Thiên 0 — Tên sách, lời tựa, phàm lệ và tổng mục lục

 # Lục Nhâm tầm nguyên (Tìm về cội nguồn môn Lục Nhâm. Lục Nhâm là một phép bói toán cổ của Trung Hoa, dựa vào giờ xem, ngày xem, can chi và vị trí các vị thần trên bàn thức để đoán việc lành dữ của con người)

 Đại Lục Nhâm tầm nguyên, quyển một

 Lời tựa

 Xưa kia Hoàng Đế đánh Xi Vưu ở cánh đồng Trác Lộc. Cửu Thiên Huyền Nữ (vị nữ thần trên trời trong truyền thuyết, tương truyền đã truyền binh pháp và thuật số cho Hoàng Đế) trao cho ông ba loại thần thức (ba phép bói thần diệu, mỗi phép có bàn thức riêng để suy đoán).

 Một là Thái Ất (phép bói chuyên xem vận trời, vận nước), dùng để làm rõ đạo trời. Hai là Kỳ Môn (phép bói chuyên xem phương hướng, địa thế, dùng nhiều trong binh pháp), dùng để xét kỹ địa lý. Ba là Lục Nhâm, dùng để biết việc người. Cả ba đều biến hóa khôn lường, dò được cơ trời mà đoán khóa (khóa: một quẻ trong phép Lục Nhâm, được lập ra từ giờ và ngày xem). Nếu nắm được một trong ba phép ấy thì xem điềm tượng ắt linh nghiệm.

 Nhưng Thái Ất và Kỳ Môn huyền hoặc mờ mịt, khó tra xét. Truyền xuống đời sau, chúng trôi dần thành môn nghề thuật, chỉ nói về số mà không thông lý. E rằng sai một li đi một dặm, cho nên nhà Nho không coi trọng.

 Chỉ riêng phép Lục Nhâm có gốc từ sự thần diệu của Hà Đồ (bức đồ hình gồm các chấm số mà tương truyền con long mã, tức ngựa rồng, đội trên lưng nổi lên từ sông Hoàng Hà) do long mã đội lên vào thời Bào Hy thị (tức vua Phục Hy, vị vua truyền thuyết được coi là người vạch ra bát quái). Phép này giảng tỉ mỉ chỗ sâu xa của Càn, Khôn và sáu quẻ con (Càn tượng trưng cha, Khôn tượng trưng mẹ, sáu quẻ còn lại trong bát quái là Chấn, Khảm, Cấn, Tốn, Ly, Đoài được coi như ba con trai và ba con gái), rồi từ đó suy ra lẽ sinh khắc của ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; chúng sinh ra nhau và chế ngự nhau), lẽ lành dữ, lúc suy lúc thịnh.

 Trước hết lấy nghĩa lý để đoán điềm tượng là tốt hay xấu; sau lại lấy điềm tượng để suy ra chỗ tinh vi của nghĩa lý. Sự thần kỳ rõ rệt, đáng là cuốn sách giải điều ngờ vực số một từ xưa đến nay. Kinh Dịch nói: "Biết được cái mầm vi tế của sự việc thì thật là thần diệu thay!"

 Văn Vương cũng dựa vào chỗ sâu xa của Tiên thiên bát quái (cách sắp xếp tám quẻ tương truyền do Phục Hy đặt ra, thể hiện trật tự gốc của trời đất) mà biến thành Hậu thiên bát quái (cách sắp xếp tám quẻ do Văn Vương đặt lại, thể hiện sự vận hành của vạn vật theo mùa và phương hướng), rồi diễn ra lời hào (lời giải thích cho từng vạch của quẻ) của sáu mươi tư quẻ. Chu Công và Khổng Tử tiếp nối bằng lời Thoán (lời giải nghĩa tổng quát của mỗi quẻ), lời Tượng (lời giải nghĩa hình tượng của quẻ và của hào) và Hệ từ (thiên bàn luận chung về đạo lý Kinh Dịch). Kinh của bốn vị thánh hoàn thành, đạo lý Chu Dịch nhờ đó mà sáng tỏ.

 Từ đó, những người tổng hợp số học Kinh Dịch để tìm hiểu Lục Nhâm mới có được dòng truyền chân chính (?) của Huyền Nữ. Họ suy số thì ắt đã thông lý, đoán khóa thì ắt truy về gốc ở bát quái. Mọi sự ứng nghiệm của từng việc, từng vật, dù lớn hay nhỏ, quả thật không sai chút nào.

 Từ gần đây trở lại, những người làm nghề suy đoán có tới mấy trăm nhà. Có người chuộng sự huyền hư nên gần với hoang đường; có người gượng ép suy diễn nên lạc vào tà thuyết. Mỗi người đều có cách đoán theo ý riêng của mình. Nghĩa gốc của Kinh Dịch mất sạch, nguồn gốc của môn Nhâm học cũng đứt hẳn, chẳng còn ai tìm về nữa.

 Xét kỹ các đời trước: Tử Phòng (tức Trương Lương, mưu sĩ của Hán Cao Tổ), Khổng Minh (tức Gia Cát Lượng, thừa tướng nước Thục thời Tam Quốc), cùng các ông Viên (Viên Thiên Cương), Lý (Lý Thuần Phong), Thiệu (Thiệu Ung), Lưu (Lưu Cơ), đều hiểu sâu nghĩa Kinh Dịch rồi mới suy Lục Nhâm, thông cả lý lẫn số. Có thể gọi họ là những người đạt tới chỗ thần diệu mà lại sáng tỏ.

 Tôi chỉ dốc lòng tham khảo, hiệu đính, mà rốt cuộc vẫn khó nắm được ý chỉ. Về sau mua được cuốn "Lục Nhâm tiệp lục" (Ghi chép nhanh gọn về Lục Nhâm) do tiên sinh Doãn Hy Cát cuối đời Minh soạn định. Lời sách gọn mà ý đầy đủ, bàn về số mà hợp với lý, đủ để khai thông chỗ bế tắc trong đầu (vốn ví như lối đi bị cỏ tranh lấp kín), khỏi phải chịu cảnh đứng trước biển lớn mà than thở (tức thấy môn học mênh mông mà không biết bắt đầu từ đâu).

 Nghiền ngẫm lâu ngày, tôi lại chú thích kỹ thêm vào những chỗ còn ngờ. Tôi còn tham khảo các sách như "Hoài Khánh đại toàn", "Ngọc thư", "Ngọc sách", "Ngân hà trạo thị" (?), "Tư thống tông" (?), "Dược sư toản yếu"..., chọn lấy chỗ cốt yếu rồi thêm bớt. Việc ấy cũng đã khó rồi. Thế nhưng với tấm lòng của người học theo bậc thầy xưa qua sách vở mà không được trực tiếp truyền dạy, tôi như muốn tìm về cội nguồn của Huyền Nữ, nên đem khắc in, để làm bến đò, làm cây cầu cho người mới học vậy.

 Năm Gia Khánh thứ mười lăm, năm Canh Ngọ (năm 1810), tháng giữa mùa đông (tháng mười một âm lịch), Trương Thuần Chiếu người đất Tú Thủy kính cẩn ghi.

 Phàm lệ (Những điều quy ước chung của sách)

 Mười hai nguyệt tướng (mười hai vị thần chủ quản từng tháng, xác định theo vị trí của mặt trời trên mười hai cung trong năm; trong Lục Nhâm, người ta đặt nguyệt tướng lên giờ xem để xoay bàn trời), không kể âm hay dương, đều đặt lên giờ chính (tức giờ đang xem) rồi đi theo chiều thuận. Vì Nhâm được nạp vào can (?), nên phỏng theo sự vận hành thuận chiều của đạo trời.

 Nguyệt tướng là vị tướng hợp với nguyệt kiến (địa chi của tháng ấy, như tháng Giêng là Dần). Phép tính là: sau tiết lệnh (tiết khí đầu tháng) của tháng này và trước trung khí (tiết khí giữa tháng) của mỗi tháng, xem nguyệt tướng hiện ra vào ngày có địa chi nào để định âm dương của nó. Phỏng theo số sinh và số thành của Hà Đồ (số 1 đến 5 là số sinh, số 6 đến 10 là số thành), âm thì theo số thành, rồi nhân số ấy mà vượt lên (?). Đó là nguyệt tướng thật. Thuyết này rất có lý, nay sách theo thuyết ấy.

 Một, mỗi khi xem khóa phải thành tâm, trong sạch và chuyên nhất thì mới ứng nghiệm. Vì lòng thành có thể cảm động được thần linh. Nếu việc thật cấp thiết thì phải lặng lòng, tĩnh khí mà xem, nghiền ngẫm điềm tượng của khóa. Người hỏi và người đoán đều nghiêm kính như có thần linh đang ở trước mặt, thì tự nhiên sẽ thấy sáng tỏ.

 Nếu việc còn thong thả, nhân lúc chuyện phiếm mà tiện miệng hỏi bói, chẳng có lòng thành, người đoán cũng qua loa đáp lại, thì thể khóa mù mịt chẳng có đầu mối, có gượng đoán theo ý mình cũng ắt không nghiệm. Vì lòng không chuyên nhất thì điềm tượng không khớp với số, lẽ ấy là tất nhiên.

 Một, hình (quan hệ chống phạt nhau giữa các địa chi, như Dần, Tỵ, Thân hình nhau; chủ về tổn hại, kiện tụng), xung (hai địa chi đứng đối diện nhau, như Tý với Ngọ; chủ về xung đột, biến động), phá (quan hệ phá hỏng giữa hai địa chi, như Tý với Dậu), hại (quan hệ làm hại nhau giữa hai địa chi, như Tý với Mùi), tuần không (trong mỗi tuần mười ngày bắt đầu bằng ngày Giáp, có hai địa chi không ghép được với thiên can nào, gọi là tuần không; chủ về trống rỗng, không thành), trường sinh (giai đoạn đầu tiên trong mười hai giai đoạn từ sinh đến diệt của ngũ hành, ví như lúc con người mới ra đời), quý nhân âm dương (Thiên Ất quý nhân, vị thần tốt đứng đầu mười hai thiên tướng trong Lục Nhâm; chia ra quý nhân ban ngày gọi là dương và quý nhân ban đêm gọi là âm)... là những thứ tuyệt đối không thể thiếu trong khóa. Nay làm thành bảng hình tròn để tiện xem.

 Một, lộc thần (vị trí địa chi là lộc của can ngày, chủ về bổng lộc, cơm áo), hai loại mã (dịch mã và thiên mã, các thần chủ về đi lại, di chuyển, thay đổi) cùng các thần sát (các vị thần tốt và sao xấu được tính theo can chi, mỗi vị chủ một việc lành hoặc dữ) lành dữ lại càng quan trọng. Nhưng tên gọi và chủng loại rườm rà, các sách chép tản mát khó tìm. Người xem phải tra từng loại, khó tránh khỏi việc lật giở vất vả. Nay cũng xếp thành bảng hình để chỉ ra, khiến người dùng khỏi phải than thở trước sự mênh mông.

 Trong các thần sát, có vị ở chỗ này là tốt mà ở chỗ kia lại thành xấu. Mười hai vị trí của quý nhân cũng thế: như quý nhân ở Tý gọi là thần Điếm Ngọc, ở Sửu gọi là thần Tước Tập..., kể không xiết. Việc mà chúng chủ quản không giống nhau, lành dữ không cố định. Người xem há có thể không hiểu rõ?

 Một, khởi trường sinh nên theo phép trường sinh của mười can (?) mới đúng. Những người học gần đây không phân âm dương, đều dùng bốn trường sinh của ngũ hành mà đi thuận chiều, chẳng biết rằng trong mười hai giai đoạn, đến giai đoạn Lâm quan (giai đoạn thứ tư, ví như người đã trưởng thành ra làm quan, sức đang mạnh) thì đó chính là lộc thần của can ngày.

 Cho nên Giáp mộc trường sinh ở Hợi, từ Hợi đi thuận đến Dần là Lâm quan. Ất mộc trường sinh ở Ngọ, từ Ngọ đi ngược đến Mão cũng là Lâm quan. Nếu dùng lẫn bốn trường sinh thì Lâm quan không còn là lộc của can nữa, sai lầm quá lắm. Huống hồ khóa Nhâm coi trọng nhất là can ngày (thiên can của ngày xem), người dùng sao có thể xem nhẹ? Còn trường sinh theo ngũ hành mà dùng cho chi ngày (địa chi của ngày xem) thì cũng chưa hẳn là không được.

 Một, về cách lấy tam truyền (ba truyền gồm sơ truyền, trung truyền và mạt truyền: ba địa chi được rút ra từ bốn khóa theo quy tắc, biểu thị diễn biến lúc đầu, lúc giữa và lúc cuối của sự việc): chỉ có các khóa Phục ngâm (khóa mà bàn trời trùng khít với bàn đất, các thần nằm yên tại chỗ; chủ về trì trệ, ẩn phục), Phản ngâm (khóa mà bàn trời nằm đối xung với bàn đất; chủ về đảo ngược, qua lại), Mão tinh (khóa mà bốn khóa không có quan hệ khắc nhau, phải dựa vào vị trí trên hoặc dưới chi Dậu, nơi ứng với sao Mão, để lấy truyền), Bát chuyên (khóa của những ngày mà can và chi cùng một chỗ, như ngày Giáp Dần, Canh Thân), Độc túc (một dạng đặc biệt của khóa Bát chuyên, ba truyền đều là cùng một chi, như đứng trên một chân)... là người mới học khó bắt tay vào.

 Nay theo sách "Diễn khóa thành thức" (Các thức mẫu diễn khóa có sẵn) của họ Mao, sắp xếp theo thứ tự, phàm muốn lấy dùng thì không lo sai lầm. Những thần sát mà bảng hình phía trước còn bỏ sót cũng được phụ thêm vào trong đó.

 Một, hành niên (vị trí địa chi mà tuổi của một người đi tới trong năm đang xem, tính theo số tuổi) và bản mệnh (địa chi của năm sinh) tuy các sách đều có chép nhưng đều không tinh tường. Nay theo "Kim khẩu quyết" (một phép bói cùng hệ với Lục Nhâm) mà hiệu đính lại.

 Một, dùng Lục Nhâm để đoán số mệnh thì gần đây ít người làm được. Tình cờ tôi có được bản bí truyền của họ Từ, lại khảo các sách khác để hiệu đính, chép phụ ở phía sau.

 Một, các thiên như "Chiêm tông" (Tông chỉ của việc xem), "Chiêm ý" (Xem ý người hỏi)... đều là trước tác của các bậc hiền xưa mà chưa được khắc in. Nay phụ vào cuối phần "Phát mông hạ".

 Một, phần xem việc nước và xem việc binh, bản cũ vốn có hai mục. Kính gặp triều đại vua sáng tôi hiền cầm quyền, kính trời, giữ yên trăm họ; gặp đời múa khiên múa lông dưới thềm (điển tích vua Thuấn cho múa khiên và lông chim dưới thềm mà cảm hóa được họ Hữu Miêu, ý nói lấy đức văn trị thay cho binh đao), dẹp việc võ, sửa sang việc văn, có thể chắc chắn sẽ thái bình muôn năm, nên không cần đến việc xem bói này.

 Một, sách này soạn riêng cho người mới học, nên lời lẽ đều nông và gần gũi. Mong các bạn cùng học đừng vì sự quê mùa mà chê cười. Nếu có chỗ sai lầm, xin được chỉ giáo sửa giúp.

 Một, sách về Nhâm học đều rất nhiều quyển. Nay tạm trích những chỗ cốt yếu để phủi bụi trên mặt gương (ý nói làm cho chỗ mờ tối trở nên sáng rõ). Nhưng chỗ kỳ diệu sâu xa của nó thông tới trời, e rằng không tìm tòi tinh tường thì không thể thông tới cội nguồn. Nếu học bền bỉ suốt mùa nóng mùa lạnh không gián đoạn, công phu đến nơi thì tự nhiên tinh thông thuần thục. Đã tinh thông thuần thục mà lại thành tâm thì tự khắc dò được cội nguồn.

 Vả lại số không rời lý (?); lý đã đến tận cùng thì số không thoát đi đâu được. Lấy lý để làm rõ số, số linh nghiệm thì lý càng hiện rõ. Thật là số chăng, hay là lý chăng? Là lý chăng, hay là số chăng? Đạt tới chỗ thần diệu mà sáng tỏ, sự kỳ diệu của biến hóa đều gốc ở con người. Con trai là Bồi kính cẩn thuật lại.

 Tổng mục lục sách Đại Lục Nhâm tầm nguyên

 Quyển một

 Phát mông thượng (Mở mang cho người mới học, phần trên)

 Phát mông hạ (Mở mang cho người mới học, phần dưới)

 Quyển hai

 Cát hung thần sát (Các thần sát lành và dữ)

 Thần sát nghi kỵ (Thần sát: việc nên làm và việc kiêng kỵ)

 Khóa truyền tổng lãm (Xem tổng quát các khóa và tam truyền)

 Quyển ba

 Thẩm tượng tinh uẩn thượng (Tinh túy của việc xét điềm tượng, phần trên)

 Thẩm tượng tinh uẩn trung (Tinh túy của việc xét điềm tượng, phần giữa)

 Quyển bốn

 Thẩm tượng tinh uẩn hạ (Tinh túy của việc xét điềm tượng, phần dưới)

 Thôi mệnh bí chỉ (Ý chỉ bí truyền về việc đoán số mệnh)

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video