# Kinh Phật nói về đồng tử Nguyệt Quang
Kinh Phật nói về đồng tử Nguyệt Quang, một quyển
Kinh dịch lại, nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (dòng Phật giáo chủ trương tu hành để cứu độ khắp mọi chúng sinh, chứ không chỉ tự giải thoát riêng mình)
Kinh Phật nói về đồng tử Nguyệt Quang, một quyển
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ đời Tây Tấn dịch
Kinh Phật nói về đồng tử Nguyệt Quang
Còn có tên là Kinh Thân Nhật
Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật đến ở núi Linh Thứu (núi Kên Kên) thuộc thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Cùng đi có một nghìn vị đại tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia đã nhận đủ giới luật). Các vị đều có trí thông suốt của bậc thánh, không gì ngăn ngại, và đều là bậc ứng chân (tức A-la-hán: bậc đã dứt hết phiền não, xứng đáng được người đời cúng dường). Các vị đã cởi bỏ lậu và kết (những phiền não làm tâm rỉ chảy ra ngoài và trói buộc tâm), đã dứt vòng sống chết. Những gì ô uế, tối tăm đã cạn hết, chỉ còn ánh sáng trí tuệ. Lại có hai vạn vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh). Các vị có thần thông, thông đạt như bậc thánh, bao quát cả tam giới (ba cõi mà chúng sinh trôi lăn trong vòng sống chết: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), thâu tóm mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng và giáo lý). Trí tuệ phương tiện (trí khéo léo tùy hoàn cảnh mà cứu độ) của các vị không có giới hạn. Các vị đã đạt được đức thần diệu của Phật, an trụ mà không bám vào chỗ nào.
Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được cả đời tôn kính, một danh hiệu của Phật) đi trong thành lớn Vương Xá, giảng rộng nghĩa lý của Đạo, giáo hóa mọi loài. Thần trời, thần đất, thần biển, quỷ thần, vua chúa, quan lại, dân chúng, tức là chúng sinh trong ba cõi, đều đến cúi đầu lễ lạy, cúng dường và nhận sự giáo hóa nhiệm mầu. Khi đời không có Phật thì ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật) thịnh vượng, giống như trong đêm tối thì đuốc nến là ánh sáng. Khi thiên hạ có Phật thì các tà thuyết đều lặng tắt, ví như mặt trời mọc thì lửa không còn sáng nữa. Người trong nước vốn thờ các ngoại đạo tà kiến (thấy biết sai lệch), là Bất Lan Ca Diếp cùng nhóm sáu thầy (sáu vị thầy ngoại đạo nổi tiếng đương thời). Phật đem con đường chân chính dạy dỗ thiên hạ, nên lúc ấy sáu thầy bị bỏ rơi hết, không còn ai tin thờ. Những người theo các đạo khác trong lòng ghen ghét, mưu tính hủy báng Phật để mong được người ta kính thờ trở lại.
Bấy giờ sáu thầy gọi môn đồ, họp hết đệ tử lại một chỗ cùng bàn: "Đạo đức chúng ta cao xa, danh tiếng vang khắp bốn biển. Giới học giả cùng tôn sùng, vua nước phụng thờ, dân chúng nam nữ không ai không tin ngưỡng. Ở mười sáu nước lớn (mười sáu vương quốc lớn ở Ấn Độ thời ấy), người ta suốt đời cúng dường chúng ta. Đức của ta như gió, dân theo như cỏ rạp, không ai không cúi đầu dưới chân chúng ta. Nay Phật ra đời, hiển hiện đạo thần diệu để giáo hóa, chúng ta liền bị người đời ruồng bỏ, không còn được tin thờ. Việc ấy khiến chúng ta ăn uống không ngon, nằm ngồi không yên, ra vào đi đứng lúc nào cũng buồn bực rối bời, trong lòng uất ức cay đắng, ai nấy muốn phát điên. Phải làm kế gì để hủy nhục ông ta, đuổi ra khỏi nước, khiến người ta không còn thấy ông ta nữa, thì chúng ta mới lấy lại được sự cúng dường."
Bàn như thế rồi, họ bảo nhau: "Trong thành lớn La Duyệt (tức thành Vương Xá) có một trưởng giả (người giàu có, có thế lực) quyền thế mạnh, làm quan tướng quốc, là đại thần, tên là Thân Nhật. Ông ấy tin thờ chúng ta một lòng không hai, thường chê đạo Phật là giả dối. Chỉ người này có thế lực và uy quyền mạnh, có thể giúp chúng ta hủy nhục và trừ khử ông ta."
Thế rồi sáu thầy đứng dậy, dẫn năm trăm đệ tử vào thành lớn Vương Xá, tới nhà Thân Nhật. Thân Nhật thấy các thầy đến, liền rời chính điện ra đón và làm lễ. Ông bày giường ghế tốt mời ngồi, mời ăn uống. Ăn xong, rửa tay, ông chắp tay ngồi đối diện. Các thầy nói: "Chúng tôi cố ý cùng đại chúng đến thăm trưởng giả, muốn bàn một việc, mong ông lắng nghe và xét cho." Thân Nhật thưa: "Được các thầy chỉ dạy, tôi xin vui lòng được nghe."
Sáu thầy cùng nói: "Chúng tôi là thầy của nước này. Công danh chúng tôi rạng rỡ, giới học giả cúi đầu, vua nước kính trọng, đại thần phụng thờ. Ở mười sáu nước lớn, chỉ riêng chúng tôi có tiếng nói và dẫn bước, điều này trưởng giả biết rõ. Phật ra đời tự xưng là bậc thánh trí. Ông ta dùng ảo thuật khéo lừa, đảo lộn đúng sai, nói ngược nói xuôi, muốn sánh trí ngang hàng với các bậc thánh như chúng tôi, ngang uy ngang thần, để mê hoặc dân chúng. Người trong nước ngu tối tin theo đạo của ông ta. Ông ta làm thiên hạ nghi hoặc, làm hỏng lòng thiện của người đời, lại còn bảo chúng tôi không có đạo đức, khiến chúng tôi không được tin thờ. Trưởng giả giàu mạnh, được vua chúa kính nể, dân trong nước kính phục tin cậy, uy danh vang khắp bốn biển, thiên hạ đều trông theo. Xin ông hãy nghĩ sâu đến tình thầy trò, nghĩa nặng trước sau như một; công lao của ông sẽ được ghi chép, truyền lại cho đời sau. Mong ông vì chúng tôi mà hủy nhục, trừ khử ông ta, khiến ông ta biến mất không còn thấy nữa, để chúng tôi lấy lại sự cúng dường. Như thế há chẳng sướng sao!"
Trưởng giả thưa: "Kính vâng lời các thầy dạy. Nhớ ngày trước, người anh ngu dại của tôi vì thờ Phật mà hủy nhục các thầy. Từ đó đến nay tôi thật lòng căm giận, nhiều lần muốn mưu tính làm một việc gì nhưng không có cách. Nay được lời dạy của bậc thánh, hợp đúng ý tôi, tôi sẽ dốc sức liều mạng, hết lòng vì các thầy."
Các phạm chí (các thầy tu Bà-la-môn và ngoại đạo) nói: "Vừa rồi chúng tôi cùng bàn, muốn nhờ trưởng giả đào một cái hố ở trong cổng nhà, sâu năm trượng sáu thước (trượng và thước là đơn vị đo chiều dài thời xưa, một trượng bằng mười thước). Đổ than lửa vào đến lưng chừng, lấy những thanh sắt mảnh làm rui gác lên, rồi phủ một lớp đất mỏng lên trên. Lại bày các món ăn uống, bỏ thuốc độc vào. Nếu hố lửa không đốt chết được thì cơm độc cũng đủ hại. Xong rồi hãy đi mời Phật. Phật thường tự nói mình có trí tam đạt (ba trí thông suốt: biết các đời trước, thấy các đời sau, và đã dứt sạch phiền não), có thần thông không ngăn ngại, soi thấy được việc chưa xảy ra, biết rõ nguồn gốc họa phúc và chỗ đi tới của lành dữ. Thật ra ông ta không có khả năng ấy, chỉ lừa gạt muôn dân mà thôi. Nếu quả thật có trí ấy thì ông ta sẽ không nhận lời mời. Nếu không có trí ấy thì ắt ông ta sẽ nhận lời. Nay chúng tôi muốn dùng cách này để mưu hại Phật."
Thân Nhật nghe vậy rất vui mừng, khen rằng: "Hay thay! Thật đúng như lời đại sư chỉ dạy. Mưu này sâu kín, cao diệu, thật là kỳ lạ. Dùng cách này mà mưu tính thì lo gì không thành. Tôi sẽ làm ngay theo lời dạy của bậc thánh, làm hố lửa và cơm độc, sắp sẵn để chờ." Bấy giờ năm trăm đệ tử của Bất Lan Ca Diếp thấy Thân Nhật đồng mưu đồng kế, vui mừng nhảy nhót không kìm được. Tất cả cùng đứng dậy, đồng thanh giơ tay khen Thân Nhật: "Hay thay! Ông thật là đệ tử thánh minh bậc nhất." Thân Nhật lại thưa: "Nay tôi tự lo việc này, ắt sẽ sắp đặt chu đáo. Đến ngày mai các thầy sẽ thấy." Trưởng giả làm lễ xong, các thầy ai về nhà nấy.
Sau đó Thân Nhật sai người ngoài sửa soạn xe ngựa, có người dẫn đường và tùy tùng trước sau, rồi đến chỗ Phật. Ông xuống xe, bỏ lọng, cởi gươm, tháo giày, chắp tay đi thẳng vào. Ông cúi đầu lạy dưới chân Phật, rồi quỳ thẳng lưng thưa: "Bạch Thế Tôn, con khát khao sự giáo hóa nhiệm mầu, vui mừng ngưỡng mộ phong thái thanh cao của Ngài, nhưng việc đời nhiều ràng buộc nên chưa có dịp phụng kính. Nay con cố ý đến thăm, cúi đầu xin nhận sự giáo hóa." Phật bảo: "Hiền giả, ngày mai hãy hết lòng hướng về Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến được với chân lý như thật)." Thân Nhật thưa: "Ngày mai con muốn bày bữa cơm đạm bạc, cúi xin Thế Tôn cùng các vị thánh chúng hạ mình đến dự."
Lúc ấy Thế Tôn thương ông điên cuồng ngu muội, muốn cứu thoát ông, nên im lặng nhận lời mời. Thân Nhật mừng thầm, tự nghĩ: "Quả đúng như kế đã tính." Lễ xong, ông từ biệt lui ra, ghé qua chỗ sáu thầy. Các thầy ra đón, hỏi: "Ông ấy có nhận lời mời không?" Thân Nhật thưa: "Nhờ uy lực của các thầy, ông ấy đã nhận lời mời của tôi, quả đúng như đã tính." Các thầy và năm trăm đệ tử đều vô cùng vui mừng, không kìm được. Các phạm chí đều mừng, cùng nói: "Trưởng giả hãy mau về làm hố lửa và cơm độc, sắp sẵn để chờ." Trưởng giả về nhà, ra lệnh ngầm cho người ngoài đào hố lửa ở ngoài cổng giữa và làm cơm độc, sắp sẵn để chờ.
Trưởng giả có người con tên là Nguyệt Quang (nghĩa là "Ánh Trăng"), năm ấy mười sáu tuổi. Cậu có dáng vẻ trời phú xuất chúng, dung mạo đoan chính. Cậu học rộng, thông suốt các sách, am hiểu tường tận cả những mưu lược sâu xa (?), thiên văn địa lý không gì không thấu. Danh tiếng của cậu lừng lẫy khắp đời, giới học giả tôn làm thầy. Cậu có lòng từ bi, thương xót nỗi khổ sống chết của người đời, sẵn lòng hạ mình đi khắp nơi, muốn cứu độ chúng sinh.
Cậu can cha là Thân Nhật: "Phật là bậc Đại Thánh, tôn quý nhất trong ba cõi. Đạo đức của Ngài thanh tịnh, lời dạy chân chính. Ngài là bậc thánh có ba trí thông suốt, đầy đủ lòng từ, bi, hỷ, hộ (thương yêu, xót thương, vui với niềm vui của người khác, và che chở chúng sinh), lòng thương còn hơn mẹ hiền. Cha nên nhờ Ngài để được cứu độ. Nay cha lại gây việc ác nghịch mà mong phúc trời, há chẳng phải mê lầm sao?
"Ngày xưa, khi Thế Tôn đang cầu đạo, Ngài ngồi nơi đạo tràng (chỗ Phật ngồi tu và thành đạo) dưới cây Nguyên Cát (tức cây bồ-đề). Ma vương ở tầng trời thứ sáu (tầng trời cao nhất của cõi Dục, nơi ma vương ngự, chuyên phá hoại người tu hành) thấy Phật cao xa, tam độc (ba thứ độc của tâm: tham lam, giận dữ, si mê) đã diệt, ô uế tối tăm đã hết, chỉ còn ánh sáng trí tuệ, thần thánh không ai hơn, được chư thiên (các vị trời) tôn sùng, vua trời đích thân xuống, muôn thần hầu hạ bảo vệ. Ma vương trong lòng ghen ghét, buồn bực cay đắng, nghĩ rằng nếu đạo của Ngài thành thì ắt sẽ thắng mình. Ma vương ăn uống không ngon, đàn ca cũng chẳng buồn nghe. Rồi ma vương lên chính điện, gọi các bầy tôi hiểu biết rộng đến bàn, đặt ra phương kế để phá hỏng đạo của Ngài. Các bầy tôi tâu: 'Bồ-tát thần thánh, sức đạo không ai hơn, uy chấn ba cõi, đức phục mười phương. Không phải là điều mà chúng thần có thể mưu tính chống lại.'
"Khi ấy ma vương nổi giận phô uy, chấn động trời đất. Ma vương triệu tập quân quỷ, dấy binh họp chúng, quân mặc giáp đông đến ức vạn, cờ xí che mờ mặt trời, ánh sáng che lấp cả bầu trời. Ma vương ra lệnh cho quân lính biến hóa thành hàng trăm nghìn loại hình thù kỳ dị: đầu sâu bọ mình người, quỷ mị đáng sợ, vác núi đội đá, miệng mắt phun lửa. Chúng vây quanh Bồ-tát, đồng thanh giậm đất, gầm như bò rống, hò hét chấn động tám phương. Núi lở đất nứt, cây cối gãy đổ. Nước biển nổi sóng, sôi trào khắp sáu vùng (?), tràn ngập mênh mông, sóng cao ngất trời. Trăm họ kinh sợ, làm tổ trên cây, trốn lên núi. Rồng ẩn dưới vực vùng vẫy loạn xạ, chim dữ hoảng hốt bay lên, sư tử khiếp sợ chạy trốn. Vua chim Kim Sí (loài chim thần cánh vàng khổng lồ, chuyên bắt rồng làm mồi) và cá lớn Ma Kiệt (loài thủy quái khổng lồ trong biển) trôi theo dòng, chìm nổi. Các thần kinh hãi, chạy trốn ẩn nấp. Nghìn biến vạn hóa, lũ hung dữ dắt nhau kéo đến, bọn độc ác ngỗ nghịch tràn lan khắp nơi, cùng lúc dồn hết cái ác nhắm vào Thế Tôn.
"Phật chỉ phóng ra sức mạnh của lòng từ, giơ tay chỉ vào. Cả đám quân quỷ ác lập tức ngã rạp, phục xuống, đồng lòng chắp tay, cúi đầu sát mặt đất quy phục. Ngay lúc ấy Như Lai hàng phục được chúng, cái ác đầy trời hóa thành đệ tử. Dù đã chiến thắng, Ngài vẫn không hề có ý lo hay mừng. Đem việc ấy ra so, thì hố lửa và cơm độc có đáng kể gì! Chất độc to bằng núi Tu-di (ngọn núi cao lớn nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), lửa cháy khắp cõi đại thiên (tức tam thiên đại thiên thế giới, một hệ gồm một tỷ thế giới), cùng gươm đao giáo nhọn, cũng không làm động được một sợi lông của Phật. Nay cha dùng hố lửa và cơm độc mà muốn hại Phật, thì cũng như sức con muỗi con mòng muốn đẩy đổ núi lớn, cánh con ruồi con nhặng muốn che mặt trời mặt trăng, chỉ tự làm mình tan nát mà thôi. Chi bằng sớm ăn năn, thú tội để được miễn tội.
"Trời, rồng, quỷ thần, dân chúng thế gian, Phạm Thiên, Đế Thích (Phạm Thiên là vua cõi trời Sắc giới; Đế Thích là vua cõi trời Đao Lợi) và ma vương, không ai không cúi đầu sát đất nhận sự giáo hóa của Phật. Thân Như Lai có đức bền chắc như kim cương, không gì phá hoại được. Mọi điều ác nơi Ngài đã diệt hết, muôn điều thiện đã tích chứa đầy đủ. Tướng tốt và ánh sáng của Ngài, thần thái của Ngài không gì sánh được. Ngài đã trừ hẳn đêm tối lớn của ngũ đạo (năm nẻo trôi lăn sống chết: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời), đạt được ánh sáng duy nhất của đạo cao tột và chân chính. Ngài đứng trên các bậc thánh như mặt trăng giữa các vì sao, như mặt trời mới mọc soi sáng buổi sớm. Ngài rộng bày giáo hóa, dẫn dắt người đời hung dữ ngu muội. Ngài ôm lòng tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn, bình đẳng với mọi loài: từ, bi, hỷ, xả — thương yêu, xót thương, vui theo, buông bỏ), thương xót chúng sinh, ban ơn cứu khổ, lòng còn hơn mẹ hiền. Đạo đức và sự giáo hóa thần diệu của Phật là như vậy. Mong cha hối cải, quy mệnh (đem cả thân mạng nương theo) Tam Tôn (ba ngôi tôn quý: Phật; Pháp là giáo lý; Tăng là đoàn thể tu sĩ)."
Bấy giờ trưởng giả Thân Nhật bị tội lỗi che lấp, lòng không khai mở được, bảo con là Nguyệt Quang: "Giả sử đức của Như Lai đúng như con khen ngợi, Phật có thần thông soi thấy được việc chưa xảy ra, thì đã phải biết trước ta làm hố lửa và cơm độc. Nay cớ sao lại nhận lời mời của ta? Suy theo đó thì biết ông ấy không có tầm nhìn xa." Nguyệt Quang lại nói: "Phật thật sự có trí tam đạt, sự sáng suốt của lục thông (sáu năng lực thần thông: đi lại biến hóa tự tại, nghe được mọi âm thanh xa gần, biết được lòng người, thấy được mọi nơi, biết được các đời trước, và dứt sạch phiền não), lòng đại từ và tứ đẳng, không gì không thông suốt. Ngài thường cứu độ kẻ ngu tối, không làm trái ý người." Thân Nhật lòng mê muội, cố chấp điều ngu, không chịu bỏ.
Sáng hôm sau ông sai người đi mời Phật. Sứ giả vâng lệnh đến chỗ Thế Tôn, quỳ thẳng lưng bạch Phật: "Trưởng giả Thân Nhật xin thưa: giờ đã đến, cơm nước đã sẵn sàng, cúi mong Ngài cùng đại chúng hạ mình đến dự." Bấy giờ Thế Tôn tự nghĩ: "Nay nhận lời mời của Thân Nhật không giống như thường lệ. Ta nên phóng uy thần cảm động mười phương, khiến lòng ông ấy khuất phục. Rồi ông ấy ắt sẽ đến với đạo lớn, giáo hóa rộng khắp không bờ bến. Đồng thời ta cũng sẽ giáo hóa luôn sáu thầy và chín mươi sáu loại ngoại đạo."
Lúc ấy Thế Tôn phóng ánh sáng lớn, trên soi đến cõi trời Ba Mươi Ba (tức trời Đao Lợi, cõi trời của Đế Thích, có ba mươi ba vị thiên vương), dưới thấu suốt mười tám tầng địa ngục. Khắp cõi nước của Phật đều tràn ánh sáng lớn và thần thông. Các Bồ-tát, La-hán (bậc tu hành đã dứt hết phiền não, ra khỏi vòng sống chết), Duyên giác (bậc tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ), Phạm Thiên, Đế Thích, các thiên vương, thần biển, thần đất và các quân quỷ, mỗi vị dẫn bộ chúng của mình, đông đến ức vạn không đếm xuể. Nghe tin Phật sắp cứu độ Thân Nhật, tất cả đều đến chỗ Phật, cúi đầu lạy dưới chân xong thì theo hầu hai bên.
Phật bảo các tỳ-kheo: "Hãy cầm ứng khí (bình bát, đồ đựng thức ăn của tu sĩ) đi dự lời mời của trưởng giả Thân Nhật." Các tỳ-kheo đều thưa: "Xin vâng." Họ nghiêm trang cầm bát, mặt đất liền hóa thành màu vàng. Trên đỉnh đầu Phật có mây thơm rộng bảy bước (?). Hoa sen đỏ, vàng, xanh, xanh biếc, tía, trắng tự nhiên vọt lên hai bên đường.
Phật vừa ra khỏi cửa, bảo Bồ-tát Không Vô Cát Tường (?) cùng sáu mươi vạn người đi trước dẫn đường; có vị đi trên hư không, có vị hiện dưới mặt đất. Phật ở chính giữa, vô số đại chúng còn lại đều theo sau Phật. Ánh sáng rực rỡ át cả mặt trời mặt trăng, soi khắp hết thảy. Chư thiên dâng lọng báu, hoa rơi xuống như tuyết. Trời, rồng và chim bay không dám bay ngang trên đầu Phật. Chúng sinh ba cõi không ai nhìn thấy được đỉnh đầu Ngài. Nhạc trời đều trổi xuống, cùng lúc vang lên. Sâu độc ẩn nấp, chim lành lượn bay ca hót. Chân Phật không chạm đất mà dấu tướng luân (hình bánh xe nghìn nan ở lòng bàn chân Phật, một trong các tướng tốt của Ngài) vẫn in thành hình. Ánh sáng chói lọi, rực cháy suốt bảy ngày. Cây báu, cây thuốc và các cây ăn quả đều nghiêng mình, cúi xuống ngẩng lên (?) như dáng người quỳ lạy.
Dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có thể bay đi), chim Kim Sí, quỷ yểm (loài quỷ đè người trong giấc ngủ), quỷ mị (loài yêu quái mê hoặc người), mỗi loài dẫn tùy tùng trang nghiêm, chia thành đội ngũ, hàng trăm hàng nghìn thành một đoàn, tay cầm nhạc cụ. Có kẻ cầm hương hoa, chuỗi ngọc làm bằng bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não), lụa trời, phướn, lọng, từ mười phương đến hội. Người cõi trời cũng xuống, nhạc khí cũng vang. Người mù thấy được, người điếc nghe được, người câm nói được, người què đi được. Kẻ oán ghét nhau thì hòa thuận thương nhau, người mê thì tỉnh lại, người say thì tỉnh rượu. Trâm vòng của phụ nữ chạm vào nhau kêu leng keng. Chim bay thú chạy đều hiện ra hình người. Cây khô trăm năm tự nhiên nở hoa. Quỷ đói được no đủ, địa ngục được yên ổn. Đàn tỳ bà, đàn tranh, sáo, trống đồng loạt vang lên.
Phật dùng đức thần diệu biến hố lửa thành ao tắm bằng bảy báu, màu tía biếc, đầy nước tám vị (nước có tám đức tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm, uống vào không hại, lại làm khỏe thân). Đáy ao có cát vàng, bờ ao có hoa sen. Cá, ba ba, giải, cá sấu vui mừng nhảy nhót trong ao. Chim bay thú chạy cất tiếng hòa theo nhau. Bên ao có từng hàng cây sinh ra đàn sáo và y phục (?). Giữa các cây đều treo the lụa, gấm đỏ, đồ thêu. Có cây báu bằng san hô, cành lá bằng pha lê, lưu ly, vàng, bạc. Những sợi dây bằng vàng tử ma (loại vàng ròng màu tía, quý nhất) giăng nối đan chéo giữa các cây. Chuỗi ngọc rủ xuống từ trời, nối liền với nhau. Gió nổi lên thổi, chúng va chạm vào nhau, tự nhiên phát ra trăm thứ âm thanh vi diệu, ca ngợi đức thần diệu của Phật chưa từng có. Tất cả đều cất lên tiếng giảng về vô thường, khổ, không, phi thân (mọi vật đều đổi thay, đều đem lại khổ, đều trống rỗng không có thực chất, thân này không phải là "ta"), khiến người buồn trở nên vui, người vui lại thấy buồn.
Trên các cây bảy báu có từng đàn chim: công, vẹt, vua chim Kim Sí, chim thần mỏ đỏ, phượng hoàng, chim lành, chim cát tường Câu-kỳ-na-la (?), tính ra có hàng trăm hàng nghìn loài. Màu sắc chúng sáng rực, bay từng đàn giữa các cây. Trăm loài tiếng hót ngân nga (?) làm lay động lòng người. Tất cả đều đến tụ lại lắng nghe. Thú chạy ngừng ăn, chim bay ngừng lại nghe. Hình dạng khác nhau mà lòng như nhau, đều quy mệnh Thế Tôn.
Lúc ấy thần biển, thần đất và chúng sinh ba cõi đi theo thấy hố lửa biến thành ao tắm, trời đất chấn động. Thấy thần biến như thế, đạo đức vượt bậc như thế, ai nấy đều nhìn Thân Nhật. Thân Nhật thấy vậy, lòng rúng động, hồn kinh hãi, lông tóc dựng đứng, hoảng hốt run sợ, tinh thần rối loạn. Ông tự nghĩ: "Than ôi, mê lầm thay! Việc ác nghịch ta làm thật không có giới hạn." Ông quay lại bảo sáu thầy: "Chỉ vì lũ súc sinh các ngươi mà ta bị dìm vào nước sôi lửa bỏng, giờ ta phải làm sao?" Sáu thầy sợ hãi xấu hổ, không nói được gì. Sợ mắc tội nặng, ai nấy đều bỏ trốn.
Thế rồi Thân Nhật cùng con là Nguyệt Quang, phu nhân, các thể nữ (cung nữ hầu hạ), quyến thuộc nam nữ và bè đảng ngoại đạo đều ra đón Phật. Từ xa họ trông thấy Thế Tôn ánh sáng rực rỡ, chói lọi như núi báu. Thân Ngài có dáng vẻ trời phú, màu vàng tía, cao lớn một trượng sáu thước. Dung nhan thần diệu ung dung, các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) lặng lẽ an định. Ngài có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm thân tướng phi thường của Phật). Ngài là Trời trong các trời, đạo đức đường đường. Ngài là Thế Tôn đủ Thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), là vua của cả trời và người.
Phật dùng đức thần diệu soi vào lòng ngu tối. Thân Nhật bừng hiểu, như người lạc đường tìm được lối đúng, như bệnh điên được chữa khỏi. Mọi cảm xúc (?) trào lên trong lòng, buồn vui lẫn lộn. Ông liền tiến tới thú tội, gieo năm vóc (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán) sát đất, cúi đầu làm lễ, thưa: "Bạch Thế Tôn, xin tha cho con mù quáng tối tăm, không biết điều chân chính, tin lời ác, nổi ý độc hại muốn làm nguy đến bậc Thiên Tôn (bậc tôn quý của cõi trời, chỉ Phật). May nhờ lòng từ giáo hóa của Ngài, con xin Ngài tha thứ tội lỗi, rủ lòng thương cứu giúp để con được thoát tội lớn. Xin mời Ngài vào ngồi."
Ngay lúc ấy Như Lai lên chính điện, đại chúng đều đã ngồi yên. Thân Nhật xấu hổ sợ hãi, lòng không yên, đến trước bạch Phật: "Con bị mù quáng làm cho lầm lạc, tin lời yêu tà mà cho là chân lý, như người điên uống thuốc, bệnh càng nặng thêm. Nay mới được thấy Phật, bệnh tà mới được trừ. Con đã làm điều trái đạo, trong cơm nước đều bỏ thuốc độc, không thể dâng cúng bậc Đại Thánh. Xin Ngài chờ giây lát để con sửa soạn lại thức ăn." Phật bảo trưởng giả: "Cứ mang cơm ra, không cần bày lại. Tham dâm, giận dữ, ngu si, tà kiến là những chất độc nặng của đời; ta không có các thứ độc ấy. Độc trong ta đã diệt hết thì độc không hại được ta." Thân Nhật dọn cơm ra, mùi thơm lan tới khắp tám nạn (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật, nghe pháp, như ở địa ngục, làm quỷ đói, làm súc sinh...), quỷ đói đều được yên. Ăn xong, ông dâng nước rửa, đại chúng lặng yên.
Thân Nhật lui ra ngồi, rơi nước mắt thưa: "Bạch Thế Tôn, xin tha cho con mê lầm, dám mưu điều ác nghịch đối với Như Lai. Tự xét tội con nặng, đáng phải vào địa ngục, chịu tra tấn đau đớn trong nước sôi lửa đỏ, chịu khổ trong đêm dài, biết lấy gì mà thoát? Phật là bậc đại từ, là chỗ cứu giúp của ba cõi, thương nghĩ đến chúng sinh, cứu họ khỏi cảnh lầm than. Vậy mà hôm qua sao Ngài không răn con, để tội của con phải thành? Hay là Thế Tôn không biết trước?"
Phật bảo Thân Nhật: "Xưa kia, khi đức Thế Tôn Định Quang (một vị Phật thời quá khứ, người đã báo trước việc thành Phật cho đức Phật hiện nay) trao cho ta lời thọ ký (lời Phật báo trước việc một người tu hành về sau sẽ thành Phật), Ngài nói: 'Sau vô số a-tăng-kỳ kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng, không thể đếm được), ông sẽ thành Phật trong đời ác ngũ trược (đời có năm thứ vẩn đục: thời đại suy đồi, thấy biết sai lệch, phiền não dày đặc, chúng sinh xấu ác, mạng sống ngắn ngủi), rộng độ chúng sinh như ta hôm nay. Khi ấy sẽ có trưởng giả Thân Nhật dùng hố lửa và cơm độc mưu hại ông.' Ngay lúc đó ta đã đạt được tam-muội Minh Tuệ (tam-muội là trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một điểm; Minh Tuệ nghĩa là trí tuệ sáng suốt), đã biết trước cả họ tên ông, huống chi đến hôm qua lại không biết sao?"
Thân Nhật mừng rỡ nói: "Thế Tôn biết trước cả việc của vô số kiếp. Nay con đã tỉnh ngộ, ắt sẽ được thoát tội. Nay con hết lòng quy y (nương tựa) Phật. Những việc sai trái con đã làm, mong cho tội nặng được nhẹ bớt." Phật vốn có lời thề không bỏ kẻ ngu mê, liền bảo Thân Nhật: "Hay thay, trưởng giả! Ông biết tự giác ngộ, ăn năn, thì tội nặng ắt được trừ. Ta sẽ vì ông mà giảng nói nghĩa lý của Đạo, khiến lòng ông được khai mở." Ông thưa: "Bạch Thiên Trung Thiên (Trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật), con xin vui lòng được nghe. Đến chết con vẫn theo đường lành, hết lòng không quên."
Bấy giờ Thế Tôn cất tiếng lớn, phát ra tám loại âm thanh (tám đức của giọng Phật: hay nhất, dễ hiểu, êm dịu, hòa nhã, tôn quý, không sai lầm, sâu xa, không cùng tận), diễn thành muôn ức âm, giảng rộng vô lượng lời pháp. Ngài giảng bát giải (tám pháp thiền định giúp tâm thoát khỏi ràng buộc), tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), tam thoát (ba cửa giải thoát: thấy mọi vật là không, không chấp hình tướng, không mong cầu), lục độ (sáu pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Ngài đi sâu vào cốt yếu của đạo pháp và những hạnh tu vi diệu, giảng rõ ba cõi là không, các pháp do nhân duyên mà tạo thành tội và phúc. Ngài xem bệnh mà chọn thuốc, tùy theo khả năng người nghe mà nói pháp.
Thân Nhật trong lòng tỉnh ngộ, thanh thản, tâm mở ra, nghi ngờ được giải, mối ràng buộc được cởi. Bỗng nhiên (?) ông không còn vọng tưởng, lặng lẽ nhập định, ngay tại chỗ ngồi đạt được bậc bất thoái chuyển (địa vị tu hành vững chắc, không bao giờ thối lui). Ông vui mừng nhảy vọt lên không trung, cách mặt đất một trăm bốn mươi trượng, rồi từ không trung xuống, cúi đầu sát đất, hôn chân Phật, xoa chân Phật, quỳ xuống tự bày tỏ: "Nay con đã tỉnh ngộ, nhờ Phật mà được cứu độ." Ông hân hoan ca ngợi Phật:
"Phật đủ mười năng lực, hùng mạnh thay! Thần lực của Như Lai chấn phục mười phương, không ai dám chống. Hố lửa và cơm độc tự tiêu tan từ trước, Phật không có gì phải lo. Hết thảy gươm đao không làm hại được Ngài; tên bắn nhanh, lưỡi dao sắc đều hóa thành hoa. Phật dũng mãnh thay! Như Lai hàng phục được hết chín mươi sáu loại tà đạo, khiến họ khác miệng mà cùng một tiếng khen đạo lớn. Phật bền chắc như kim cương thay! Phật như núi vàng soi sáng hết thảy; bóng tối bị phá tan, chỉ riêng ngọn lửa trí tuệ sáng rực. Ngài vượt lên trên các bậc thánh, đức rộng hơn hư không. Tài giảng nói của Ngài không cùng tận, mở bày lời pháp, truyền khắp cõi đại thiên. Ngài điều phục những kẻ cứng đầu, khiến họ được thuần thục, thành tựu. Uy Ngài chấn động ba cõi, riêng một mình không ai sánh. Ngài lìa mọi trần lao (những phiền não làm tâm nhọc mệt và vẩn đục), trong sạch như vàng cõi trời. Ngài mưa xuống các pháp báu, làm no đủ hết thảy, ban cho bảy thứ của cải lớn không bao giờ hết (bảy của cải của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, biết hổ, biết thẹn, nghe học giáo pháp, bố thí, trí tuệ). Ngài xem lòng người mà chọn thuốc, trước hết phá tan quân ma, rồi tùy khả năng mỗi người mà mở bày giáo pháp, không ai không được cứu độ. Chín mươi sáu loại tà đạo đều bị che lấp."
Khi Thân Nhật ca ngợi Phật pháp, vô số đại chúng đến dự hội đều vui mừng nghe tiếng pháp; số người được phúc, được cứu độ nhiều không kể xiết. Trời đất chấn động, nhạc khí tự vang lên. Phạm vương ở tầng trời thứ bảy (?) truyền rao lời pháp. Đàn tỳ bà, khánh, trống cùng nghìn thứ nhạc tự nhiên trổi lên. Vua trời Đao Lợi (tức Đế Thích) rải hoa lên Phật, khen thánh đức của Phật chưa từng có. Lúc ấy không ai không vui mừng, cúi đầu làm lễ rồi lui về.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video