Thiên 30 — Phép Tri nhất và các quẻ nghiệm

 Khóa Tri nhất (loại quẻ Lục Nhâm khi có nhiều chỗ khắc thì chọn một chi cùng loại âm dương với ngày làm dụng).

 Tri nhất là khi trong tứ khóa (bốn cặp chi trên – dưới lập ra từ can ngày và chi ngày, là phần cốt lõi của quẻ) có hai, ba chỗ tặc (dưới khắc trên), thì tìm phép Tri nhất. Phép ấy là: ngày dương thì không kể chi ở trên hay ở dưới, trong bốn khóa chỉ dùng một chi dương bị trực tiếp khắc làm dụng (chi được chọn để khởi quẻ, tức sơ truyền); ngày âm thì chỉ dùng một chi âm bị trực tiếp tặc làm dụng. Còn trung truyền và mạt truyền cũng theo cách thiên bàn chồng lên địa bàn mà lần lượt nối tiếp. Nếu trong khóa có hai chi dương bị khắc, hoặc hai chi âm bị khắc, thì lại phải dùng phép Thiệp hại (phép so mức "lội qua tổn hại": đếm xem chi nào phải đi qua nhiều chỗ khắc mình hơn thì chọn chi ấy) để lấy dụng. Hoặc có một chi dương và một chi âm bị khắc, hoặc một chi âm và một chi dương bị tặc, đều theo phép Tri nhất: ngày dương lấy chi dương, ngày âm lấy chi âm. Nếu trên dưới có hai chi dương bị khắc, hoặc hai chi âm bị khắc, thì từ hai chi ấy lại phân biệt hào giữa của quẻ bát quái mà chi ấy thuộc về là âm hay dương. Như Tý và Dần đều thuộc dương, nhưng Tý thuộc quẻ Khảm, hào giữa là dương; Dần thuộc quẻ Cấn, mà hào giữa quẻ Cấn là âm; thì lấy Tý.

 Năm Nhâm Ngọ (năm, tháng, ngày, giờ đều ghi bằng một cặp thiên can – địa chi; thiên can là mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý; địa chi là mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi), tháng năm, tiết Mang chủng (một trong hai mươi bốn tiết khí, tức mốc thời tiết trong năm), nguyệt tướng (chi ứng với tiết khí hiện hành, dùng đặt lên giờ xem để xoay thiên bàn) là Thân; ngày Bính Tuất, giờ Kỷ Sửu, thuộc tuần Giáp Thân (tuần là nhóm mười ngày bắt đầu bằng một ngày Giáp). Xem việc thi cử. Cách quẻ: Bất bị (quẻ không đủ, tứ khóa chỉ có ba khóa thật), Tri nhất, Độ ách (vượt qua tai ách).

 (Sơ đồ quẻ: phần bên trái là thiên bàn — vòng chi xoay được xếp quanh bốn phía, chữ đứng cạnh mỗi chi là thần tướng đóng ở đó: Quý Nhân (thần đứng đầu, chủ người trên giúp đỡ); Xà = Đằng Xà; Chu = Chu Tước; Lục = Lục Hợp; Câu = Câu Trần; Thanh hoặc Long = Thanh Long; Không = Thiên Không; Hổ hoặc Bạch = Bạch Hổ; Thường = Thái Thường; Huyền = Huyền Vũ; Âm = Thái Âm; Hậu = Thiên Hậu. Phần giữa là tứ khóa: hàng trên là thần tướng, hai hàng dưới là các chi trên – dưới. Phần bên phải là tam truyền — ba chi sơ truyền, trung truyền, mạt truyền cho biết diễn biến đầu, giữa, cuối của việc; mỗi dòng ghi lục thân tức quan hệ của chi với can ngày: Tài = của cải; Quỷ hoặc Quan = cái khắc mình, chủ tai họa hoặc quan chức; Huynh hoặc Tỷ = anh em, kẻ ngang hàng; Tử = con cái; Phụ hoặc Ấn = cha mẹ, cái sinh ra mình — rồi đến can chi và thần tướng.)
Chu   Lục

 Xà   Tý Sửu Dần Mão   Câu        Xà Không   Thường Xà      Quỷ   Mậu Tý   Xà

 Quý Nhân   Hợi        Thìn   Long        Tý Tỵ   Mùi Tý      Huynh   Ất Mùi   Thường

 Hậu   Tuất        Tỵ   Không        Tỵ Tuất   Tý Bính      Phụ   Canh Dần   Lục

 Âm   Dậu Thân Mùi Ngọ   Hổ        Huyền   Thường

 Đoán rằng: thi viện ắt đỗ; còn khoa cử thi hương (kỳ thi cấp tỉnh) thì chưa toại chí.

 Lại hỏi: quan tuần phủ họ Sử đã thăng tổng đốc Phượng Dương mà đi nhậm chức chưa? Tôi đáp: ắt không đi được. Vì Thân là dịch mã (thần sát chủ đi lại, di chuyển), tuy không phải mộ của chính nó nhưng cũng vào Sửu là mộ của Kim; can thần về chi, tức là can Bính gửi ở Tỵ mà Tỵ lâm vị Tuất (chi ngày); cả hai đều là tượng tĩnh, nằm yên.

 Lại hỏi về bệnh của con gái. Đáp: thai quỷ phát dụng (chi phát dụng vừa là "thai" — giai đoạn bào thai trong vòng mười hai giai đoạn trường sinh — vừa là quỷ, tức chi khắc can ngày, chủ tai họa), tức Tý là thai của ngày Bính Tuất. Huyết kỵ (thần sát kiêng kỵ về máu huyết) đặt lên chi ngày, tức tháng năm Mão (?) là huyết kỵ, vì Tuất lâm vị Mão. Lại bốn khóa có khóa đầu khóa cuối giống nhau gộp làm một, chỉ được ba khóa, gọi là Bất bị; bệnh chủ mạch yếu, ngực khó chịu, đến nỗi mất máu, ắt do thai sản mà ra; sang mùa đông khó giữ được.

 Lại hỏi: năm nay Túc Thiên có được yên ổn không? Tôi đáp: tặc phù (thần sát chủ giặc cướp) đặt trên can chi, mùa đông ắt có báo động về binh lửa; nhưng các thần trên can ngày và chi ngày âm dương tự đánh lẫn nhau, trung truyền Mùi Thổ hình (làm hại, xung đột) sơ truyền Tý Thủy, quân đến ắt nhút nhát, thua mà lui. Tỵ là nơi gửi của can Bính (?), lại sinh cho chi Tuất (can Bính ở vị Tỵ, Tỵ ấy là thần của Bính), nên giữ thành vững chắc, không lo thành bị phá. Bốn việc đều nghiệm.

 Tặc phù.

 Năm Mậu Tý, tháng ba, tiết Thanh minh, nguyệt tướng Tuất; ngày Bính Tý, giờ Nhâm Thìn, thuộc tuần Giáp Tuất. Xem việc thăng chuyển chức. Cách quẻ: Tri nhất, Phản ngâm (cách thiên bàn quay ngược hẳn, mỗi chi trên đối xung với chi dưới, chủ sự việc trở đi trở lại, đảo lộn).

 Hậu   Âm

 Quý Nhân   Hợi Tý Sửu Dần   Huyền        Hậu Long   Không Quý Nhân      Tỷ   Nhâm Ngọ   Long

 Xà   Tuất        Mão   Thường        Tý Ngọ   Tỵ Hợi      Quỷ   Bính Tý   Hậu

 Chu   Dậu        Thìn   Hổ        Ngọ Tý   Hợi Bính      Tỷ   Nhâm Ngọ   Long

 Lục   Thân Mùi Ngọ Tỵ   Không        Câu   Thanh

 Đoán: người làm quan xem được quẻ này, chẳng những khó làm mãn nhiệm, mà còn có lo ngoài ý muốn. Sao nói vậy? Long thần (Thanh Long) cưỡi vượng khí (khí đang mạnh) mà phát dụng, lẽ ra được thăng chức; nhưng ghét nỗi thái tuế (chi của năm, tượng trưng cho vua) làm quỷ, xung khắc long thần, e có tai họa. Vả ngày Bính thì Thân, Dậu là tài mà rơi vào không vong (chi rơi vào khoảng trống của tuần, chủ việc hư); Tỵ là lộc mà lâm cung Hợi là đất tuyệt (giai đoạn khí cạn hết); Dần là mã mà đặt trên vị Thân là tuần không; nên điều lo ngoài ý ắt ứng. Tháng sáu được thăng chức, người ấy tự cho là lời đoán không nghiệm; chẳng bao lâu nhọt độc mọc ở lưng mà chết. Sau đó mới tin tai họa khó tránh.

 Quẻ này là Phản ngâm, lấy dụng theo phép Tri nhất. Còn trung truyền và mạt truyền vẫn lấy theo phép Phản ngâm: trong tam truyền, sơ truyền và mạt truyền giống nhau, còn trung truyền là chi xung với sơ và mạt.

 Năm Giáp Thân, tháng mười, tiết Lập đông, nguyệt tướng Mão; ngày Tân Hợi, giờ Đinh Hợi. Xem về công danh; người ấy hiện đang làm quan trấn thủ. Cách quẻ: Tri nhất, Khúc trực (tam truyền hợp thành Mộc cục Hợi – Mão – Mùi).

 Câu   Lục

 Thanh   Dậu Tuất Hợi Tý   Chu        Hổ Hậu   Thường Quý Nhân      Phụ   Đinh Mùi   Hổ

 Không   Thân        Sửu   Xà        Mùi Mão   Ngọ Dần      Tử   Tân Hợi   Lục

 Hổ   Mùi        Dần   Quý Nhân        Mão Hợi   Dần Tân      Tài   Ất Mão   Hậu

 Thường   Ngọ Tỵ Thìn Mão   Hậu        Huyền   Âm

 Đoán rằng: tuy lên đến chức phiên trấn (quan trấn giữ một vùng biên), nhưng không có kết cục tốt. Vì trong khóa can ngày gặp Dần là tuyệt khí (can Tân tuyệt ở Dần); chi ngày thấy Dần là tử thần (thần sát chủ chết chóc) (chi ngày là Hợi, lại thấy Dần đặt trên can Tân); hai Quý Nhân đều không vong (ngày Tân thì Ngọ là dương quý, Dần là âm quý, đều rơi vào không, hãm); lộc thần bị chế ngự (lộc của Tân ở Dậu mà lâm cung Tỵ, bị Tỵ Hỏa chế); công danh sao lâu dài được? Vả quan đã không rồi, ai giữ ngôi cho? (ngày Tân, Ngọ là quan tinh mà lâm vị Dần là không). Tài tinh đã không rồi, ai sinh ra quan? (Tân lấy Dần, Mão làm tài, tuần Giáp Thìn thì Dần là không). Doanh trại đã không rồi, ai chống giặc? Huống chi thái dương đã lặn về tây (Mão là thái dương, tức nguyệt tướng, mà lâm đất "doanh dư" ở tây bắc (?)), ánh chiếu lại chẳng còn bao lâu. Mộc mùa đông gặp không (Dần, Mão là không), mục nát, gãy đổ. Năm tới là Ất Dậu, Dậu là tự hình (chi tự làm hại mình), phá Mộc cục; quả nhiên tháng năm năm sau chống giặc rồi tự cắt cổ.

 Tử thần:

 Chi:  Tý  Sửu  Dần  Mão  Thìn  Tỵ  Ngọ  Mùi  Thân  Dậu  Tuất  Hợi

 Mão  Thìn  Tỵ  Ngọ  Mùi  Thân  Dậu  Tuất  Hợi  Tý  Sửu  Dần

 Năm Mậu Dần, tháng ba, tiết Thanh minh, nguyệt tướng Tuất; ngày Bính Dần, giờ Tân Mão, thuộc tuần Giáp Tý. Có người nhờ xem. Cách quẻ: Tri nhất, Thiệp hại, Chu biến (?).

 Chu   Lục

 Xà   Tý Sửu Dần Mão   Câu        Thanh Âm   Thường Xà      Tử   Giáp Tý   Xà

 Quý Nhân   Hợi        Thìn   Thanh        Thìn Dậu   Mùi Tý      Phụ   Tân Mùi   Thường

 Hậu   Tuất        Tỵ   Không        Dậu Dần   Tý Bính      Tài   Bính Dần   Lục        Âm   Dậu Thân Mùi Ngọ   Hổ

 Huyền   Thường

 Đoán rằng: quan trong triều xem được quẻ này, chủ bị đài tỉnh (các quan ngự sử, cơ quan can gián và giám sát) đàn hặc. Vì Hợi là quan của Bính, là Quý Nhân của Bính, mà lâm vị Thìn là đất Thiên la (lưới trời, chủ bị trói buộc). Lộc của ngày ở Tỵ mà Tỵ lâm vị Tuất là ngồi vào chỗ không (?). Dần là chi ngày; mã của ngày ở Thân mà Thân lâm vị Sửu là mộ; vả bản thân can Bính gửi ở Tỵ, mà Tỵ lâm vị Tuất, tức Tỵ là thân của Bính mà vào mộ. Lại nhà của Bính (thần trên can là nhà, là Tý, mà Tý lại chở chi Mùi là mộ), tức Tý là nhà của Bính mà ngồi trên mộ; ắt phải cam chịu người lấn ép, rốt cuộc khó thoát. Lại Truyền Tống đi nghịch (?), đường quan gặp thế này, lẽ nên xin nghỉ mà lui. Sau mới biết là xem cho quan trủng tể (chức Thượng thư bộ Lại, đứng đầu hàng quan) họ Điền; con ông vẫn bị bắt giam vào ngục.

 Quẻ này lấy dụng theo phép Tri nhất.

 Năm Canh Dần, tháng mười, tiết Lập đông, nguyệt tướng Mão; ngày Quý Mão, giờ Canh Thân, thuộc tuần Giáp Ngọ. Xem mất ngựa nên tìm ở hướng nào, ngày nào tìm được. Cách quẻ: Tri nhất, Tước luân (?) (gọt bánh xe).

 Câu   Lục

 Long   Tý Sửu Dần Mão   Chu        Quý Nhân Hổ   Chu Huyền      Tử   Quý Mão   Chu        Không   Hợi        Thìn   Xà        Tỵ Tuất   Mão Thân      Quan   Mậu Tuất   Bạch

 Hổ   Tuất        Tỵ   Quý Nhân        Tuất Mão   Thân Quý      Tài   Ất Tỵ   Quý Nhân

 Thường   Dậu Thân Mùi Ngọ   Hậu        Huyền   Âm

 Đoán: con ngựa này màu xanh đen, đang ở gò núi phía tây bắc, ba ngày ắt tìm được. Hỏi: sao thấy được thế? Đáp: vì mạt truyền Tỵ là mã của chi ngày Mão, mà ngồi vào không vong của tuần, phải đợi ra khỏi tuần, đến ngày Ất Tỵ "điền thực" (lấp đầy chỗ trống) mới tìm được ngựa. Sao biết màu xanh đen? Vì âm thần (chi đặt trên thần trên, tức chi ở tầng thứ hai) của mã thấy Tý mang Thanh Long (xanh), nên biết; âm thần là Tý Thủy (màu đen), tức chữ Tý trên thiên bàn. Sao biết ở gò núi tây bắc? Vì mã Tỵ đặt trên vị Tuất, mà Tuất ở phía tây bắc. Quả trong ba ngày tìm được ở Lưu gia tập (chợ làng họ Lưu).

 Năm Giáp Thân, tháng ba, tiết Cốc vũ, nguyệt tướng Dậu; ngày Bính Ngọ, giờ Giáp Ngọ, thuộc tuần Giáp Thìn. Vì bị giặc vây khốn, xem thành trì yên hay nguy. Cách quẻ: Tri nhất, Huyền thai (tam truyền đều là các chi Dần, Thân, Tỵ, Hợi).

 Chu   Xà

 Lục   Thân Dậu Tuất Hợi   Quý Nhân        Hậu Chu Quý Nhân Lục      Tài   Mậu Thân   Lục

 Câu   Mùi        Tý   Hậu        Tý Dậu Hợi Thân      Quan   Tân Hợi   Quý Nhân

 Thanh   Ngọ        Sửu   Âm        Dậu Ngọ Thân Bính      Phụ   Giáp Dần   Huyền

 Không   Tỵ Thìn Mão Dần   Huyền        Hổ   Thường

 Đoán rằng: chẳng những Chân Định có biến bên trong mà thành vỡ, ngay cả Yên Kinh (kinh thành Bắc Kinh) cũng có điều đáng lo. Vì sơ truyền là hào tài lâm vị Tỵ, là đánh nhau ở bên trong (Tỵ Hỏa khắc Thân Kim); mạt truyền chi Dần ngồi vào không, lại bị sơ truyền Thân Kim xung khắc, lại bị các âm thần trên can chi làm tổn thương (trên can là Thân Kim, trên chi là Dậu Kim; chi ngày Ngọ Hỏa lại khắc Dậu lâm trên chi (?)); chủ lòng dân ly tán, binh lính vì tiền lương mà nổi loạn bên trong, có tượng kẻ tả hữu dâng thành, giết chủ. Vả mạt truyền Dần là đất U Yên (vùng Bắc Kinh), bị mã Thân ở sơ truyền xung khắc, Yên Kinh sao khỏi lo? Chính ngày hôm ấy kinh thành cũng bị giặc phá; hơn một tháng sau mới nghe tin báo, về sau quả nghiệm như vậy.

 Năm Tân Tỵ, tháng giêng, tiết Lập xuân, nguyệt tướng Tý; ngày Ất Dậu, giờ Quý Mùi, thuộc tuần Giáp Thân. Thấy giá rét tuyết rơi rất dữ, người ta phần nhiều chết rét chết đói, cảm động mà xem. Cách quẻ: Tri nhất, Bất bị, Loạn thủ (cách "đầu bị loạn": chi trên khắc ngược can ngày, chủ kẻ dưới phạm người trên).

 Xà   Quý Nhân

 Chu   Tuất Hợi Tý Sửu   Hậu        Thanh Âm Âm Lục      Tài   Ất Mùi   Long

 Lục   Dậu        Dần   Âm        Mùi Dần Dần Dậu      Ấn   Mậu Tý   Quý Nhân

 Câu   Thân        Mão   Huyền        Dần Dậu Dậu Ất      Tử   Quý Tỵ   Hổ

 Long   Mùi Ngọ Tỵ Thìn   Thường

 Không   Hổ

 Đoán rằng: theo tượng quẻ này, năm nay trời hạn hán, gió nhiều mưa ít, lúa má không được mùa, lại có nạn dịch bệnh chết chóc. Vì sơ truyền Mùi là Phong bá (thần gió), trung truyền Tý là tướng Thần Hậu (tên của chi Tý khi làm tướng, thuộc Thủy, chủ mưa), mà Tý đặt trên Mùi là Phong bá gặp Thần Hậu; nhưng cung Mùi là tuần không (rơi vào khoảng trống của tuần), Tý đặt lên đó cũng lạc hãm; mạt truyền Tỵ mang Bạch Hổ khắc chi ngày, mà tháng giêng Dậu là Thiên quỷ (thần sát chủ dịch bệnh) khắc can ngày. Lại vì Mùi là ruộng vườn, Tý là lúa gạo, cũng không, đều rơi vào không vong lạc hãm, nên biết lúa má không được mùa. Lại Dậu là chi quỷ khắc can, đó là "đến cửa mà loạn đầu" (?); đủ mọi tượng dữ, huống chi Dần là kiếp sát (thần sát chủ cướp đoạt, tai họa) đặt lên chi ngày, ba truyền lần lượt khắc nhau, không chút hòa khí, là điềm mất mùa đói kém. Sau quả như lời đoán.

 Kiếp sát:

 Chi ngày:  Tý  Sửu  Dần  Mão  Thìn  Tỵ  Ngọ  Mùi  Thân  Dậu  Tuất  Hợi

 Tỵ  Dần  Hợi  Thân  Tỵ  Dần  Hợi  Thân  Tỵ  Dần  Hợi  Thân

 Thiên quỷ: tháng giêng, tháng năm, tháng chín ở Dậu; tháng hai, tháng sáu, tháng mười ở Ngọ; tháng ba, tháng bảy, tháng mười một ở Mão; tháng tư, tháng tám, tháng mười hai ở Tý.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video