phật đạo khó đạt được.' Rồi họ đạt đến bậc bất thoái chuyển (không còn bị lùi bước trên đường tu), không gì không thông suốt, không còn ngờ vực về đạo. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát."

 Phật bảo Tuệ Thượng: "Bồ-tát sở dĩ tùy lúc mà biến hóa, hiện ra như còn tội báo sót lại nên phải tu hạnh khổ cực, là vì nếu không như vậy, thì các sa-môn, Phạm chí giữ giới trong sạch, và dân chúng khác, sẽ không biết điều ấy mà trở nên lười biếng, không tinh tấn. Khi gặp nhau rồi, e rằng họ sẽ nói đây là giáo pháp này, kia là giáo pháp khác (?). Những người ấy suốt đêm dài chẳng được lợi ích gì, không được an ổn, rồi vì các tội lỗi mà rơi vào đường ác. Cho nên Như Lai hiện ra như tội báo chưa hết.

 Bồ-tát hoàn toàn không có mối lo bị tội lỗi che lấp. Các sa-môn, Phạm chí giữ giới, nếu lỡ nói lời thô thì liền tự ngờ vực, không tinh tấn thêm nên không được giải thoát. Muốn giúp những người đang do dự ấy vững lòng, Bồ-tát dùng phương tiện mà nói ra lời kia. Nhờ đó họ được cứu độ, liền tự nói: 'Chúng ta không có trí tuệ', tự trách mình, sám hối lỗi lầm, chỉ một lòng học trí tuệ của đạo, khắp nơi đều cung kính.

 Lại nữa, ngoại đạo kiêu căng, tự cho mình là cao, cho nên Như Lai khổ hạnh sáu năm, chứ không phải vì tội báo còn sót. Vì sao? Có những sa-môn, Phạm chí mỗi ngày chỉ ăn một hạt mè, một hạt gạo, tự cho là trong sạch tự tại. Muốn thu phục những người ấy và làm cho nguyện của họ được đầy đủ, nên Bồ-tát mỗi ngày chỉ dùng một hạt mè, một hạt gạo làm mức. Nếu không ăn đúng lúc thì không thể nào quay về đạt được đạo thánh. Bồ-tát đã nói: 'Gã sa-môn đầu trọc không phải là Phật; Phật đạo khó đạt được', cho nên vì tội ấy mà khổ hạnh sáu năm. Những gì ngài khai mở, cứu độ trong sáu năm ấy thì ngoại đạo không thể biết được. Ngài khiến năm triệu hai trăm nghìn người ngoại đạo an trụ trong trí tuệ bình đẳng; những gì người ta thấy đều là để khơi dậy, dẫn dắt, giáo hóa dân chúng. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Như Lai tụ họp bốn hàng đệ tử, cùng các vị trời, rồng, thần, loài người và loài phi nhân, để giảng kinh?"

 Khi đầu đêm sắp hết, Phật bảo A-nan (vị đệ tử thường theo hầu Phật): "Hãy lấy áo giữa đến đây, thân ta hơi lạnh."

 A-nan vâng lời, liền lấy dâng lên.

 Đầu đêm đã hết, sang giữa đêm, Phật lại bảo A-nan lấy áo trên đến: "Ta lạnh, muốn mặc thêm."

 A-nan liền dâng lên.

 Giữa đêm đã hết, sang cuối đêm, Phật lại bảo A-nan: "Hãy lấy áo đại chúng đến (tấm áo khoác lớn mặc khi đi khất thực hay vào chỗ đông người), ta muốn mặc."

 A-nan lại dâng lên lần nữa.

 Phật mặc vào rồi bảo các tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ đủ giới): "Ta cho phép người xuất gia học đạo được mặc cùng lúc cả ba tấm pháp y (ba tấm áo của người xuất gia: áo lót, áo khoác ngoài và áo đại chúng); nếu lạnh thì cũng có thể mặc chồng nhiều lớp. Vì sao? Đời sau, ở những nước vùng biên lạnh giá, người ta không chịu được áo mỏng, nên tùy theo đất đai mà mặc chồng nhiều lớp. Phật thì không lạnh, không nóng, không đói, không khát. Vì sao lại làm vậy? Vì ở nơi lạnh mà không mặc nhiều lớp thì có khi sinh bệnh, có khi hối hận mà thối lui, không thể theo đuổi đến cùng chí cầu đạo. Đó là thiện quyền phương tiện của Như Lai.

 "Vì sao Như Lai ngồi trên đệm cỏ? Là vì người xuất gia học đạo ở đời sau, có kẻ ham giường ghế đẹp đẽ, chỉ muốn êm ái mà không tinh tấn; có kẻ ít phúc, không có được chỗ ngồi tốt, thảm lông, chiếu dày, chăn nệm, liền oán trách mà thối lui. Họ sẽ nghĩ: 'Đức Như Lai Thế Tôn khi sắp thành Phật còn ngồi trên đệm cỏ, không dùng giường đẹp, vậy mà thành Phật đạo; huống gì chúng ta lại mong chỗ ngồi tốt?' Theo lời Phật dạy, tùy phong tục từng nơi mà dùng nệm dày nhiều lớp cũng không trở ngại cho đạo; có đồ mềm mại thì không mừng, gặp đồ thô cứng thì không buồn. Lòng người khó mà đồng đều, chí hướng và việc làm mỗi người mỗi khác, cho nên Phật dùng cách linh hoạt mà đưa ra nhiều lời dạy khác nhau. Đó là thiện quyền phương tiện của Như Lai.

 "Vì sao Bồ-tát lại ăn uống trở lại, trong khi những người không có đức bên cạnh tự nhịn đói để cầu đạo? Vì đói khát thì không thể phát sinh trí tuệ, cho nên ăn uống an ổn mới nhờ đó mà thành tựu đạo đức. Ngài giảng pháp của Bồ-tát để giáo hóa muôn loài, phần nhiều dùng sự an ổn chứ không dùng khổ cực. Bồ-tát nhận thức ăn rồi nhờ đó thành Phật; nhờ vậy ngài đạt được một môn tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú tuyệt đối), và nhờ một môn tam-muội ấy mà an trụ suốt trăm nghìn kiếp. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Bồ-tát ở nơi vắng vẻ cầu đạo, trải đệm cỏ dưới gốc cây? Là vì noi theo các đức Phật quá khứ không ham giường ghế; ngài ngồi trên đệm ấy mà giảng chân lý và lễ nghĩa cho Cát Tường (?). Dẫu Bồ-tát chỉ giảng pháp sơ lược thì người nghe cũng được lợi ích. Người dâng cỏ cho Bồ-tát nhân đó phát tâm cầu đạo, và khi thành Phật, ngài thụ ký (báo trước việc người ấy sẽ thành Phật) cho Cát Tường: 'Ngươi về sau sẽ thành Phật, hiệu là Ly Cấu Như Lai, bậc chí chân đẳng chính giác.' Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Bồ-tát ngồi dưới cây Bồ-đề lại khiến quân ma kéo đến như mây? Nếu ngài không mau hướng đến đạo vô thượng chính chân, thì ma Ba-tuần (vua ma ở cõi dục, chuyên ngăn cản người tu đạo) không dám đến chỗ Bồ-tát. Lại nữa, này thiện nam tử! Khi Bồ-tát mới ngồi dưới cây, trong lòng tự nghĩ: 'Ai là kẻ tôn quý nhất trong bốn phương của cõi dục (cõi của những chúng sinh còn ham muốn, gồm cả loài người và một số cõi trời)? Người theo lời dạy của kẻ ấy, hãy để họ đến chỗ ta mà cùng giao chiến phân thắng bại.' Khi ấy ngài đã đầy đủ, nhập vào mọi trí tuệ thần thông, cho nên để ma đến thử thách. Đạo quân ma tám vạn bốn nghìn ức, cùng các vị trời, rồng, quỷ thần, kiền-đạp-hòa (thần nhạc cõi trời), a-tu-luân (loài thần hay gây chiến với chư thiên), ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), chân-đà-la (thần ca múa), ma-hầu-lặc (thần rắn lớn), đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Như Lai sau khi đã thành Phật đạo lại ngồi thẳng suốt bảy ngày không đứng dậy đi, ngắm cây Bồ-đề mãi không chán? Các vị thiên tử thấy đức hạnh và sự biến hóa của ngài thì cảm động, rất vui mừng, ai nấy tự nghĩ: 'Chúng ta hãy tìm xem tâm của Như Lai này nương tựa vào đâu?' Suốt bảy ngày đêm họ một lòng chuyên chú tìm mà không thấy được. Nhân đó, họ ngắm ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm hình dáng tốt đẹp đặc biệt trên thân Phật) của Thế Tôn, lòng càng hớn hở, liền phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân, mong đời sau cũng được ngồi dưới cây Bồ-đề như thế. Vì vậy Như Lai ngồi dưới cây suốt bảy ngày. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Bồ-tát sau khi thành Phật lại khuyến hóa, dẫn dắt vô số chúng trời người? Nếu Phạm thiên (vị vua cõi trời Phạm, được người Bà-la-môn thờ làm đấng sáng tạo) không thỉnh cầu thì ngài cũng không thuyết pháp. Khi ấy Như Lai tự nghĩ: 'Vô số các vị trời ở cõi dục tụ hội, cùng quyến thuộc của ma, quỷ thần, la-sát (loài quỷ dữ), nếu thấy Bồ-tát bước đi và cất tiếng như sư tử gầm (ví lời thuyết pháp oai hùng, không gì sợ hãi) thì liền phát tâm cầu đạo; ai thấy mà vui mừng thì nhân đó đạt đến cảnh vô vi (cảnh giới giải thoát, không còn tạo tác, sinh diệt).'

 Lại nữa, này thiện nam tử! Khi đến dưới cây Bồ-đề, Bồ-tát liền phóng ánh sáng từ tướng trên đỉnh đầu, soi khắp cung ma và tam thiên đại thiên thế giới. Từ trong ánh sáng ấy phát ra một tiếng nói: 'Nay con dòng họ Thích, bậc Năng Nhân tôn quý (danh hiệu của Phật Thích-ca), đã bỏ nước bỏ nhà, nay sắp thành đạo vô thượng chính chân, sẽ vượt khỏi cõi của ngươi, cứu độ rất nhiều dân chúng, nhiều không kể xiết, làm trống rỗng cõi nước của ngươi. Ngươi nên mau đến cùng giao chiến.' Ma nghe vậy vô cùng lo buồn, cay đắng, bèn chỉnh đốn bốn đạo binh (quân voi, quân ngựa, quân xe và quân bộ), đầy đủ ba mươi na-thuật cai (một con số cực lớn) quân, cùng kéo đến cây Bồ-đề. Khi ấy Bồ-tát dùng của báu trí tuệ, dựng lên cánh tay sắc vàng tử ma (thứ vàng ròng quý nhất, ánh tía) thù thắng của lòng đại từ và trí tuệ sáng suốt, được các vị trời, rồng, thần, Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi) và Phạm thiên kính trọng.

 Bấy giờ các Phạm chí nghĩ: 'Phạm thiên sinh hóa ra ta, ta từ Phạm thiên mà sinh, không ai vượt hơn được. Đời không có bậc thầy nào tôn quý hơn, Phạm thiên là cao nhất.' Như Lai nghĩ: 'Ta sẽ khiến Phạm thiên đến cho mọi người thấy. Các vị trời, rồng, thần đều nương tựa vào Phạm thiên, vậy mà Phạm thiên còn cúi đầu lạy Phật, nên khuyến thỉnh để Phật tùy căn cơ mà thuyết pháp; nếu không ai khuyến thỉnh thì Như Lai không nói. Nương uy thần của Phật, khiến Phạm thiên đến lấy pháp mà khuyến thỉnh; nếu mọi người đã kính nhớ Phạm thiên, thì sẽ thấy Phạm thiên khuyến thỉnh Như Lai.' Thế là Phạm thiên rời cung điện của mình đến chỗ Thế Tôn. Đại Phạm thiên thỉnh Phật chuyển bánh xe pháp (bắt đầu giảng dạy giáo pháp); lúc ấy sáu triệu tám trăm nghìn vị Phạm thiên đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân, cùng ngợi khen rằng:

 "'Phật tôn quý không cùng,
Tối thắng không ai bằng,

 Thực hành phương tiện khéo,
Đó cũng là Như Lai.'"

 Phật bảo Bồ-tát Tuệ Thượng: "Những tai ương còn sót lại mà Như Lai hiện ra có mười điều, đó cũng là thiện quyền phương tiện của Thế Tôn. Phải hiểu cho thấu đáo, chân thành: nếu muốn cho rằng Như Lai có tì vết dù nhỏ như sợi lông, chưa gieo trồng đầy đủ cội gốc công đức, muốn cho rằng ngài có chỗ thiếu sót, hạnh chưa đầy đủ mà đã thành chính giác ngồi dưới cây Bồ-đề, thì điều ấy không đúng. Vì sao? Vì ngài đã thông suốt pháp trong sạch, không có tì vết nào. Này thiện nam tử! Nên biết Như Lai đã trừ diệt (?) hết thảy pháp bất thiện. Thế Tôn không có gì ngăn ngại, huống chi còn giữ điều nhơ bẩn mà có tai ương sót lại?

 Phật là vua thầy thuốc, chữa trừ mọi bệnh, không có gì che lấp; vì muốn giúp chúng sinh nên hiện ra như còn lỗi lầm sót lại, để mọi người giữ gìn thân, miệng, ý, tu hạnh trong sạch. Ví như con nhà dòng dõi quý tộc, lớn lên trong nhà vua, quen dùng sữa và bơ, thân mọc mụn nhọt lên đến tận cổ, bụng dạ cũng đau, phải uống thuốc, uống sữa mới hết khốn khổ mà khỏi bệnh; cha mẹ thương con, mừng vì con được lành. Lại nữa, này thiện nam tử! Như Lai, bậc chí chân, là người cha của khắp thế gian, trừ phiền não cho dân chúng, khiến họ được an ổn, cho nên hiện ra có bệnh. Người nghe chuyện tai ương còn sót thì không dám làm điều tội lỗi. Đó là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát."

 Phật lại bảo Bồ-tát Tuệ Thượng: "Từ thời xa xưa, người đời không biết tội phúc, cho nên Như Lai vì mọi người mà hiện ra tai ương lỗi lầm. Như Lai nói: 'Ta là vua của giáo pháp mà còn không thoát khỏi tội đời trước, những người như các ngươi làm sao thoát khỏi tai ương?' Vì có lời ấy, nhưng thật ra Như Lai vĩnh viễn không có tai ương sót lại. Ví như có người giỏi chữ nghĩa, giỏi thuật tính toán, dạy các trẻ nhỏ muốn cho chúng thành tài; người ấy không gì không biết, không thấy việc dạy là trở ngại; trẻ nhỏ thấy nghe rồi theo học, dần dần thấu được gốc rễ. Như Lai cũng vậy, đã học hết mọi pháp, không gì không rộng biết, mà hiện ra tai ương sót lại là muốn cho chúng sinh đầy đủ pháp trong sạch. Ví như thầy thuốc mới học chữa bệnh, hiểu toa, biết thuốc, theo bệnh mà cứu chữa; đã tự chữa được cho mình thì lại rộng chữa cho người, người người lại càng khen ngợi.

 Vào thời Phật Đính Quang, ở đời ấy có năm trăm người lái buôn ra biển tìm của báu. Có một kẻ mang lòng khác, tội trong lòng rất nặng, mở toang cửa tội lỗi, chuyên học tà thuật, là tên giặc ác độc gây hại, giả dáng người lái buôn mà lên thuyền (?). Khi ấy người dẫn đường tên là Cát Tài, che chở các lái buôn, tùy lúc mà lo liệu mọi việc. Kẻ hung ác nghĩ: 'Nay ta nên giết hết bọn lái buôn, một mình lấy của báu.'

 Ở cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người sinh sống) có một vị đại đạo sư (người dẫn đường lớn) tên là Đại Ai. Lúc ngủ, trong mộng thần biển nói với ông: 'Trong đám lái buôn có một tên giặc nổi lòng đại ác, muốn hại chết cả năm trăm người lái buôn để một mình lấy của báu. Nếu việc ấy thành thì tội không thể lường. Vì sao? Năm trăm người lái buôn này đều đã phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân, đứng vững ở bậc bất thoái chuyển; dù có bị hại, tâm họ cũng không quay lui. Vì tội ác ấy, trong khi mỗi vị Bồ-tát kia rồi sẽ thành tựu đạo vô thượng chính chân, thì tên giặc sẽ rơi vào địa ngục, trải bao nhiêu năm tháng tội mới hết. Nay ngài là người dẫn đường, nên dùng cách linh hoạt mà khiến người này khỏi phải chịu bao nhiêu đau đớn nơi địa ngục, và khiến các lái buôn không bị hại.'

 Ông suy nghĩ suốt bảy ngày mà không có phương cách nào khác, bèn nghĩ: 'Chỉ còn cách bắt hắn mà lấy mạng hắn thôi! Nếu nói cho các lái buôn biết thì họ đều nổi giận, sẽ giết người này, rồi họ ắt rơi vào đường ác.' Ông lại tự nghĩ: 'Nếu một mình ta giết hắn thì ta cũng phải chịu tội, nhưng ta thà cam chịu. Dẫu phải chịu khổ trong địa ngục trăm nghìn kiếp, ta cũng không để các lái buôn bị hại khắp cả, và không để một tên giặc rơi vào địa ngục.' Khi ấy thầy Đại Ai liền thuyết pháp cho họ, khiến lòng họ vui vẻ hớn hở rồi nằm ngủ."

 Phật nói: "Này thiện nam tử! Vị đại đạo sư ấy vì các lái buôn mà khởi lòng đại bi, dùng phương tiện khéo léo giết mạng một tên giặc. Sau khi chết, ông sinh lên cõi trời Quang Âm (một cõi trời ở cõi sắc, chúng sinh ở đó dùng ánh sáng thay lời nói), cõi trời thứ mười hai. Thầy Đại Ai lúc ấy chính là thân ta. Nhờ phương tiện ấy mà ta vượt qua nghìn kiếp sinh tử, chết rồi được lên cõi trời. Năm trăm người lái buôn đi cùng thuyền chính là năm trăm vị Phật xuất hiện trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời) này. Bồ-tát đâu có tội lỗi gì; ngài đã vượt qua, trừ bỏ vòng sinh tử suốt trăm nghìn kiếp, không nên xem Phật như có lỗi lầm. Những gì Như Lai hiện ra đều là vì chúng sinh.

 Lúc ấy vì có chỗ sơ hở (?) mà ngài dùng phương tiện hiện ra việc mảnh sắt nhọn đâm vào chân; Như Lai giẫm lên nó, đó là chỗ uy thần của ngài đạt tới. Vì sao? Vì thân Như Lai là kim cương (thứ cứng chắc nhất, không gì phá nổi).

 Lại nữa, này thiện nam tử! Trong thành Xá-vệ có hai mươi người kết oán thù với hai mươi người khác. Bấy giờ mỗi bên hai mươi người đều muốn bắt kẻ thù mà giết hại, tìm cách rình rập nhau đến cùng. Hai mươi người muốn hại hai mươi kẻ thù kia, nương uy thần của Phật, liền tìm đến chỗ Như Lai. Khi ấy Thế Tôn muốn giáo hóa bốn mươi người ấy, cũng muốn khuyên bảo dẫn dắt cả đại chúng, nên bảo tôn giả Đại Mục-kiền-liên (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất): 'Nay ở chỗ đất này sẽ có mảnh sắt nhọn tự nhiên trồi lên, đâm vào ngón chân cái bên phải của Phật.' Lời chưa dứt, mảnh sắt đã ở trước mặt Phật. Mục-liên bạch Phật: 'Nay con xin nhổ mảnh sắt này ném sang thế giới khác.' Phật nói: 'Không được.'

 Khi ấy Đại Mục-kiền-liên dùng sức tinh tấn muốn nhổ mảnh sắt, khiến cả tam thiên đại thiên thế giới rung chuyển dữ dội, mà mảnh sắt vẫn không lay động dù chỉ bằng sợi lông. Khi ấy Thế Tôn lên đến cõi Phạm thiên, mảnh sắt liền theo sau; Như Lai trở về chỗ ngồi, mảnh sắt lại dừng trước mặt. Lúc ấy Như Lai lấy tay phải cầm mảnh sắt rồi lấy chân giẫm lên. Mục-liên bạch Phật: 'Như Lai vì tội gì đời trước mà phải chịu tai ương mảnh sắt này?' Phật đáp: 'Xưa ta cùng năm trăm người lái buôn ra biển lớn, khi ấy có một người mang ý ác, ta đã giết hắn; đây là tai ương còn sót lại của việc ấy.'

 Bấy giờ hai mươi người nghe Phật nói vậy, bảo nhau: 'Như Lai là vua của giáo pháp, đã được tự tại mà còn có tai ương sót lại không thể diệt trừ, huống gì chúng ta lại không phải chịu tội sao?' Họ liền đến chỗ Phật, sám hối lỗi lầm, tự thú tội. Như Lai liền vì họ giảng kinh pháp, phân biệt tội và phúc, khiến bốn mươi người ấy vào được trí tuệ bình đẳng, và ba vạn hai nghìn người xa lìa bụi bặm nhơ bẩn, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trí tuệ trong sạch, lần đầu thấy rõ chân lý). Nhân đó mà Như Lai hiện ra mảnh sắt nhọn; đó cũng là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Thế Tôn đã lìa mọi bệnh tật mà lại hiện ra có bệnh, để vua thầy thuốc Kỳ Vực (danh y nổi tiếng thời Phật) pha thuốc thang? Khi ấy Phật đã chế ra hai trăm năm mươi giới (những điều răn tỳ-kheo phải giữ). Không lâu sau, có năm trăm tỳ-kheo tu đạo ở giữa rừng cây khác, bệnh sắp đến lúc chết mà trong lòng ngờ vực: 'Như Lai có dạy chỉ dùng một thứ thuốc chữa mọi bệnh của thân, không được dùng thứ khác.' Bấy giờ Phật nghĩ: 'Dùng phương tiện gì để các tỳ-kheo được dùng các thứ thuốc khác?' Vì sao lại phải nghĩ như vậy? Vì nếu Như Lai tùy ý mà cho phép thì người đời sau sẽ phá bỏ giới của bậc hiền. Vì thế Như Lai dùng phương tiện, để Kỳ Vực pha thuốc.

 Khi ấy các vị trời Tịnh Cư (cõi trời của các bậc thánh đã dứt hết ham muốn, không còn trở lại cõi dục) nói với các tỳ-kheo: 'Thưa chư hiền! Nên tìm thuốc khác, đừng để nguy đến tính mạng.' Các tỳ-kheo bảo nhau: 'Thà tự nát thân, chứ không phá giới Phật.' Chư thiên đáp: 'Nay Như Lai là vua của giáo pháp, đã cho thôi dùng nước tiểu mà tìm thuốc khác; các vị có thể đổi thói quen cũ mà dùng thuốc như ngài đã dùng.' Thế là các tỳ-kheo hết ngờ vực, do dự, bèn tìm thuốc khác, bệnh liền khỏi; trong bảy ngày đêm họ đạt được đạo vô trước (đạo không còn vướng mắc, tức quả A-la-hán). Nếu Như Lai không dùng thuốc thang thì các tỳ-kheo này không được giải thoát; đời sau cũng sẽ như vậy. Thân an ổn rồi mới đắc đạo. Đó cũng là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Như Lai đầy đủ mọi đức, lại vào xóm làng đi phân vệ (đi xin thức ăn, khất thực) mà mang bình bát không trở ra? Như Lai không có tai ương gì, chỉ vì thương xót, nhìn thấy các nước vùng biên đời sau mà khởi lòng từ bi. Có những tỳ-kheo vào quận, nước, huyện, ấp, làng xóm đi khất thực, vì bản thân ít phúc nên xin không được gì. Họ sẽ nghĩ: 'Như Lai công đức đầy dẫy, phúc lành vô lượng hội tụ, khi đi khất thực mà còn mang bát không trở ra; chúng ta gieo trồng gốc lành không được rộng, sao lại oán trách mà bỏ không đi xin? Vậy nên vẫn phải đi khất thực.' Vì thế ngài vào thành khất thực mà mang bát không trở ra.

 Lại có người nói: 'Ma ác đã mê hoặc các nhà Phạm chí, trưởng giả, khiến họ không cúng dường Phật, không bố thí cho chúng tăng (đoàn thể người xuất gia).' Điều ấy chưa từng có. Ma Ba-tuần chưa dám ra oai quấy nhiễu Như Lai, ngăn trở tâm làm phúc của người; đó là do ý thánh của Phật biến hiện ra. Các Phạm chí, trưởng giả có tâm khác ấy không phải là ý gốc của họ, cũng không phải vì Phật ít phúc. Lúc ấy mọi người không ai bố thí, lại thấy Như Lai mang bát không trở ra; các vị trời, người trong cõi ma thấy ngài không được thức ăn, nghĩ rằng Thế Tôn hẳn trong lòng buồn bã, nên suốt ngày đêm một lòng nghĩ đến Như Lai và chúng đệ tử, cho rằng họ ắt sẽ buồn rầu. Nhưng thấy các đệ tử của Phật lòng không thêm không bớt, trước sau như một, bảy vạn thiên tử liền gieo mình trước Phật; Như Lai tùy căn cơ mà giảng kinh pháp cho họ, ai nấy đều được pháp nhãn thanh tịnh. Đó cũng là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Chiên-già Ma-ni lấy chậu gỗ buộc vào bụng (giả làm có thai) để vu khống Như Lai? Đó cũng không phải là tai ương còn sót từ đời trước của Thế Tôn. Uy thần của Phật thừa sức bắt kẻ có ý hung bạo ấy ném ra ngoài những cõi nước nhiều như cát sông Hằng; Như Lai dùng cách linh hoạt mà hiện ra phương tiện này. Tỳ-kheo đời sau, có người xuất gia làm sa-môn, bị người vu khống mà lòng sinh ngờ vực, thì nhìn thấy Phật Thế Tôn dù bị chê bai, chế giễu mà lòng không lay động, không chối bỏ tội đời trước, liền nghĩ: 'Phật Như Lai có đức thù thắng bao trùm khắp nơi mà còn như thế, huống gì chúng ta lại không bị chê bai?' Nghĩ như vậy rồi họ càng tinh tấn, giữ giới trong sạch, lòng không quay lui. Kẻ có ý hung bạo dẫu chỉ vu khống trong mộng, sau khi chết cũng không thoát khỏi địa ngục. Như Lai biết hết nên khiến mọi người giữ gìn giới cấm. Vì sao? Vì đức của Như Lai là không bỏ chúng sinh. Đó là thiện quyền phương tiện của Như Lai.

 "Vì sao ngoại đạo giết Tu-đa-lợi rồi chôn trong rừng cây Thắng (?)? Trí tuệ thần thông của Phật nhìn khắp không chướng ngại, biết rằng họ sẽ nổi giận, nên mới hiện ra sự việc như thế. Nếu người ta không đem dao giết Tu-đa-lợi, thì Tu-đa-lợi cũng sẽ gặp tai họa khác. Phật biết rõ thọ mạng của cô gái ấy đã hết, vì vậy bọn kia mới bảo nhau giết cô. Do bọn ngoại đạo tà vạy, thân đã phạm tội giết hại ắt phải chịu tội trở lại; Phật dùng trí tuệ bình đẳng mà giáo hóa, dựng lập họ, nhờ việc ấy mà làm tăng thêm cội gốc công đức cho chúng sinh. Vì thế Như Lai bảy ngày không vào thành, giáo hóa sáu mươi ức vị trời vào đạo. Qua bảy ngày, bốn hàng đệ tử (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) đều đến chỗ Phật nghe pháp; tám vạn bốn nghìn người đạt trí tuệ bình đẳng, ba ức người chứng các quả đạo tích (quả đầu tiên, đã vào dòng thánh), vãng lai (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần) và bất hoàn (quả thứ ba, không còn trở lại cõi dục). Đó cũng là thiện quyền phương tiện của Bồ-tát.

 "Vì sao Như Lai ba tháng ăn lúa mạch (vốn là thức ăn cho ngựa)? Như Lai vốn thông suốt mọi điều; dẫu có Phạm chí mời Phật, ngài cũng không quên việc giáo hóa mà Phật cần làm. Vì sao? Năm trăm con ngựa này, xưa là đệ tử Phật. Những ngựa ấy đời trước đều học Đại thừa của Bồ-tát, đã từng cúng dường các đức Thế Tôn đời quá khứ! Vì nghe theo lời bạn xấu, phạm nhiều tội lỗi nên đọa làm súc sinh. Lúc ấy lại có năm trăm người chăn ngựa, và có một vị Bồ-tát tên Nhật Tạng, vốn đã lập nguyện sinh vào giữa họ, để giáo hóa khắp những người ấy, khiến họ phát tâm cầu đạo, để họ truyền rộng Đại thừa mà giáo hóa những người chăn ngựa khác. Vị ấy vốn không phải người chăn ngựa; Như Lai che chở họ, khiến cả bầy ngựa cũng đều được thụ ký.

 Vì nhân duyên của tất cả, Như Lai mới làm như vậy, chứ ngài vốn không cần ăn, cũng không có mong cầu gì; uy đức của ngài có thể biến ngói đá, dao gậy thành đồ ăn thức uống ngon lành, biến mọi thứ trong tam thiên đại thiên thế giới thành món ăn ngọt ngon, hương vị lạ lùng. Vì sao? Vì Thế Tôn tự nhiên có tướng của bậc đại nhân, có vị ngon nhất trong các vị; cho nên nên biết, thức ăn mà Như Lai biến hóa đều ngon.

 Tôn giả A-nan lúc ấy chưa đạt được lòng đại bi, trong lòng tự nghĩ: 'Sao Thế Tôn bỏ thức ăn của bậc Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp) mà nay lại ăn lúa mạch?' Phật biết ý nghĩ ấy. Nhờ đức của năm trăm người chăn ngựa, lúc ấy năm trăm con ngựa đều nhớ được đời trước, được gần với tâm đạo; năm trăm vị Bồ-tát phát lòng đại từ đại bi đến yết kiến Như Lai. Năm trăm người chăn ngựa tự bớt một nửa khẩu phần của mình để cúng Phật, lại bớt lúa của năm trăm con ngựa để cúng năm trăm tỳ-kheo. Người chăn ngựa và ngựa đều tự sám hối lỗi lầm. Họ được gặp Phật và chúng tăng trọn ba tháng; sau đó năm trăm con ngựa chết đi, sinh lên cõi trời Đâu Thuật, được chư thiên kính trọng, được thuyết pháp tùy căn cơ, đứng vững ở bậc bất thoái chuyển, sẽ thành đạo vô thượng chính chân.

 A-nan biết được việc bố thí cúng dường ấy. Khi ấy những người trong cung được điều chưa từng có, đến bạch Phật: 'Chúng con sinh trưởng trong thâm cung. Bạch Thế Tôn! A-nan chưa từng quen với sự an ổn vui mừng này, bảy ngày không ăn (?).' Này thiện nam tử! Nên biết thân Như Lai không có tội lỗi tai ương. Đời sau có thể có người giữ giới mời các sa-môn mà không lo cúng dường, cho nên ngài vì họ mà hiện ra việc này. Như vậy là Như Lai được người mời, dù họ không lo liệu cúng dường, ngài cũng không để người ấy rơi vào chỗ tội lỗi.

 Lại nữa, có năm trăm tỳ-kheo ở cùng Như Lai suốt ba tháng an cư mùa hạ (thời gian người xuất gia ở yên một chỗ tu tập trong mùa mưa); trong đó bốn trăm tỳ-kheo đều còn tâm ham muốn, không có ý nghĩ trong sạch. Nếu được ăn ngon thì lòng ham muốn càng mạnh; nhờ ăn thô nên lòng ham muốn mỏng đi, trong ba tháng có thể chứng quả A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Như Lai vì các tỳ-kheo đang học đạo và để giáo hóa các Bồ-tát mà tùy lúc hiện ra như vậy, không phải là tội lỗi tai ương. Đó cũng là thiện quyền phương tiện của Như Lai.

 "Vì sao Như Lai bảo Đại Ca-diếp (một trong các đại đệ tử của Phật): 'Ông hãy giảng kinh, ta đau lưng'? Khi ấy có tám nghìn vị thiên tử vốn do Ca-diếp giáo hóa khi ông còn tu hạnh đệ tử. Lúc ấy họ đến hội, vui mừng ngưỡng mộ Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng), ân cần tinh tấn tu hành, được nghe giảng về giác ý (các yếu tố đưa đến giác ngộ). Dẫu có trăm ức vị Phật vì họ giảng kinh pháp thì rốt cuộc họ cũng không hiểu, chỉ có tỳ-kheo Ca-diếp mới độ được họ mà thôi! Vì thế Phật bảo ông phân tích giảng giải giác ý; tám nghìn thiên tử nghe nghĩa mà được trí tuệ. Những người đang bệnh cũng đến hội nghe kinh, ai nấy tự nghĩ: 'Như Lai là vua của giáo pháp, nhân nghe giảng giác ý mà bệnh liền khỏi, sao chúng ta lại không nghe kinh?' Vì sao như vậy? Này thiện nam tử! Vì muốn giáo hóa các vị trời và các tỳ-kheo bệnh, để họ tiếp nhận đạo của kinh, nên ngài hiện ra việc đau lưng. Cho nên Như Lai nói: 'Ca-diếp giảng kinh khiến bệnh ta khỏi.' Đó cũng là thiện quyền phương tiện của Như Lai.

 "Vì sao khi nước Xá-di (nước của dòng họ Thích, quê hương của Phật) bị diệt thì Phật nhức đầu? Là vì mọi người đều sẽ nghĩ: 'Thân tộc của Như Lai không sống trọn tuổi thọ.' Để giữ gìn tâm ý của dân chúng, ngài ngồi dưới gốc cây khô, bảo người hầu: 'Ta nhức đầu lắm.' Khi ấy các vị trời có chừng ba nghìn người tụ hội, và vô số người dòng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ), nghe ngài bảo A-nan về chuyện nhức đầu, liền nghĩ: 'Như Lai mà còn có tai ương sót lại (?)'; nghe kinh xong, ngài liền giáo hóa được bảy nghìn trời và người. Đó cũng là thiện quyền phương tiện của Như Lai.

 "Vì sao Phạm chí Phi-la-đà dùng năm trăm điều mắng nhiếc Thế Tôn mà Phật im lặng; về sau ông lại khen ngợi, Phật cũng im lặng; rồi ngay lúc ấy ông tự quy y, một lòng sám hối, không còn nói gì nữa? Phật vốn có thể đẩy lùi, khiến ông không nói ra lời được, hoặc ném ông sang một cõi đất khác hẳn. Khi ấy vô số các vị trời và người đời trong hội thấy Phật nhẫn nhục, sức trí tuệ bình đẳng, tâm nhu hòa, nhã nhặn, nên bốn nghìn người phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân. Như Lai thấy suốt đời sau có người cần được giáo hóa nên hiện ra sự im lặng, chứ không phải tai ương còn sót của Phật. Đó cũng là thiện quyền phương tiện của Như Lai.

 "Này thiện nam tử! Hãy nghe. Điều Đạt (Đề-bà-đạt-đa, người em họ của Phật, nhiều lần tìm cách hại Phật) sinh ra đời nào cũng thường cùng Bồ-tát quấy nhiễu hãm hại, mang lòng oán ghét muốn hại ngài; đó cũng là phương tiện của Bồ-tát Như Lai."

 Phật bảo Bồ-tát Tuệ Thượng: "Các vị trời qua lại xin xỏ điều này điều khác, là để giúp ngài làm rộng lớn bố thí độ vô cực (sự bố thí hoàn hảo, đưa đến bờ giải thoát, tức bố thí ba-la-mật). Vì sao? Vì việc ấy làm lợi ích rất nhiều, làm tròn đầy mọi nguyện ước, khơi dậy tất cả. Vì nhân duyên gì mà có việc làm này? Nếu chúng sinh chỉ lo yên ổn, trong sạch cho riêng mình, thì không hiểu bố thí, không biết người nhận. Cho nên các vị trời biến hóa từ trên không đến chỗ Bồ-tát, thử xin vợ con, đầu, mắt, tay chân, nước, thành, làng xóm. Ngay lúc ấy Bồ-tát đáp ứng đầy đủ điều họ muốn, dũng mãnh, sáng suốt, không chút khó khăn. Mọi người thấy vậy liền noi theo mà bố thí, vâng theo việc làm của bậc tôn quý, không chút tiếc nuối: 'Chúng ta cũng nên phát nguyện cầu thành Phật, tu tập giới cấm, không dám phá bỏ, thuận theo pháp của Bồ-tát, chưa từng trái bỏ.'

 Bị đánh mắng không giận, bị khinh rẻ không oán, đó là làm rộng lớn nhẫn nhục độ vô cực (sự nhẫn nhục hoàn hảo, tức nhẫn nhục ba-la-mật); ngài dùng điều ấy mà giáo hóa vô số người. Các vị trời và người thấy có kẻ oán thù đến chỗ Như Lai, thì càng tăng thêm việc giữ giới. Đó cũng là thiện quyền phương tiện của Như Lai, không phải tội lỗi tai ương còn sót. Vì sao? Vì những kẻ dám đến thử thách đều là phương tiện cả, rồi đều dẫn dắt, làm lợi cho vô số người.

 Tóm lại mà nói, mười tai ương còn sót mà Như Lai hiện ra, đều nên biết là Phật tùy lúc dùng phương tiện. Vì dân chúng ôm lòng ác, phần nhiều chuộng điều sai trái, nên ngài hiện ra cho họ thấy, chứ không phải có tai ương thật, để họ biết điều nên bỏ, điều nên theo mà đạt đến trí tuệ vô thượng. Sự khéo léo linh hoạt mà Như Lai ngợi khen là tôn quý nhất; tất cả đều không phải tội lỗi tai ương, chỉ là hiện ra mà thôi! Làm như thế thì được như thế; người nghe sợ hãi mà không dám làm điều sai trái.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Việc giảng rộng về thiện quyền thì chỉ thỉnh thoảng mới nói, không dành cho kẻ ngu kém, ít phúc, cũng không phải điều mà hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ cầu tự giải thoát) và Duyên giác (người tự quán xét nhân duyên mà giác ngộ, không cứu độ người khác) biết được hay giảng được. Vì sao? Vì họ chưa từng học thiện quyền phương tiện; chỉ có Bồ-tát đại sĩ (bậc Bồ-tát lớn) mới hiểu thấu chỗ quy hướng sâu xa. Ví như đêm tối trong nhà thắp đèn, soi sáng khắp trong phòng, thấy hết vợ con, gia quyến. Bồ-tát cũng vậy: ai nghe được thiện quyền độ vô cực (sự khéo léo dùng phương tiện đạt đến hoàn hảo) thì sẽ thấu hiểu mọi việc làm của Bồ-tát, nên siêng năng thuận theo mà học những gì ta đã tu tập từ trước. Phật dặn dò các ngươi: 'Này thiện nam tử! Này thiện nữ nhân! Muốn cầu Phật đạo, hễ nơi nào có người giảng thiện quyền phương tiện, dù xa trăm nghìn dặm cũng nên đến học, thì sẽ được ánh sáng trí tuệ. Vì sao? Nếu nghe và tiếp nhận được giáo pháp như thế này, thì mọi kinh điển đều được sáng tỏ, trừ hết lưới ngờ vực, không còn mối vướng mắc oán hận.'"

 Bấy giờ các vị trời, người đời và bốn hàng đệ tử đều khen rằng: "Kinh phương tiện khéo léo này, những người không phải là bậc có căn cơ tiếp nhận được pháp phần nhiều không tin, không ưa thích."

 Phật giảng kinh xong, bảy vạn hai nghìn người đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân.

 A-nan bạch Phật: "Kinh này nên gọi tên là gì? Phải vâng giữ thế nào?"

 Phật bảo A-nan: "Kinh này tên là 'Phẩm Tùy Thời về sự cứu độ vô cực bằng thiện quyền phương tiện'. Hãy vâng giữ! Hãy thực hành!"

 Phật nói như vậy xong, Bồ-tát Tuệ Thượng cùng chúng tỳ-kheo, các Bồ-tát đại sĩ, các vị trời, rồng, thần, a-tu-luân và người đời, ai nấy đều vui mừng.

 Kinh Đại Thiện Quyền do Bồ-tát Tuệ Thượng hỏi, quyển hạ

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video