Bốn. Khóa Nguyên thủ (loại quẻ Lục Nhâm mà trong tứ khóa chỉ có một chi ở trên khắc chi ở dưới). Nguyên thủ tượng trời, chủ lúc đầu vui, về sau lo.
Khóa Nguyên thủ là trong tứ khóa (bốn cặp chi trên – dưới lập ra từ can ngày và chi ngày, là phần cốt lõi của quẻ) không có chỗ nào dưới tặc (khắc ngược) trên, chỉ có một thần trên khắc dưới, gọi là Nguyên thủ. Nếu trong khóa có hai, ba, bốn thần trên khắc dưới thì không phải Nguyên thủ. Hoặc có hai, ba, bốn thần trên cùng khắc một vị dưới thì không bàn. Tóm lại lấy chỗ trực tiếp khắc dưới làm dụng (chi được chọn để khởi quẻ), chỗ bên cạnh không bàn. Nguyên thủ lấy chi thần đi khắc làm dụng.
Năm Giáp Thân (năm, tháng, ngày, giờ đều ghi bằng một cặp thiên can – địa chi; thiên can là mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý; địa chi là mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi), tháng năm, tiết Mang chủng (một trong hai mươi bốn tiết khí, tức mốc thời tiết trong năm), nguyệt tướng (chi ứng với tiết khí hiện hành, dùng đặt lên giờ xem để xoay thiên bàn) là Thân; ngày Kỷ Sửu, giờ Canh Ngọ, thuộc tuần Giáp Thân (tuần là nhóm mười ngày bắt đầu bằng một ngày Giáp). Vì tình cờ thấy có quầng lớn vây quanh mặt trời, xem đó có phải điềm lành không. Cách quẻ: Nguyên thủ, Nghênh dương (đón ánh dương).
(Sơ đồ quẻ: phần bên trái là thiên bàn — vòng chi xoay được xếp quanh bốn phía, chữ đứng cạnh mỗi chi là thần tướng đóng ở đó: Quý Nhân; Xà = Đằng Xà; Chu = Chu Tước; Lục = Lục Hợp; Câu = Câu Trần; Thanh hoặc Long = Thanh Long; Không = Thiên Không; Hổ hoặc Bạch = Bạch Hổ; Thường = Thái Thường; Huyền = Huyền Vũ; Âm = Thái Âm; Hậu = Thiên Hậu. Phần giữa là tứ khóa: hàng trên là thần tướng, hai hàng dưới là các chi trên – dưới. Phần bên phải là tam truyền — ba chi sơ truyền, trung truyền, mạt truyền cho biết diễn biến đầu, giữa, cuối của việc; mỗi dòng ghi lục thân tức quan hệ của chi với can ngày: Tài = của cải, vợ; Quỷ hoặc Quan = cái khắc mình, chủ tai họa hoặc quan chức; Huynh hoặc Tỷ = anh em, kẻ ngang hàng; Tử = con cái; Phụ hoặc Ấn = cha mẹ, cái sinh ra mình — rồi đến can chi và thần tướng.)
Câu Lục
Thanh Mùi Thân Dậu Tuất Chu Bạch Huyền Xà Lục Quỷ Tân Mão Huyền
Không Ngọ Hợi Xà Tỵ Mão Hợi Dậu Phụ Quý Tỵ Bạch
Hổ Tỵ Tý Quý Nhân Mão Sửu Dậu Kỷ Huynh Ất Mùi Long
Thường Thìn Mão Dần Sửu Hậu
Huyền Âm
Đoán rằng: phát dụng (chi được chọn làm sơ truyền) là Huyền Vũ mang tặc phù (thần sát chủ giặc cướp), khắc can và khắc chi của ngày. Vì can là ngôi trời mà cưỡi bại khí (Dậu là mộc dục — giai đoạn "tắm gội" trong vòng mười hai giai đoạn trường sinh, chủ suy bại), chi là xã tắc (đất nước) mà gặp tử thần (Mão là "tử" của ngày Kỷ); vả tuế quân (thái tuế: chi của năm, tượng trưng cho vua) lâm phương diệt vong, Quý Nhân (thần tướng đứng đầu, chủ người trên giúp đỡ) lại không đắc địa; Trung châu và vùng Ngô Việt ắt mất bờ cõi, là tượng vua và nước bại vong. Sau quả như lời ứng.
Năm Bính Tý, tháng hai, tiết Vũ thủy, nguyệt tướng Hợi; ngày Tân Tỵ, giờ Tân Mão, thuộc tuần Giáp Tuất. Xem việc xuất quân. Cách quẻ: Nguyên thủ, Viêm thượng (tam truyền hợp thành Hỏa cục Dần – Ngọ – Tuất, lửa bốc lên).
Câu Lục
Thanh Sửu Dần Mão Thìn Chu Huyền Thanh Câu Quý Nhân Quan Nhâm Ngọ Quý Nhân
Không Tý Tỵ Xà Dậu Sửu Dần Ngọ Tài Mậu Dần Câu
Hổ Hợi Ngọ Quý Nhân Sửu Tỵ Ngọ Tân Ấn Giáp Tuất Thường
Thường Tuất Dậu Thân Mùi Hậu
Huyền Âm
Đoán rằng: mùa xuân được Viêm thượng, khí đang tiến, lại hợp cách Nguyên thủ, Tam kỳ (cách có ba thần kỳ quý, chủ điềm tốt), thì tước cao quan lớn khỏi phải nói. Nhưng can ngày bại ở Ngọ, chi ngày mộ ở Sửu, vả can ngày cưỡi Hỏa là quỷ khắc can ngày, chẳng những dấy quân vô ích mà còn có lo khác. Dẫu làm quan đến năm Mão cũng không thấy lợi. Vì trên Mão đặt Hợi, là Bạch Hổ kiêm dịch mã (thần sát chủ đi lại, di chuyển), gọi là hồi mã (ngựa quay về). Tuy là sát khí lột chức quan, may kết thành Mộc cục sinh cho sơ truyền Ngọ Hỏa là quan tinh (chi tượng quan chức), nên chỉ bị rút về đi dẹp giặc. Năm Canh Thìn thái tuế bị khắc, Tý Thủy nắm lệnh chế ngự làm tổn thương Hỏa cục, bị lui chức; đều nghiệm cả.
Năm Quý Dậu, tháng bảy, tiết Lập thu, nguyệt tướng Ngọ; ngày Giáp Dần, giờ Nhâm Thân, thuộc tuần Giáp Dần. Xem vị thái sử (quan ở Hàn lâm viện, coi việc chép sử) có thể vào làm tể tướng không. Cách quẻ: Nguyên thủ.
Lục Câu
Chu Mão Thìn Tỵ Ngọ Thanh Huyền Hậu Huyền Hậu Tài Nhâm Tuất Huyền
Xà Dần Mùi Không Tuất Tý Tuất Tý Quỷ Canh Thân Hổ
Quý Nhân Sửu Thân Hổ Tý Dần Tý Giáp Tử Mậu Ngọ Long
Hậu Tý Hợi Tuất Dậu Thường
Âm Huyền
Đoán: phát dụng là can chi cưỡi bại khí (Tý là mộc dục), mà Tý lại gặp tuần không (chi rơi vào khoảng trống của tuần, chủ việc hư, không thành), vốn không cho vào làm tể tướng. Nhưng tôi lại hứa là vào được. Vì sao? Vì trung truyền là dịch mã và Hoàng chiếu (thần sát chủ chiếu chỉ của vua) của ngày Dần (Thân là dịch mã, là Hoàng chiếu); mạt truyền là nguyệt tướng mang Thanh Long (Ngọ mang Thanh Long); lại tuế kiến Dậu (chi của năm) mang Thái Thường làm quan tinh, đặt trên niên mệnh. Sách kinh nói: "Thái Thường vào làng quan, ở triều cầm chính sự" (Thái Thường gặp Dậu là quan); "nguyệt tướng cưỡi Thanh Long, một lời mà vào tướng" (Truyền Tống chở Thanh Long). Chỉ hiềm long thần là Ngọ Hỏa khắc tuế quân (tuế quân là Dậu), về sau chưa chắc giữ được lòng vua, mà phải lui chức (?). Sau như lời đoán.
Hoàng chiếu tức là Hoàng thư: mùa xuân ở Dần, mùa hạ ở Tỵ, mùa thu ở Thân, mùa đông ở Hợi.
Năm Nhâm Ngọ, tháng chín, tiết Hàn lộ, nguyệt tướng Thìn; ngày Đinh Hợi, giờ Đinh Mùi, thuộc tuần Giáp Thân. Có một nhà sư cùng hơn mười người đến thăm; một người mệnh Bính Ngọ nhờ xem. Cách quẻ: Nguyên thủ, Huyền thai (tam truyền đều là các chi Dần, Thân, Tỵ, Hợi, chủ việc mới thai nghén, khởi đầu).
Câu Thanh
Lục Dần Mão Thìn Tỵ Không Không Huyền Chu Long Tỷ Quý Tỵ Không
Chu Sửu Ngọ Hổ Tỵ Thân Sửu Thìn Phụ Canh Dần Lục
Xà Tý Mùi Thường Thân Hợi Thìn Đinh Quỷ Đinh Hợi Quý Nhân
Quý Nhân Hợi Tuất Dậu Thân Huyền Hậu Âm
Đoán: ý ông đến ắt là vì công danh; ông là người đỗ giáp bảng (đỗ tiến sĩ) năm Mùi. Người ấy đáp: phải. Vì Quý Nhân, đức, quan tinh lâm năm (đức của can Đinh ở Hợi, quan cũng ở Hợi); nguyệt tướng mang Thanh Long ở chỗ can Đinh (Thìn là Thanh Long); lại "sừng dê" đặt lên nhau (ứng chi Mùi là dê); nên ứng năm Mùi đỗ cao. Thái tuế ở sau can (Ngọ ở sau Mùi), ngày sinh cho Thanh Long (Đinh Hỏa sinh Thìn mang Thanh Long), lẽ ra trước làm quan ở kinh thành rồi sau ra nhận chức ở ngoài; hiềm lộc của bản thân không đắc địa (lộc Ngọ lâm đất "tử" của can Đinh). Chuyến đi này thân không yên mà lộc không nuôi được; huống tuế quân lâm chỗ giận dữ, chuyến này là vì việc nước mà thôi. Sau mới biết người ấy là Tiền Đại Hạc. Giặc Lý phá kinh thành thì ông về quê.
Nói năm Mùi đỗ giáp bảng là vì Thanh Long lâm vị Mùi của địa bàn.
Năm Canh Thìn, tháng giêng, tiết Vũ thủy, nguyệt tướng Hợi; ngày Đinh Sửu, giờ Quý Mão, thuộc tuần Giáp Tuất. Xem việc thăng chuyển chức. Cách quẻ: Nguyên thủ, Tòng cách (tam truyền hợp thành Kim cục Tỵ – Dậu – Sửu).
Lục Câu
Chu Sửu Dần Mão Thìn Long Không Âm Quý Nhân Câu Tỷ Tân Tỵ Không
Xà Tý Tỵ Không Tỵ Dậu Hợi Mão Tử Đinh Sửu Chu
Quý Nhân Hợi Ngọ Hổ Dậu Sửu Mão Đinh Tài Ất Dậu Âm
Hậu Tuất Dậu Thân Mùi Thường
Âm Huyền
Đoán rằng: chẳng những khó được thăng chuyển, mà còn nên xin thôi. Vì Truyền Tống gặp không vong (Thân, Dậu là không), Thanh Long ở chỗ thái tuế lại lạc hãm (Thìn đặt trên Thân), lại cùng cưỡi tử khí (khí đang chết theo mùa), mọi việc chỉ nên nghỉ ngơi. Huống mùa xuân được Kim cục, là "bốn mùa trở về gốc" (?), ắt làm quan không mãn nhiệm. Hễ sang năm Tỵ thì nên xin nghỉ. Năm Tỵ quả bị đàn hặc mà về.
Ngày Đinh Sửu thuộc tuần Giáp Tuất, không vong ở Thân, Dậu. Dậu (?) là nguyệt tướng Truyền Tống, nay gặp tuần Giáp Tuất nên là không vong. Thìn là thái tuế; quẻ này Thanh Long ở Thìn, nhưng Thìn đặt trên vị Thân, mà Thân là tuần không; Thìn đặt trên vị Thân thì Thìn là lạc hãm.
Năm Canh Dần, tháng tư, tiết Lập hạ, nguyệt tướng Dậu; ngày Ất Dậu, giờ Tân Tỵ, thuộc tuần Giáp Thân. Xem con bỏ nhà trốn đi, tìm ở hướng nào, ngày nào gặp. Cách quẻ: Nguyên thủ, Cửu xú (cách quẻ chủ tai họa, nói rõ ở dưới).
Chu Xà
Lục Dậu Tuất Hợi Tý Quý Nhân Hổ Hậu Quý Nhân Câu Quan Giáp Thân Câu
Câu Thân Sửu Hậu Tỵ Sửu Tý Thân Phụ Mậu Tý Quý Nhân
Long Mùi Dần Âm Sửu Dậu Thân Ất Tài Nhâm Thìn Thường
Không Ngọ Tỵ Thìn Mão Huyền
Hổ Thường
Đoán rằng: đứa con này trốn đến nhà người thân cách bốn mươi tám dặm về phía tây nam; nhà ấy là nhà lầu gần nước, trước cửa có hai con dê, mấy cây liễu; con ông qua lại với nhà sư ở Kim Sơn; đi tìm thì đến ngày Đinh lần thứ hai sẽ gặp. Vì Thân là Kim, đặt trên Thìn là núi (sơn), lại có Thủy cục Thân – Tý – Thìn vây quanh, há chẳng phải Kim Sơn sao? Huyền Vũ tượng đứa con bỏ trốn; Huyền ở Mão đặt trên Hợi thuộc Thủy, tức là nhà lầu gần nước. Mà chi Hợi của thiên bàn đặt trên cung Mùi của địa bàn; từ Tuất đếm ngược đến Mùi được bốn vị, từ Tý đếm thuận đến Mùi được tám cung, nên gọi là bốn mươi tám dặm. Sao lại là tây nam? Vì Mùi ở phía tây nam. Sao lại có dê? Vì Mùi (con dê) đặt trên vị Mão của địa bàn. Sao lại có liễu? Vì Mùi ứng với hai sao Quỷ và Liễu (hai trong hai mươi tám tú, tức hai mươi tám chòm sao; chữ "Liễu" cũng là cây liễu). Bốn ngày sau, đứa con từ Kim Sơn trở về.
Quẻ Cửu xú chủ tai họa. Phép ấy là: năm can ngày Ất, Kỷ, Mậu, Tân, Nhâm mà gặp chi ngày là Tý, Ngọ, Mão, Dậu, lại có Sửu đặt trên chi Dậu, gọi là Cửu xú. Suy ra tức là năm ngày can Ất, Kỷ, Mậu, Tân, Nhâm mà thấy Sửu đặt lên ngày tứ trọng (bốn chi giữa mùa: Tý, Ngọ, Mão, Dậu).
Năm Kỷ Sửu, tháng giêng, tiết Vũ thủy, nguyệt tướng Hợi; ngày Tân Tỵ, giờ Tân Mão, thuộc tuần Giáp Tuất. Xem lành dữ về binh loạn. Cách quẻ: Nguyên thủ, Viêm thượng. Câu Lục
Thanh Sửu Dần Mão Thìn Chu Huyền Thanh Câu Quý Nhân Quan Nhâm Ngọ Quý Nhân
Không Tý Tỵ Xà Dậu Sửu Dần Ngọ Tài Mậu Dần Câu
Hổ Hợi Ngọ Quý Nhân Sửu Tỵ Ngọ Tân Ấn Giáp Tuất Thường
Thường Tuất Dậu Thân Mùi Hậu Huyền Âm
Đoán rằng: du đô (thần sát chủ quân giặc, trộm cướp) ở trước chi ngày (Dần ở trước ngày Tỵ), tặc phù xâm vào vị Dậu, vả Quý Nhân khắc can mà phát dụng (Ngọ Hỏa mang Quý Nhân), đặt ở phía tây bắc; quân ở tây bắc nổi dậy chiếm thành, không còn nghi ngờ. Sơ truyền vượng tướng (khí đang mạnh, đang thịnh) sinh hợp du đô Dần và mạt truyền, ắt chủ kẻ gian trong ngoài câu kết; trung truyền Dần là nguyệt kiến (chi của tháng) khắc mạt truyền, ắt thành bị phá, tướng bị giết. Nhưng du đô lâm chỗ hợp; tuy Hỏa cục vượng tướng vào xuân hạ nhưng tử tuyệt vào thu đông; lại mộ của ngày lâm chi ngày, ấy là chủ nhà bị khách lừa mà sa vào kế của khách; sang thu thì việc bại, quy hàng.
Du đô: Giáp Ất Bính Đinh Mậu Kỷ Canh Tân Nhâm Quý
Sửu Tý Dần Tỵ Thân Sửu Tý Dần Tỵ Thân
Năm Ất Sửu, tháng mười, tiết Lập đông, nguyệt tướng Mão; ngày Tân Hợi, giờ Giáp Ngọ, thuộc tuần Giáp Thìn. Vì vợ bệnh nên nhờ xem. Cách quẻ: Nguyên thủ, Huyền thai.
Lục Chu
Câu Dần Mão Thìn Tỵ Xà Xà Âm Chu Hậu Quỷ Ất Tỵ Xà
Long Sửu Ngọ Quý Nhân Tỵ Thân Thìn Mùi Tài Giáp Dần Câu
Không Tý Mùi Hậu Thân Hợi Mùi Tân Tử Tân Hợi Bạch
Hổ Hợi Tuất Dậu Thân Âm
Thường Huyền
Đoán rằng: ông xem bệnh cho người phụ nữ. Bệnh chủ ngực và hoành cách mô bị bít tức, ăn uống ít. Người ấy nói: quả là vợ bệnh, chứng ra sao? Đáp: quan quỷ phát dụng, Tỵ làm "bế khẩu" (miệng đóng), thực thần (chi chủ ăn uống) lạc hãm, nên biết bệnh ở ngực và hoành cách mô, không ăn được. Vả lộc của can Tân ở Dậu mà lâm vị Tý là đất "tử", lấy gì nuôi sống? Nay hào tử chế được quỷ nên không sao (Hợi Thủy là hào tử khắc quỷ Tỵ), chỉ e năm sau Bính Dần, đầu mùa hạ, thái tuế sinh cho quỷ, đáng lo. Huống xem cho vợ thì không nên thấy hào tài rơi vào không (tuần Giáp Thìn không vong ở Dần, Mão), chủ giữa đường đứt dây đàn (vợ mất sớm). Vả ngày Tân cũng không nên xem bệnh, vì Tân làm vong thần (thần sát chủ mất mát).
Năm Tân Mùi, tháng giêng, tiết Vũ thủy, nguyệt tướng Hợi; ngày Mậu Thân, giờ Kỷ Mùi, thuộc tuần Giáp Thìn. Xem bệnh. Cách quẻ: Nguyên thủ, Nhuận hạ (tam truyền hợp thành Thủy cục Thân – Tý – Thìn, nước thấm xuống).
Lục Chu
Câu Dậu Tuất Hợi Tý Xà Huyền Xà Quý Nhân Câu Huynh Giáp Thìn Huyền
Long Thân Sửu Quý Nhân Thìn Tý Sửu Dậu Tử Mậu Thân Long
Không Mùi Dần Hậu Tý Thân Dậu Mậu Tài Nhâm Tý Xà
Hổ Ngọ Tỵ Thìn Mão Âm
Thường Huyền
Đoán rằng: bệnh khởi từ kinh thiếu âm (một đường kinh mạch trong đông y), hiện giờ chưa đáng lo, nhưng dây dưa khó dứt. Chẳng những bệnh, lại còn phải đề phòng giặc đến.
Bệnh khởi từ thiếu âm là sao? Vì Dậu là Tòng Khôi lâm can, là bại khí của ngày; đây là do Hỏa thiếu âm khắc Kim của phổi ứng với Dậu. Bệnh khó dứt là sao? Vì Truyền Tống hợp thành bại cục, sinh ra quan quỷ của ngày.
Xem bệnh mà nói giặc đến là sao? Huyền Vũ phát dụng, Truyền Tống về trên chi (sơ truyền Thìn mang Huyền Vũ), chủ giặc vào tận buồng trong.
Chữa thế nào? Đáp: Mộc là quan quỷ, Hỏa làm Bạch Hổ, hai kinh phổi và tỳ mắc bệnh; không nên mời thầy thuốc phương đông; nên điều hòa gan, làm mát tâm, chớ có bồi bổ tỳ và phổi.
Bao giờ thì khỏi? Đến lưu niên (năm đang đi qua) Giáp Tuất còn chưa giữ nổi, hơi đâu hỏi đến chuyện khỏi? Vì ngày Mậu mà Huyền Vũ ở mộ phát dụng (sơ truyền Huyền Vũ ở Thìn, là mộ của ngày), ấy là "thu hồn sát" (sát khí thu hồn người). Lại tài sinh cho Mão Mộc (Tý Thủy là tài, là tử khí của Mậu mà khắc ngày), đến mùa đông năm ấy nên lo (?).
Quả nhiên ba tháng sau có một tên giặc vào nhà; lại đoán rằng: giặc từ phương bắc đến, vì nó lâm cung Tý. Tên giặc họ Trần, là người trẻ tuổi; đi ăn trộm không có bạn; nhưng ắt phải trình quan thì mới bắt được. Nói trẻ tuổi, vì Thìn ở địa bàn cưỡi Thân Kim là tướng khí (khí đang lên). Nói từ phương bắc đến, vì Huyền Vũ ở Thìn đặt trên vị Tý phương bắc. Nói họ Trần, vì chữ "Thìn" đồng âm với chữ "Trần" (trong tiếng Hán). Quan quỷ từ xa khắc Huyền Vũ; mệnh người hỏi tuổi Tuất, trên Tuất đặt Dần làm thần trên, chế được giặc là Huyền Vũ ở Thìn, nên ắt phải trình quan rồi mới bắt được. Ngày nào bắt được? Đáp: trình quan ba ngày thì bắt được. Quả bắt được một tên giặc, tên là Trần Trung.
Năm Kỷ Sửu, tháng sáu, tiết Tiểu thử, nguyệt tướng Mùi; ngày Ất Mùi, giờ Đinh Hợi, thuộc tuần Giáp Ngọ. Vì nửa đêm người ta kinh hoảng, xem việc ra sao. Cách quẻ: Nguyên thủ, Khúc trực (tam truyền hợp thành Mộc cục Hợi – Mão – Mùi).
Không Hổ
Thanh Sửu Dần Mão Thìn Thường Lục Bạch Quý Nhân Câu Quỷ Quý Mão Bạch
Câu Tý Tỵ Huyền Hợi Mão Thân Tý Phụ Kỷ Hợi Lục
Lục Hợi Ngọ Âm Mão Mùi Tý Tỵ Tài Ất Mùi Hậu
Chu Tuất Dậu Thân Mùi Hậu
Xà Quý Nhân
Đoán rằng: chủ có thuyền giặc từ phía đông tới, nhưng không lo bị đánh thành phá ấp. Vì du đô và tặc phù lâm can chi (Tý là du đô lâm can), Bạch Hổ phát dụng, nên chủ ở phía đông có thuyền giặc đến, vì Bạch Hổ ở chi Mão phương đông. Sơ truyền và trung truyền hưu tù (khí suy yếu, bị giam hãm), mạt truyền là thái dương và nguyệt kiến, nên chủ thành ấp không việc gì. Đến ngày Kỷ Hợi có tin báo giặc từ phương đông tới, quan quân ra đánh thì giặc tự lui.
Du đô: Giáp Ất Bính Đinh Mậu Kỷ Canh Tân Nhâm Quý
Sửu Tý Dần Tỵ Thân Sửu Tý Dần Tỵ Thân
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video