Khải thược (nghĩa là "chiếc chìa khóa mở cửa": phần nêu những điều cốt yếu để bước vào môn học)
Thuở ban đầu, khi trời đất mới khởi, mọi vật còn chưa có hình dạng. Đem nguyệt tướng (vị thần tướng cai quản tháng, xác định theo vị trí mặt trời trong năm) đặt lên giờ xem quẻ, gọi là gia thời, thì bàn trời xoay vận ở trên, bàn đất đón đỡ ở dưới. Nhờ vậy lưỡng nghi (hai mặt đối lập căn bản là âm và dương, ở đây ứng với trời và đất) được phân rõ.
Dựa vào các thần (các chi trên bàn trời) nằm trên can và chi của ngày (can là mười Thiên can, chi là mười hai Địa chi, dùng để ghi ngày tháng) để phân âm dương. Thần nằm trên can ngày gọi là dương. Thần nằm trên chi ngày gọi là âm. Thần tìm tiếp từ thần trên can gọi là âm ở trong dương. Thần tìm tiếp từ thần trên chi gọi là dương ở trong âm. Cứng và mềm đã định thì tứ tượng (bốn hình tượng, ở đây chỉ bốn khóa, tức bốn cặp thần lập ra từ can và chi ngày làm nền của quẻ) được phân ra.
Lần giao thứ nhất liên quan đến thiên nguyên (gốc trời), gọi là sơ truyền (bước truyền đầu tiên, chỉ khởi đầu của sự việc). Lần giao thứ hai định ra địa nguyên (gốc đất), gọi là trung truyền (bước truyền giữa, chỉ diễn biến). Lần giao thứ ba có được nhân nguyên (?) (gốc người; nguyên văn chép "nhập nguyên", có lẽ là chép nhầm), gọi là chung truyền (bước truyền cuối, chỉ kết cục). Sự biến hóa đã định thì tam tài (ba ngôi: trời, đất, người) được lập. Ba bước truyền gộp lại thành thể của ba gốc, hợp với Hà Đồ và Lạc Thư (hai đồ hình số học cổ xưa, được coi là nguồn gốc của Dịch học).
Quý nhân (vị thần đứng đầu mười hai thần tướng, chủ điềm lành và sự giúp đỡ) lấy hai cung Tỵ và Hợi làm ranh giới, chia ra hai đường bên trái và bên phải, tức đi xuôi hay đi ngược. Ban ngày và ban đêm thì phân ra vị trí âm và dương, tức dùng quý nhân ban ngày hay quý nhân ban đêm. Rồi thêm vào đó trường sinh (giai đoạn mới sinh ra, khởi đầu trong vòng sinh trưởng và suy tàn của ngũ hành), lộc (sao chỉ bổng lộc, tài lộc), mã (dịch mã, sao chỉ sự đi lại, xê dịch), năm sinh và bản mệnh của người hỏi, tuần không (hai chi bị bỏ trống trong mỗi tuần mười ngày, chủ sự trống rỗng, không thành), mà nghiền ngẫm kỹ. Từ đó mà định được tốt xấu, cùng các trạng thái hưu tù (khi ngũ hành ở thế nghỉ ngơi hoặc bị giam hãm, tức suy yếu, không đắc thời).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video