Tầm long kinh, thiên cuối (Kinh tìm long mạch, phần cuối; "long" hay "long mạch" là dãy núi, mạch đất có sinh khí chạy theo, uốn lượn như con rồng).
Tận tình báo cho các thời sư (thầy địa lý đương thời) biết: tìm long chớ làm qua loa. Tìm được chân long (long mạch thật, có sinh khí) thì phép định huyệt (điểm sinh khí tụ lại, nơi đặt mộ) mới đúng, táng xuống thì cứu được người nghèo. Muốn biết phép tìm long tinh diệu nhất, hãy trèo lên đỉnh núi cao nhất. Từ đó nhìn xa bốn phía xem long mạch chia nhánh ra sao. Huyết mạch (mạch khí của núi) phải liền nhau (?), từng đốt nổi lên thành đỉnh. Nhận kỹ núi tổ tông (dãy núi lớn, cao, nơi long mạch phát ra) và đường long đi. Thấy thân núi uốn lượn đi thẳng xuống thì đó là chân long. Người hiểu được thì những điều này đều thông suốt.
Phép tìm long: trước hết xem chỗ phân thuỷ (chỗ nước chia ra chảy về hai bên, tức đường sống của dãy núi). Núi khởi lên thì theo hành độ (đường đi, bước đi của long mạch) của nó mà xét, không ngó sang núi khác. Từng đốt nổi lên đỉnh, hai bên có núi hộ tống, che những chỗ khuyết, đến chỗ kết huyệt thì trái phải kín đáo, minh đường (khoảng đất bằng phía trước huyệt, nơi nước và khí tụ lại) rộng rãi, án sơn (núi nhỏ thấp trước huyệt, như cái bàn đặt trước người ngồi) đẹp, thuỷ khẩu (chỗ nước chảy ra khỏi cuộc đất) có nhiều lớp núi chặn như cửa ải thì tốt.
Đất bằng rộng rãi, không có chỗ núi nổi lên, thì lấy sao Cự Môn làm chủ (người làm địa lý dùng tên chín sao — gọi là cửu tinh: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật — để gọi chín dạng hình núi; Cự Môn là núi đỉnh bằng, vuông vức như cái hòm). Núi nhọn vụt nổi lên, mảnh mà cao chạm mây: sinh ra thượng tướng quân có sức địch nổi cả một nước. Các sao Phá Quân, Phụ Bật, Tham Lang, Liêm Trinh nổi lên mạnh mẽ: người khắp thiên hạ kính phục. Long bằng đá, xương núi là đá vượt qua sông: con cháu làm quan Long Đồ (chức học sĩ ở gác Long Đồ, chức quan văn cao quý). Trước mặt nếu thấy suối lớn: sinh tể tướng, thần đồng. Hai sao Cự Môn, Văn Khúc phát thành long mà đi: chùa chiền, đạo quán nổi tiếng. Từ đốt thứ sáu trở đi mà Liêm Trinh nổi lên: là đất đền thần, chùa Phật. Lộc Tồn chồng chất làm lai long (mạch núi chạy đến huyệt): đặt huyệt ở đó ắt gặp tai hoạ. Vũ Khúc là sao tốt, nổi cao vượt ngoài chân trời: tiền của lớp lớp kéo đến.
Xem Tham Lang: như măng mọc chọc mây, gầy mà dài; dạng vuông, tròn, nhọn đẹp đều cùng một thể. Chủ đỗ khoa thi, đỗ hoàng giáp (đỗ tiến sĩ, tên ghi bảng vàng), giúp rập nhà vua.
Xem Cự Môn: như cái tủ, cái kho vuông vắn, thể thế tôn nghiêm; vuông rộng như bức bình phong buông xuống, như tấm áo trải ra (?). Giàu và sang đều vẹn cả, đứng đầu trong làng xóm.
Xem Lộc Tồn: như cái chày (?), như nắm tay, thế không tôn quý; như cái tủ vỡ, thân bỗng mọc chân lòi ra. Ắt tai hoạ đầy nhà.
Xem Văn Khúc: như con lươn, con chạch uốn theo nước; như tấm áo vá trăm mảnh, rối bời lộn xộn. Gái thì lẳng lơ, trai thì trăng hoa, đều chẳng ra gì.
Xem Liêm Trinh: như dao, như kiếm, lại như kim; xiên nhọn, chân chạy tán loạn, thô ác. Ôn dịch, tai hoạ trong nhà không lúc nào dứt.
Xem Vũ Khúc: như thoi vàng úp, như chuông úp, như đống thóc; bên trái vòng lại, bên phải ôm vào, thế đoan nghiêm, quý hiển. Có thể biết vàng đầy vách.
Xem Phá Quân: hình như cái ô rách, rối tung lộn xộn; chạy thẳng, bay xiên, sinh đá ngổn ngang. Ắt biết có kiện tụng tù ngục, tuyệt đường con cháu.
Xem Phụ Bật (Tả Phụ, Hữu Bật): như chuông, như tủ, như vầng trăng nghiêng; tôn trọng, đoan nghiêm, đúng là long giàu. Quý đến chức Trung thư (chức quan đầu triều, ngang tể tướng), giàu ngang một nước. Lại có những thế sao nằm đổ xuống đất, cũng giống đại thể, chỉ khác chút ít.
Thiên Ất, Thái Ất phía sau cao: đời đời sinh người anh hào. Trái phải có núi theo long đến đón; trước mặt đỉnh núi chồng lên ba năm lớp, đứng sừng sững, ấy là núi ứng long: đời đời có quan cao. Long đi giống như thế thuyền rẽ nước, mái chèo hai bên đối nhau. Núi vòng nước uốn, quấn quýt lẫn nhau: giàu sang, đầy quan chức. Lúc long dừng thì tay chân xoè ra lộn xộn, giống như thuyền đậu vào bờ; hai bên giống như mái chèo, từng đôi một đều đến chầu.
Hai bên long phía sau có đỉnh cao, gọi là Thiên Ất, Thái Ất. Núi sau án sơn nổi trội hơn cả, gọi là Ứng Long. Phàm long dừng lại kết huyệt thì như người lái thuyền ở đuôi thuyền hạ buồm, mái chèo hai bên đều buông xuống; nếu không đều thì có hoạ lệch về một bên. Phạm công nói: "Tốt xấu trước hết xem tay trái tay phải (tức hai dãy núi ôm hai bên huyệt); một tay không thu vào thì cả hai đều không đủ."
Tứ thần, bát tướng là núi đến chầu trông: thấy long thần thịnh vượng. Trước mặt có núi tròn như cái ấn, có núi như nhả ngọc: việc làm quan ắt không phải bàn (?). Tìm long thì trông lấy án sơn đón long: chắc chắn thấy được việc làm tể tướng. Bốn bên núi đồi như cây thương dựng ngược: long ẩn ở bên trong. Minh đường ngay ngắn, tròn trịa, tôn quý; đỉnh núi bốn bên đối nhau.
Tứ thần là Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ (bốn vị thần chỉ bốn phía quanh huyệt: Thanh Long là núi bên trái, Bạch Hổ là núi bên phải, Chu Tước là núi phía trước, Huyền Vũ là núi phía sau). Bát tướng là tám phương: bốn phương chính (đông, tây, nam, bắc) và bốn phương góc. Núi như ấn, như ngọc nên ở chỗ Long Hổ và minh đường. Thương bốn bên là diệu khí (những mỏm núi, mỏm đá nhô ra) ở ngoài cánh tay Long Hổ. Thơ rằng: "Có cái như thương, có cái như kiếm, theo nước xuôi dòng bay phấp phới; thầy đời chỉ nói là chủ bỏ quê đi xa, không biết bên trong có chân long chiếm chỗ." Núi bốn bên là bốn núi ứng.
Trước che sau ủng như lùa đàn dê: đời đời vào triều đình. Thứ nhất là chính long ngồi đúng chính cốt: quan lớn từ đây mà ra. Chính huyệt ắt sinh quan lớn, một lần đi thi đã đỗ đầu. Thứ hai là hồi long quay lại làm huyệt: phải biết các đốt xương của long. Núi núi kéo đến tụ, huyệt rõ ràng: người mặc áo đỏ áo tía (áo của quan cao) đầy triều đình.
Che ủng nghĩa là: có ở bên trong thì ắt hiện ra bên ngoài. Chính long cốt là khí mạch thật. Chính huyệt là khí mạch chính, thập đạo (núi trước, sau, trái, phải ứng nhau thành hình chữ thập) rõ ràng. Hồi long là huyệt cố tổ (long quay đầu lại nhìn núi tổ). Cốt tiết (đốt xương) là các tinh phong (đỉnh núi nổi lên theo dạng các sao).
Long chưa dừng thì thân và đầu còn đi tới, hãy nhận lấy hành độ của nó. Long dừng thì liền biết chỗ huyệt: tay chân hạ xuống chậm rãi. Tìm được chỗ long đi đến cùng mà dừng ở đây, thì biết là chỗ long ẩn.
Long dừng thì núi tiễn đưa cũng dừng, núi và nước đều cùng kéo đến. Long đi thì núi tiễn đưa cũng đi, bờ núi gãy khúc như quân lính dàn hàng. Phần trước nói: long khi dừng thì tay chân xoè ra lộn xộn, giống như thuyền đậu vào bờ.
Bước đến xem long thần mà trong lòng kinh động: mới là chính long thần. Lại có mạch đá, long đến tốt: chớ nói cho người khác. Chỗ sinh ra là đồi núi cao vọt, hiểm trở; có núi như cái lọng che đầu, bốn bên kín đáo; có núi tròn như kho đụn, án sơn nổi lên, phía trước đứng sừng sững. "Cùng" là hết; "trụ" là dừng lại mà tụ. Chính long kết cục thì tự nhiên làm người kinh hãi. Đá là xương của núi. "Đằng tuấn" là vọt cao lên. "Tán cái" (lọng) là che chở. Kho bốn bên là núi kẹp hai bên đi theo, mang kho của cải mà hộ tống.
Công Tào, Truyền Tống nổi đỉnh tròn: đất này sinh ra Tam công (ba chức quan cao nhất triều đình). Lại có phi long như chim phượng bay lượn, đi vạn dặm quay đầu lại vái rồi mới tiến tới (?); phía sau nổi lên như lùa đàn dê. Cần chủ sơn (núi chính sau huyệt) dài mà nhấp nhô mạnh mẽ, lên xuống như quân đi chinh chiến: tướng và tể tướng vào chầu điện vàng. Giống như dây dưa bò trên giàn; chỗ hạ xuống thì xem núi chầu đón. Chỗ núi lõm, đỉnh cao nhất, chỗ lệch cánh, chỗ đuôi: không cần nói đến (?). Đất có chân long thì chỗ đậu có đỉnh núi đẹp, bát quái (tám quẻ chỉ tám phương) tự nhiên thông. Đất tốt tự nhiên có huyệt; lục thần chỉ là chuyện nói suông. Âm quản phía sau, dương quản phía trước; người hiểu được là thần tiên.
Công Tào là núi long (núi Thanh Long bên trái); Truyền Tống là núi hổ (núi Bạch Hổ bên phải). Phi long phượng bay là hai tay Long Hổ ôm nhiều lớp. Chỗ núi lõm là mạch lạnh. Đỉnh cao nhất là chỗ cao quá, mạnh gấp quá. Cánh là lệch. Đuôi là nhọn sắc, khí đã hết và lộ trống.
Lục thần là phép xả nước (phép xét phương nước chảy theo sáu vị thần: Thanh Long, Chu Tước, Đằng Xà, Câu Trần, Bạch Hổ, Huyền Vũ). Lệ nói rằng: "Cấn (phương đông bắc) thì Thanh Long khởi ở Hợi (con lợn); Tốn (phương đông nam) theo mãnh hổ (Dần) vào kinh đô; Khôn (phương tây nam) tìm Rắn (Tỵ) làm lệ; Càn (phương tây bắc) theo Khỉ (Thân), đi đếm thuận. Hướng Thìn thì Thanh Long khởi ở Dê (Mùi); Tuất thì tìm ở Trâu (Sửu) là đúng; Mùi gặp vị Chó (Tuất) làm đầu; hướng Sửu khởi từ đầu Rồng (Thìn), xếp ngược." (Hợi, Dần, Tỵ, Thân, Thìn, Tuất, Mùi, Sửu là tên các địa chi, cũng dùng để chỉ phương hướng, mỗi chi ứng với một con vật.) Đó là âm dương chia thuận nghịch; nếu lẫn lộn sai loại thì thành tai ương.
Lời đoán rằng: Núi Thanh Long chủ người thịnh, giàu sang. Chu Tước chủ quan khố (kho về đường làm quan); núi cao mà vái chầu thì tốt; gió thổi vào, nước chảy đi thì chủ hình ngục. Đằng Xà chủ điền khố (kho ruộng đất); núi cao ôm lại thì chủ sống lâu; gió thổi vào, nước chảy đi thì bệnh tật, chết trẻ. Câu Trần chủ tài khố (kho của cải) dồi dào; con trưởng đầy đủ thì tốt (?); gió vào, nước phá thì xấu. Bạch Hổ là lộc khố, ứng với con thứ hai; vái chầu, ôm lại thì tốt; gió thổi vào thì chết trẻ, chết lúc sinh nở. Huyền Vũ chủ tằm khố (kho nuôi tằm), ứng với con thứ ba, là thuỷ khẩu; nên hẹp, quấn ôm thì tốt. Xét đoạn này không rõ ràng (?), nên không đầy đủ. "Âm" là phía sau, tức là chỗ cao; "dương" là phía trước, tức là chỗ bằng.
Có long giống như chầu thiên tử: núi trái phải kéo đến rồi dừng. Đồi núi đều có núi; ẩn ở chỗ kín đáo, giàu sang, sinh quan chức. Núi đến có đá cao vút: chẳng sợ đất vàng hay đỏ (?). Thiên quan (cửa nơi nước chảy đến) và địa trục (chỗ khoá nơi nước chảy đi) phải tương xứng; hạ huyệt phải đo cắt kỹ càng. Tìm được chỗ đất cùng thì hạ huyệt, chớ nói với thầy đời.
"Chầu thiên tử": Cảnh Thuần (Quách Phác, tác giả "Táng thư") gọi là "chầu về biển, chầu về sao Bắc Thần". Bốc thị (Bốc Tắc Ngụy, tác giả "Tuyết tâm phú") nói: "lớp lớp vây quanh hộ vệ như các sao quanh vòm Tử Vi, ngôi tôn ngự ở toà vua". Dương công (Dương Quân Tùng, thầy địa lý đời Đường) nói: "ví như đấng chí tôn ngồi chính điện, quan lại xếp hàng ở nha, không rối loạn". "Âm triều" là: chầu lộ ra không bằng chầu ngầm, chầu sáng không bằng chầu kín. Lấy việc người mà ví: nếu lộ ra thì như có hoạ trộm khoét vách trên đầu (?). "Cùng" là dừng lại mà tụ. Có một chỗ khuyết hở thì không phải là dừng tụ.
Phép đặt huyệt khó bàn nhất, phải hết sức cẩn thận, ân cần. Phải biết mười hai huyệt trên đầu núi, cái nào sinh, cái nào diệt. Người học sau và thầy đời chớ đặt bừa, táng xong thì tuyệt dòng giống. Biết được long cốt và long thân, táng xuống thì cứu được người nghèo. Có khi hoán long (long đổi dạng), có khi dùng chính long, phải biết tâm tính của long. Huyệt khi làm giống như thân người, cho nên phải giữ cho thân ngay ngắn (?).
Thiên huyệt (huyệt ở trên cao) phải cao nhưng chớ sát đỉnh, chỉ lấy núi triều (núi phía trước chầu về) làm chuẩn; một huyệt ngay chính đỉnh đầu thì chủ bỏ quê đi xa, phải xét kỹ, chớ hấp tấp. Nhân huyệt (huyệt ở giữa) lại ở dưới thiên huyệt: giàu sang, làm quan. Địa huyệt (huyệt ở thấp) còn thấp hơn chút nữa: chỉ sinh nhà hào phú. Địa huyệt gọi là huyệt bùn nước; làm quan cũng thấp kém, con cháu lâu về sau tuyệt dấu, lại càng sợ nước đến xông vào.
Long cốt là quá hiệp (chỗ eo thắt, nơi mạch núi thắt nhỏ lại để đi qua). Long thân là hành độ và tinh phong. "Thành" là thành long. "Hoán" là truyền tống, tức là chia mạch. "Chính" là không chạy tán loạn. "Tính" là âm dương, gấp hay hoãn. "Huyệt như người" là lấy thân người mà so, chỗ cử động được là huyệt. Thiên, địa, nhân là các huyệt cái, niêm, ỷ, tràng (bốn phép đặt huyệt: cái là đặt ở trên đầu, niêm là đặt ở dưới chân, ỷ là đặt tựa vào một bên, tràng là đặt ngay vào giữa).
Từ thị nói: "Ba huyệt thiên, địa, nhân (?) tuỳ theo thể núi mà đo cắt; được hợp lẽ thì đều là đất tốt." Tằng công chỉ lấy nhân huyệt, không lấy hai huyệt thiên, địa, vì chê quá cao, quá thấp. Người học nên tự mình lĩnh hội.
Nhân huyệt cần long phía sau đi xa, một lần nổi một lần chìm mạnh mẽ. Nếu gặp chính huyệt mà đặt cho ông, giàu sang một lúc kéo đến. Nhân huyệt phải có minh đường ngay ngắn, thuỷ khẩu có núi tròn ứng. Nhân huyệt chớ gặp "tam bất lai" (ba điều không đến): tiền thóc biến thành tro. Bí quyết thật nắm trong lòng bàn tay không ai hiểu, táng xong rồi ắt phải hối. Thầy đời không biết mộ của quan lớn, tốt xấu ta phân cho ông: đất của quan lớn thì long uốn cong, bốn mặt nước vòng quanh ẩn phục.
Hoặc lớn, hoặc nhỏ, hoặc eo ong, hoặc dừng lại, hoặc như vượt đi. Long khởi từ tổ, hành độ hùng mạnh, lên xuống, đến từ xa dài là quý nhất. Tam bất lai: Long Hổ trái phải không ôm là một; nước không uốn quanh là hai; án sơn quay lưng là ba. "Eo" là kết huyệt ở chỗ eo. "Dừng" là chỗ long dừng lại. "Vượt" là khí thừa tiết ra ngoài, vượt mãi đi xa.
Nếu long như sóng nước mà đến: làm quan đời đời tốt đẹp. Bốn bên vây che, chầu về một đỉnh; án ngang hai ba lớp. Long nếu đến ngang, thong thả hạ xuống, thì dùng long khác cũng tốt (?). Nếu đi hai ba mươi dặm mới đến mà dừng dừng lại, giống như một con rồng đang đi. Long nếu đến từ xa thì thân long mạnh: rõ ràng hiện điềm làm tể tướng.
"Như sóng nước đến" là lai long như sóng nhỏ dập dờn mà đến. "Bồi hồi" là hoà hoãn. "Đình" là dừng. "Như rồng đi" là sống động. "Xa mạnh" là thế đến xa, sức mạnh; phúc cũng như vậy. "Bái tướng" là có núi bái (núi như chầu lạy).
Long khi dừng có bao tàng (núi bao bọc, che giấu): núi và nước tự tương xứng. Quyển trước đây thật kỳ tuyệt, là khẩu quyết chính miệng Dương công truyền lại. Thầy đời đào bới, đặt mộ bừa bãi, sao hiểu được việc cứu người nghèo. Nếu ai có được ba quyển này, đọc xong ai cũng kính phục ngưỡng mộ. Nghĩa lý trong đây sâu và dài, chớ coi là tầm thường. Ai thấy sách này cũng mừng, cất vào trong hòm khăn. Muốn biết lai lịch bản này: vốn xuất ra ở Xứ Châu. "Tầm long kinh" đến đây là hết.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video