Thiên 1 — Kinh Phật nói cho bà lão nghèo (toàn văn)

 Kinh Phật nói về bà lão

 Kinh Phật nói về bà lão, một quyển

 Thuộc nhóm kinh dịch lại nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (Đại thừa: "cỗ xe lớn", dòng Phật giáo chủ trương tu hành để cứu độ khắp mọi người, chứ không chỉ cứu độ riêng mình)

 Kinh Phật nói về bà lão, một quyển

 Ưu-bà-tắc (người cư sĩ nam, tức người tu tại gia, có vợ con, đã quy y Phật và giữ năm giới) Chi Khiêm, người nước Nguyệt Chi, dịch vào đời Ngô (thời Tam Quốc ở Trung Hoa)

 Kinh Phật nói về bà lão

 Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn, ở đây chỉ Phật Thích-ca Mâu-ni) ở Đọa Xá La, nơi Ngài trú ngụ tên là Lạc Âm. Bấy giờ cùng ở với Ngài có tám trăm vị tỷ-khiêu (người xuất gia nam đã thọ đủ giới, sống bằng khất thực và chuyên tu hành) và một vạn vị Bồ-tát (người đã phát tâm cầu thành Phật, tu hành để tự giác ngộ và cứu giúp mọi chúng sinh).

 Khi ấy có một bà lão nghèo khổ đến chỗ Phật, cúi đầu sát đất lạy Phật, rồi thưa với Phật rằng: "Con muốn được hỏi một điều." Phật nói: "Hay lắm, bà cứ hỏi."

 Bà lão hỏi: "Sự sinh ra từ đâu mà đến, đi rồi đến đâu? Sự già từ đâu mà đến, đi rồi đến đâu? Bệnh tật từ đâu mà đến, đi rồi đến đâu? Cái chết từ đâu mà đến, đi rồi đến đâu? Sắc, thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức (năm thứ hợp lại tạo nên con người, mà sau này thường gọi là "ngũ uẩn": sắc là thân xác và vật chất; thống dương nghĩa đen là "đau, ngứa", chỉ cảm giác khổ, vui, không khổ không vui; tư tưởng là sự nhận biết, hình dung; sinh tử ở đây chỉ các hoạt động tạo tác của tâm khiến xoay vòng sống chết; thức là sự hay biết, phân biệt) từ đâu mà đến, đi rồi đến đâu? Mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm từ đâu mà đến, đi rồi đến đâu? Đất, nước, lửa, gió, hư không (năm yếu tố mà theo quan niệm xưa tạo nên mọi vật) từ đâu mà đến, đi rồi đến đâu?"

 Phật nói: "Hay lắm! Câu hỏi ấy thật thú vị. Sự sinh không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Sự già không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Bệnh tật không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Cái chết không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Sắc, thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Đất, nước, lửa, gió, hư không không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) đều như thế cả.

 Ví như hai khúc gỗ cọ xát vào nhau thì lửa phát ra, rồi lửa quay lại đốt chính gỗ ấy; gỗ cháy hết thì lửa tắt." Phật hỏi bà lão: "Ngọn lửa ấy từ đâu mà đến, đi rồi đến đâu?" Bà lão thưa: "Nhân duyên (các điều kiện, các yếu tố gặp gỡ nhau làm cho một sự vật phát sinh) hợp lại thì có lửa; nhân duyên tan rã thì lửa tắt."

 Phật nói: "Các pháp cũng như vậy: nhân duyên hợp lại thì thành, nhân duyên tan rã thì mất. Các pháp cũng không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Mắt thấy hình sắc thì đó chính là ý, ý cũng chính là hình sắc; cả hai đều là không (không có thực thể cố định, tự tồn tại riêng), không có gì thành ra cả; khi mất đi cũng như thế.

 Ví như cái trống không phải do một thứ mà thành: có da, có tang trống (?), có người cầm dùi đánh trống, thì trống mới có tiếng. Tiếng ấy cũng là không; tiếng sắp tới cũng là không; tiếng đã qua cũng là không. Tiếng ấy không phải từ da mà ra, cũng không từ tang trống (?), cũng không từ dùi, cũng không từ tay người mà ra; phải hợp lại đủ mọi thứ mới thành tiếng trống. Tiếng từ chỗ không mà có, rồi lại hết trở về không. Muôn vật cũng vậy: vốn trong sạch, không có gì cả, nhân đó mà tạo thành các pháp, mà các pháp cũng không có gì cả.

 Ví như mây nổi lên, trời u ám mù sương rồi đổ mưa; mưa ấy không phải từ thân rồng mà ra, cũng không phải từ tâm rồng mà ra, mà đều do nhân duyên của rồng tạo nên nên mới có mưa ấy (theo quan niệm xưa, rồng làm ra mưa). Các pháp cũng không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu.

 Ví như người thợ vẽ trước hết sửa sang mặt tường, tấm ván hay tấm lụa trắng, rồi pha trộn các màu, tùy ý mà vẽ. Bức tranh ấy không phải từ tường, ván hay lụa mà ra, cũng không phải từ tay người mà ra; tùy theo ý muốn mà vẽ thì mỗi thứ đều thành hình. Sống chết cũng như vậy: mỗi người tùy theo việc mình đã làm mà đi theo. Ví như gây điều tai họa thì sinh vào nê-lê (địa ngục, nơi chịu khổ hình sau khi chết vì nghiệp ác); sinh lên cõi trời hay sinh làm người cũng như thế. Ngoài những điều ấy, ai không bám chấp thì không có, hễ bám chấp thì liền có (?)."

 Bà lão nghe xong vô cùng vui mừng, nói: "Nhờ ơn Phật, con đã được pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý của đạo Phật). Tuy thân con đã già yếu, nay con đã được mở mang hiểu rõ."

 A-nan (người em họ và là thị giả thân cận của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ) sửa lại y phục, quỳ thẳng người thưa với Phật rằng: "Bà lão này vì sao lại có trí tuệ như vậy, nghe lời Phật nói liền hiểu rõ ngay?" Phật bảo A-nan: "Bà lão này chính là mẹ của ta ở kiếp trước, vào lúc ta mới phát tâm học đạo."

 A-nan hỏi Phật: "Người mẹ ấy vì sao lại nghèo khổ, cùng quẫn đến như vậy?" Phật nói: "Ngày xưa, vào thời Phật Câu Lưu Tần (một vị Phật ở thời quá khứ xa xưa), ta muốn làm sa-môn (người xuất gia tu hành). Bà mẹ này vì thương yêu ta nên không chịu cho ta đi; ta buồn rầu nhịn ăn một ngày. Vì lẽ đó mà suốt năm trăm đời, hễ sinh ra ở thế gian là bà lại nghèo khổ.

 Nay khi hết tuổi thọ, bà sẽ sinh về cõi nước của Phật A-di-đà (cõi Cực Lạc ở phương tây, nơi trong sạch, an vui do Phật A-di-đà làm chủ) để cúng dường (dâng lễ vật và kính phụng) các vị Phật. Về sau, trải qua sáu mươi tám ức kiếp (ức: một số rất lớn, thường hiểu là trăm nghìn hoặc trăm triệu; kiếp: một khoảng thời gian dài đến mức không thể đo đếm), bà sẽ thành Phật, hiệu là Ba Kiền; cõi nước của vị Phật ấy tên là Hóa Hoa. Khi bà thành Phật, quần áo và đồ ăn thức uống của người ở cõi ấy giống như ở cõi trời Đao-lợi (một tầng trời trong cõi dục, do vua trời Đế Thích cai quản, nơi hưởng phúc lạc đầy đủ). Dân chúng trong cõi nước ấy đều sống thọ một kiếp."

 Phật nói kinh xong, bà lão cùng A-nan, các vị Bồ-tát, chúng tăng tỷ-khiêu, các loài quỷ thần, rồng, chư thiên (các vị trời), loài người, a-tu-luân (một loài thần có phúc lớn nhưng tính hay ghen ghét, giận dữ, thường đánh nhau với chư thiên), tất cả đều rất vui mừng, tiến lên lạy Phật rồi lui ra.

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video