Kinh Đại Bi, phẩm thứ mười: Phúc đức của việc bố thí (đem của cải, công sức cho người khác hoặc dâng cúng mà không mong đền đáp)
Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) lại bảo A-nan (vị đệ tử thị giả luôn theo hầu Phật): "Ông nên biết, những người như thế, dù làm chút ít thiện căn (gốc lành, tức việc lành làm hạt giống sinh ra quả tốt về sau) thì rốt cuộc cũng không uổng phí. Cho đến người chỉ phát tâm, sinh được một niệm tin, Ta nói người ấy đều được Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, thoát khỏi vòng sống chết luân hồi), đi đến tận cùng bờ Niết-bàn.
Vì lẽ ấy nên Ta đặt ra ví dụ, để các nam nữ có lòng tin trong sạch được niềm tin thanh tịnh sâu sắc, càng thêm kính trọng, sinh lòng yêu thích lớn, vui mừng hớn hở.
A-nan, ví như người đánh cá muốn bắt cá, đến một ao lớn, thả lưỡi câu có mồi cho cá đớp ăn. Cá đớp mồi rồi, tuy vẫn còn ở trong ao nhưng chẳng bao lâu sẽ bị kéo lên. Vì sao? Vì những con cá ấy đã mắc vào lưỡi câu và dây câu chắc chắn, nên tuy còn ở dưới nước, phải biết chúng chắc chắn sẽ nằm trên bờ. Vì sao? Vì dây câu ấy đã buộc vào cây trên bờ. Khi người đánh cá đi đến chỗ ấy, liền biết đã được cá, bèn kéo dây câu, đặt cá lên bờ, tuỳ ý sử dụng.
Cũng vậy, A-nan, hết thảy chúng sinh đối với chư Phật mà sinh lòng kính tin, gieo các thiện căn, thực hành bố thí, cho đến chỉ phát tâm được một niệm tin, thì dù họ bị các nghiệp ác, nghiệp bất thiện khác che lấp ngăn trở, rơi vào địa ngục (cõi chịu cực hình khổ sở nhất), súc sinh (loài vật), ngạ quỷ (loài quỷ đói, luôn chịu đói khát) và các nạn xứ (những nơi gặp khó khăn, không có điều kiện nghe pháp, tu hành), thì khi có đức Phật Thế Tôn ra đời, Phật dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết hết thảy) quan sát thấy các chúng sinh: người đi theo Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, tự giác ngộ và giúp mọi người giác ngộ để thành Phật), người đi theo Duyên giác thừa (con đường tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên), người đi theo Thanh văn thừa (con đường nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát); những chúng sinh này đã gieo thiện căn, những chúng sinh kia đã cắt đứt thiện căn; những chúng sinh này đang ở phần thoái lui, những chúng sinh kia đang ở phần tiến lên; những chúng sinh này đã gieo các hạt giống, được đặt vào bậc hiền thánh (hàng những người tu hành đã có chứng đắc); họ đối với Phật — ruộng phúc — dù chỉ phát tâm, một lần sinh lòng kính tin, thực hành bố thí.
Nhờ thiện căn ấy, chư Phật Thế Tôn dùng Phật nhãn thấy những chúng sinh này phát tâm thù thắng, nên kéo họ ra khỏi địa ngục. Kéo ra rồi, đặt họ lên bờ Niết-bàn. Đặt vào Niết-bàn rồi, khiến họ nhớ lại rằng xưa kia mình đã gieo các thiện căn nơi đức Phật nào đó. Họ nhớ ra rồi, liền nói: 'Đúng vậy, bạch Bà-già-bà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đầy đủ phúc đức, được tôn kính); đúng vậy, bạch Tu-già-đà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát).'
Phật nói: 'Này thiện nam tử, các ông nhờ thiện căn ấy mà được quả báo lớn, được lợi ích lớn, vì đã thực hành bố thí, gieo thiện căn nơi Phật. Này thiện nam tử, gửi gắm như thế thì rốt cuộc không hao hụt. Dù lâu xa đến trăm nghìn ức na-do-tha (một số cực lớn, tương đương hàng nghìn vạn hoặc hàng trăm tỷ) kiếp (một khoảng thời gian dài vô cùng), một thiện căn ấy chắc chắn sẽ được Niết-bàn, đến tận cùng bờ Niết-bàn.'
A-nan, con cá là ví cho các phàm phu (người thường chưa giác ngộ). Cái ao là ví cho biển sống chết luân hồi. Lưỡi câu ví cho một thiện căn đã gieo nơi Phật. Dây câu ví cho tứ nhiếp (bốn cách gần gũi, thu phục chúng sinh: bố thí, nói lời hiền hoà, làm việc lợi ích cho người, cùng sống cùng làm với người). Người đánh cá ví cho Phật Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến). Tuỳ ý sử dụng cá là ví cho chư Như Lai đặt chúng sinh vào quả Niết-bàn.
A-nan, theo thứ lớp như thế, ông nên biết: nếu bố thí vào ruộng phúc là Phật, thì dù lâu xa rốt cuộc cũng không mất, mãi mãi không cùng tận, không có giới hạn, chắc chắn sẽ đi đến quả Niết-bàn.
A-nan, nay Ta lại đặt thêm ví dụ: bố thí vào ruộng phúc là Phật thì được Niết-bàn bậc nhất, đến tận cùng bờ Niết-bàn. A-nan, nếu có chúng sinh ham quả báo thế gian, làm việc thế gian, ưa thích thế gian, mong cầu thế gian, mà thực hành bố thí nơi chư Phật, rồi đem thiện căn ấy hồi hướng (hướng công đức của việc lành về một mục đích mình mong muốn) để cầu được sinh vào cõi lành của trời, người; lại có chúng sinh gieo các thiện căn nơi chư Phật mà nói thế này: 'Nguyện nhờ thiện căn này, đời đời con đừng vào Niết-bàn.' A-nan, những chúng sinh ấy nhờ thiện căn này mà lại không vào Niết-bàn, thì không có lẽ ấy.
Vì sao? A-nan, chư Phật là ruộng phúc cao tột như thế, không có cỏ dại, cũng không có gai góc, đã lìa nhơ bẩn của tham dục và mọi lỗi lầm, vô cùng trong sạch. Gieo chút ít hạt giống thiện căn phúc đức vào ruộng ấy — thứ hạt giống ở ruộng khác không mọc lên lớn được — thì có thể làm hạt giống cho ba loại bồ-đề (sự giác ngộ): hoặc bồ-đề vô thượng (giác ngộ cao tột của Phật), hoặc bồ-đề của Duyên giác, hoặc bồ-đề của Thanh văn. Những thiện căn ấy rốt cuộc không sai lệch, không mất. Nhờ nhân duyên tăng thêm của tấm lòng bố thí và kính tin ấy, được đi vào đường lành và pháp thanh tịnh, chắc chắn vào Niết-bàn.
A-nan, ví như một vị trưởng giả lo việc làm ruộng: đất không có cỏ dại, không có gai góc và gạch đá vụn; có phân bón, đất màu mỡ, đã cày bừa cho tơi nhuyễn; dùng hạt giống mới đựng trong đồ quý, không mục không hỏng; đúng thời vụ thì gieo xuống ruộng, theo mùa mà tưới nước, làm cỏ, chăm sóc; lúc nào cũng khéo giữ gìn. A-nan, nếu vị trưởng giả làm ruộng ấy vào lúc khác đi đến ruộng, đứng trên bờ ruộng mà nói rằng: 'Này hạt giống, ngươi đừng nảy mầm, đừng mọc, đừng lớn; ta không cầu lợi, cũng không cầu đền đáp.' A-nan, ý ông thế nào? Có thể vì lời nói của người nông phu mà hạt giống không mọc, không nảy mầm chăng?"
A-nan thưa: "Bạch Bà-già-bà, không thể được. Bạch Tu-già-đà, không thể được. Hạt giống ấy chắc chắn sẽ kết quả, chẳng phải không có quả."
Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy. A-nan, nếu có chúng sinh ưa đắm sống chết, ham quả của tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi Dục — còn ham muốn, cõi Sắc — còn hình tướng vi tế, cõi Vô sắc — chỉ còn tâm thức), mà gieo thiện căn vào ruộng phúc là Phật, rồi nói thế này: 'Nguyện nhờ thiện căn này, con đừng Bát Niết-bàn (vào Niết-bàn trọn vẹn).' A-nan, người ấy mà không vào Niết-bàn, thì không có lẽ ấy. A-nan, người ấy tuy không ưa cầu Niết-bàn, nhưng đã gieo các thiện căn nơi Phật, Ta nói người ấy chắc chắn được Niết-bàn, đến tận cùng bờ Niết-bàn. Cho đến người chỉ phát tâm một lần nơi Phật, một lần sinh lòng kính tin mà gieo thiện căn, thì tất cả đều sẽ được Bát Niết-bàn, đến tận cùng bờ Niết-bàn.
A-nan, đời sau sẽ có những vị vua ở vùng biên địa xa xôi; họ tuy không hiểu công đức của Phật pháp, nhưng thấy tinh xá (chùa, nơi Phật và chư tăng ở tu hành) và thấy hình tượng Phật mà sinh lòng tin. Xưa kia Ta từng thọ sinh khắp nơi trong ngũ đạo (năm nẻo luân hồi: trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), khi tu hành tất cả hạnh Bồ-tát, đã dùng pháp tứ nhiếp — bố thí, ái ngữ (nói lời hiền hoà, dễ nghe), lợi hành (làm việc lợi ích cho người), đồng sự (cùng chung sống, cùng làm việc với người để dẫn dắt họ) — mà thu nhận những vị vua biên địa ấy. A-nan, những vị vua biên địa ấy thấy tinh xá và hình tượng của Ta mà sinh lòng kính tin, nhờ thiện căn này chắc chắn được Niết-bàn, đến tận cùng bờ Niết-bàn.
A-nan, các vua biên địa ấy sẽ có quần thần, các vương tử, đại thần phụ tá, bà con ruột thịt và các bạn bè; sau khi Ta diệt độ (qua đời, vào Niết-bàn), họ thấy tinh xá và hình tượng của Ta, tuy không hiểu biết công đức của chư Phật và chánh pháp của Phật, nhưng tu chút ít thiện căn, sinh lòng tin. Xưa kia khi Ta tu hạnh Bồ-tát cũng đã từng dùng pháp tứ nhiếp mà thu nhận, che chở họ. Nhờ sức gia hộ của thiện căn ấy, họ sẽ được Niết-bàn, đến tận cùng bờ Niết-bàn.
A-nan, suốt đêm dài (thời gian dài lâu trong luân hồi), Ta thương xót chúng sinh, suốt đêm dài dùng pháp tứ nhiếp thu nhận họ, dùng các pháp của Phật làm lợi ích, nuôi dưỡng họ.
A-nan, ông xem khi Như Lai đi trên đường: có thể khiến chỗ đất cao trên mặt đất lớn hạ xuống, chỗ thấp nâng lên, các chỗ cao thấp đều được bằng phẳng; Như Lai đi qua rồi thì đất lại trở lại như cũ. Hết thảy cây rừng đều nghiêng mình hướng về Phật, thần cây hiện thân cúi đầu lễ bái; Như Lai đi qua rồi thì cây lại trở lại như cũ. Gò đống, hố trũng, nhà xí hôi hám, bụi gai rừng rậm, hết thảy gạch đá vụn đều được quét dọn sạch, sửa sang bằng phẳng, trong sạch không dơ bẩn, hương thơm ngào ngạt rất đáng ưa thích, các loại hoa trải đầy mặt đất, trang nghiêm rực rỡ; chân Như Lai giẫm lên đó mà đi qua.
A-nan, ông hãy xem các công đức lành mà Như Lai tu hành xưa kia: khi Phật đi trên đường, không có chúng sinh nào không nghiêng mình cúi đầu lễ; ngay cả những vật vô tri như đất lớn, núi non, vách đá, cây rừng, cây thuốc, cỏ cây, ở nơi Phật đi qua cũng không vật nào không nghiêng mình.
Vì sao? A-nan, xưa kia khi tu hạnh Bồ-tát, Ta đối với các bậc thầy đều nghiêng mình lễ bái, đối với cha mẹ thì tôn trọng bậc nhất mà nghiêng mình lễ bái; đối với các bậc già cả lâu năm, người trung niên, người trẻ tuổi, bạn bè thân thích, ruột thịt, không ai mà Ta không nghiêng mình. Đối với Phật, Bồ-tát, thiện tri thức (người bạn hiền, bậc thầy tốt dẫn dắt mình theo đường chính), Thanh văn, Duyên giác và cả những người theo ngoại đạo (các tôn giáo, học thuyết ngoài Phật giáo), các vị tiên có ngũ thông (năm phép thần thông: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hoá tuỳ ý), các sa-môn (người xuất gia tu hành), Bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ ở Ấn Độ xưa) — tất cả những bậc đáng được cúng dường như thế: chư Phật, Bồ-tát và thiện tri thức, Thanh văn, Duyên giác, ngoại đạo, các vị tiên, sa-môn, Bà-la-môn, cha mẹ, anh em, bạn bè thân thích, ruột thịt, cùng những người già, trung niên, trẻ tuổi khác, bạn đồng môn cùng thầy — không ai mà Ta không nghiêng mình, khiêm hạ, lễ kính.
A-nan, do quả báo của nghiệp lành như thế, sau khi Ta thành Phật, chứng bồ-đề vô thượng, mọi vật dù có tình hay vô tình, khi Như Lai đi qua không vật nào không nghiêng mình cúi đầu lễ bái.
A-nan, xưa kia Ta từng đem của cải trong sạch, tốt đẹp, vừa ý, hết lòng tự tay bố thí cho các bậc sư trưởng và các chúng sinh khác. A-nan, do quả báo của nghiệp ấy, khi Như Lai đi thì mặt đất bằng phẳng, được quét tưới, sửa sang trong sạch, không có bùn, cũng không có gạch đá vụn.
A-nan, xưa kia khi vô lượng chư Như Lai, Bồ-tát, thiện tri thức, Thanh văn, Duyên giác, ngoại đạo và các vị tiên đi trên đường, Ta từng quét dọn đường sá cho các vị, trát sửa phòng nhà; dù khi đi hay khi ở trong tinh xá của Phật, Ta đều với lòng từ, lòng bình đẳng, lòng không phân cao thấp, lòng không dối trá quanh co, lòng trong sạch mà quét dọn cho sạch sẽ. Mọi lúc Ta đều cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), vì hết thảy chúng sinh, để hết thảy chúng sinh được an vui, vì thương xót hết thảy chúng sinh, vì làm lợi ích, an vui cho trời và người.
A-nan, nhờ thiện căn ấy, đức Phật Như Lai ở bất cứ nơi đâu, dù đi, dù đứng, dù ngồi, hoặc chỉ suy nghĩ muốn đi qua đầu con đường nào (?), thì tự nhiên phố phường ngõ xóm sạch sẽ, mặt đất bằng phẳng như lòng bàn tay.
A-nan, công đức về thân nghiệp (những việc làm bằng thân) của Như Lai thù thắng, khó biết, không thể đo được giới hạn. A-nan, nay Ta vì muốn làm trọn nghĩa này, để các thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng tin trong sạch sẽ đối với Như Lai mà sinh lòng kính tin sâu sắc, được điều chưa từng có.
A-nan, núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn nhất, ở trung tâm một thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) cao tám vạn bốn nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), phần chìm trong biển lớn cũng sâu tám vạn bốn nghìn do-tuần. A-nan, khi Ta diệt độ, ngay cả núi chúa cao lớn vững chắc như thế cũng không thể không nghiêng mình, huống gì các núi Đen, cây thuốc, cỏ cây, rừng rậm khác; nếu chúng không nghiêng mình thì không có lẽ ấy.
A-nan, hãy gác lại núi chúa Tu-di vững chắc; các núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh bên ngoài thế giới) cao mười sáu vạn tám nghìn do-tuần, cũng cứng chắc như kim cương, khi Phật vào Niết-bàn cũng không núi nào không nghiêng mình cúi đầu lễ kính; nếu muốn tránh xa mà không nghiêng mình thì cũng không có lẽ ấy.
Vì sao? A-nan, xưa kia khi Ta tu hạnh Bồ-tát, đối với công việc của hết thảy chúng sinh, Ta không bao giờ làm cho họ chia lìa. Nếu có chúng sinh giận dữ, chống trái nhau, Ta khiến họ hoà hợp; người xưa nay không hoà thuận, Ta có thể khiến họ hoà hợp, vững bền, an ổn, trọn vẹn không tan vỡ, mỗi người đều sinh lòng từ, lòng thương. A-nan, nhờ sức nhân duyên của thiện căn ấy, Như Lai được thân không thể phá hoại, cũng khiến quyến thuộc vững bền không tan vỡ.
A-nan, Như Lai lại được những pháp là quyến thuộc vững bền không thể phá hoại, đó là: tứ niệm xứ (bốn chỗ đặt sự chú tâm quán xét: thân, cảm thọ, tâm, các pháp), tứ chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ như ý túc (bốn nền tảng thành tựu thiền định và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ tu hành: lòng tin, siêng năng, chánh niệm, thiền định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy phát triển thành), thất giác phần (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, thiền định đúng).
A-nan, ba mươi bảy pháp trợ giúp bồ-đề này là quyến thuộc lớn của Phật Như Lai; hết thảy chư Phật, Thanh văn, Duyên giác đều an trú trong đó, mà hết thảy trời người trong thế gian không thể phá hoại được. Vì sao? A-nan, Phật nhờ pháp này nên hết thảy thế gian — trời, ma, Phạm thiên (vị trời cai quản cõi trời Sắc giới), sa-môn, Bà-la-môn cùng quyến thuộc của họ, trời, người, A-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, tranh đấu với chư thiên), cùng núi Tu-di, núi Đại Thiết Vi, đất lớn, cỏ cây — khi Phật vào Niết-bàn không vật nào không cúi đầu nghiêng mình hướng về Phật, làm sao có thể phá hoại? Nếu có thể phá hoại thì không có lẽ ấy.
Vì sao? A-nan, thân Như Lai không thể phá hoại, xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi hoả táng) của Phật cũng không thể phá hoại. A-nan, Như Lai thương xót hết thảy chúng sinh, do bản nguyện (lời nguyện phát ra từ xưa khi còn tu hành) nên làm cho xá-lợi này vỡ nhỏ như hạt cải, để Phật pháp được lan rộng khắp nơi.
A-nan, xưa kia khi tu hạnh Bồ-tát, Như Lai đã phát nguyện thế này: 'Sau khi con thành bậc chánh giác (giác ngộ chân chính), chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, rồi Bát Niết-bàn, nguyện khiến xá-lợi của con được lan rộng khắp nơi.' A-nan, do bản nguyện ấy, sau khi Ta diệt độ, xá-lợi này được lan rộng khắp nơi. Các chúng sinh kia thấy Phật Như Lai Bát Niết-bàn mà được quả của đạo thánh. Phật vì thương xót những chúng sinh ấy nên chia xá-lợi này nhỏ như hạt cải.
A-nan, Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri (các danh hiệu của Phật: Ứng là bậc đáng được cúng dường, Chánh Biến Tri là bậc hiểu biết chân chính và khắp mọi điều), khi sắp Bát Niết-bàn, vì thương xót các chúng sinh trong thế gian, liền nhập vào tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất không tán loạn) như thế, chia xá-lợi này nhỏ như hạt cải. Thế nhưng thân Như Lai không chịu đau đớn; khi tất cả các đốt xương chi thể phân tán tách rời, có thể khiến xá-lợi nhỏ như hạt cải mà lúc ấy Phật Như Lai không đau đớn chút nào.
Phật thương xót, thu nhận các chúng sinh ấy như thế, và cũng vì thu nhận các chúng sinh đời sau, để họ được an ổn, được vào các đường lành, nên khiến họ cúng dường xá-lợi, tôn trọng đón rước, khiêm hạ cúng dường, dùng đủ thứ trang nghiêm, đủ thứ hoa hương, dầu thơm xoa, bột hương rắc, y phục, cờ phướn, cùng các lọng báu, ca múa, âm nhạc. Ta nói những người ấy sẽ được quả Niết-bàn, cho đến tận cùng bờ Niết-bàn.
A-nan, trong khoảng một trăm năm sau khi Ta diệt độ, ở thành Ba-li-phất sẽ có một vị quốc vương tên là A-du-ca, sinh ra trong dòng họ Khổng Tước, dùng chánh pháp trị đời. Vua ấy sẽ kính tin pháp của Ta; kính tin rồi, sẽ làm cho xá-lợi của Ta lan rộng khắp nơi, trong một ngày, một lúc dựng tám vạn bốn nghìn ngôi tháp để an trí xá-lợi của Ta. A-nan, ông chớ buồn rầu, xá-lợi của Ta sẽ được lan rộng khắp trong cõi trời và người.
A-nan, hãy gác lại việc cúng dường Như Lai hiện nay, hãy gác lại việc cúng dường xá-lợi nhỏ như hạt cải sau khi Ta diệt độ. A-nan, nếu có người chỉ trong giấc mộng thấy tinh xá của Phật mà sinh lòng kính tin, Ta nói người ấy nhờ thiện căn này sẽ được Niết-bàn, được Niết-bàn bậc nhất, đến tận cùng bờ Niết-bàn.
A-nan, trong đời vị lai, hết thảy chư Phật ra đời, không vị Như Lai nào không khen ngợi công đức tu hành của Ta; cũng như nay Ta khen ngợi công đức của chư Phật quá khứ, chư Phật vị lai khen ngợi danh hiệu của Ta cũng như vậy.
A-nan, khi Ta thuyết pháp, phàm những chúng sinh nào xa lìa bụi trần, rời bỏ nhơ bẩn, được pháp nhãn (con mắt trí tuệ thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng quả thánh), A-nan, những chúng sinh ấy đều đã được Ta làm cho thuần thục từ trước, khi Ta còn tu hạnh Bồ-tát.
A-nan, bố thí vào ruộng phúc là chư tăng thì công đức có lúc hết; bố thí cho chư tăng khắp bốn phương, công đức cũng có lúc hết; công đức làm nơi Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên trong thời không có Phật, không giáo hoá rộng rãi) thì trong đó không hết; còn công đức làm nơi Phật thì không thể cùng tận. Lại nữa, A-nan, như Ta đã nói trước, người làm công đức nơi các ruộng phúc đều sẽ được quả Niết-bàn, đến tận cùng bờ Niết-bàn.
A-nan, hãy gác lại những người trực tiếp được cúng dường Ta, hãy gác lại những người cúng dường xá-lợi của Ta sau khi Ta diệt độ. A-nan, nếu có người niệm Phật, cho đến chỉ rải một bông hoa lên không trung, Ta dùng trí tuệ của Phật thấy thiện căn ấy không thể đo lường, không thể nói hết.
A-nan, thiện căn mà những chúng sinh ấy làm, do tâm niệm Phật, cho đến chỉ rải một bông hoa lên không trung — họ chạy trôi lăn trong luân hồi suốt kiếp này, từ đầu đến cuối không thể biết hết — trong lúc trôi lăn ấy, chỉ dâng rải một bông hoa nơi Như Lai, quả báo có được không thể nói hết: hoặc làm Phạm Thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên), Thích Thiên vương (tức Đế Thích, vua cõi trời Ba mươi ba), Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị bốn châu thiên hạ bằng chánh pháp); vì thiện căn ấy không thể hết nên chắc chắn được Niết-bàn, đến tận cùng bờ Niết-bàn.
Vì sao? A-nan, dâng cúng một bông hoa nơi chư Phật có thần thông lớn như thế mà được phúc báo vô lượng, lợi ích rộng lớn, khối công đức lớn như thế, không thể cân lường, không có bờ bến, chắc chắn sẽ đi đến cõi Niết-bàn. A-nan, người làm công đức nơi Phật sẽ được phúc báo không thể cân lường, không có bờ bến như thế; cho đến người chỉ phát tâm một lần, sinh một niệm tin nơi Phật, Ta nói người ấy phạm hạnh (đời sống tu hành trong sạch) rốt ráo, an ổn rốt ráo, đến tận cùng chỗ rốt ráo.
Vì thế, A-nan, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn cầu làm Phạm Thiên vương, Chuyển luân thánh vương, bốn vị Thiên vương hộ thế (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương thế gian), hoặc làm chủ các cõi trời Ba mươi ba (cõi trời trên đỉnh núi Tu-di, do Đế Thích cai quản), trời Dạ-ma, trời Đâu-suất-đà, trời Hoá Lạc, trời Tha Hoá Tự Tại (các tầng trời cõi Dục, càng lên cao càng an vui), cùng các cõi trời khác, các loài rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có thần lực), càn-thát-bà (thần nhạc của trời), A-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát của trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người, cầu làm bậc chủ được tự tại trong hết thảy thế gian, thì nên tôn trọng đón rước, cung kính cúng dường chư Phật Thế Tôn như thế. Nếu muốn cầu quả vị Thanh văn, quả vị Bích-chi-phật, hoặc cầu tam-miệu tam-bồ-đề vô thượng, thì những thiện nam tử, thiện nữ nhân như thế cũng nên cung kính, tôn trọng, khiêm hạ cúng dường như vậy.
A-nan, xưa kia khi cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, Ta đối với vô lượng Phật, vô lượng trăm Phật, vô lượng trăm nghìn Phật, cho đến vô lượng ức na-do-tha trăm nghìn Phật, đều cung kính, tôn trọng, khiêm hạ cúng dường: y phục, đồ ăn uống, giường ghế, đồ nằm, thuốc thang cần dùng khi đau ốm; dù khi đi, đứng, ngồi, nằm, đều dùng các tràng hoa, dầu thơm xoa, bột hương rắc, gỗ thơm chiên-đàn, trầm hương, cờ phướn, lọng báu mà cúng dường các đức Phật ấy. Sau khi các đức Phật ấy diệt độ, Ta dựng tháp miếu, trang nghiêm đủ cách, dùng các hương hoa, dầu thơm xoa, bột hương rắc, ca múa vui chơi, trăm nghìn thứ nhạc kỹ mà cung kính, tôn trọng, khiêm hạ cúng dường; vì thương xót các chúng sinh trong thế gian, vì làm lợi ích an vui cho trời người; người chưa được độ (đưa qua bờ bên kia, tức thoát khổ) thì muốn cho được độ, người chưa giải thoát thì cho được giải thoát, người chưa an ổn thì cho được an ổn, người chưa Niết-bàn thì cho được Niết-bàn.
A-nan, Ta đem năm cành hoa ưu-ba-la (hoa sen xanh) rải lên Phật Nhiên Đăng (một vị Phật thời quá khứ xa xưa, người đã báo trước rằng Ta sẽ thành Phật), ngay khi ấy liền chứng ngộ vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ thấu rõ và an trú vững vàng nơi chân lý các pháp vốn không sinh không diệt). Thiện căn như thế chỉ là phần quả báo nhỏ. A-nan, ông có muốn biết phần phúc báo nhỏ của năm cành hoa mà Ta rải lên đức Nhiên Đăng Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri, cùng các thiện căn khác không?"
A-nan bạch rằng: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn, con rất mong được nghe. Đúng vậy, bạch Bà-già-bà; đúng vậy, bạch Tu-già-đà, nay chính là lúc. Cúi mong Thế Tôn phân biệt chỉ rõ quả báo có được từ chút thiện căn gieo nơi Phật Nhiên Đăng."
Bấy giờ đức Thế Tôn duỗi cánh tay phải màu vàng ròng, từ một ngón tay út toả ra hương hoa ưu-ba-la cõi trời, lan khắp ba nghìn đại thiên thế giới của chư Phật (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), khắp mọi nơi có trăm ức mặt trời mặt trăng soi chiếu, không đâu là không lan tới. Bấy giờ đức Thế Tôn ở giữa trời, người, A-tu-la, hiện ra pháp kỳ đặc chưa từng có này, để chỉ rõ rằng phúc báo có được từ chút thiện căn gieo nơi chư Phật là không hư dối, vì không hề hao hụt. Bấy giờ đức Thế Tôn nói bài kệ (bài thơ tụng để tóm ý hoặc ca ngợi) này:
Chư Phật thật không thể nghĩ bàn, pháp của Như Lai cũng như vậy;
Ai tin được điều không thể nghĩ bàn, ắt được quả báo không thể nghĩ bàn.
Những loài có tưởng (có tri giác), không có tưởng, hết thảy mọi chúng sinh,
Trong vô lượng trăm ức kiếp, đem cúng dường tất cả;
Hết thảy các Bích-chi-phật, các A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử) vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy),
Trong số kiếp không thể nghĩ bàn, cúng dường tất cả các vị ấy;
Còn khi bậc Chánh giác còn ở đời, hoặc sau khi Phật vào Niết-bàn,
Cho đến chỉ chắp tay một lần, phúc này hơn hẳn phúc trước.
Giới của Phật không chút thiếu sót, trong tam-muội được tự tại,
Đối với pháp không chút nghi ngờ, Phật nhãn không điều gì không thấy rõ.
Nếu ai đối với bậc Thiện Thệ (danh hiệu Phật, bậc đã khéo đi đến giải thoát) khởi lòng từ ái kính mến, dù ngày hay đêm chỉ trong chốc lát,
Cúng dường như thế phúc không lường, trong tam giới (ba cõi: Dục, Sắc, Vô sắc) không gì bằng, không gì sánh.
Trong a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm xuể) kiếp quá khứ, nơi các bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) của thế gian,
Ta làm ánh sáng giữa trời và người, tu các nghiệp lành không đếm xuể.
Suốt a-tăng-kỳ kiếp trôi lăn, hưởng phúc báo ấy không cùng tận;
Ta lấy phúc ấy làm nhân duyên, nên được bồ-đề thù thắng như thế.
Xưa Ta vì thương xót chúng sinh, nơi vô lượng trăm nghìn ức Phật,
Đời đời thường tu cúng dường thù thắng, nhưng Phật chưa thọ ký (báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) cho Ta.
Các đức Phật Thế Tôn, bậc cao tột trong loài người, biết thiện căn của Ta chưa thuần thục;
Tuy làm các việc lành mà chưa được thọ ký, vì Ta chưa có được pháp nhẫn thù thắng ấy.
Ta lại gặp đức Phật Nhiên Đăng, dâng rải năm cành hoa ưu-ba-la,
Trải tóc che bùn cho Phật giẫm lên, liền chứng ngộ vô sinh pháp nhẫn thù thắng.
Khi ấy bậc Đạo sư Phật Nhiên Đăng, liền thọ ký cho Ta đang bay lên giữa hư không:
"Ngươi qua a-tăng-kỳ kiếp đời sau, sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca."
Từ đó trôi lăn trong sinh tử, tu hành vô lượng các nghiệp lành,
Vì thương chúng sinh mà chịu mọi khổ, để cầu bồ-đề thù thắng như thế.
Ta thấy thế gian cô độc khổ sở, lòng bi thương xót thường bố thí;
Phúc ấy vô hạn không thể lường, bậc Đạo sư nói rộng cũng không hết.
Khi Ta còn làm Bồ-tát tu hành, đối với các bậc Thiện Thệ, Phật Thế Hùng (bậc anh hùng của thế gian),
Ngày đêm xưng danh hiệu mà cúng dường, suốt vô lượng ức kiếp không đếm xuể.
Một, hai, ba, bốn, năm, đến mười, hai mươi, ba mươi — chỉ kể tên tóm lược;
Vì thương chúng sinh mà tu hành, đó là những điều bậc Phật tối thắng xưa đã cúng dường.
Như khi Ta xưa tu khổ hạnh, vô lượng nỗi khổ Ta đều nhẫn chịu,
Đời đời không bỏ tâm bồ-đề, hết thảy chư Phật không ai sánh được.
Ta trong đời đời trôi lăn, đã bỏ trăm nghìn vạn ức cái đầu,
Bỏ châu báu, đất nước và ngôi vua, để cầu được nghe pháp, nghe nhiều lời dạy hay.
Ta vì chánh pháp vô thượng, hết lòng ưa cầu không thể lường;
Bố thí, giữ giới và nhẫn nhục, tinh tấn, giác ngộ bồ-đề thù thắng.
Sức mạnh chư Phật không thể nghĩ bàn, do các công đức mà dựng nên;
Có thể diễn nói chánh pháp không thể nghĩ bàn, cũng có thể chỉ bày bồ-đề thù thắng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video