Cửa ngõ
Cửa phía trước gọi là môn, thuộc dương; cửa phía sau gọi là hộ, thuộc âm, lấy nghĩa "cửa trời, cửa đất". Cửa trước dùng số chẵn (hai cánh), cửa sau dùng số lẻ, là âm dương giúp nhau. Cửa trước thường mở, cửa sau thường đóng, là dương mở ra, âm khép lại. Cửa trước và cửa sau nên tương xứng; cửa sau không được cao hơn cửa trước, vì trời cao đất thấp.
Trong nhà không nên có nhiều cửa; cửa không nên cao hơn vách. Càng kỵ mở cửa lộn xộn, làm khí tan mà không tụ. Kỵ mở cửa đối thẳng cột; hai cửa kẹp một cột; ba cửa đối nhau thành hình chữ "phẩm" (ba ô vuông xếp hình tam giác). Kỵ mở cửa ở hai bên sườn nhà, mở cửa ngay dưới đòn nóc, nhà lớn mà cửa nhỏ, nhà nhỏ mà cửa lớn.
Cũng kỵ trước cửa có nhà thẳng, đường thẳng, nước thẳng, hào thẳng, tường thẳng, ao thẳng, bờ thẳng, hoặc cây, đá, miếu, mộ đâm thẳng vào cửa; không kể ở trước hay sau nhà đều kỵ.
Về việc mở cửa thì nên ở phương tốt, kỵ ở phương xấu, nên đón sinh vượng (khí nảy nở, khí mạnh) mà tránh suy tử (khí tàn, khí chết). Vậy tại sao cửa lớn phần nhiều lại mở ở phương quan (phương mà sao Ngũ Hoàng của nhà rơi vào, thường ở phía trước nhà)? Các sách đều chưa bàn kỹ. Có người nói cửa lớn mở ở phương quan để tống sát khí ra thì tốt; ý ấy đã rõ, tiếc là nói chưa đủ.
Bởi cửa lớn là khí khẩu (miệng khí, chỗ khí ra vào) của nhà, như người có miệng để thở ra hít vào. Sở dĩ lấy phương quan để mở cửa lớn là vì dùng đúng vị trí phối hợp chính của âm dương theo tiên thiên (cách xếp tám quẻ của Phục Hy, trong đó các quẻ đối nhau thành cặp âm dương), để hai bên giao hợp. Dùng cửa ấy để tống sát ra, cũng là dùng nó để thu sinh khí vào; khí cơ cả nhà lưu thông, sống động hoàn toàn ở đó. Phương khác dù tốt cũng không bằng phương này, vì quẻ ở đây được phối hợp chính, khí cơ tự nhiên hòa hợp.
Thế tục chỉ cho phương quan là nơi Ngũ Hoàng đến, là phương sát, bèn khư khư theo ý muốn tránh xấu theo tốt. Phần nhiều họ dùng phép du niên (phép từ quẻ của nhà suy ra phương tốt xấu theo thứ tự cố định) mà mở cửa ở góc bên. Họ không nghĩ rằng du niên dùng để xem phương vị tốt xấu, không phải là phép để mở cửa lớn. Vả lại cửa mở ở hai bên thì đã sợ khí không thuần chính, lại sợ khí nhà bị cửa đâm ngang làm tan vỡ.
Ngũ Hoàng của nhà khác với Ngũ Hoàng của năm, của vận. Ngũ Hoàng của năm, của vận đến từ cái động của trời; cái động ấy có nhà cửa, đường sá chiêu dẫn đến, nên khí của nó đến thì dữ, không nhất thiết chỉ ở cửa lớn. Ngũ Hoàng của nhà đến từ cái tĩnh của đất; cái tĩnh ấy có cửa, đường để tiết đi, nên khí của nó thông mà hòa, chỉ sợ xây nhà cao chắn lại. Cho nên phương Ngũ Hoàng của năm, của vận nên để bằng lặng, đừng khuấy động; còn phương Ngũ Hoàng của nhà thì nên để lưu thông, đừng bế tắc.
Gọi là "quan" (cửa ải) vì thế này: bốn phía trái phải và bốn góc của cả nhà có khí quẻ các phương lẫn tạp, ôm vòng ở bên trong. Hình nhà đại để trước thấp sau cao, nên khí ắt từ sau chạy ra trước, mà phía trước bị chặn chặt lại, giống như một cửa ải được giữ vững, nên gọi là quan. Quan không phải là sát; chỉ khi có vật bế tắc làm đóng kín lại thì mới thành sát.
Vì vậy chỗ này không nên có vật cao đè xuống, đâm chĩa vào, không nên đặt hầm hố, nhà xí hay đồ vật hung ác. Chỉ nên mở cửa lớn để tống sát khí trong nhà ra. Cửa một khi mở thì thông, thông thì sát không lưu tụ được, khí âm dương của sơn (phương lưng nhà) và hướng (phương mặt nhà) hòa nhau, hai bên giao hợp mà phát sinh. Sau đó lại thu được khí tốt của năm, của vận từ bên ngoài đến, thì người và của lẽ nào không hưng vượng?
Giả như có cầu, xà, ngõ, nhà đâm thẳng hoặc chĩa xiên vào, hoặc miếu thần, cổng chào nhọn cao đè lấn, thì tự nên liệu xét bên trái bên phải mà tùy nghi theo hay tránh. Đại phàm dựng nhà, không kể thành thị hay thôn quê, ắt phải chọn đất tốt mà xây; thể thức cả nhà đều đã qua một phen bàn tính kỹ.
Cho nên nhà gần thì vài trăm năm, xa thì đến nghìn năm; trải năm đã lâu, nguyên vận (chu kỳ thời gian) không giống nhau: có lúc lợi trước mà không lợi sau, lợi chỗ này mà không lợi chỗ kia. Nhưng nếu phần tĩnh của nhà hoàn toàn tốt, thì dù một lúc phần động dùng chưa hợp, người và của cũng quyết không tổn hại lớn; đợi vận thông thì lại hưng vượng. Chớ vì vị trí cửa lớn ngẫu nhiên không hợp vận, trong khi không có hình thế xấu nào ngăn trở, mà dễ dàng sửa đổi.
Lại xét bài thứ tư trong Thiên nguyên ca của ông Tưởng, bàn về nhà ở rằng: "Long của nhà thì luận theo đất, thần nước quyết định; càng phải trọng ba cửa xếp theo tám quẻ. Chỉ lấy khí sinh vượng của tam nguyên (ba chu kỳ thời gian), dẫn nó vào nhà thì đó là bào thai (cái gốc nuôi dưỡng phúc)." Lại nói: "Nếu thần tốt mà kèm đường xấu, như nước chua đổ vào sữa, không thể rót uống."
Như vậy khí của cửa vốn gồm cả khí của đường. Chương Dương cơ (nền nhà ở) trong Quy hậu lục chỉ nói khí nhà theo cửa mà vào, ngầm bao cả đường đi và đường nước trong đó. Nhà nhờ khí khẩu để thở ra hít vào, và quy trọng vào tam nguyên để định việc nhà theo vận mà hưng hay phế.
Các sách như Dương trạch tập thành có thuyết đổi cửa để dẫn khí vượng, theo thời mà bổ cứu; điều ấy cũng cùng ý với ông Tưởng. Nhưng không được lìa thể (phần gốc) mà chỉ nói dụng (cách dùng), trái lẽ mà làm càn.
Tóm lại, cửa lớn không thể dễ dàng động đến; cái nên sửa là con đường dẫn khí mà thôi. Ở thành thị thì sửa đường bên trong cửa, ở thôn quê thì sửa đường bên ngoài cửa. Khí của đường đón sinh tiếp vượng; một khi vào cửa lớn thì từng bước theo vị trí sinh vượng mà dẫn vào nhà trong, chủ yếu dựa vào cửa trong, phụ thêm cửa phụ, theo vận mà chuyển dời, thì đã không gì là không tốt. Cần gì phải đem khí khẩu vốn hợp với toàn thể ngôi nhà mà nhộn nhạo sửa đổi?
(Thường thấy kẻ tầm thường biết sơ qua về nguyên vận, gặp cửa lớn không đắc lệnh liền dời đổi, vì muốn tránh suy theo vượng, đến nỗi đầu cửa xiêu lệch, nhà cửa bên đường đều thành thế góc nhọn, bay xiên. Chưa nói đến chuyện được chỗ này mất chỗ kia, phúc chưa đến mà họa đã tới, mà hình dáng nhà cũng không còn ngay ngắn. Ví như miệng người một khi méo đi thì còn ra tướng mạo gì; há chẳng đáng cười, đáng ghét sao?)
(Phép của ông Tưởng vốn trọng việc dẫn khí, cho nên ở đất tiên thiên mà đổi một cửa vượng thì có thể làm hồi lại cái suy. Còn nếu cửa vẫn ở chỗ cũ, chỉ xoay lệch đi một chút, thì khí thật có thể đổi được sao? Từ Dương Quân Tùng, Tăng Văn Siểm truyền đến nay chưa từng có cách làm ấy; rất nên răn tránh.)
Cửa lớn là khí khẩu của cả nhà, cần nhất là ngay ngắn, thuận lẽ, thuận thế. Không chỉ phép bát trạch du niên (phép chia nhà theo tám quẻ và tính phương tốt xấu bằng du niên), phối quẻ lấy ba phương tốt, mở cửa bên là không đúng phép. Mà ngay cả việc theo nguyên vận cố ép sửa đổi, được cái này bỏ cái kia, cũng không phải là ý thật. Phần bàn ở trước đã kỹ và đủ.
Chỉ có khí của cửa thì lấy việc thông ra đường lớn làm trọng. Cùng ở mặt trước, bên cạnh cửa lớn thường có cửa phụ; ở bên trái, bên phải, bên cạnh, ngang hay xiên vốn không câu nệ. Chỉ cần khí từ đường phố bên ngoài có thể thông vào trong nhà, hình thế không vướng, thì chọn phương hợp vận mở một cửa vượng, thường ngày ra vào để dẫn động khí vượng. Như thế với toàn thể nhà không hại gì, lại hợp với cách vận dụng.
Còn trong nhà thì lại mở cửa ở phương tốt để đón, từng bước dẫn động khí vượng thẳng vào tận phòng trong. Nếu lại hợp với bốn phương tốt của mệnh chủ, theo Đông tứ mệnh hay Tây tứ mệnh (cách chia mệnh người thành hai nhóm Đông, Tây, mỗi nhóm hợp với bốn phương riêng), thì rất hay. Nếu cửa trong cửa ngoài không thể hợp hết thì tham chiếu ngũ hành nạp âm (ngũ hành gán cho năm sinh theo cặp can chi) của mệnh chủ: cửa nào sinh vượng cho mệnh thì lấy, cửa nào khắc mệnh thì tránh.
Đại để nguyên vận và mệnh chủ chưa chắc đã cùng hợp. Phàm người đứng đầu nhà thì phải bàn cả các cửa trong ngoài, lấy việc hợp tốt theo Đông Tây tứ mệnh, tham xét với ngũ hành nạp âm. Những người khác thì đều trọng cửa riêng của phòng ngủ mình, phối hợp với mệnh mình. Chỉ bàn phương hướng mà không bàn mệnh thì xấu. Bởi chủ nhà quản việc hưng phế của cả nhà, còn những người khác chỉ quản vợ chồng, con cái của chính mình. Cửa xa thì ứng chậm, cửa gần thì ứng nhanh.
Còn cửa sau chỉ là lối để đổ tro, mang phân ra ngoài. Rất kỵ đóng cửa trước mà chỉ ra vào bằng cửa sau. Càng kỵ cửa sau làm hai cánh, mở ở chính giữa, làm khí nhà tiết ra ngoài. Chỉ nên mở ở bên trái hoặc bên phải, lệch về một bên thì hay.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video