Kinh Bốn Pháp Đại thừa (Đại thừa: "cỗ xe lớn", con đường tu hành Phật giáo nhằm cứu giúp tất cả chúng sinh cùng được giác ngộ, không chỉ giải thoát cho riêng mình)
Đời Đường, Thật-xoa-nan-đà dịch.
Kinh Bốn Pháp Đại thừa
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là các sách giảng giải) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), vâng chiếu vua mà dịch.
Xin đem cả thân mạng nương về, kính lễ biển trí tuệ lớn là đức Phật Tỳ-lô-giá-na (còn gọi là Phật Đại Nhật, tượng trưng cho thân chân lý của Phật, ánh sáng soi khắp mọi nơi).
Tôi nghe như vầy (câu mở đầu của các kinh, ý nói người ghi lại kinh đã tự mình nghe Phật dạy). Một thời, Phật ở nước Xá-vệ (một nước lớn ở miền bắc Ấn Độ thời cổ), tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn do thái tử Kỳ-đà dâng cây và trưởng giả Cấp Cô Độc mua đất dâng cúng Phật). Cùng ở với Phật có năm trăm vị đại tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã nhận đủ giới luật) và tám nghìn vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện tu cho đến khi thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh). Các vị đều khoác áo giáp thệ nguyện lớn lao, bền chắc. Lại có vô số trăm nghìn thiên tử (các vị trời) ở cõi Dục và cõi Sắc (hai tầng cõi trời: cõi Dục là nơi chúng sinh còn ham muốn dục lạc; cõi Sắc là nơi đã lìa ham muốn nhưng vẫn còn thân hình vi tế). Tất cả đều cung kính đức Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) và lắng nghe những điều cốt yếu của giáo pháp.
Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ; "đồng tử" là tiếng tôn xưng, chỉ người giữ tâm trong sạch như trẻ thơ) cầm một chiếc lọng báu rộng mười do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ cổ, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số) che trên đức Như Lai. Khi ấy có một vị trời ở cõi trời Đâu-suất-đà (tầng trời thứ tư của cõi Dục, còn gọi là trời Biết Đủ) tên là Thiện Thắng, đã đạt đến chỗ bất thoái chuyển (không còn lùi bước) đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), cùng với quyến thuộc của mình có mặt trong hội này. Vị ấy thưa với Văn-thù-sư-lợi:
"Thưa tôn giả, ngài cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) Như Lai mà vẫn chưa thấy đủ sao?"
Văn-thù-sư-lợi nói: "Ông nghĩ thế nào? Biển nhận các dòng sông đổ vào, có khi nào chán, cho là đủ không?"
Vị trời đáp: "Thưa không."
Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, biển lớn sâu rộng không có bờ bến, muôn dòng sông đổ về mà chưa từng đầy, chưa từng ngừng. Bồ-tát Ma-ha-tát vì cầu Tát-bà-nhã (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) mà cúng dường Như Lai cũng như vậy, chưa từng chán, chưa từng cho là đủ."
Vị trời lại thưa: "Khi cúng dường Phật thì nên vì những điều gì?"
Văn-thù đáp: "Nên vì bốn việc: một là vì Tát-bà-nhã; hai là vì cứu độ tất cả chúng sinh; ba là vì không để dòng giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật; Pháp là giáo lý; Tăng là đoàn thể những người xuất gia tu hành) bị dứt mất; bốn là vì gom góp công đức để trang nghiêm các cõi Phật (làm cho cõi nước của Phật thêm thanh tịnh, tốt đẹp). Đó là vì bốn việc mà Bồ-tát cúng dường Như Lai."
Vị trời lại thưa: "Lành thay, thưa tôn giả! Bồ-tát đối với giáo pháp thì luôn không keo kiệt. Như xưa kia ngài đã vì Phạm vương Thi-khí (vị vua của cõi trời Phạm thiên) và quyến thuộc của ông mà giảng nói con đường Bồ-tát qua các pháp môn gồm từng nhóm bốn pháp, xin ngài vì tất cả chúng con trong hội này mà nói lại nghĩa ấy."
Văn-thù-sư-lợi nói: "Hãy lắng nghe, lắng nghe cho kỹ, và khéo suy nghĩ. Ta sẽ nói cho ông nghe.
Thiên tử, Bồ-tát Ma-ha-tát nên phát bốn thứ tâm tăng thượng ý lạc (ý nguyện tốt đẹp, mạnh mẽ, ngày càng vươn cao). Bốn thứ ấy là gì? Đó là: tâm thu nhận tất cả chúng sinh; tâm làm cho tất cả chúng sinh được thành thục (căn lành chín muồi, đủ duyên để giác ngộ); tâm gom góp mọi căn lành (gốc rễ của điều lành, tức những việc lành đã làm, sẽ sinh ra quả tốt); tâm giác ngộ mọi Phật pháp. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát nên phát bốn thứ tâm vững như núi. Bốn thứ ấy là gì? Đó là: đối với người đến xin thì không có lòng giận ghét; đối với kẻ đang đi về đường ác thì sinh lòng thương xót; đối với Bát-nhã ba-la-mật (sự toàn thiện về trí tuệ, tức trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật, đưa người sang bờ giải thoát) thì luôn không rời bỏ; mọi hạnh đã tu thì đều làm đến nơi đến chốn. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát nên phát bốn thứ tâm ngày càng hơn lên. Bốn thứ ấy là gì? Đó là: giữ giới ngày càng hơn; nghe nhiều học rộng ngày càng hơn; đại từ (lòng thương lớn, muốn đem niềm vui cho chúng sinh) ngày càng hơn; đại bi (lòng thương lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) ngày càng hơn. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát nên phát bốn thứ tâm như kim cương, không thể phá hoại. Bốn thứ ấy là gì? Đó là: lòng tin ưa không bị phá hoại; sự nương theo thiện tri thức (bậc thầy, bạn hiền dẫn dắt mình trên đường tu) không bị phá hoại; sự tu hành không bị phá hoại; sự cầu Đại thừa không bị phá hoại. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát nên phát bốn thứ tâm không gì làm nhiễm bẩn được. Bốn thứ ấy là gì? Đó là: phiền não (những trạng thái tâm xấu làm con người khổ sở như tham lam, giận dữ, mê muội) không làm nhiễm được; danh lợi không làm nhiễm được; hạ thừa (cỗ xe thấp, tức con đường chỉ lo giải thoát cho riêng mình) không làm nhiễm được; các chúng sinh xấu ác không làm nhiễm được. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát nên phát bốn thứ tâm cao tột. Bốn thứ ấy là gì? Đó là: tâm buông bỏ được mọi thứ mình yêu thích; tâm cho rồi không hối tiếc; tâm không mong được đền đáp; tâm hồi hướng (đem công đức mình làm được mà hướng về một mục đích) về bồ-đề (sự giác ngộ). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn pháp có thể đưa đến chỗ cao tột. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: trí tuệ; phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt để giúp người); giữ gìn chánh pháp (giáo pháp chân chính); giáo hóa chúng sinh. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn pháp hỗ trợ con đường bồ-đề. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: siêng tu các độ (các ba-la-mật, tức các hạnh đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); thuận theo bốn nhiếp sự (bốn cách thu phục lòng người để dẫn dắt họ: cho giúp, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ); trú trong bốn phạm trú (bốn tâm cao thượng không giới hạn: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỉ là vui theo niềm vui của người, xả là buông bỏ, bình đẳng); dạo chơi trong thần thông (tự tại vận dụng các năng lực siêu phàm để giáo hóa). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn pháp thù thắng bậc nhất. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: đối với mọi chúng sinh không có lòng làm tổn hại; đối với kẻ hãm hại mình, lòng không vương vấn; ở giữa cảnh năm dục (năm thứ ham muốn do mắt, tai, mũi, lưỡi, thân tiếp xúc với sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, cảm giác êm ái) mà không buông thả; nghèo khổ khốn cùng vẫn không bỏ việc thực hành giáo pháp. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn thứ tâm an ổn. Bốn thứ ấy là gì? Nếu còn ở nhà (chưa xuất gia) thì với của cải mình biết đủ, với của cải người không tham. Nếu đã xuất gia thì nương theo bốn thánh chủng (bốn nếp sống của bậc thánh: biết đủ về áo mặc, biết đủ về thức ăn, biết đủ về chỗ ở, và ưa dứt bỏ điều xấu, ưa tu điều lành), thực hành pháp đầu-đà (lối tu khổ hạnh giản dị: đi khất thực, ở nơi vắng vẻ, ít đồ dùng… để gột sạch tham muốn). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn cách bố thí. Bốn cách ấy là gì? Đó là: tài thí (cho của cải); pháp thí (đem giáo pháp giảng dạy cho người); cho giấy bút; ở chỗ pháp sư (người giảng giải giáo pháp) đem lòng lành khen ngợi. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn pháp bền chắc thù thắng. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: điều đã nghe thì làm được; giàu của thì bố thí được; với bậc đáng kính thì cúng dường được; có tuổi thọ thì dùng để gieo trồng các căn lành. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn điều không bỏ. Bốn điều ấy là gì? Đó là: không bỏ tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh); không bỏ chánh pháp; không bỏ tất cả chúng sinh; không bỏ việc tìm cầu các pháp lành. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn khu vườn. Bốn khu vườn ấy là gì? Đó là: ưa ở nơi a-lan-nhã (chốn rừng núi vắng lặng, xa xóm làng, thích hợp cho việc tu hành); ưa ngồi một mình nơi đất trống; ưa tìm cầu pháp lành; ưa dùng phương tiện để cứu độ chúng sinh. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn cung điện. Bốn cung điện ấy là gì? Đó là: ưa nương vào các phạm trú; ưa nghe pháp lành; ưa quán chiếu tánh không (nhìn thấu rằng mọi sự vật đều không có bản chất riêng cố định, chỉ do nhân duyên hợp thành); ưa ở cùng những người đồng tu. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn thứ của cải không bao giờ hết. Bốn thứ ấy là gì? Đó là: của cải nghe nhiều học rộng; của cải giảng nói giáo pháp; của cải giúp đỡ người nghèo thiếu; của cải hồi hướng về bồ-đề. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn kho báu ẩn. Bốn kho ấy là gì? Đó là: kho đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều đã học không quên mất); kho biện tài (tài ăn nói, giảng giải lưu loát); kho giáo pháp; kho hồi hướng của cải không bao giờ hết. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn điều xa lìa. Bốn điều ấy là gì? Đó là: xa lìa chuyện trò ồn ào giữa đám đông; xa lìa cảnh năm dục; xa lìa tâm không thánh thiện; xa lìa ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới còn trôi lăn trong sinh tử). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn niềm vui. Bốn niềm vui ấy là gì? Đó là: niềm vui không bám víu vì đã lìa ý niệm "ta" và "của ta"; niềm vui xa lìa vì không còn luyến tiếc điều gì; niềm vui yên lặng vì đã lìa mọi cảnh giới; niềm vui niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau) không còn phiền não mà vẫn không bỏ tất cả chúng sinh. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn niềm mừng. Bốn niềm mừng ấy là gì? Đó là: mừng vì được thấy Phật; mừng vì được nghe pháp; mừng vì bố thí mà không hối tiếc; mừng vì đem an vui đến cho tất cả chúng sinh. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn điều chân thật. Bốn điều ấy là gì? Đó là: không bỏ tâm bồ-đề; không bỏ thệ nguyện lớn; không bỏ người đến nương tựa mình; không bỏ mọi lời nói đã khéo giữ gìn (?). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn pháp lành. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: ưa tu mọi pháp lành; không coi thường người chưa học; đối với chúng sinh, kẻ oán người thân đều coi như nhau; tự nguyện làm người bạn không cần ai mời mà đem lợi ích cho chúng sinh, không nghĩ đến sự đền đáp. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn điều thanh tịnh. Bốn điều ấy là gì? Đó là: giới thanh tịnh vì vô ngã (không có một cái "ta" thường còn, cố định); định (tâm chuyên chú, lắng yên) thanh tịnh vì không chấp có chúng sinh; tuệ thanh tịnh vì không chấp có thọ giả (một chủ thể sống, tồn tại liên tục qua một đời); giải thoát thanh tịnh vì không còn sinh vào các nẻo luân hồi. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn đôi chân (ví như đôi chân đưa mình đi trên đường đạo). Bốn đôi chân ấy là gì? Đó là: chân nghĩa lý; chân giáo pháp; chân công đức của hạnh đầu-đà; chân gom góp tư lương bồ-đề (hành trang, vốn liếng phúc đức và trí tuệ để đi đến giác ngộ). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn bàn tay. Bốn bàn tay ấy là gì? Đó là: tay lòng tin; tay giới luật; tay nghe học; tay trí tuệ. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn con mắt. Bốn con mắt ấy là gì? Đó là: nhục nhãn (mắt thịt, mắt thường), có được vì làm nghiệp lành; thiên nhãn (mắt của trời, thấy xa không bị vật gì ngăn che), có được vì thần thông không lùi mất; tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy được lẽ không của mọi sự vật), có được vì nghe học không chán; pháp nhãn (mắt giáo pháp, thấy rõ mọi pháp môn để cứu độ người), có được vì quán sát kỹ các pháp mà đạt được nhẫn (sự an nhiên chấp nhận, thể nhập chân lý). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn điều không chán. Bốn điều ấy là gì? Đó là: bố thí không chán; ở nơi a-lan-nhã không chán; nghe pháp không chán; tu điều lành không chán. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn việc khó làm. Bốn việc ấy là gì? Đó là: chịu đựng mọi sự khinh rẻ, nhục mạ; tuy bản thân nghèo thiếu mà có gì cũng đem cho hết; thấy có người đến xin đầu, mắt, thân thể mình mà lòng không chống trái, lại coi họ như bạn lành; quán thấy lẽ không và vô ngã mà vẫn hiện thân thọ sinh (vẫn sinh vào đời để cứu độ chúng sinh). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn điều không bệnh. Bốn điều ấy là gì? Đó là: không có bệnh do các đại (các yếu tố cấu thành thân thể: đất, nước, lửa, gió) không điều hòa; không có bệnh sốt nóng của phiền não; không có bệnh không làm lợi ích cho chúng sinh; không có bệnh nghi ngờ đối với các pháp. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn pháp là phần riêng vốn có của mình. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: các ba-la-mật; các pháp phần bồ-đề (các pháp tu hỗ trợ dẫn đến giác ngộ); thiện tri thức chân thật; không làm mọi nghiệp ác. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn điều không lay động. Bốn điều ấy là gì? Đó là: tâm bồ-đề; làm đúng như điều đã nguyện; làm đúng như lời đã nói; siêng tu chánh hạnh (việc làm chân chính). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn thứ tư lương. Bốn thứ ấy là gì? Đó là: xa-ma-tha (phép tu "chỉ": làm lắng dừng tâm, gom tâm vào một chỗ); tỳ-bát-xá-na (phép tu "quán": dùng trí tuệ quan sát thấu suốt); sự nghe học; và mọi căn lành (?). Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn cặp việc đi đôi cùng nhau. Bốn cặp ấy là gì? Đó là: phát tâm và bắt tay thực hành; bố thí và hồi hướng; đại từ và đại bi; trí tuệ và phương tiện. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu pháp chướng (sự ngăn trở đối với việc hiểu và tu theo giáo pháp). Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy mặt trăng rơi vào giếng trên đất bằng; mộng thấy mặt trăng hiện trong ao suối nước đục; mộng thấy mặt trăng trên trời bị mây lớn che phủ; mộng thấy mặt trăng trên trời bị khói bụi che mờ. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu nghiệp chướng (sự ngăn trở do những việc xấu đã làm từ trước). Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy rơi xuống chỗ hiểm trở lớn; mộng thấy con đường cao thấp gập ghềnh; mộng thấy con đường quanh co; mộng thấy lạc mất phương hướng mà kinh sợ. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu phiền não chướng (sự ngăn trở do phiền não). Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy rắn độc quấy nhiễu; mộng thấy bầy thú kêu rống dữ dằn; mộng thấy rơi vào chỗ có giặc cướp; mộng thấy thân mình dính đầy bụi bẩn. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu sắp được đà-la-ni. Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy kho báu ẩn lớn đầy ắp châu báu; mộng thấy trong ao nước trong, các loài hoa đồng loạt nở rộ; mộng thấy được một đôi tấm vải trắng tinh; mộng thấy các vị trời cầm lọng che trên mình. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu sắp được tam-muội (trạng thái thiền định sâu, tâm chuyên nhất và yên lặng). Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy một thiếu nữ xinh đẹp, trang sức bằng nhiều châu báu, cầm hoa trao cho mình; mộng thấy đàn ngỗng trắng bay thành hàng, lượn vòng giữa không trung; mộng thấy Như Lai lấy tay xoa đầu mình; mộng thấy Như Lai ngồi trên tòa sen, nhập tam-muội. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu được thấy Như Lai. Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy mặt trăng mọc; mộng thấy mặt trời mọc; mộng thấy hoa sen nở; mộng thấy Đại Phạm vương (vua của cõi trời Phạm thiên) dáng vẻ uy nghi, thong thả, yên lặng. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu được tướng của bậc đại nhân. Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy hoa quả tốt đẹp đầy trên cây sa-la (một loài cây lớn ở Ấn Độ); mộng thấy chiếc bình đồng lớn đầy ắp châu báu; mộng thấy giữa hư không có cờ phướn, lọng báu trang nghiêm; mộng thấy vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng thống nhất thiên hạ, cai trị bằng chánh pháp) dùng chánh pháp trị đời. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu tướng không lùi bước. Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy dải lụa trắng buộc trên đỉnh đầu; mộng thấy tự mình mở hội bố thí rộng khắp, không ngăn ngại một ai; mộng thấy mình ngồi trên pháp tòa (tòa ngồi giảng pháp); mộng thấy Phật ngồi nơi đạo tràng (nơi thành đạo, nơi tu hành) giảng pháp cho đại chúng. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu hàng phục được ma oán (các thế lực xấu ác ngăn cản việc tu hành). Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy lực sĩ mạnh đánh gục lực sĩ yếu rồi cầm lá cờ chiến thắng ra đi; mộng thấy vị tướng dũng mãnh thắng trận trở về; mộng thấy mình nhận ngôi vua trong lễ quán đỉnh (lễ rưới nước lên đầu khi lên ngôi); mộng thấy mình ngồi dưới cây bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc khi thành đạo) hàng phục các loài ma. Đó là bốn.
Lại nữa, Bồ-tát có bốn giấc mộng báo hiệu sẽ ngồi nơi đạo tràng bồ-đề (thành Phật). Bốn giấc mộng ấy là gì? Đó là: mộng thấy chiếc bình cát tường (bình báu điềm lành) đầy ắp; mộng thấy mọi người đi vòng quanh mình theo chiều bên phải (cách tỏ lòng tôn kính); mộng thấy nơi mình đi đến, cây cối đều rủ cành xuống; mộng thấy ánh sáng vàng chiếu khắp. Đó là bốn."
Khi Văn-thù-sư-lợi nói pháp này, thiên tử Thiện Thắng và quyến thuộc vui mừng hớn hở, dùng các loài hoa cõi trời: hoa mạn-đà-la (một loài hoa trời màu trắng, đẹp), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng) mà cúng dường Văn-thù-sư-lợi, và rải lên khắp đại chúng trong hội. Nhờ sức thần của Phật, những bông hoa được rải bay lên không trung, kết thành một đóa sen lớn to như bánh xe, thơm tinh khiết, đẹp đẽ vi diệu, khiến ai cũng vui lòng. Trên đài hoa có các vị Bồ-tát, thân được trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của bậc đại nhân như Phật).
Bấy giờ thiên tử Thiện Thắng thưa với Văn-thù-sư-lợi: "Các vị Bồ-tát này từ phương nào đến?" Văn-thù đáp: "Hoa từ đâu đến thì các vị ấy từ đó đến." Vị trời nói: "Hoa này do biến hóa mà sinh ra, không từ đâu đến cả." Văn-thù lại nói: "Nên biết các vị Bồ-tát ấy cũng như vậy."
Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) liền mỉm cười, từ miệng phóng ra nhiều thứ ánh sáng: xanh, vàng, đỏ, trắng, màu pha lê…, chiếu khắp vô lượng cõi nước trong mười phương, lên đến cõi trời Phạm thiên, át cả ánh sáng mặt trời mặt trăng, rồi quay trở lại đi vào đỉnh đầu Phật. Khi ấy thiên tử Thiện Thắng liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, gối phải chạm đất (cách tỏ lòng cung kính), chắp tay hướng về Phật, nói kệ (lời thơ để tụng) ca ngợi rằng:
Ánh sáng màu vàng thanh tịnh, ba mươi hai tướng tốt đẹp,
Đầy đủ công đức thù thắng, nhiều đến ức na-do-tha (con số cực lớn, hàng trăm tỷ), không gì sánh được.
Bậc cứu giúp được thế gian, vì sao Ngài lại mỉm cười?
Phạm âm (giọng nói thanh tịnh, trong trẻo như tiếng trời Phạm thiên) sâu lắng mà vang xa, lời Ngài nói trong sạch, vi diệu.
Luôn chứa đủ bảy thánh tài (bảy thứ của báu của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, biết hổ mình, biết thẹn với người, nghe học, bố thí, trí tuệ), phóng ra ánh sáng trí tuệ lớn.
Tiếng nói như chim ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót hay nhất), xin nói cho biết ý nghĩa nụ cười.
Bậc anh hùng của đời, đại trượng phu, đã hàng phục ma và ngoại đạo (các đạo giáo khác ngoài Phật giáo),
Luôn được trời, người, a-tu-la (một loài thần có sức mạnh nhưng hay ganh đua, hiếu chiến) cùng các loài khác cúng dường.
Bậc đầy đủ mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), vì sao Ngài lại mỉm cười?
Mọi tham lam, giận dữ, mê muội, cùng bụi phiền não và những gì che lấp trí tuệ,
Ngài đã dứt hẳn, không còn chút tập khí (thói quen, dấu vết sót lại) nào, mặt như vầng trăng tròn trong sáng.
Bậc ban khắp niềm an vui, xin nói cho biết ý nghĩa nụ cười.
Đấng Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát), Thầy của trời và người, khối công đức không lường được,
Tâm Ngài luôn bình đẳng, làm đủ mọi điều lành,
Bậc mở bày, giảng giải hết thảy, vì sao Ngài lại mỉm cười?
Luôn cầm ngọn đèn trí tuệ lớn, phá tan rừng rậm tối tăm,
Bước đi như vua loài trâu, không sợ hãi như sư tử,
Bậc làm lợi ích chúng sinh, xin nói cho biết ý nghĩa nụ cười.
Tôn quý bậc nhất trong loài người, khó được gặp, khó lường biết,
Không có cái "ta", không dối trá quanh co, đã vượt qua biển các cõi hữu (biển của các cõi sống còn trôi lăn trong sinh tử),
Bậc tự tại về trí tuệ và năng lực, vì sao Ngài lại mỉm cười?
Lòng bàn chân có hình bánh xe nghìn căm, ngón có màng lưới (những tướng tốt của Phật), trong ba cõi không ai sánh bằng,
Làm khô cạn dòng sông sinh tử, cắt đứt tấm lưới ngu si,
Lành thay bậc đại trí, xin nói cho biết ý nghĩa nụ cười.
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo thiên tử Thiện Thắng: "Ông có thấy các vị Bồ-tát trên tòa sen giữa hư không kia không?" Thiên tử thưa: "Dạ, con đã thấy." Phật nói: "Các vị Bồ-tát này đều do Văn-thù-sư-lợi giáo hóa, cứu độ. Vì muốn nghe pháp môn bốn pháp như thế này nên họ từ mười phương mà đến. Họ đều ở bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, sẵn sàng thay thế ngôi vị Phật), sẽ thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề ở các cõi nước trong mười phương, mỗi vị một danh hiệu khác nhau." Vị trời thưa: "Bạch Thế Tôn, có ai tính đếm mà biết được số lượng các vị Bồ-tát này không?" Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất (vị đệ tử được xem là trí tuệ bậc nhất của Phật): "Ông có biết được không?" Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn, trong khoảng một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của ý nghĩ), con có thể biết hết mọi vì sao trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp thành, tức cả vũ trụ thuộc phạm vi giáo hóa của một đức Phật), nhưng dù tính suốt trăm năm cũng không biết được số lượng các vị Bồ-tát này." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Giả sử bụi nhỏ chất đầy cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người sinh sống) thì còn có thể đếm biết được, chứ số Bồ-tát này thì không biết đâu là giới hạn." Xá-lợi-phất thưa: "Vậy ở đâu có đủ ngần ấy cõi Phật để các vị Bồ-tát này thành chánh giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật)?" Phật nói: "Thôi, đừng nói như vậy. Trong các thế giới, những cõi trống không, chưa có Phật, nhiều vô lượng vô biên. Xá-lợi-phất, giả sử Như Lai ở lâu nơi đời trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài; nhiều như cát sông Hằng: nhiều không đếm xuể), ngày ngày nói số pháp nhiều như cát sông Hằng, mỗi một pháp nói ra đều thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề cho số Bồ-tát nhiều như cát sông Hằng; và cứ vượt qua số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng ở phương đông mới có một vị Bồ-tát thành Phật trong đó, thì như thế cũng không thể dùng hết các thế giới chưa có Phật ở phương đông, huống gì tất cả các cõi nước trống không, chưa có Phật trong mười phương. Xá-lợi-phất, vô lượng thế giới như thế đều là những gì mắt thịt của Như Lai thấy được; tất cả chúng sinh trong đó đều là những gì tâm Như Lai biết được." Khi ấy các vị đại Thanh văn (các đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho bản thân) và tất cả đại chúng trong hội đều cho là điều hiếm có, nói rằng: "Hôm nay chúng con đều được lợi lành, được gặp bậc Thầy như thế, thành tựu phúc đức và trí tuệ rộng lớn." Lúc ấy, các vị Bồ-tát đến giữa hư không đều từ trên không bước xuống, cúi đầu lễ Như Lai và Văn-thù-sư-lợi, cung kính đi vòng quanh theo chiều bên phải, rồi ai nấy trở về cõi nước của mình.
Bấy giờ thiên tử Thiện Thắng thưa với Văn-thù-sư-lợi: "Lành thay, thưa tôn giả! Ngài làm được việc của Phật, có thể giáo hóa vô lượng Bồ-tát như thế, khiến họ an trú nơi đại bồ-đề. Xin ngài nói cho con nghe những pháp giúp thành tựu việc an trú nơi bồ-đề như vậy." Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, có ba mươi lăm pháp giúp Bồ-tát thành tựu việc an trú nơi bồ-đề. Đó là: nên luôn làm đúng thời, không lỡ dịp; nên thường cảnh tỉnh, giữ gìn các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý); nên thu nhiếp tâm không để dao động; nên tu các ba-la-mật; nên tùy theo các phương tiện khéo léo; nên phát ý nguyện thù thắng; nên dựng lập đại từ; nên khởi đại bi; nên không bỏ Đại thừa; nên xa lìa Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ, con đường chỉ cầu giải thoát cho riêng mình); nên luôn chân thật; nên làm đúng như thật; nên bảo vệ chánh pháp; nên làm đúng như điều đã nghe; nên hiểu rõ bản tính chúng sinh bình đẳng, không hai; nên xem người phạm giới và người giữ giới đều là ruộng phúc (nơi gieo trồng phúc đức, như ruộng gieo hạt); nên nhận biết các việc làm của ma; nên làm tròn đầy các đại nguyện; nên không mỏi mệt, chán nản trước sinh tử; nên hàng phục các loài ma; nên biết ơn và đền ơn; nên thâm nhập pháp diệt trừ nguyên nhân (của khổ) (?); nên không kinh sợ trước các cửa giải thoát (những pháp quán dẫn đến giải thoát: quán không, quán không có hình tướng, quán không mong cầu); nên cúng dường chư Phật; nên làm mọi điều chúng sinh cần; nên không nhiễm các pháp thế gian (những được mất, khen chê, vinh nhục, sướng khổ của đời); nên ưa ở nơi a-lan-nhã; nên sống ít ham muốn; nên luôn nghĩ đến sự biết đủ; ai chưa được độ thì nên giúp họ được độ; ai chưa hiểu thì nên giúp họ hiểu; ai chưa yên thì nên giúp họ được yên; ai chưa đến niết-bàn thì nên giúp họ đến niết-bàn; nên không để dòng giống Tam bảo bị dứt mất; nên gom góp công đức để trang nghiêm các cõi Phật thanh tịnh. Đó là ba mươi lăm pháp giúp Bồ-tát thành tựu việc an trú nơi bồ-đề, nên học như thế.
Lại nữa, thiên tử, Bồ-tát nên lìa mười thứ tâm kiêu mạn. Đó là: kiêu mạn vì cho mình là hơn người; kiêu mạn vì học nhiều; kiêu mạn vì tài ăn nói; kiêu mạn vì được lợi lộc, danh tiếng; kiêu mạn vì ở nơi a-lan-nhã; kiêu mạn vì công đức hạnh đầu-đà; kiêu mạn vì giàu sang và quyến thuộc đông; kiêu mạn vì được Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm vương và các vị trời hộ thế (các vị thần giữ gìn thế gian ở bốn phương) phụng sự; kiêu mạn vì có thiền định và thần thông; kiêu mạn vì có lòng tin không lay chuyển đối với Phật, Pháp, Tăng mà được các loài trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già (tám loài thần và chúng sinh phi nhân hộ trì Phật pháp: trời; rồng; dạ-xoa là quỷ thần nhanh nhẹn; càn-thát-bà là thần nhạc; a-tu-la là thần hiếu chiến; ca-lâu-la là chim thần cánh vàng; khẩn-na-la là thần ca hát; ma-hầu-la-già là thần rắn lớn) cung kính khen ngợi. Bồ-tát nào lìa được mười thứ kiêu mạn này thì không còn lùi bước đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, không bị tất cả ngoại đạo và ma oán làm tổn hại, phá hoại."
Khi ấy thiên tử Thiện Thắng thưa với Văn-thù-sư-lợi: "Hễ tôn giả ở nơi nào thì nên biết nơi ấy đã có pháp môn này, tức là như có Như Lai ra đời ở đó, chuyển bánh xe chánh pháp (giảng dạy giáo pháp chân chính, khiến giáo pháp lan truyền như bánh xe lăn đi)." Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Bất cứ phương nào, cõi nào mà Văn-thù-sư-lợi nói pháp môn này, thì đó chính là có Pháp vương (vua của giáo pháp, tức Phật) đang ở. Nếu có chúng sinh nào thực hành pháp này, đó là người con chân thật của Phật. Người nào tin hiểu, nhận lấy và gìn giữ pháp này thì gọi là thật sự tu hành. Người ấy đã được Phật điều phục (dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thục), không còn lùi bước đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp trong thế giới này), Ca-diếp và A-nan (hai vị đại đệ tử của Phật): "Các thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng Phật gọi các người tu), nay Ta đem pháp môn này giao phó cho các ông. Các ông hãy nhận lấy, gìn giữ, đọc tụng, tu hành đúng như lời dạy và giảng nói rộng cho người khác. Sau khi Ta nhập niết-bàn, các ông nên dùng pháp này mà làm nhiều Phật sự (việc của Phật, tức việc giáo hóa, cứu độ chúng sinh), khiến tất cả chúng sinh đều được an vui." Di-lặc thưa: "Dạ, chúng con xin vâng lời dạy. Bạch Thế Tôn, kinh này nên gọi tên là gì, và nên nhận lấy, gìn giữ như thế nào?" Phật bảo Di-lặc: "Kinh này tên là Nói Pháp Môn Bốn Pháp, cũng gọi là Pháp Thành Tựu Đạo Bồ-tát. Vì vậy các ông nên cùng nhau nhận lấy, gìn giữ." Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc, trưởng lão Đại Ca-diếp, trưởng lão A-nan, cùng tất cả thế gian gồm trời, người, a-tu-la…, nghe lời Phật dạy đều vui mừng, vâng làm theo.
Kinh Bốn Pháp Đại thừa
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video