Thiên 7 — Thiên 9: Tập thuyết Huệ Mệnh Kinh

 Tập hợp các lời bàn về Tuệ mệnh kinh – Thiên thứ chín

 Hoa Dương (tức tác giả Liễu Hoa Dương) nói: Thành Phật làm Tổ (tu đến quả vị Phật, trở thành bậc tổ sư truyền đạo) là nhờ linh quang của bản tính. Bản tính là bản chất gốc, vốn có của con người. Linh quang là ánh sáng linh diệu của tâm tính ấy. Nhưng nếu không nắm được tuệ mệnh và lậu tận thì không thể trọn đạo để đi thẳng vào cõi thái không của Như Lai.
- Tuệ mệnh: sinh lực gốc của sự sống, được tu luyện cùng với trí tuệ.
- Lậu tận: trong nhà Phật vốn nghĩa là dứt sạch mọi rò rỉ phiền não. Ở sách này, tác giả dùng chữ ấy để chỉ sự rò rỉ tinh khí ra ngoài và việc tu luyện đến chỗ dứt hẳn sự rò rỉ đó.
- Như Lai: một danh hiệu của Phật.
- Thái không: cõi hư không rộng lớn tột cùng, tức cảnh giới viên mãn của Phật.

 Bản tính và linh quang tuy là hai tên gọi nhưng chung một nguồn. Khi ở trong định thì gọi là tính. Định là trạng thái tâm lắng yên, chuyên nhất, không tán loạn. Khi trong định mà trí tuệ soi chiếu thì gọi là quang (ánh sáng).

 Tuệ mệnh là cái tên Như Lai đặt ra từ đầu để chỉ bày cho người. Đó là tiếng Phạn của phương Tây (Ấn Độ). Với người Trung Hoa, đó là cái gốc nguồn của con người; nhà Nho gọi là tiên thiên khí (khí gốc có sẵn từ trước khi thân hình sinh ra, chưa bị ăn uống, hít thở và dục vọng làm hao). Nó là con thuyền, cái thang để tu thành Phật, là cái quyền bính (cái nắm giữ quyết định) để làm Tổ. Đó chính là điều Mạnh Tử gọi là "khéo nuôi cái khí hạo nhiên" (khí chính đại, mạnh mẽ, tràn đầy trời đất).

 Lậu tận là cái tên Thế Tôn (một danh hiệu của Phật Thích Ca, nghĩa là bậc được thế gian tôn kính) dùng để chỉ cho A Nan (một đại đệ tử của Phật, cũng là em họ của Ngài) về điều cần tu. Đó cũng là tiếng Phạn. Người Trung Hoa gọi là "tẩu lậu" (rò rỉ thoát ra), nhà Nho gọi là "tẩu tinh" (tinh thoát ra), nhà y gọi là "tiết nguyên khí" (làm thoát mất nguyên khí, tức khí gốc nuôi sự sống).

 Cái bị rò rỉ ấy chính là do tuệ mệnh biến hóa ra. Khi nó chưa động thì vốn là mệnh. Đến khi nó động mà người ta không biết tu luyện, để nó ra khỏi cửa ải thì nó hóa thành thứ rò rỉ có hình chất. Vì vậy nhà Nho nói "khí hóa thành tinh" (tinh ở đây là tinh dịch).

 Lúc còn là đồng chân (trẻ trai còn trong trắng, chưa tiết tinh), thân thể bền chắc, vốn không có chuyện rò rỉ. Khi ấy tuệ mệnh tròn trịa đầy đủ, sáng rực rỡ. Lúc này nếu gặp được chân sư (thầy thật sự đắc đạo) thì không cần dùng đến phép trị rò rỉ. Chỉ cần thu cái tuệ mệnh tròn đầy, sáng rực ấy về trung cung (cung giữa trong thân, nơi tụ giữ khí gốc), lúc nào cũng tỉnh thức, khắc nào cũng giác chiếu (tỉnh biết và soi xét), giữ gìn suốt mười tháng, thì đạo thai thành và nuôi nên thân Phật. Đạo thai là cái "thai" đạo kết thành trong thân khi tu luyện, ví như bào thai, về sau thành pháp thân.

 Đó chính là điều kinh Lăng Nghiêm (một bộ kinh Đại thừa quan trọng) nói: "Đã vào đạo thai, tự mình vâng theo giác ứng; công phu siêng năng, khí đủ đầy thì tự nhiên ra khỏi thai." Đến lúc ấy pháp thân rộng lớn. Pháp thân là thân chân thật của Phật, không phải thân xác thịt. Đó là điều kinh Lăng Nghiêm nói: "Hình đã thành, ra khỏi thai, thật sự làm con Phật." Đây gọi là đốn pháp (phép tu đi thẳng, thành tựu nhanh).

 Còn sau mười sáu tuổi, mệnh báu đã đầy đủ, đầy thì tự rò rỉ. Từ đó trở đi phải luyện cho đến chỗ không còn rò rỉ, cho nên Như Lai gọi là "lậu tận".

 Người học Phật ở đời nếu không khiêm tốn tìm thầy chỉ cho bí quyết chân thật về phép "hỏa hóa" (dùng lửa thần ý luyện cho tinh khí hóa đi), thì dù có đả thất tham thiền hay ngồi lâu hành trì đến đâu cũng tuyệt không giữ được gì.
- Đả thất: các khóa tu thiền liên tục bảy ngày một lần, có khi kéo dài bảy lần bảy ngày.
- Tham thiền: ngồi thiền và chuyên tâm suy xét một câu hỏi để khai ngộ.

 Đã không giữ được gì thì làm sao có đạo mà thành! Cho nên kinh Hoa Nghiêm nói: "Không cầu phép mầu này thì rốt cuộc không thể thành Bồ đề." Bồ đề là sự giác ngộ hoàn toàn.

 Vì thế Như Lai khởi lòng đại từ bi, chỉ cho người phép bắt tay vào việc nối tiếp và "thêm dầu". Ví như đèn sắp cạn dầu thì châm thêm, tức là bồi bổ lại khí gốc đã hao. Phép này bổ đủ cái tuệ mệnh tròn đầy sáng rực, đưa nó trở về trung cung. Đây gọi là tiệm pháp (phép tu dần dần, từng bước).

 Cho nên Quang Minh Như Lai nói: "Lão tăng biết ghép cây không rễ, nối được ngọn đèn không dầu dưới đáy biển." Cây không rễ và đèn không dầu ví sinh mệnh con người đã hao kiệt mà vẫn có thể nối lại. Vả lại còn phải siêng năng tu luyện, chẳng phải một sớm một chiều mà thành đạo được.

 Cho nên Thế Tôn bảo A Nan rằng lậu tận là điều khó thành nhất. Mà lậu tận lại là tên khác do Phật dùng để ví, chính là phép tu tuệ mệnh trong thiên này.

 Nếu tu tính mà không tu mệnh thì tập khí (thói quen, khuynh hướng nhiễm sâu từ nhiều đời) khó tiêu. Dù có đạt đến cảnh giới mênh mang rộng rãi thì cũng chẳng qua là loài quỷ có ngũ thông, không thể khế hợp với lục thông của Như Lai.
- Ngũ thông: năm thứ thần thông của hàng ngoại đạo và quỷ thần, gồm thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm, túc mạng, thần túc.
- Lục thông: sáu thần thông của bậc giác ngộ, tức năm thông trên thêm lậu tận thông, là khả năng dứt sạch mọi rò rỉ.

 Vì vậy kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập nói: "Tu tập ngũ thông; đã tu tập xong, sắp đạt lậu tận mà không chứng lấy. Vì sao? Vì thương chúng sinh nên bỏ lậu tận thông, thậm chí đi vào hàng phàm phu."

 Thái không là chỗ hư không tột cùng của pháp tính tròn đầy. Pháp tính là bản tính chân thật của mọi sự vật. Cho nên kinh Hoa Nghiêm nói: "Tính như hư không." Đó cũng là điều Thiệu Tử (Thiệu Ung, tức Thiệu Khang Tiết, nhà triết học đời Tống) nói: "Đạo thông ra ngoài trời đất hữu hình, ý nghĩ đi vào giữa muôn biến thái của gió mây."

 Mà tuệ mệnh và lậu tận nếu không có phép luyện bằng phong hỏa thì không thể hòa hợp ngưng tụ để thành đại đạo. Phong là gió, ở đây chỉ hơi thở. Hỏa là lửa, ở đây chỉ thần ý.

 Phong là thứ giúp lửa bùng cháy mạnh. Hỏa là thứ có công năng làm biến hóa vật. Cho nên Như Lai nói: "Gió nhẹ thổi động." Lại nói: "Sau khi lửa hóa thì thu lấy xá lợi." Xá lợi vốn là những hạt kết tinh còn lại sau khi hỏa táng bậc tu hành; ở đây tác giả dùng để chỉ cái tinh khí đã được luyện kết lại trong thân. Phong, hỏa và lậu tận cùng dùng một lúc thì tự nhiên hòa hợp ngưng tụ mà thành đại đạo.

 Vậy nên lời chân truyền về thứ tự công phu của Phật pháp há lại không có chứng cứ?

 Đạo chân thật thì có thứ tự công phu chân thật. Nếu trước sau lẫn lộn thì không phải đạo của Như Lai, mà chỉ là bàng môn ngoại đạo (cửa ngách, đường lệch ngoài chính đạo).

 Thứ tự ấy như sau:
- Khi hạ thủ (bắt đầu bắt tay vào tu), có công phu hòa hợp chân chủng (hạt giống thật, tức cái mầm khí gốc được kết lại).
- Khi chuyển thủ (bước chuyển sang giai đoạn giữa), có công phu tu luyện xá lợi.
- Khi liễu thủ (giai đoạn gần xong), có công phu ôn dưỡng đạo thai (nuôi giữ ấm áp cái thai đạo).
- Khi tát thủ (buông tay, giai đoạn cuối), có công phu xuất thai và diện bích (ngồi quay mặt vào vách mà tĩnh tu, như Đạt Ma chín năm nhìn vách).

 Thế nhưng thứ tự ấy tôi không dám bàn càn. Đó là tôi gom các văn bí truyền của Phật và chư Tổ về thứ tự dụng công, xếp lại từng đoạn làm chứng cứ, rồi dưới mỗi câu thêm một lời chú, để giảng rõ cho người cùng chí hướng. Đem gộp lại mà đối chiếu thì sẽ không sai lầm.

 Há lại tùy tiện lấy một lời nửa câu làm đạo sao!

 Như thiền môn (giới tu thiền trong Phật giáo) ngày nay, tự mình còn chưa được chân truyền mà đã càn rỡ đi dạy người. Người thì nói "trước khi cha mẹ sinh ra", người thì hỏi "người niệm Phật là ai?". Đó là những câu thoại đầu dùng để tham thiền. Những lời lải nhải kiểu bà già như thế lừa phỉnh bọn đàn ông đàn bà ngu muội khắp thiên hạ, khiến họ hỏi đông tìm tây, gọi là tham cầu Phật pháp, rốt cuộc già đi một cách uổng không, có đáng gọi là đạo đâu! Người có chí nhìn vào thì thật đáng gọi là thiền bà già, thiền đầu lưỡi, thiền thị phi, thiền vỏ ngoài, thiền để kiếm cơm áo mà thôi.

 Từ ngàn xưa đến nay, ai cũng mù dắt mù, đẩy vô số tín đồ hiền lành vào hố, chìm sâu xuống chín suối (cõi chết), rốt cuộc không thể ngoi lên mà thấy được ánh sáng của Phật.

 Phật pháp bắt đầu vào Trung Hoa từ đời Hán Minh Đế. Trước đó vào đời Tần Thủy Hoàng cũng có tăng nhân đến, nhưng Thủy Hoàng đuổi về, không dùng. Từ đời Hán trở đi, những điều sai lạc nhiều không kể xiết. May gặp Đạt Ma (tổ thứ hai mươi tám của Ấn Độ, sơ tổ Thiền tông Trung Hoa) đến đất này để chỉ ra chỗ sai, truyền riêng một mạch qua sáu đời.

 Từ Lục Tổ (Huệ Năng, tổ thứ sáu Thiền tông Trung Hoa) đến nay thì sai lại thêm sai, lầm ngoài lại càng lầm. Vì thế mới có chín mươi sáu loại ngoại đạo và hai mươi bốn bàng môn về phép quán. Riêng có một môn đả thất là thuốc độc hại người, là hố lửa chôn người. Hai mươi tám vị tổ Thích giáo ở phương Tây và sáu đời tổ ở phương Đông vốn không có môn này. Đó là do môn đồ của Cao Phong (thiền sư Cao Phong Nguyên Diệu đời Nguyên) bịa đặt ra. Huống chi điều Cao Phong tu tập lại là bàng môn bế tức (nín thở), chẳng phải chính đạo của Như Lai.

 Có người hỏi: "Lấy gì mà biết được?" Đáp: "Chính Cao Phong tự nói: 'nhịn đói ở Thọ Xương, Kim Túc' (?)" là vậy. Cứ xem những người theo môn đả thất, ai nấy đều thổ huyết. Chẳng những không thành đại đạo mà còn mắc chứng lao (bệnh hư lao, suy kiệt), khổ não mà chết, há chẳng đau lòng sao?

 Những người ấy đến khí huyết, mạch lạc trong thân người còn chẳng biết, làm sao biết được đạo? Thân người ban ngày mệt nhọc, hoàn toàn nhờ đêm yên tĩnh mà an thần, để chờ cho tâm và thận hậu thiên giao hòa với nhau. Hậu thiên là cái có sau khi sinh ra. Theo y học Trung Hoa, tâm thuộc hỏa, thận thuộc thủy, hai bên giao hòa thì thân khỏe. Đó là gốc để nuôi dưỡng thân này. Nếu dạy người bảy lần bảy ngày đêm mệt nhọc không ngủ, coi đó là đại đạo, thì làm sao không mắc bệnh mà bị hại?

 Nhà y nói: "Phàm người bảy đêm không ngủ thì tâm thận không giao được, ắt mắc chứng lao", huống chi bảy lần bảy ngày? Lại còn đánh vào mạch lạc nơi sống lưng, làm tổn thương tạng phủ. Than ôi! Hình phạt đánh lưng ấy, từ khi vua nhà Đường bãi bỏ đến nay, không ai dám dùng bừa nữa.

 Lúc đầu nhà vua thấy người chịu hình phạt ấy mười người thì chín người chết. Xem các sách thuốc, thấy nói năm tạng của người đều có mạch lạc nối vào đường mạch chung ở sống lưng để thông khí huyết, làm gốc cho sự vận hành và nuôi dưỡng. Hễ đánh vào chỗ này là làm nghẽn khí huyết, khiến chúng đi ngược lên trên. Dù là Lư y, Biển Thước (Biển Thước người đất Lư, danh y thời Chiến Quốc) cũng không cứu nổi. Vì vậy vua bỏ hình phạt ấy, chỉ dùng phạt đánh trượng vào mông.

 Lại có kẻ viết nối tên vị tăng này, vị tăng kia lên tấm lụa vàng, gọi là truyền pháp. Lấy giả truyền giả để mê hoặc người đời, đẩy người mới học vào hố. Thêm nữa, các ngữ lục (sách ghi lời nói) toàn thiền đầu lưỡi tràn khắp thế gian, khiến dù có người dốc chí cũng không có chỗ mà tìm cầu. Họ tưởng Phật Tổ đều là trời sinh ra như thế, nên cũng hư hao uổng phí mà chết không. Như thế là đem ánh sáng của Phật biến thành bóng tối.

 Pháp bảo trong Đại Tạng (toàn bộ kinh điển Phật giáo) vốn là ý chỉ trọn vẹn. Ngặt vì người học thuở trước có cạn có sâu, căn cơ có lanh có chậm, gặp chỗ kinh văn trước sau lẫn lộn thì thật không chịu xếp thành thứ tự từng bước.

 Giáo pháp trong Đại Tạng có quyền pháp và thật pháp, có vô vi pháp và hữu vi pháp, há có thể bàn gộp làm một? Chỉ là ở người có học hay không mà thôi.
- Quyền pháp: phép tạm thời, phương tiện để dẫn dắt.
- Thật pháp: phép chân thật cốt lõi.
- Vô vi pháp: phép không tác động, không làm gì.
- Hữu vi pháp: phép có tác động, có dụng công.

 Sở dĩ như vậy là vì đạo tính mệnh song tu (tu đồng thời cả tính – tâm thần, lẫn mệnh – khí gốc sinh mạng) đã nằm sẵn trong đó.

 Còn các vị tổ đời sau, những người đã đạt mà thành, cũng không chịu tiết lộ hết một lượt mà bàn chung với mọi người.

 Các vị tổ đời sau, người được trao truyền mà thành, không chịu công khai với đại chúng. Các vị dùng quyền pháp để chế ngự những tăng tục, bảo họ cứ ngộ tính, để họ khỏi sinh nhiều chuyện và nảy ý khác. Còn thật pháp thì người nào có ngộ biết mới được trao riêng, truyền kín. Cho nên gọi là "giáo ngoại biệt truyền" (truyền riêng ngoài lời giáo trong kinh), chỉ thông cho nhau tin tức.

 Như Thế Tôn không truyền cho người em họ là A Nan, mà trao riêng cho Ca Diếp (Ma Ha Ca Diếp, đại đệ tử của Phật) làm tổ thứ hai. Như Ngũ Tổ (Hoằng Nhẫn) không truyền cho vị thủ tọa (người đứng đầu chúng tăng) là Thần Tú, mà trao riêng cho người hầu là Lư Năng (tức Huệ Năng) làm Lục Tổ. Vậy viên ngọc báu để thành Phật làm Tổ há lại truyền cho kẻ không có chí? Phải có chí khí vượt cả Phật Tổ, hiểu rõ đạo lý bên kia, mới có thể trao cho. Cho nên điều bí mật của Phật pháp là thứ người đời khó mà hỏi tới, vì vậy các vị không chịu bàn chung với người đời.

 Có khi bày ra ở chỗ vô vi mà giấu đi ở chỗ hữu vi.

 Vô vi là phép nuôi đạo thai và diện bích ở nửa sau của công phu, chẳng phải cái vô vi ngồi khô cứng của bọn tăng tục ngày nay. Còn hữu vi là phép ngưng tụ hòa hợp ở nửa trước, tức phần tu tuệ mệnh. Nó có căn cứ, có bằng chứng, là diệu dụng của ý và khí tiên thiên, chẳng phải cái hữu vi của thế gian.

 Cho nên kinh Bảo Tích nói: "Tất cả các pháp đều như huyễn hóa, nhưng trong đó có một pháp, hòa hợp ngưng tụ, quyết định thành tựu." Lại có bài tụng trong kinh nói: "Bậc đại sĩ (Bồ Tát) tu hành cửa giải thoát, càng thêm từ bi để cầu Phật pháp, biết các pháp hữu vi do hòa hợp mà làm nên, chí vui quyết định siêng năng hành đạo." Kinh lại nói: "Hàng nhị thừa rơi vào hố sâu rộng lớn của vô vi, không thể vượt thoát mà chứng quả." Nhị thừa là hai hạng tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình: Thanh văn và Duyên giác.

 Bậc cổ đức (bậc tu hành có đức thời xưa) nói: "Hữu vi tuy giả nhưng bỏ đi thì công hạnh không thành; vô vi tuy thật nhưng chạy theo thì thánh quả khó chứng."

 Thiền môn ngày nay nghe nói hữu vi thì cho là "trước tướng" (bám chấp vào hình tướng), bỏ đi không dùng. Họ đâu biết rằng hữu vi này là hữu vi của đạo mầu ở trong lúc định tĩnh. Ví như trời đất là vô vi, nhưng việc trời đất sinh ra muôn vật lại là hữu vi. Phật pháp tối thượng nhất thừa (pháp cao nhất, đưa thẳng đến thành Phật) cũng vậy. Khi tâm người đạt đến lúc vô vi thì bên trong có một vật vượt lên mà ra. Nếu không dùng ý để thu lấy nó thì vật ấy há chẳng tan ra ngoại cảnh, không còn là của ta nữa sao? Phép thu nó trở về như thế nên gọi là hữu vi pháp. Đó chính là điều Lục Tổ gọi là "đón về phương bắc mà độ".

 Có khi bày ra ở chỗ vô vật mà giấu đi ở chỗ hữu vật.

 Vô vật là công phu về tính ở nửa sau. Hữu vật là công phu về mệnh ở nửa trước. Bọn giả thiền đạo ngày nay nghe nói "có vật" thì ai cũng chán ghét. Họ đâu biết vật này là gốc rễ của đạo, là bến đò, cây cầu của pháp, người người vốn có. Nó chẳng phải vật của suy nghĩ lo toan, mà là vật ở trong nguyên quan (cửa ải gốc trong thân, nơi khí gốc sinh ra, cũng gọi là huyền quan).

 Cho nên Lục Tổ nói: "Ta có một vật, không đầu không đuôi, không tên không chữ, không lưng không mặt." Phó đại sĩ (Phó Hấp, cư sĩ nổi tiếng đời Lương) cũng nói: "Có vật trước trời đất, không tên vốn lặng yên, làm được chủ muôn vật, chẳng theo bốn mùa tàn." Đó là vật tiên thiên. Nó làm chủ và nuôi dưỡng phần hậu thiên: tan ra thì không hình bóng, tụ lại thì thành xá lợi.

 Cho nên Viên Ngộ (thiền sư Viên Ngộ Khắc Cần đời Tống) nói: "Vật gì cao hơn trời? Là cái sinh ra trời. Vật gì dày hơn đất? Là cái nuôi đất. Vật gì rộng hơn hư không? Là cái bao trùm hư không. Vật gì vượt Phật hơn Tổ? Là cái vun trồng nên Phật Tổ." Đó là gốc của sự sinh hóa nuôi dưỡng, vật và ta cùng một đường. Cho nên nói "vật và ta cùng một cha mẹ lớn" là chỉ cái này.

 Đi xuôi thì sinh người sinh vật, đi ngược lại thì thành Phật thành Tổ. Đi xuôi thì vật và ta đều biết; đi ngược thì không có thầy chẳng ai biết dùng. Cho nên thiền sư Vân Phong nói: "Có vật thầm cứu người, ngặt nỗi người chẳng biết." Đó chính là khí tiên thiên thuần dương cực cương (thuần khí dương, cứng mạnh tột bậc). Tản ra thì ở khắp một thân, thu lại thì ở huyền quan.

 Cho nên Hàn Sơn Tử (vị thi tăng đời Đường) nói: "Đáng quý thay vật trời sinh, một mình không bạn lứa, tìm nó chẳng thấy đâu, ra vào chẳng cửa ngõ, thu lại ở tấc vuông (trong lòng), duỗi ra ở mọi chốn. Ngươi nếu chẳng tin nhận, gặp nhau mà chẳng gặp." Lớn thì bao chứa cả pháp giới (toàn thể vũ trụ), nhỏ thì như hạt thóc, hạt bụi.

 Cho nên thiền sư Vân Phong nói: "Gom cả trời đất lại nhỏ như hạt thóc." Tuy là như vậy, trước hết phải hòa hợp ngưng tụ, rồi sau mới có vật. Thế Tôn gọi nó là hạt giống Bồ đề. Vật mà Long Nữ (con gái vua rồng, người dâng ngọc rồi thành Phật trong kinh Pháp Hoa) dâng lên trong pháp hội Pháp Hoa chính là vật này.

 Có khi bày ra ở chỗ vô sự mà giấu đi ở chỗ hữu sự.

 Vô sự là phép tổ sư dùng để chế ngự đại chúng, là pháp tiểu thừa. Hữu sự là điều tổ sư giấu kín, truyền kín, là pháp thượng thừa. Kẻ phàm phu không có căn lành thì không thể tin nhận. Cho nên Thế Tôn nói: "Ta ở trong đời ác ngũ trược làm việc khó này, đắc A nậu đa la tam miệu tam bồ đề, vì tất cả thế gian nói pháp khó tin này, đó là điều rất khó."
- Ngũ trược: năm thứ ô trọc của thời mạt, gồm kiếp trược, kiến trược, phiền não trược, chúng sinh trược, mạng trược.
- A nậu đa la tam miệu tam bồ đề: phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là giác ngộ cao nhất, chính đẳng chính giác của Phật.

 Lại nói: "Bạch Thế Tôn, việc như thế người đời khó tin." Tổ sư nếu nói toạc ra cho người căn cơ thấp nghe thì họ lại sinh lời chê bai. Cho nên kinh Pháp Hoa nói: "Bấy giờ Phật bảo Xá Lợi Phất (đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật): Thôi, không cần nói nữa. Nếu nói việc này thì tất cả trời và người trong thế gian đều sẽ kinh sợ ngờ vực." Lại nói: "Chỉ một việc này là thật, hai cái kia chẳng phải chân."

 Hữu sự ở đây lại chẳng phải việc của bàng môn, mà là việc tuệ mệnh: khi nguyên quan có cơ động thì vật sinh ra. Lấy ý của ta làm chủ nó, lấy hơi thở thu nó, hòa hợp chân chủng, chuyển vận pháp luân, rồi thải thủ (hái lấy, thu lấy) và hun luyện. Tất cả đều là ý cùng với hơi thở mà dùng tuệ mệnh. Pháp luân vốn là bánh xe pháp; ở đây chỉ sự vận chuyển khí xoay vòng trong thân. Cho nên gọi là hữu sự.

 Tuệ mệnh là tên khác của nguyên khí. Khi nguyên khí sinh ra mà không thu lấy thì há chẳng tan mất sao! Cho nên thiền sư Hưng Dương nói: "Tiến một bước thì mê lý, lùi một bước thì mất việc." Chính là nói điều này.

 Có khi bày ra ở tiểu thừa mà giấu đi ở đại thừa.

 Pháp tiểu thừa là quyền pháp do thiền sư bày ra: nào tham thiền ngồi thiền, nào niệm Phật xem kinh, để gieo các nhân quả của căn lành. Pháp đại thừa là lời mật của tổ sư khi thụ ký (trao truyền và xác nhận cho đệ tử): nào tuệ mệnh thọ mệnh, nào lậu tận mã âm. Mã âm là "tướng mã âm tàng", tức dương vật thu ẩn vào trong như ở loài ngựa, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật; trong đạo này nó chỉ cái dấu hiệu của sự dứt hẳn dâm căn. Đó là quả Phật vượt phàm vào thánh. Trên đây chỉ là nói đại khái.

 Có những lời nói ra thì dễ, ví dụ thì nông, nên phải theo từng đoạn mà nghiền ngẫm cho thuần, không được xem lướt qua. Tham ngộ đến chỗ không còn nghi rồi lại cầu thầy ấn chứng (xác nhận). Nếu chỉ khư khư giữ cái thấy lệch lạc của mình, theo lời của kẻ càn rỡ, thì sai lầm biết bao!

 Những lời nông dễ chính là phương thuốc thật về tính mệnh. Người chưa được khẩu quyết thì khó mà ngộ ra được. Phải đem trước sau ghép lại, xét đến cùng các tầng bậc, rồi cầu chân sư ấn chứng, để khỏi lỡ cả đời tu uổng không.

 Những gì tùng lâm (các chùa lớn có đông tăng chúng) ngày nay truyền và chứng đều chẳng phải chính pháp của Như Lai. Đó chỉ là tên các vị tăng này tăng kia ghi trên tấm lụa vàng mà gọi là Phật pháp; nếu nhận là thật thì lầm. Đó là mưu kế tranh chức phương trượng (vị trụ trì đứng đầu chùa) do bọn càn rỡ chưa được chân truyền sau Lục Tổ bịa ra. Họ lừa phỉnh người học sau, làm lỡ biết bao tín đồ hiền lành. Đã chẳng phải Phật pháp thì đó chỉ là đầu mối của tranh giành kiện tụng.

 Cho nên tôi nói: "Thoát tục lìa trần tìm người đã biết,

 Người xưa nói: "Muốn đi đường dưới núi, hãy hỏi người đã qua lại." Người đã biết là người đã được khẩu quyết, có người đã thành, có người chưa bắt tay vào làm, nhưng khẩu quyết thì chỉ là một.

 Dứt dâm ngộ đạo quý ở chân sư.

 Dứt dâm là giới đầu tiên trong kinh Lăng Nghiêm, là bến đò, cây cầu để thành Phật. Nếu làm con nhà Thích (người xuất gia theo Phật), khoác cà sa, cầm tích trượng (gậy có khoen thiếc của nhà sư), mà không dứt dâm cơ (cái cơ phát động của dục dâm) lại gọi là tu đạo, há chẳng bị các bậc cao nhân bên Nho, bên Đạo chê cười sao! Bên ngoài tuy oai nghi, bên trong chẳng khác gì loài vật, thật đáng hổ thẹn. Vả lại việc dứt dâm, nếu không cầu chân sư thì lấy phép gì mà dứt? Phàm người cầu thầy, trước hết hãy hỏi về phép này để khởi đầu; ngoài ra đều là bàng môn cả.

 Mặc ai chỉ nói muôn phép khác, với thân tâm ta khó tự điều.

 Thích giáo ngày nay chẳng qua xem kinh niệm Phật, tham thiền ngồi thiền, đả thất, hỏi thoại đầu mà thôi; ngoài ra không làm gì nữa. Đó như lấy lá vàng dỗ trẻ con nín khóc: người mẹ đưa lá vàng bảo là vàng thật để trẻ thôi khóc, tức là phương tiện tạm thời, không phải thật. Với thân tâm ta thì có ích gì!

 Bàn cao ngoài khuôn chẳng phải đạo tột cùng.

 Người học Phật ngày nay không được chính truyền, mở miệng là nói Bồ Tát này, Phật Tổ nọ. Tự mình chẳng làm được gì, chỉ đem những lời lải nhải kiểu bà già ấy để lừa phỉnh người ngu. Lại nói: vị tăng nọ chết rồi đã đắc đạo, vị hòa thượng kia chết rồi đã đắc đại đạo. Nếu chết rồi mới đắc đạo thì xác chết khắp thiên hạ đều là người đắc đạo cả. Họ đâu biết rằng người đắc đạo là khi còn sống đã làm được muôn sự biến hóa không gì không có, như thế mới là đạo tột cùng.

 Một lời ngắn chỉ ngầm mới là thầy thuốc giỏi.

 Một lời ngắn là lời nói thật thà, không phải văn chương dài dòng, cũng không phải lời hoa mỹ khéo léo. Cho nên Ngũ Tổ nói: "Thầy thầy trao kín tiếng gốc." Chỉ ngầm là như Ngũ Tổ canh ba chỉ cho Lục Tổ, như Thế Tôn ở trên thuyền chỉ cho Ca Diếp. Phàm ai được đạo ấy thì bệnh nghi ngờ đều trừ sạch, kinh văn trong tạng giáo không gì không thông suốt. Cho nên gọi là thầy thuốc giỏi.

 Được rồi tạm thử từ đầu xem, một khắc công phu ắt tự mừng."

 Đã được khẩu quyết thật thì hãy từ chỗ bắt tay mà tu lên. Nếu quả đúng là đạo ấy thì khi dâm căn vừa nhú động, lấy tâm ngưng lại mà làm chủ nó, lấy hơi thở mà thổi nó, chẳng cần đến một khắc công phu, dâm căn tự co lại, ý và khí tự hợp, tâm tĩnh thân sảng khoái, quả thật tự mình mỉm cười thầm.

 Lại nghe trong Tâm kinh nói: "Hiện tự tại Bồ Tát."

 Hoa Dương nói: Đây là cảnh thiết yếu của chính pháp song tu tính mệnh mà Như Lai do ơn trời dạy người khởi tay. Ngặt vì phàm phu không được chân truyền, bèn cho rằng lấy niệm quán niệm (lấy ý nghĩ soi ý nghĩ) gọi là Quán Tự Tại Bồ Tát, thế là sai lầm. Họ đâu biết niệm ấy là do duyên tập (các duyên và thói quen) kết lại từ hạt giống của thức (tâm phân biệt), chẳng phải nguồn gốc của đạo. Cho nên Trình Tử (anh em Trình Hạo, Trình Di, nhà Nho đời Tống) nói: "Chính đạo định lý, quả là tâm chăng? Hay chẳng phải tâm?" Đó là chỉ cho người ngộ ra một tin tức khác một cách tột bậc.

 "Hiện" (hay "quán") và "Bồ Tát" là cách Như Lai khéo ví hai vật, là ý chỉ chính dòng của song tu, sao lại là một vật được? Nếu niệm ấy là đạo thì đạo còn xa lắm. Cho nên kinh Viên Giác nói: "Tất cả chúng sinh lầm nhận tứ đại là tướng thân mình, nhận bóng duyên của lục trần là tướng tâm mình."
- Tứ đại: bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân.
- Lục trần: sáu cảnh bên ngoài gồm sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp.

 Lại sách Nguyên diệu tông nhất (?) nói: "Trí tính nơi linh đài (tâm), cái này là gốc của sinh tử; vọng tưởng, khí duyên chỉ vì cảnh trần trước mắt mà có phân biệt." Cho nên Truyền Pháp Như Lai nói: "Trong điện Không Vương (vua Không, chỉ Phật thời xa xưa nhất) không dấu vết." Nếu nhận cái niệm kia là chân thật thì Bồ Tát vẫn bị chôn vùi dưới chín tầng đất, không thể ngóc đầu lên biến hóa thành diệu tướng của Như Lai, uổng phí một đại nhân duyên của đời này.

 Vả lại đó là sự biến hóa của âm khí trong tâm và thức thần. Thức thần là cái tâm phân biệt, suy nghĩ sau khi sinh ra, đối lại với chân thần. Muôn kiếp ngàn đời vốn là nó, nó giữ Bồ Tát ở bên trong, mê hoặc dắt đi đầu vào tham trần ái dục, không được giải thoát, vì thế không chứng được quả. Xoay vần qua các kiếp mà mê mất đều do không biết chỗ Bồ Tát xuất ra, lầm nhận cái thức này. Cho nên thiền sư Cảnh (Trường Sa Cảnh Sầm) nói: "Học đạo lâu mà chẳng biết chân, chỉ vì xưa nay nhận thức thần; từ vô thủy động lại làm gốc sinh tử, người ngu lại gọi là thân vốn có."

 Lại thiền sư Nam Tuyền nói: "Tâm chẳng phải Phật, trí chẳng phải đạo." Mã Tổ (thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất đời Đường) lại nói "tâm tức là Phật", đó là lời dỗ trẻ nín khóc. Há chẳng đáng sợ sao! Người học Phật ngày nay nghe nói tâm chẳng phải Phật, trí chẳng phải đạo, há chẳng rơi vào không vong (trống rỗng không còn gì), mờ mịt không có chủ sao?

 Hỏi: "Vậy tu luyện cái gì?" Đáp: "Quán" là linh quang trong chính niệm của ta. Người chưa được chân truyền gọi nó là bản tính. Còn Bồ Tát ở cõi Tịnh độ (cõi thanh tịnh; ở đây chỉ một vị trí trong thân, xem phần sau). Hai vật cách nhau tám tấc bốn phân, xa xôi, không có "quán" thì chẳng thể gặp nhau. Đó chính là điều đoạn sau gọi là "hòa hợp ngưng tụ, quyết định thành tựu".

 Bồ Tát đã là tuệ mệnh, thật ra gọi là Phật tính. Từ khi lìa bụng mẹ, cất một tiếng khóc "oa" chào đời (?), thì "quán" và "Bồ Tát" như hai mắt ngoảnh xa nhau. Bồ Tát thì ẩn kín sâu xa, nếu không cầu thầy chỉ tận tay thì dù thông minh linh ngộ cũng không thể thấy được. Đó là điều gọi là "đạo tâm thì nhỏ nhiệm". Từ đó về sau, ngày đêm mưu tính công việc, thông minh trí tuệ, thảy đều là thức thần làm việc. Cho nên tổ sư nói: "Ngươi không có Phật tính."

 Vì thế Như Lai khởi lòng từ bi, dạy chúng sinh khắp mặt đất lúc nào khắc nào cũng quán chiếu (soi xét) vị Bồ Tát này. Bồ Tát nhận được tuệ lực của linh quang ấy, lâu ngày tự nhiên như tỉnh mộng, êm ấm như được hơi nóng hun lên, sống động như hạt châu lăn trong chậu. Rồi bỗng chốc linh tỉnh, phóng ánh sáng lớn. Sức đủ, thời đến, bỗng nhiên dâng lên như thủy triều, cùng thức tính của ta hợp làm một.

 Đến đây thức tính chết đi mà Phật tính hiện rõ linh diệu, linh linh rõ ràng, vẫn là một ông chủ như xưa, ánh sáng trùm khắp sa giới (các thế giới nhiều như cát sông Hằng), lục thông đều đủ. Mặc cho bụi bặm nhơ nhớp, riêng ta an nhiên một tính, tròn đầy dung thông cùng thái không. Đó là điều gọi là "tất cả loài có linh đều có Phật tính".

 Tuy như vậy, đi xuôi thì sinh người sinh vật, đi ngược thì thành Phật thành Tổ. Sự biến hóa của phàm và thánh đều là cái này, gọi là "mỗi vật một thái cực". Thái cực là cái gốc nguyên sơ hợp nhất âm dương. Có thái cực này thì biết, cảm, nói năng; không có thái cực này thì mắt rũ miệng ngậm. Nhà y gọi là chân hỏa (lửa thật, tức dương khí gốc nuôi sự sống). Nó thật không hình không bóng, mà ẩn ở sau rốn, trước thận, hơi chếch xuống dưới, là một huyệt treo lơ lửng giữa khoảng trống.

 Người xưa gọi nó là quê nhà Tịnh độ, cõi Cực lạc, "diệu hữu chân không" (có một cách nhiệm mầu, trống không một cách chân thật). Có chân hỏa này thì hun nấu cho hình hài, không có chân hỏa này thì hơi thở dứt, hình hài hư. Lục Tổ nói: "Tâm là đất, tính là vua; vua ở trên đất tâm, vua còn thì thân tâm còn, vua đi thì thân tâm hoại." Nhưng tâm này lại chẳng phải quả tim bằng thịt, mà là đạo tâm. Cho nên nói: "Đạo tâm ở sao Bắc Cực, được các sao chầu quanh." Chính là cái này.

 Người học Phật trong thiên hạ không tu vị Bồ Tát này, há lại còn có đạo nào khác để tu sao? Nếu có tu cái khác thì đều thuộc bàng môn ngoại đạo mà thôi, đều (?) không phải đạo Quán Tự Tại Bồ Tát.

 Kinh Bảo Tích nói: "Hòa hợp ngưng tụ, quyết định thành tựu."

 Đây là lời mật của Thế Tôn, là văn bí truyền của cả giáo pháp Đại Tạng, chính là pháp bảo song tu tính mệnh. Cho nên nói "quyết định thành tựu". Ngặt vì đạo này từ Hán Minh Đế đến nay không một ai giảng giải công khai. Chỉ có hai vị tổ sư Đạt Ma và Tịch Vô được truyền kín, nên nhục thân đều đã biến hóa, tự thân lên thái không, đích thực chứng được kim thân (thân vàng, thân Phật bất hoại).

 Đạt Ma hé lộ chút ít; còn Tịch Vô soạn các kinh điển để làm sáng đạo này, ngặt vì môn đồ cất giấu sách ấy. Nay tôi giải rõ cho đầy đủ, mong người cùng chí hướng gộp lại mà đối chứng, để khỏi rơi vào bàng môn, mắc bệnh mà chết yểu, sớm thành đại đạo.

 "Hòa" là âm khí trong tâm đi hòa với dương khí trong thận. Âm khí được dương khí ấy thì có chỗ an tâm lập mệnh, cho nên gọi là "hòa". "Hợp" là dương khí trong thận đón nhận âm khí trong tâm. Dương khí nhận được khí sáng ấy thì thành một thể thu liễm bền chắc, cho nên gọi là "hợp". Kinh Dịch nói: "Một âm một dương gọi là đạo; lệch về âm hay lệch về dương gọi là bệnh." Phật Tổ xưa nay ắt phải song tu tính mệnh, chưa từng lệch một bên mà khô héo.

 "Ngưng" là phép ngưng thần (gom tinh thần lại, chú định một chỗ). "Tụ" là phương pháp gom mệnh. Mệnh không gom tụ thì không thành Bồ đề. Đó là điều Mạnh Tử nói "tích nghĩa mà sinh ra". Đây là tính mệnh cùng tu, nuôi thần nuôi khí, giản dị mà dễ thành. Chỉ vì người ta không biết song tu, nên Như Lai nói "hòa hợp" là vậy.

 Người từ khi lìa bụng mẹ, thần không thể chăm lo cho khí, khí không thể chăm lo cho thần. Thần ẩn trong tâm, phát ra ở hai mắt, bảy khiếu (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng) cùng dùng, nên ngày ngày hao lên phía trên. Khí ẩn trong thận, phát ra ở dâm căn, đêm khuya thì hao xuống phía dưới. Phần bẩm thụ được có bao nhiêu? Hao hết thì than ôi!

 Nếu không cầu thầy chỉ dạy thì dù có tu ngưng tụ, cũng chẳng qua là một điểm âm thần (thần thuộc âm, tức thức thần) trong tâm này. Họ đâu biết thần này thuần âm, không thể một mình mà thành đạo tột cùng.

 Cho nên Thế Tôn dạy người trong hai sáu giờ (mười hai canh giờ, tức suốt ngày đêm), lúc đi, đứng, ngồi, nằm, đều lấy niệm thu gom cái thần nhỏ nhiệm, ngưng vào trong mệnh. Mệnh được thần ấy như bề tôi được vua, chầu phục mà tự định, không dám tự ý lệch lạc hao ra ngoài. Dụng công như thế, lại hiểu thêm phép thu hái khi dương sinh ở phần sau. Người trẻ không quá một tháng, người trung niên không quá ba đến năm tháng, thì trong mệnh khiếu (huyệt chứa mệnh) chẳng hay từ không sinh ra có, chẳng biết đi đâu.

 Bỗng nhiên chân cơ phát động, cái diệu của niềm khoái lạc ấy không lời nào tả được. Đến lúc này phải tự giữ gìn, mau chuyển pháp luân. Cho nên Như Lai trả cho người đời một lời đinh đóng: các ngươi nếu theo phép hòa hợp ngưng tụ này của ta mà tu luyện thì quyết định thành tựu.

 Lục Tổ Đàn Kinh nói: "Có tình đến gieo giống."

 "Tình" là thiên cơ (máy trời, điều bí mật) của nước cờ đầu tiên khi bắt tay tu tuệ mệnh. Nếu không có tình này thì muôn lần không thể thành quả Phật. Ví như nhà nông không có giống mà mong thu hoạch, há chẳng ngu sao! Thiền tăng ngày nay không thành Phật là thật do lỗi không biết tình này.

 Ngày xưa Ngũ Tổ, đời trước là một đạo nhân trồng thông, đến cầu đạo của Tứ Tổ. Tứ Tổ nhìn thân hình ông, thấy đã già mà không có tình, bèn bảo: "Ngươi hãy xoay một vòng mà trở lại." Đạo nhân quả nhiên đứng mà chết ngay, xoay vòng tự đầu thai vào họ Chu, rồi được chính đạo. Đạo nhân đã có thể đứng mà chết, không cần cha mà tự đầu thai, như thế đủ gọi là có đạo rồi, còn cầu cái gì nữa?

 Mã Tổ nói: "Chẳng phải vật." Lục Tổ lại nói: "Dâm tính tức là Phật tính." Hai lời ấy đã tiết lộ hết thiên cơ. Cho nên thiền sư Long Nha nói: "Tình người đậm đà, tình đạo nhạt; đạo dùng tình người, đời nào biết; chỉ có tình người mà chẳng có cái dụng của đạo, thì tình người được bao lâu?"

 Một chữ "tình" này, từ Hán Minh Đế đến nay người chú giải rất nhiều. Nếu không được phép tuệ mệnh thì cho tình này là tình đời, học vài câu sáo ngữ, cơ phong (lời đối đáp nhanh nhạy của thiền), thoại đầu, gọi là đắc đạo, để lừa phỉnh người ngu. Muôn đời về sau người sáng mắt nhìn thấy sẽ chê cười. Nếu nó là vật xấu thì sao Ngũ Tổ, Lục Tổ đương thời lại học nó và lừa người đời sau?

 Ngũ Tổ, Lục Tổ là chính truyền của Như Lai; đạo tuệ mệnh thì đóng kín không truyền cho kẻ không có đức, đó là có thật.

 Có người hỏi: "Tình này là cái gì?" Hoa Dương nói: Tình này là sự sinh hóa của tuệ mệnh, chính là then máy mở bung nguyên quan. Tuệ mệnh tuy ẩn ở nguyên quan, nhưng khi tĩnh thì phát sinh ra ngoài, bám theo hình thể bên ngoài mà dấy lên. Cùng với ý trong tâm ta, có lúc chợt hay biết. Vì thế hình bên ngoài động lên thì gọi là tình. Cho nên có phép đóng cửa dương quan (cửa ải nơi dương khí thoát ra ngoài). Như Lai nói: "Không biết động tĩnh thì học đạo vô ích."

 Lại hỏi: "Thế nào gọi là gieo giống?" Đáp: Tình này là chỗ xuôi ngược giữa sinh người và thành Phật, là đầu mối tạo nên đạo. Không có chân ý thì không thể đưa nó ngược về. Phàm người học Phật, đã hiểu cái cơ hình thể động, thì đem chân ý trong lúc tĩnh của ta ngưng vào mệnh cung (cung chứa mệnh, tức đan điền). Lúc nào nó đến thì lúc ấy ngưng. Lâu ngày thiên cơ phát động, chẳng hay trong mệnh cung sinh ra Bồ đề. Cho nên gọi là gieo giống.

 Lại hỏi: "Tu luyện thế nào?" Đáp: Đã biết phép ngưng thì phải biết phép luyện. Luyện là lửa. Lửa không có gió thì không thể bùng cháy, cũng không thể làm vật biến hóa. Cho nên Thế Tôn nói: "Gió nhẹ thổi động." Lại nói: "Sau khi lửa hóa thì thu lấy xá lợi."

 Phàm người học phải dùng gió của hơi thở thổi ngược vào chân hỏa trong mệnh cung. Đem tuệ mệnh đã phát sinh ra ngoài dùng hơi thở thu về chỗ cũ, ngưng đọng như mồi lửa trong lò, liên miên như ống bễ kéo tới lui. Hun nó, luyện nó, khiến cái có hình hóa thành không hình. Biết mà tu luyện thì chẳng những tuệ mệnh trong cung mình không hao ra ngoài, trái lại còn được cơ động này bổ trợ cho chỗ thiếu của tuệ mệnh ta. Đó là điều nhà Nho gọi là tạo hóa, sinh sinh vô cùng. Lâu ngày nền mệnh đầy đủ, lại gọi là thọ mệnh bất tử. Cho nên Như Lai độ Ca Diếp, gọi là A la hán bất tử, chính là vậy. A la hán là bậc tu đã dứt phiền não, thoát sinh tử.

 Lại nữa, Ma ha Bát nhã Ba la mật đa Tâm kinh (kinh Tâm về trí tuệ lớn đưa sang bờ giác) nói: "Thời."

 Câu chữ trong các kinh đều có những chữ mang hai ý, riêng ở đây nói "thời", há chẳng lạ sao! Đây là Như Lai dặn dò người đời sau, hết sức thiết tha, phải tỉnh ngộ về "thời". "Thời" này lại chẳng phải thời gian thời khắc, mà là lúc có cái nhú động trong khi tĩnh thiền.

 Bậc cổ đức nói: "Nếu nói về thời thì không có thời nhất định, gió mát trăng trong tự mình biết." Nhà Nho (Thiệu Khang Tiết) nói: "Lúc trăng đến giữa lòng trời, lúc gió đến trên mặt nước." Các cụ tuy khéo ví mà bày ra thiên cơ, nhưng rốt cuộc không chịu nói ra là thời gì, thì dạy người lấy gì mà dùng? Tôi không tiếc tội lỗi, thông cho mọi người một đường chỉ, để khỏi rơi vào bàng môn, sớm chứng đạo quả, há chẳng hay sao!

 "Thời" chính là lúc tuệ mệnh trong thân ta tự động. Cổ đức gọi là "hoạt tý thời" (giờ Tý sống). Giờ Tý là lúc khí dương bắt đầu sinh; "sống" vì nó không cố định theo đồng hồ mà là lúc dương khí trong thân tự phát. Cái cơ sinh ra của nó, hình như lửa dữ, mạnh như gió lửa. Không được thầy truyền cho ý và hơi thở thì không thể chế phục.

 Tên khác của nó là mãnh hổ, chuyên nuốt tính mệnh người, hút tủy xương người. Mặc cho anh hùng hào kiệt trong tam giáo (Nho, Phật, Đạo), ai không được chân truyền thì đều bị nó làm hại. Các bậc chí sĩ cao nhân xưa ắt trước hết phải hàng phục con mãnh hổ này mới thành được đạo quả.

 Hình trạng khi nó phát động: ấm áp như đang tắm trong nước nóng, hừng hực như lửa sắp bùng, một luồng tính khí mạnh mẽ cường liệt hun nóng đi xuống dâm căn, oai trấn đứng một mình, tinh hoa khắp thân đều nghe theo lệnh nó. Nhà y gọi là ngoại thận (bộ phận sinh dục nam bên ngoài). Diệu quyết thành Phật làm Tổ chính là bắt tay ở chỗ này. Nếu được chân truyền thì còn ngờ vực làm gì! Vả lại "thời" là điều bí mật của Thích giáo, hết sức thiết yếu.

 Thế Tôn nói: "Thuyết pháp ở cung rồng Kiệt Đà."

 Đoạn trên nói về "thời", chỗ dùng thật đều ở trong đó. Lại sợ người đời rơi vào chỗ trống không, nên đây chuyên nói về chỗ chân thật, để người bắt tay vào thì không rơi vào trống không.

 Cung rồng là cách ví bằng tiếng Phạn của Tây Thiên. Trung Hoa gọi là đan điền (vùng dưới rốn, nơi chứa và luyện khí gốc), lại gọi là khí huyệt (huyệt chứa khí), nhà y gọi là tinh khiếu (khiếu chứa tinh); tên gọi cũng nhiều. Tây Thiên lại gọi là Tịnh độ, là giới địa, là biển khổ, là đáy biển, là cõi Cực lạc, là Ưu đà na. Tên gọi rất nhiều, nhưng đều là chỗ hòa hợp chân chủng. Cho nên sách Thiên Thai Chỉ Quán (sách về phép thiền định của tông Thiên Thai) nói: "Tiếng Phạn là Ưu đà na, đất này gọi là đan điền."

 Cho nên người đắc đạo gần đây sợ người không ngộ, lại gọi là "lò". Đây là tổ sư từ bi chỉ cho người một ví dụ gần gũi, để người biết có chỗ thật. Ví như thợ rèn muốn làm ra đồ sắc bén đẹp đẽ thì không có lò không thể thành công; tu luyện cũng như vậy. Lò là gì? Là chỗ biến hóa hình chất mà thành vật. Phép ấy dễ hiểu.

 Cho nên sách giải Tâm kinh nói: "Thu về đặt trong lò đan, luyện được như quạ vàng (mặt trời) một màu đỏ." Quang Minh Như Lai nói: "Trong lò lửa phát." Lại nói: "Trong lò phát lửa tiết lộ thiên cơ, chẳng ngộ ý Tây sang (ý Tổ từ Tây sang) tức là mê."

 Thiền sư Viên Thông nói: "Giấu thân trong sao Bắc Đẩu."

 Bắc Đẩu tức là cung rồng ở trên. Giấu thân tức là ngưng tụ ở trước. Tổ sư dạy người thường đem chân niệm của ta giấu vào Bắc Đẩu, thì tâm tự trống không, mệnh tự bền chắc. Cho nên Phó đại sĩ nói: "Tâm không mà đỗ đạt trở về."

 Thiền sư Tịch Vô nói: "Ngưng thần thu vào trong khiếu này thì khí theo thần mà đi, tự nhiên về chỗ này."

 Tịch Vô được trọn ý chỉ của Như Lai và Đạt Ma, là chính truyền của tuệ mệnh, nên ẩn hiện khó lường, biến hóa vô cùng. Trong năm Ung Chính (niên hiệu vua Thanh, 1723–1735), ông nhiều lần ở đất Thái (?), hóa ra mấy chục dương thân (thân có thể thấy được, ăn uống nói cười như người thường), nhà nhà đều có một Tịch Vô, cười nói ăn uống. Khi ẩn thì không dấu vết. Có lúc cho người vàng bạc, gái đẹp, có lúc hiện ra cọp dữ, nước lửa, khiến những người theo học, phàm tâm dục niệm đều tiêu tan.

 "Ngưng" là dời đi. "Khiếu" tức là đan điền, cũng gọi là lò. Đây là chỉ lúc khí phát ra, chính là lúc dụng công. Khí khi động thì bám theo hình bên ngoài mà ra; nếu để mặc nó ra thì lấy gì làm gốc đạo? Vì thế tổ sư chỉ cho người: lúc ấy hãy mau ngưng thần vào đan điền, khí được thần thu hút thì khí cũng quay về.

 Khí này lại chẳng phải khí hô hấp, mà là khí tiên thiên, chính là khí hạo nhiên Mạnh Tử nói. Khí này, các tông sư đắc đạo trong Thích giáo ta đều không chịu tiết lộ, toàn ví bằng vật bên ngoài để người tự ngộ. Ai hiểu rõ rồi mới truyền kín, cho nên gọi là giáo ngoại biệt truyền.

 Tên khác của khí trong Thích giáo: gậy trụ, tích trượng, thiền na, hái lau, tuyết trắng, sen vàng, kính quả (?), nước động (?), nước biển, sao mai, nước Tây Giang, nước Tào Khê, trâu nước, đáy biển tốt (?), lửa trong lò, ngọc Mâu Ni, trâu đất đáy biển, ngọc sáng đáy biển, hoa nở đáy biển, khói hương trong lò, "việc", "vật"… Các tên gọi lăng nhăng không đếm xuể, xét đến việc thật thì chẳng qua chỉ là một khí này.

 Cho nên thiền sư Hoàng Diệp (?) tham cầu Lục Tổ, đến lúc công phu tu luyện viên mãn thì tự than tiếc rằng: "Đạo chẳng qua là khí." Một lời ấy tiết lộ hết thiên cơ.

 Lại nói: "Công phu không gián đoạn, hơi thở nào cũng về đây, hoặc một tháng hai tháng thì tự thấy trong khiếu ấm áp, khí ấm xoay động."

 "Tức" là hơi thở hô hấp, Phật ví là gió, cũng gọi là gậy trụ, như người già chống gậy mà đi. Người tu tuệ mệnh nếu không có hơi thở này thổi phù thì cái rò rỉ không hóa được, xá lợi không thành. Cho nên thiền sư nói: "Chưa đến chỗ nước cùng núi tận, hãy lấy nó làm bạn qua ngày tháng."

 Hơi thở của người vốn gốc rễ ở đan điền, chỉ là người ta chỉ biết thở ra mà không biết thu vào. Người được chân truyền thì thần ở đan điền có thể đón lấy hơi thở. Cho nên thiền sư nói: "Ống sáo không lỗ, thổi ngược cả hai đầu." Thần và khí vừa hợp lại thì người tự thấy ấm, pháp luân tự chuyển.

 "Một tháng hai tháng" là chỗ phân biệt người già người trẻ. Người trẻ trong vòng một tháng, trong lò tự có cơ phát ra để làm hiệu nghiệm. Người già có khi vài tháng mới có tin tức hòa hợp đến, khí ấm mới có cơ động.

 Tịnh Quang Như Lai nói: "Kim đồng một lần tỉnh, bỏ hoàng cung, chẳng hay tê ngưu ở trong biển pháp; muốn tìm nó về quê cũ, dưới tháp Linh Sơn mới biết dấu."

 Thái tử (Kim đồng) tức là Thế Tôn. Thế Tôn nghĩ đến việc tu, có thiên thần hóa làm ngựa trắng chở thái tử ra khỏi hoàng cung, bay lên không đến núi Tuyết, tự dùng dao vàng cắt tóc. Lúc đầu chưa được chân truyền, tu theo bàng môn, nên việc trị rò rỉ không thành, thân hình gầy ốm. Sau được A Tư Đà truyền chính đạo tuệ mệnh mới thành ngôi Phật.

 Cho nên kinh Pháp Hoa nói: "Tiên nhân trao cho Phật pháp mầu, Như Lai nhờ đó mà thành Phật." Lại sách Thích gia phả nói: "Tư Đà thấy thân hình thái tử gầy ốm, bảo thái tử rằng: Có thể uống sữa bò để phục hồi gốc nguyên." Thái tử quả uống sữa, lại trở về đủ ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm trên thân của bậc đại nhân, của Phật), đạo quả viên mãn, rồi cầu Phật Nhiên Đăng (vị Phật thời quá khứ đã thụ ký cho Phật Thích Ca) chứng cho.

 Thế Tôn mới bắt đầu dụng công tu luyện đạo tột cùng, chưa đợi đến vài tháng, bỗng thấy sao mai, tự than rằng: "Tất cả chúng sinh đều có Phật tính, ngặt vì lỗi không được đạo này mà thôi." Thế Tôn nói Phật tính tức là tuệ mệnh.

 Trâu là khí. Biển tức là đan điền. Muốn tìm con trâu này, chỗ nó ẩn là ở biển pháp, nơi khác không có. Cho nên nói "giấu thân trong Bắc Đẩu". Linh Sơn là tâm, dưới tháp tức là đan điền. Như Lai dạy người tu đạo, trước tu dưới tháp, rồi sau mới có hiệu nghiệm trâu về quê cũ. Cho nên kinh tạng nói: "Người người có một tháp Linh Sơn, hãy khéo tu dưới tháp Linh Sơn."

 "Biết dấu" là trong đan điền bỗng nhiên từ không sinh ra có. Không cần nói gì khác, tự trong ý niệm hay biết thấy ấm áp, hòa vui thông suốt, một cảnh xuân tràn đầy, niềm vui vô cùng. Đó là điều Mã Tổ nói: "Thấu đến da lông, thông khắp tứ chi."

 "Về" là trở lại. "Quê cũ" là ruộng tâm. Bắt đầu từ dưới, qua giữa, về trên, hóa thức tính thành Phật tính, rèn tập niệm thành chính niệm. Thức chết thì tính hiện, sáng rõ một ông chủ. Cho nên nói "về quê cũ".

 Thiền sư Viên Thông nói: "Các âm bị bóc hết, một dương trở lại sinh; muốn thấy tâm của trời đất, phải biết phép cưỡi âm (?)."

 "Các âm bị bóc hết": trong năm là tháng mười một (âm lịch), trong thân người là biển bắc. "Một dương sinh": trong năm là tiết Đông chí (lúc khí dương bắt đầu trở lại), trong thân người là lúc dương sinh. Thiên tâm (tâm của trời) chính là chỗ dương sinh. Đó là điều Thiệu Tử nói: "Đông chí ở giữa giờ Tý, tâm trời không dời đổi."

 Muốn thấy tâm ấy phải cầu phép luyện, rồi sau mới có cái thấy được để thấy. Đó là phép sinh ra chân chủng, chính là cái "thấy" khi Thế Tôn thấy sao mai.

 Kinh Lăng Nghiêm nói: "Nguyện dựng đạo tràng, trước hãy lấy trâu trắng sức lớn ở núi Tuyết, lấy phân của nó trát lên đất."

 Ví với đạo tràng (nơi tu đạo) là chỗ khởi đầu tu Phật đạo. Giảng về phân trâu chính là gốc của việc luyện tuệ mệnh. Thế Tôn dạy người tu đạo trước hết tu tuệ mệnh. Nếu không tu cái thuần dương của tuệ mệnh, mới bắt tay đã chỉ tu âm thần trong tâm, thì sao khỏi gặp phải loài ấm ma mà kinh Lăng Nghiêm nói (các thứ ma chướng do năm uẩn của thân tâm sinh ra trong lúc tu)!

 Thiền môn ngày nay tu tính mà không tu mệnh, thường đảo điên mà mắc bệnh chết. Tuy miệng xưng đốn ngộ, thập địa (mười bậc tu của Bồ Tát), tam thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát), nhưng thường rốt cuộc già đi uổng không. Họ không biết chỗ tốt của phân trâu trắng núi Tuyết, chỉ uổng công mài gạch làm gương, càng rỡ gom tuyết làm lương thực, đều là việc không thể thành. Lỡ biết bao năm tháng! Đã không có nền để lập mệnh thì sao có lý thành được đạo tính? Thế khác gì đào kép trên sân khấu tự xưng là Hán Cao Tổ, Sở Bá Vương.

 Tuyết là trắng, trắng là màu chính của phương tây, ví với khí trong mệnh khiếu của người. Cho nên Như Lai dạy người tu Tây phương Cực lạc chính là cái này. Thầy thuốc giỏi lại chỉ rõ: trước hai quả thận có một vòng trắng treo lơ lửng, tính mệnh thủy hỏa tiên thiên ở trong đó, không hình không tướng, trống trống rỗng rỗng, tuệ mệnh ở trong đó.

 Nếu không mau tự tu luyện thì sao giữ lâu được? Chạy theo danh lợi thì hao tán, đuổi theo sắc dục thì mất cái chân. Người xuất gia tụng niệm, ngồi khô thì lìa khí, hao thần, như dầu cạn đèn tắt, chưa đến năm mươi tuổi đã chết. Cho nên nói "núi Tuyết".

 Mệnh tức là nguyên khí. Khí cương mạnh không gì sánh, màu trắng không tì vết, cho nên gọi là "trâu trắng sức lớn". Khí khi ẩn khi hiện, bao trùm trời đất, chở cả muôn vật, rộng không bờ bến, nhỏ không còn hạt, tìm thì không bóng, tu thì hiện ngay trước mắt. Vượt Phật hơn Tổ đều là khí này. Đó là điều Mạnh Tử nói "rất lớn rất cương", há phải lời sai!

 Nhưng sự biến hóa của khí: tuổi tráng thì tự dâng lên, tĩnh đến cực thì tự sinh, không biết giữ gìn thì hao tán. Cho nên gọi là "phân". Hao tán sáng nào cũng thế, không sớm đắp bền gốc mệnh thì còn được bao nhiêu! Đó là điều nhà Nho nói: "Dùng thì thành đường, không dùng thì cỏ tranh lấp kín."

 Phân ấy là báu vật để chém ma, là bậc thang để thành Phật. Không lấy phân mà tu thì mười lần luyện chín lần không. Ví như người đời muốn dựng nhà đẹp mà không có nền đất thì sao ở được? Các bậc có chí xưa biết chỗ phân ấy ra, tĩnh thì nuôi, động thì lấy, thu về chỗ cũ của ta, dùng lửa hun luyện, đắp bền nền móng của mình. Đó gọi là trát đạo tràng.

 Đã có nền đạo tràng lại không thể thiếu thiện tri thức (người thầy tốt dẫn dắt đúng đường; ở đây chỉ chân ý làm chủ), lúc nào khắc nào cũng đem chân ý của ta ngồi ở trong đó. Một niệm không khởi thì tám ngọn gió (tám thứ làm lay động lòng người: được, mất, chê, khen, tán tụng, chê bai, khổ, vui) sao lay động được? Đó là điều Khang Tiết (Thiệu Ung) nói: "Một niệm không khởi, quỷ thần không biết; chẳng do ta thì còn do ai?" Một mình tỉnh táo sáng suốt, mặc cho ngàn ma trăm quái, ta ở đây ẩn thân, an nhiên tự tại.

 Cho nên nói hòa thượng ngồi đạo tràng thì không gặp loài ma. Đó là điều A Nan nói: "Ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân gác lên hai đùi) trên mặt nước chảy mà nhập diệt (vào Niết bàn, chết theo nghĩa giải thoát)." Người viết chú giải này và người làm ra văn gốc cùng một lỗ mũi thở ra, tức là cùng một ý.

 Kinh Lăng Nghiêm lại nói: "Phải khiến dâm cơ dứt cả thân lẫn tâm, đến cái tính dứt cũng không còn, thì mới có thể mong đến Bồ đề của Phật."

 Từ xưa người đắc đạo không ai là không trước dứt dâm cơ rồi sau mới vượt Phật hơn Tổ. Người làm con nhà Thích ở đời, thuyết thân tâm dứt dâm thì ai cũng biết. Riêng chữ "dâm cơ" (cái cơ, cái máy phát động của dâm) thì cả đời hiếm người biết. Chẳng những không biết phép tu luyện mà sở dĩ như vậy, đến thân tâm cũng không thật khiến được cho khỏi dâm.

 Vì sao? Dâm cơ một khi phát ra thì hình như lửa dữ, nhanh như gió lửa. Nếu không được phép thì sao khỏi cái họa lôi kéo cả thân tâm! Còn nếu không có cơ ấy thì thân tâm an nhiên, không có gì lo. Cho nên Thế Tôn biết cái lợi hại của cơ ấy, khó tự giải quyết, nên dạy người "khiến" nó.

 "Khiến" không phải khiến suông, mà ắt có phép để khiến. Cho nên thiền sư Thái nói: "Ý Tổ như không mà chẳng phải không, cơ linh tranh đoạt cái công hữu vi." Phép này rất giản dị, rất dễ, nhưng người không có phúc báo lành từ trước thì đứng trước mặt cũng khó nghe được. Đã không nghe được thì dâm cơ đâu chịu tự nghe theo? Nếu không sớm khiêm tốn cầu thầy thì mặc ngươi ngàn tu muôn luyện cũng khó khỏi họa.

 Vì vậy gần đây trong tùng lâm nhiều kẻ mang nghiệp chướng (chướng ngại do nghiệp ác gây ra). Những người tự xưng thiện tri thức không được phép, nhiều kẻ lén lút hành dâm trước sau thân. Cho nên hai vị đại nhân họ Tất và họ Thư (?) đem những tăng ấy sung quân (đày đi làm lính ở biên ải), xử tội tù, đó là trời trị tội họ.

 Hỏi: "Dâm căn là vật gì?" Đáp: Dâm cơ tức là cái Thế Tôn gọi là dâm căn. Hình của căn thì ở ngoài, còn cơ thì ở trong. Không biết tu luyện thì sao khỏi lôi kéo thân tâm! Đó là điều Mạnh Tử nói "khí cũng có thể làm động chí".

 Hỏi: "Có phép gì chế phục?" Đáp: Người được khẩu quyết, khi cơ sắp phát thì lấy thần làm chủ sai khiến, cơ tự yên. Đó là điều Mạnh Tử nói "chí là tướng soái". Lấy hơi thở thu nó, khiến khí tự trở về. Đó là điều Đạt Ma gọi là thải thủ. Thần là lửa, hơi thở là gió. Cơ phát tuy là khí, nhưng bên trong thật có cái vốn để rò rỉ ra; nếu không rèn luyện ở đây thì lại lôi kéo thân tâm.

 Lấy đan điền làm lò, lấy sự đóng mở (của hơi thở) làm ống bễ, lấy lửa mà luyện, lấy gió mà thổi, lấy dấu ấm áp làm hiệu nghiệm, lấy sự thư thái khoan khoái làm chỗ xong việc. Lâu ngày rèn luyện thì cơ tự chết, dâm tính tự dứt, đến cái tính dứt cũng không còn, thân tâm thái bình. Ba loại việc dâm (của thân, của tâm và của dâm cơ) không còn chỗ tụ lại, thì Bồ đề của Phật có khó gì mà không mong tới.

 Đây là phép bí mật mà muôn thánh ngàn tổ (?) không truyền, nay tôi tiết lộ hết. Làm con nhà Thích mà không tu ba loại việc dâm ấy, lại tự xưng thiện tri thức, thì chính là năm mươi ba loại ma trong kinh Lăng Nghiêm. Nếu có ai cho rằng tôi sai, người học sau hãy lấy văn gốc mà đối chứng, Thế Tôn há có sai sao!

 Thiền sư Tịch Vô nói: "Khi cơ đã phát, ngưng thần vào đan điền, phải dùng vũ hỏa thu nhiếp về, để hun để luyện. Khi cơ chưa phát, lấy thần soi vào đan điền, phải dùng văn hỏa, không rời mà giữ, để nấu để hấp. Ngộ được như thế mới có chân thần phát sinh."
- Vũ hỏa: lửa mạnh, tức ý và hơi thở dùng mạnh, gấp.
- Văn hỏa: lửa nhẹ, tức ý và hơi thở dùng êm, chậm, chỉ giữ gìn.

 Cơ phát là khí ở đan điền động. Đã ngưng thần thì cơ động ấy bị thần chế phục, tự nhiên hai bên không rời nhau, như đá nam châm hút sắt, cách ngăn mà vẫn ngầm thông, hòa hợp làm một. Tổ sư lại sợ đến lúc khí sinh ra mạnh mẽ, mãnh hổ khó hàng phục, nên nói "dùng vũ hỏa". Đây thật là tiết lộ hết thiên cơ, lòng từ bi đã đến tận cùng. Muôn đời sau, người học Phật đều được thấm ơn.

 Dùng vũ hỏa là phép mật tu đạo, là then bí mật thành Phật, Phật Phật lấy tâm truyền, tổ tổ lấy miệng truyền, ngộ được thật rất khó. Cho nên Ngũ Tổ nói: "Thầy thầy trao kín tiếng gốc." Thế Tôn, Đạt Ma tuy có lời về hỏa hóa, phong xuy (gió thổi) và hỏa hầu (độ lửa), nhưng cách dùng văn võ thì chưa từng ghi lên thẻ tre lụa (chưa viết thành sách). Cho nên người đời không có song tu, mà cũng không thể tin. Từ sau Đạt Ma, Tịch Vô, không còn cao tăng nào thần và hình đều diệu nữa.

 Hỏi: "Thế nào là vũ hỏa thu nhiếp về?" Đáp: Vũ hỏa thu nhiếp về là dùng hơi thở hô hấp thu chân khí về nguồn, mà lại không thể rời chân ý làm chủ. Cho nên nói "một ý điều khiển hai khí, cổ động thu nhiếp về", tất cả đều ở khả năng của ý.

 Khí sinh ra thì dễ chảy xuống, xuôi ra ngoài, nên lấy hô hấp mà thu nó. Nếu tiếc sự cổ động của tin tức hô hấp thì một mình thần khó thu, khí cũng khó về. Hai khí (khí hô hấp và nguyên khí) vốn dùng kèm nhau. Cho nên thiền sư nói: "Ngươi có cây gậy, ta cho ngươi một cây gậy." Đó là ví cái cơ hai khí cùng dùng.

 Khi gặp cái cơ của hô hấp, ta theo đường dương kiểu (một đường mạch kỳ kinh chạy ở mặt ngoài chân và thân) đón về lò. Đó là điều Đạt Ma gọi là thải thủ. Có khi mười lần đón, có khi vài chục lần đón, hình bên ngoài rũ xuống thì thôi. Hiểu rõ tin tức đóng mở của hai khí này thì nguyên khí tự về lò.

 Lúc dùng hai khí, ý ở trong lò không bám vào hô hấp mà nương theo nguyên khí để thải thủ, chẳng qua mượn cái cơ của hô hấp làm công cụ thải thủ. Đó là điều Lục Tổ gọi là "đón về phương bắc mà độ".

 Nguyên khí đã về giữ trong lò thì lại phải hun luyện: lấy ý định làm lửa, lấy hơi thở phà làm gió, nung chảy cái vốn rò rỉ trong một lúc, khiến nó hóa hết thành khí, rồi buông lòng thong dong. Đó là công của vũ hỏa.

 Hỏi: "Văn hỏa là gì?" Đáp: Văn hỏa là không cố giữ mà vẫn giữ, không cố thở mà vẫn phà, lúc nào khắc nào cũng không mờ tối, tỉnh táo liên miên không dứt, hơi thở nào cũng về lò. Đó là điều cổ đức nói: "Gậy đi gậy lại không gián đoạn, xá lợi thành tựu hợp với gốc ban đầu." Rất kỵ hôn trầm (mê mờ buồn ngủ) và tán loạn. Một niệm không khởi, một ý không tán, như mồi lửa trong lò. Tu luyện như thế thì lo gì chân chủng không sinh, xá lợi không ra, đại đạo không thành!

 Sách Thích gia phả chép Thế Tôn nói: "Đối với sao sáng ở Bắc Đẩu mà ngộ đạo."

 "Đối" là điều Trung Hoa gọi là phản quan (quay nhìn vào bên trong). "Đẩu" là Bắc Đẩu, ví đan điền. "Sao sáng" là khí trong đan điền phát ra chói lóa. Đó chính là cảnh chân chủng sinh ra. Cho nên thiền sư Hưng Dương nói: "Vầng đỏ thấu khắp mặt đất, đáy biển chẳng nở hoa." Chính là cái này.

 Thiền sư Viên Thông nói: "Giấu thân trong Bắc Đẩu tuy có ngộ, tin tức ra khỏi trần ít người hay."

 Giấu thân trong Bắc Đẩu là giấu giống ở đây. Lúc khởi tay nếu không tu ở đây thì không thể ra khỏi trần. Phàm ra khỏi trần tức là tin tức chuyển pháp luân. Đáng chuyển mà không chuyển thì hạt giống sinh ra mà không có chỗ về, lại bỏ phí công trước. Đó là điều Hưng Dương nói "lùi một bước thì mất việc". Cho nên nói "tin tức ra khỏi trần ít người hay". Từ đây trở lên đều nói về phép hòa hợp hạt giống.

 Mấy điều trên đây là phép mầu của Tuệ mệnh kinh, thiên cơ của việc hòa hợp chân chủng đều đủ ở đây; mà công phu phong hỏa cũng không ra ngoài những điều ấy.

 Đây tổng kết phép phong hỏa hòa hợp chân chủng ở trên. Các bậc thánh xưa không chịu bày lộ hết, nên người khó ngộ đại đạo, đều đi vào đường rẽ. Tôi giải thẳng cho rõ bằng lời nông gần để người cùng chí hướng hiểu, mong khỏi lạc vào ngoại đạo, sớm thành chính giác (giác ngộ chân chính). Người mến Phật nếu quả để tâm vào kinh này, tự tu tự chứng mà thành đại đạo, há chẳng vui sao!

 Cho nên tôi nói: Ngay từ đầu ngưng thần soi ngược vào cung rồng, hồn nhiên mà định tĩnh; lấy sự cùng quên cả hai (quên thân, quên ý) mà chờ động; lấy ý và khí mà cùng dùng; lấy lửa thần mà hóa, lấy gió gấp mà công; lấy vũ hỏa mà luyện, lấy văn hỏa mà giữ. Lâu ngày hun nấu, khắc nào cũng không gián đoạn, ý và khí hai bên không rời nhau, thì được phép hòa hợp ngưng tụ.

 Đây tổng thuật phép sinh ra chân chủng do hòa hợp. Cung rồng là theo tiếng Phạn của Như Lai, đất này gọi là đan điền. Trong đan điền có nước nên gọi là cung rồng. Tính nước nặng chìm, ngày ngày chảy xuống. Thần tức là lửa, tính lửa nhẹ nổi, khắc khắc bốc lên. Người đời cái chìm thì chìm xuống, cái nổi thì nổi lên, hai bên lìa tan, cho nên không thành đạo.

 Phật Tổ đem lửa ngưng vào trong nước, thì tâm tự trống không, lửa không bốc lên. Nước được lửa nấu thì không chảy xuống, hóa thành khí, khí tự nhiên bốc lên.

 Khi ngưng thần, niệm trong không ra, niệm ngoài không vào, trống trống rỗng rỗng, không bám không trệ, quay ánh sáng soi gần. Đã soi thì quên hình quên ý. Hễ dùng ý tức là không quên, hễ quên thì không thể dùng ý mà soi. Tâm không đâu không có mặt thì gọi là soi; dục không đâu không tiêu mất thì gọi là quên (?). Quên và soi, một mà hai, hai mà một.

 Lúc quên, tâm lặng trong, chưa từng không soi. Lúc soi, một mảy may cũng không dựng lên, chưa từng không quên. Quên và soi thuần nhất, hồn nhiên định tĩnh, trời đất vào trong ta, chẳng biết đi đâu.

 Rồi chờ mà đợi động, chẳng hay ấm áp hòa hợp, hình bên ngoài cương lên, thì lấy ý đón khí mà đưa về. Đã về chỗ cũ, lấy thần chú định ở trong đó, phải dùng hơi thở phà thổi. Lâu ngày thì dùng văn hỏa, chớ quên chớ giúp (không lơ là, cũng không cố ép cho nhanh), đi đứng ngồi nằm không rời chỗ này. Lo gì chân chủng không sinh!

 Chẳng từng nghe lời của nhà Nho đắc đạo thời xưa sao? "Trong mập mờ hoảng hốt, âm dương vừa biến hóa; khí trời đất quyện hòa vừa xoay chuyển."

 Từ đây trở xuống nói về lúc chân chủng sinh ra. Nhà Nho xưa ấy tức là Thiệu Khang Tiết. Trong Thích giáo của ta lại có kẻ không biết không hiểu, bảo nhà Nho không biết đại đạo, còn mình đả thất tham thiền, tam muội (định) đầu lưỡi, gọi là đắc đạo, thật đáng cười. Chẳng những nhà Nho nghe mà không thèm nhìn, đến cao tăng cũng tự bịt mũi vì sợ thối.

 "Hoảng hốt" là trong lúc tĩnh định, hồn nhiên một khối, bên ngoài không thấy thân, bên trong không thấy tâm, mập mờ lâng lâng. "Vừa biến hóa" là ngay trong khoảng hoảng hốt ấy, bỗng chẳng hay ấm áp hòa hợp, như gội như tắm. Cho nên thiền sư Tịch Vô nói: "Sáu phương (trên, dưới và bốn hướng) cùng xuân." "Vừa" là điều thiền sư Hưng Dương nói: "Vầng đỏ thấu khắp mặt đất." "Xoay chuyển" là chân khí xoay động, chính là lúc nguyên quan lộ ra mà chân chủng sinh ra, có niềm vui diệu vô cùng.

 (Xem dòng 185.)

 Lục Tổ Đàn Kinh nói: "Nhân đất, quả lại sinh."

 "Đất" là Tịnh độ, lại gọi là biển khổ, lại gọi là Ưu đà na. Những tên ví khéo khác nhau ấy chẳng qua đều là chỗ quả sinh ra. "Quả lại sinh" là do trước đó đã hiểu được "có tình đến gieo giống", tức cái cơ hòa hợp, đến đây mới có quả. Đó chính là hạt Bồ đề, lại gọi là hạt xá lợi.

 Vô Lượng Quang Minh Như Lai nói: "Rõ ràng động tĩnh đều không tướng, chẳng hay cung rồng gầm một tiếng."

 "Không tướng" là cái Thích giáo gọi là Oai Âm (Oai Âm Vương, vị Phật đầu tiên thời xa xưa nhất, chỉ cái trước khi có mọi sự), nhà Nho gọi là vô cực (cái nguyên sơ chưa có hình tướng, trước cả thái cực). Vật này vốn không có tướng, nhờ tĩnh định mà sinh ra. "Cung rồng" tức là "đất nhân" ở trên. "Gầm một tiếng" tức là "quả sinh" ở trên.

 Nhà Nho nói: "Chim đỗ quyên kêu một tiếng, sáng xuân", tức là lúc dương khí sinh ra. Biết được cái cơ một tiếng này thì nước động (?) có thể chảy, sông Tây có thể hút cạn, nước biển có thể dội lên đỉnh đầu. Cổ đức nói: "Sấm đất chấn động, cửa Tốn mở." Đó là hình ảnh trong quẻ Dịch: dương khí từ dưới phát lên như sấm, rồi thông ra như gió. Lại nói: "Sấm từ đất vang, đẹp thay."

 Tử Ma Kim Quang Như Lai nói: "Đáy biển trâu đất lộ nửa sừng."

 Đáy biển là đan điền của ta, tức biển bắc. Thế Tôn gọi là cung rồng, lại gọi là sông Hằng. Thiền sư Hưng Dương cũng gọi là đáy biển. Đó là hang nguồn chứa tuệ mệnh, cho nên gọi là biển.

 Trâu đất tức là tuệ mệnh, Thế Tôn gọi là ma ni (viên ngọc báu như ý), tức là chân chủng do thần và khí trong thân ta hòa hợp luyện thành. "Lộ nửa sừng" là pháp tượng (hình tượng biểu hiện) lúc chân chủng sắp sinh. Lúc này phải lấy tĩnh mà giữ, không được vội thu lấy. Để mặc trâu tự lộ đủ cả sừng mới có thể dụng công. Nếu không thì niệm động, trâu sợ, lại ẩn đi không dấu vết.

 Thiền sư Viên Thông nói: "Phải đợi nguyên khiếu sinh vật mới có thể phát lửa ở lò dương. Không được làm trước nó, cũng không được làm sau nó." Làm trước thì gọi là sinh quá sớm. Cho nên thiền sư Tịch Vô nói: "Nếu cơ chưa đến mà đã giúp cho lớn, thì lửa ngoài tuy đã chạy mà bên trong chưa ứng hợp, chỉ tự rước lấy cái họa đốt cháy mà thôi, sao được!"

 Thiền sư Viên Thông nói: "Hoa mai chưa nở là sinh quá sớm, hoa mai đã nở là sinh quá muộn."
 Hoa mai là cái lẽ của dương (mặt dương: sinh lực ấm, hướng lên, chủ động), là tín hiệu báo mùa xuân về. Ở đây hoa mai được dùng để ví cảnh tượng khi dương khí (thứ khí mang tính dương, là sinh lực nóng ấm, chủ động trong thân người theo phép luyện khí) trong thân ta phát ra. "Chưa nở" là ví dương sắp động mà chưa động. Lúc này nếu hái bừa thì khí còn non, không bốc lên được, nên nói là "quá sớm". "Đã nở" là ví dương khí đã động. Lúc này phải thu nó trở về nguồn. Nếu không cho về nguồn thì khí tan mất, không có chỗ nương, nên nói là "quá muộn". Thiền sư Viên Ngộ nói: "Tiến lên một bước thì lạc mất lẽ, lùi lại một bước thì hỏng việc." Câu ấy thật đúng.

 Lại nói: "Như thế thì gió sương đều tan hết, một mình chiếm trọn mùa xuân khắp trời."

 "Như thế" là ví đúng lúc này. "Gió sương tan hết" là ví không còn âm khí (thứ khí lạnh, tĩnh, nặng nề, đối lập với dương khí). "Xuân" là dương, ví khắp đan điền (vùng bụng dưới rốn; theo phép luyện khí là nơi chứa và luyện tinh khí) chỉ có một luồng khí thuần dương (dương hoàn toàn, không lẫn chút âm nào). Cảnh tượng lúc ấy như được tắm gội, khắp thân ấm áp hoà dịu, khoan khoái không gì sánh được. Trong ngoài đều là mùa xuân ấm áp. Đó là cảnh thật khi chân chủng (hạt giống thật, tức nguyên khí đã đầy đủ, dùng làm gốc để luyện thành xá-lợi) sinh ra.

 Lại nói: "Nhất định phải trộm lấy nó."

 Đây là lời tổ sư dặn người sau: hễ thấy cảnh ấy đến thì phải ra công thu lấy. Nếu không thu thì là để vuột mất ngay trước mặt, vật ấy lại chảy theo con đường quen cũ (tức thoát ra ngoài thành tinh). Cho nên Hưng Dương nói "lùi lại thì hỏng việc", lời ấy thật có lý, sao không tỉnh ngộ! Vì thế nói "trộm lấy". "Trộm" là cướp đoạt bằng sức. Đúng lúc ấy phải hết sức mạnh mẽ, dùng ý của ta mà làm chủ nó, dùng hơi thở của ta mà thu giữ nó, đem chân chủng ấy về lò đan (chỉ đan điền, ví như cái lò để luyện), rồi sau mới dùng công phu pháp luân (bánh xe pháp; ở sách này chỉ phép vận khí cho chạy vòng quanh thân như bánh xe quay, lên theo sống lưng, xuống theo phía trước).

 Thiền sư Tịch Vô nói: "Đến lúc sáu cõi cùng là mùa xuân, muôn vật đều được chỗ của mình."

 "Sáu cõi" (lục hợp: trên, dưới và bốn phương) ở đây là khắp thân người. "Xuân" là ví hơi ấm báo tin lan khắp thân. "Vật" là tên gọi riêng bên nhà Phật, tức là thứ mà nhà Nho gọi là nguyên khí (khí gốc, sinh lực bẩm sinh của con người). Công phu đủ, thời đến, lúc vật ấy sắp sinh ra thì không hay không biết, bỗng nhiên đan điền ấm áp hoà hợp, khắp thân mềm rũ sướng khoái, hơi xuân sinh ra ở từng lỗ chân lông, thân tâm như không còn tự làm chủ được. Đan điền ấm nóng, dần dần bốc lên, dương vật bỗng cương lên. Bỗng nhiên như một tiếng gầm, hơi thở chợt dứt hẳn. Tâm và vật hút nhau như đá nam châm hút sắt; ý và hơi thở ôm lấy nhau như con sâu ngủ đông cuộn mình. Bất giác rơi vào trạng thái mơ hồ, trời đất, người và ta đều không biết ở đâu, mênh mang hỗn độn. Nhưng đó lại không phải là lối khô lặng, không làm gì của nhà thiền bây giờ. Trong cõi mơ hồ ấy, tâm tự không chịu bỏ vật, vật tự không chịu rời tâm, quấn quýt thân thiết, kết lại thành một khối. Cảnh tượng bên trong như buông ra như thu vào, mà thật ra chưa thấy buông thu; như tiết ra như rỉ ra, mà thật ra chưa đến mức tiết rỉ. Chỗ kỳ diệu ấy không lời nào tả được. Cho nên sách "Tâm kinh giải" nói: "Lúc một hào dương vừa động có vô số dấu hiệu." Một lát sau, đang mơ hồ thì tâm tỉnh lại, hơi thở lại khởi lên. Khí ở đan điền từ dưới chạy ra phía sau. Ở gốc dương vật, vùng chân lông mu, sinh cảm giác ngứa ngáy sướng khoái (?), thật không thể nén được. Câu "khí đầy thì mạch Nhâm, mạch Đốc tự mở" chính là nói điều này. Lúc ấy phải mau hái, đưa về nguồn, quay bánh xe pháp lớn. Nếu không, vật ấy đầy rồi lại tràn ra ngoài, công phu trước bỏ phí hết. Thiên này tiết lộ trọn cơ trời. Ta hơn ba mươi năm mới được đạo mầu. Người tu đời sau làm công phu đến đây phải nhớ kỹ, nhớ kỹ. Đừng coi nhẹ các cảnh tượng trong đó. Chỉ cần gặp được hai ba điều thì đã là chân chủng sinh ra rồi. Không nhất thiết phải đúng y như thế từng điều, vì thân thể mỗi người bẩm sinh có chỗ giống chỗ khác.

 Tổ sư Đạt-ma (vị tổ người Ấn Độ đem Thiền tông sang Trung Hoa) nói: "Hai hậu hái mâu-ni."

 Câu này nói thời điểm hái vật đưa về lò. "Hậu" là một chặng thời điểm trong quá trình luyện. "Hai hậu" là: trước đó lúc dương sống động sinh ra gọi là một hậu; lúc dương tích dần cho đến đầy, chân chủng sinh ra lại gọi là một hậu; nên nói là hai hậu. "Hái" là vì lúc vật ấy sinh ra, nó vẫn đi theo đường quen cũ, xuôi xuống mà rỉ mất, nên phải dùng hơi thở hái nó đưa về lò. "Mâu-ni" là một tên khác của vật ấy, nhà Nho gọi là nguyên khí.

 Lại nói: "Hai hậu hái mâu-ni, bốn hậu có diệu dụng, sáu hậu có thần công riêng."

 "Hai hậu" nói ở trước là hai thời điểm sinh ra và sản ra. "Hai hậu" ở đây là gồm hai thời điểm hái và niêm giữ. Người học Phật phải để ý, không được đánh đồng làm một. Xem "Hình sáu hậu của pháp luân" thì sẽ rõ. Hai hậu này là: lúc chân chủng sinh ra, hái đưa về lò là một hậu; giữ kín chặt trong lò lại là một hậu; nên nói hai hậu. Đã về lò rồi thì phải mau cho mâu-ni lên xuống để quay pháp luân, luyện thành xá-lợi (vốn là phần cốt kết tinh sau khi hoả táng Phật hay cao tăng; ở sách này chỉ khối tinh khí đã luyện kết lại, ví như hạt ngọc). Đưa lên là một hậu, đưa xuống là một hậu, mộc dục (nghĩa đen là tắm gội; ở đây chỉ chặng tạm dừng giữa lúc vận khí, để thần và khí lắng giữ với nhau) là hai hậu, cộng là bốn hậu; nên nói "bốn hậu có diệu dụng". Hái, niêm, lên, xuống, mộc dục cộng lại là sáu hậu. Đưa về gốc, ủ nuôi xá-lợi, không còn việc gì phải làm; nên nói "sáu hậu có thần công riêng".

 Lục Tổ (Huệ Năng, tổ thứ sáu Thiền tông Trung Hoa) nói: "Đi về phương bắc tiếp dẫn đưa qua."

 "Đi" là đem tâm đi tới. "Phương bắc" là đan điền. "Tiếp" là dùng tâm đón lấy vật. "Đưa qua" tức là lên xuống qua lại.

 Thiền sư Tịch Vô nói: "Hái lấy rồi cho lên xuống: theo mạch Đốc đi lên nê hoàn, theo mạch Nhâm đi xuống đan điền."

 Hai mạch Nhâm và Đốc chính là đường đi lại của pháp luân. Mạch Nhâm (đường kinh mạch chạy giữa mặt trước thân) bắt đầu từ mép trước đan điền, đi vòng trong bụng, xuyên qua giữa hai cổ họng (?), lên đến đỉnh đầu. Mạch Đốc (đường kinh mạch chạy giữa sống lưng) bắt đầu từ mép sau đan điền, men theo bên trong cột sống lên huyệt Phong phủ (huyệt ở giữa gáy, chỗ chân tóc), vào đỉnh óc, gặp mạch Nhâm. Nê hoàn là vùng óc trên đỉnh đầu. Khi hai mạch này thông thì trăm mạch đều thông. Việc hái lấy đi theo đường này, pháp luân quay theo đường này. Ai biết được đường đi này thì xá-lợi cũng theo đó mà thành.

 Kinh Dịch nói: "Đóng cửa gọi là khôn, mở cửa gọi là càn; một đóng một mở gọi là biến; qua lại không cùng gọi là thông."

 Đây là dấu hiệu, cách thức dùng hai khí để quay pháp luân. Trong kho kinh nhà Phật về tu đạo, các bậc đi trước khen kinh Lăng Nghiêm, kinh Hoa Nghiêm là đứng đầu. Kinh sách tu đạo của nhà Nho thì không ai không coi Kinh Dịch là đứng đầu.

 Phương trượng (sư trụ trì) chùa Hải Hội ở huyện Thái là Long Giang hỏi: "Tiếng Phạn ở phương Tây chưa thấy có thuyết về Dịch; nay ghi vào đây há không trái với đạo nhà Phật sao?"

 Đáp: "Nếu chấp một bên mà không hiểu bên kia thì cái ông tu chỉ là bàng môn (lối tu lệch, không chính đạo) mà thôi. Đạo của lão Đàm (?) ông chưa từng nhìn thấy: nghìn trăm đời trước, nghìn trăm đời sau, người này lòng này, ba đạo Nho, Phật, Lão há lại có hai đạo khác nhau sao! Ông không biết rằng nguồn gốc của Dịch chính là tổ của đạo."

 Hỏi: "Đã là sách đạo, sao nay nho sĩ dùng Dịch làm sách luyện văn thi cử và bói toán, chưa nghe họ dùng để tu đạo?"

 Đáp: "Văn thi cử và bói toán là của nhà Nho còn ở trong bụi trần, không phải nhà Nho ra khỏi bụi trần. Các bậc Nho cao nhất thời xưa tìm tận lẽ tiên thiên (cái có trước khi thành hình, phần gốc bẩm sinh), xét cái then máy đóng mở, xét kỹ sự vật để tìm tới nguồn, tính và mệnh (phần tinh thần và phần sinh mệnh thể xác) do mình nắm giữ, không lệ thuộc vào tạo hoá, hoà trọn với lẽ trời, vượt ra ngoài đám đông; vì thế mới gọi là Nho."

 Hỏi: "Tu đạo thì thế nào?"

 Đáp: "Đạo dùng cái tiên thiên, mượn nan guồng (?) của hậu thiên (cái có sau khi thành hình, như hơi thở thường) mà quay pháp luân. 'Đóng cửa' tức là cơ hít vào; hít vào là đi xuống, nên gọi là khôn (quẻ tượng trưng cho đất, ở dưới). 'Mở cửa' tức là cơ thở ra; thở ra là đi lên, nên gọi là càn (quẻ tượng trưng cho trời, ở trên). Đó là lẽ ở một phía hậu thiên. 'Biến' là dấu hiệu, cách thức của hai quẻ càn khôn, giống như đánh xe: càn khôn là bầu bánh xe, biến là trục. Xe vốn không tự chạy được, phải nhờ trục ở hai đầu; trục hai đầu lại nhờ bầu bánh hai đầu; bầu bánh hai đầu lại nhờ hơi thổi của sự đóng mở. Xe nhờ trục mà chuyển động, lại nhờ bầu bánh mà quay vòng, bầu bánh lại nhờ sự đóng mở thúc đẩy, công dụng mới trọn. Nếu chưa thấu thì xem thêm trong 'Hình sáu hậu', không chỗ nào không nói hết chỗ mầu. 'Qua lại không cùng' tức là dấu hiệu vận chuyển của hai khí tiên thiên và hậu thiên. 'Thông' là thông suốt huyền quan (cửa huyền diệu, chỗ then chốt bên trong thân nơi khí tiên thiên phát ra), là then máy càn khôn cùng vận hành. Nếu cho rằng miệng mũi một thở ra một hít vào là 'qua lại không cùng' thì cách đại đạo tiên thiên còn xa lắm."

 Hỏi: "Vậy phải làm thế nào?"

 Đáp: "Dùng hơi thở hậu thiên để vận dụng hơi thở tiên thiên. Cơ thở ra là mở, là càn; cơ hít vào là đóng, là khôn. Càn khôn là ngôi vị cố định của trời đất; ở người thì đầu là càn, bụng là khôn. 'Biến' là cái làm chủ ở giữa càn khôn, tức chân ý của ta (ý thật, sự chú ý tập trung thuần nhất), là cái then máy khiến hai khí vận chuyển, giống như sao Nam Đẩu, Bắc Đẩu. 'Qua lại không cùng' là sự vận chuyển của hai khí: anh đến tôi đi, như con thoi của người nhà quê dệt vải; anh lên tôi xuống, tôi xuống anh lên, nên qua lại không cùng. Tuy vậy, tiên thiên và hậu thiên lại không thể cùng làm chủ, cùng coi trọng như nhau. Lúc lên xuống, ý tuy làm chủ như chuôi sao Đẩu (?), nhưng thần phải đặt nặng ở chỗ cùng đi với khí tiên thiên, chỉ mượn cơ đóng mở của hậu thiên để vận chuyển tiên thiên mà thôi."

 Lại hỏi: "Đệ tử ngu tối, khẩn cầu thầy chỉ rõ lẽ then chốt thì mới dám tự làm. Chỉ e rằng tiết lộ ra thì có lỗi chăng?" Người hỏi lại nói (?): "Đức Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật Thích-ca) dạy: độ hết chúng sinh rồi mới tự độ mình, sao lại có lỗi! Huống chi nhà Phật ngày nay lại không có phép song tu (tu cả tính lẫn mệnh) này?"

 Đáp: "Đây là then máy bí mật để quay pháp luân. Nghìn thánh không chịu nói rõ, muôn tổ không chịu chỉ toạc ra; mầu trong mầu, nhỏ trong nhỏ. Kẻ phàm tục có thể nghe nói tới, nhưng không phải người đời trước có phúc báo lành thì không thấy được."

 Lại nói: "Đệ tử khẩn cầu hoà thượng rủ lòng thương."

 Đáp: "Hít vào tuy là đi xuống khôn, nhưng nguyên khí ở bụng (khôn) thì qua tay ta mà đưa lên; đưa lên là đưa lên càn. Thở ra tuy là đi lên càn, nhưng nguyên khí ở đầu (càn) thì qua tay ta mà đưa xuống; đưa xuống là đưa xuống khôn. Tóm lại là hai lần lên xuống tiên thiên và hậu thiên, ba con đường trước mặt, sau lưng và giữa, cùng làm bầu bánh và trục của càn khôn, thông dấu hiệu của huyền quan; còn cái làm chủ là ở ý, việc vận hành hoàn toàn ở thần. Một lần hít là một lần lên, một lần thở là một lần xuống, không được sai một sợi lông. Theo đúng quy củ, đi đúng số bước đã định, không được thiếu mà cũng không được quá. Càn dùng số chín, khôn dùng số sáu, đếm theo từng nhóm bốn mà thành chương. Hợp với tạo hoá, giống như bánh xe quay, không lệch không nghiêng, ngay ngắn vừa vặn. Mặc cho đạo nào phải phải trái trái, ai thành được đạo thì không ra ngoài phép này."

 Lại nói: "Hào càn dùng chín, hào khôn dùng sáu."

 Câu này nói quy tắc và số định của các nan bánh xe pháp luân. Hào là vạch của quẻ trong Kinh Dịch. "Càn dùng chín": bốn lần chín là ba mươi sáu; các vòng thứ nhất, thứ hai, thứ ba đều đếm theo nhóm bốn (tứ thiệp: cách đếm que cỏ thi từng nhóm bốn khi lập quẻ). "Khôn dùng sáu": bốn lần sáu là hai mươi bốn; các vòng thứ nhất, thứ hai, thứ ba đều đếm theo nhóm bốn. Xưa lấy sáu vòng ở phía sau (từ vòng một đến vòng sáu) làm phần lên; lên hợp với càn, nên dùng hào càn, sách càn (số que cỏ thi của quẻ càn). Hào càn dùng chín, đếm theo nhóm bốn được ba mươi sáu; nên pháp luân khi lên cũng dùng chín, cũng đếm theo nhóm bốn. Sách càn gộp sáu hào, mỗi hào bốn nhóm, là hai trăm mười sáu; nên tổng sáu vòng lên cũng là hai trăm mười sáu, gọi là lên. Lấy sáu vòng ở phía trước làm phần xuống; xuống hợp với khôn, nên dùng hào khôn, sách khôn. Hào khôn dùng sáu, đếm theo nhóm bốn được hai mươi bốn; nên pháp luân khi xuống cũng dùng sáu, cũng đếm theo nhóm bốn. Sách khôn gộp sáu hào, mỗi hào bốn nhóm, là một trăm bốn mươi bốn; nên tổng sáu vòng xuống cũng là một trăm bốn mươi bốn, gọi là xuống. Cộng lại được ba trăm sáu mươi, trọn ý nghĩa số độ của một vòng pháp luân. Nhưng trong đó còn hai vòng mộc dục không dùng phép đếm chín, sáu theo nhóm bốn, nên không đủ ba trăm sáu mươi, chỉ có ba trăm. Trước nói ba trăm sáu mươi là vì lúc mộc dục không làm đóng mở, phần sáu mươi không đếm số đã nằm trong đó.

 Kinh Hoa Nghiêm nói: "Chư Phật định, có thể ứng thời mà quay bánh xe pháp mầu."

 Đây là lời ví về phép hai vòng mộc dục. "Định, có thể ứng thời" tức là hai chặng mộc dục. Nhà Nho gọi là hai giờ Mão và Dậu (giờ Mão: khoảng 5–7 giờ sáng, ứng phương đông; giờ Dậu: khoảng 5–7 giờ chiều, ứng phương tây), nhà Phật cũng gọi là "thời". Nếu không nói đến giờ thì sao lại có chữ "ứng thời"? "Định" là nói ở hai thời ấy không vận hơi thở, thần và khí ôm giữ lấy nhau, lặng yên rồi mới quay tiếp. Nhà Nho cho rằng hai thời ấy là phương sinh và phương sát, hình (sự trừng phạt, sát phạt) và đức (sự nuôi dưỡng) trái nhau, không nên làm gì, chỉ lặng giữ, không việc gì. Vả lại trong lúc quay pháp luân, quy tắc có phép mộc dục.

 Hỏi: "Chỉ nghe phương đông, phương tây là mộc dục, chưa nghe trong các vòng có mộc dục, xin chỉ dạy."

 Hoa Dương (tức tác giả sách này) nói: "Khi quay pháp luân, hơi thở như guồng nước có từng tấm gàu: từng tấm từng tấm đưa lên, từng tấm từng tấm lui xuống. Đã có quy tắc thì sao có thể một hơi mà đưa thẳng lên tới đỉnh trời! Dù có đưa lên được cũng không hợp với các nan của pháp luân, không thành bước, thành vị theo quy tắc. Vận hành lộn xộn như thế thì đạo không thành."

 Hỏi: "Đệ tử ngu tối, khó mà ngộ vào, xin chỉ dạy thêm."

 Đáp: "Khi quay pháp luân, hơi thở có chỗ quay chiều; chính ở chỗ quay chiều ấy mà có mộc dục."

 Hỏi: "Thế nào là mộc dục?"

 Đáp: "Hơi thở lui là mộc dục, hơi thở tiến cũng là mộc dục, chỉ khác ở trước và sau mà thôi. Đây là then máy xưa nay không ai tiết lộ."

 Sách "Thích gia phổ" (sách chép dòng dõi nhà Phật) chép đức Thế Tôn nói: "Vào ao tắm gội."

 "Ao" là hai chỗ đông và tây. Đức Thế Tôn xưa sau khi thấy sao mai (lúc thành đạo) vào hai ao ấy tắm gội; lúc ấy hơi ấm hun nóng sướng khoái, chính là ví hai phương ấy. Phép này từ đời Hán đến nay, ai được đều giấu kín, chỉ có Tịch Vô mới bắt đầu để lộ ra.

 Kinh Hoa Nghiêm nói: "Để bước theo con đường Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là 'đến từ chân như') đã đi, không chậm không nhanh, xét kỹ mà kinh hành."

 "Đạo" là đường, tức hai mạch Nhâm và Đốc. "Không chậm không nhanh" là dùng hơi thở định phép tắc. "Xét kỹ mà kinh hành" là: hễ quay pháp luân thì thần và khí phải cùng đi cùng dừng. Nếu lan man đi ra ngoài đường, mờ mịt mênh mông, không theo đường mà đi thì không thể thành xá-lợi.

 Như Lai nói: "Không được gắng quá, không được lơi lỏng."

 Hễ quay pháp luân thì phải hợp với tự nhiên, giống với đại đạo. Nếu gắng quá thì quá mức, gió (tức hơi thở) lớn quá, pháp luân không vận chuyển được, mà lửa (tức thần) không có gì chế ngự. Nếu lơi lỏng thì không tới mức, gió nhỏ quá, không làm nên công lớn lên, thịnh lên, và không biến hoá được.

 Phật Nhiên Đăng (vị Phật quá khứ, từng thụ ký cho Phật Thích-ca) nói: "Thường quay bánh xe pháp."

 "Pháp luân" là tiếng Phạn của phương Tây; đất này gọi là lên xuống, là tiến lui, tức là vận chân chủng trở về nguồn. "Thường" là: hễ lúc chân chủng sinh ra thì phải vận hành một vòng. Nếu không vận thì nó cứ rỉ ra hết không ngăn được, mà xá-lợi cũng không thành. Nhưng cũng không được quay mãi không nghỉ; tuy không hại lớn nhưng cũng làm chậm cơ sinh ra của nó.

 Đức Thế Tôn nói: "Nên quay bánh xe pháp mầu như thế."

 "Mầu" là cái không lời nào tả được, nên gọi là mầu. Nhưng nếu không nói gì thì người học sau biết lấy đâu mà ngộ vào? Hai điều ấy tùy ở chỗ có được thầy hay không. Đại đạo bí mật nhất, ai dám tiết lộ hết. Ta thấy đời không có người song tu nên chỉ rõ chỗ đúng để bày ra, khiến người học thấu hết chỗ tinh vi. "Mầu" là dấu hiệu, cách thức. Người biết thì rất giản dị, rất dễ; người không hiểu thì thật gian nan khó khăn. Ví như đồng hồ tự gõ chuông, chính là pháp luân; cái tạo hoá của trời đất đều gom vào trong đó. Người nhà quê không được thấy đồng hồ thì chỉ thấy cối giã chạy bằng nước, cối xay chạy bằng nước, lẽ cũng như nhau.

 Hỏi: "Đồng hồ với cối giã, cối xay thì so với đạo thế nào?"

 Đáp: "Quả lắc đồng hồ ví như hơi thở, bánh xe trong đồng hồ ví như nguyên khí. Nước xô vào là ví hơi thở, cái bị quay là ví nguyên khí. Nhưng cối giã, cối xay tuy cách thức giống phép này mà chưa đủ trọn, còn đồng hồ tự gõ thì đủ trọn công phu đại đạo, là vì sao? Cối giã, cối xay chỉ thấy tiến mà không thấy lui; còn bánh xe trong đồng hồ quay xuôi là tiến, xuôi đến cùng thì quay ngược, quay ngược là lui."

 Lục Tổ nói: "Ta có một vật, trên chống trời, dưới chống đất."

 "Vật" là cái nhà Nho gọi là nguyên khí. "Chống trời" là lên tới đỉnh đầu. "Dưới chống đất" là xuống tới bụng.

 Sách "Thích gia phổ" chép: "Nước biển rưới lên đỉnh đầu thái tử."

 "Biển" là đan điền. "Nước" là nguyên khí. Nhà Phật ví gọi là "nước Tào Khê", là "nước trong động chảy ngược", là "một hớp uống cạn nước sông Tây Giang". "Rưới lên đỉnh đầu" tức là đưa lên. "Thái tử" tức là Như Lai (Phật Thích-ca vốn là thái tử).

 Đức Thế Tôn nói: "Sau khi lửa đốt, thu lấy xá-lợi."

 Câu này nói lúc xá-lợi sắp thành. "Lửa" tức là thần. Xá-lợi hoàn toàn nhờ lửa mà thành công. Nhưng đã thành thì phải có dấu hiệu nghiệm thấy được, không phải trống không chẳng biết gì. Lúc xá-lợi thành, trong căn phòng trống (tức trong thân tâm lặng trống) sinh ra ánh sáng trắng, đan điền như nước sôi sùng sục, dương vật co rút lại không cương. Lúc ấy dùng phép thu lấy, vận qua ba cửa ải sau lưng, đưa về trung cung (vùng giữa ngực, khoảng giữa tim và rốn) để nuôi đạo thai (bào thai của đạo: khối thần khí kết lại, được nuôi dưỡng như thai nhi trong bụng mẹ). Vì thế nói là "thu lấy".

 Kinh Hoa Nghiêm nói: "Đủ hình trượng phu, thành tựu tướng mã âm tàng của Như Lai."

 "Mã âm tàng" (một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật: bộ sinh dục ẩn kín vào trong như của ngựa) là dương vật co lại nhỏ như sợi chỉ. Co lại mà không cương, mới là xá-lợi đã thành. Nếu còn hơi động thì không được cho là đã thành, phải dùng pháp luân luyện tiếp. Nếu không rèn luyện thì khí còn non, sức yếu, khó xông qua các cửa ải. Phải đợi có cảnh xông qua cửa ải rồi mới được dời đi. Đã có cảnh ấy thì pháp luân phải dừng; nếu còn làm bừa thì xá-lợi đã thành mà bị lửa ép cho rỉ mất, vẫn chỉ là một kẻ phàm phu. Có người già hoặc người bệnh, dương vật không cương được, lại cho là xá-lợi đã thành, thế là lầm; đó là không có vốn liếng để làm cho hết rỉ lậu, phải ra công tu thêm, đến khi có sự cương động trở lại thì mới có hy vọng.

 Đức Thế Tôn nói: "Có thể là A-la-hán không chết."

 "Không chết" là nói sống lâu. Nếu dương vật thật không cương, xá-lợi đã thành tựu thì nhờ đó mà không chết. Như đệ tử Phật là Ca-diếp sống ở đời bảy trăm năm, sau gặp Thế Tôn truyền phép qua cửa ải mà thành tổ thứ hai. Như hoà thượng Bảo Chưởng sống ở đời một nghìn bảy trăm mười hai năm, sau gặp Đạt-ma truyền phép qua cửa ải rồi mới siêu thoát. Đó là được xá-lợi mà chưa hiểu đạo thai, nên còn ở lại đời.

 Những điều trên đây đều nói về công phu quay pháp luân thành xá-lợi; đạo tuệ mệnh (đạo tu cả trí tuệ lẫn sinh mệnh) gồm hết ở đây chăng!

 Đây là tổng kết phép thành xá-lợi ở trên.

 Ta nói: Đạo thành xá-lợi có rất nhiều công pháp: nào chân thần (thần thật), nào chân khí (khí thật), nào chân ý, nào hơi thở, nào chủ tể, nào vận hành, khó ghi đủ. Hễ đến lúc quay pháp luân thì dùng một ý duy nhất lấy hai khí; còn phép vận hành thì ở chỗ thần hợp với chân khí mà đi cùng đường, không được nảy ra ý nghĩ khác. Trong mười hai vòng hoàn toàn nhờ hơi thở thúc đẩy vận chuyển, lấy số hơi thở mà định phép tắc. Từ lúc hái cho đến lúc về gốc, không được rời nhau một khoảnh khắc. Rời thì đứt mà không nối, không thành xá-lợi.

 Đạo thành xá-lợi công pháp tuy nhiều nhưng lại là phép rất giản dị, rất dễ. Ban đầu làm thì như khó, thuần rồi thì dễ. Ví như người nhà quê dệt vải: lúc ngồi khung cửi, tay chân đầu mắt trên dưới trái phải phải để ý đón đưa; mới học thì khó nhất, nhưng người đã thuần thì lúc ngồi khung, không hay không biết mà tay chân đầu mắt trên dưới trái phải tự để ý đón đưa, cũng không biết từ đâu mà điều khiển, đó là lẽ tự nhiên như thế. Nếu có chỗ cố chấp thì không làm ra được tấm vải. Đại đạo cũng vậy: hễ lúc quay pháp luân, ý làm chủ ở đan điền mà làm bánh xe, tâm thần vận khí mà làm nan bánh, hơi thở thúc ép mà làm bầu bánh, cũng là theo lẽ tự nhiên như thế, có gì khó đâu? "Không nảy ra ý nghĩ khác" là: lúc quay pháp luân, ngoài thì gạt bỏ tai mắt, trong thì dứt hết nghĩ ngợi, một điểm chân thần dẫn khí đi vòng; hơi có ý khác thì khí tán ra các mạch nhánh, quay suông vô ích. Còn về số: mỗi bước đếm theo nhóm bốn. Lên là dương, dương là càn, càn dùng chín, bốn lần chín là ba mươi sáu, sách càn gộp sáu hào mỗi hào bốn nhóm là hai trăm mười sáu. Xuống là âm, âm là khôn, khôn dùng sáu, bốn lần sáu là hai mươi bốn, sách khôn gộp sáu hào mỗi hào bốn nhóm là một trăm bốn mươi bốn. Hợp lại thành số ba trăm sáu mươi, thành số bước của một vòng pháp luân, quy tắc định mức không sai mảy may. Mầu thay, tột bậc thay, đạo này! Nếu không dùng phép này thì muôn phần không thành được. Từ đời Hán đến nay giấu kín không tiết lộ, Phật Phật truyền kín, Tổ Tổ truyền miệng. Ta bày đủ và tiết lộ hết, mong người có chí sớm thành đại đạo. Số ba trăm sáu mươi thật ra không phải ba trăm sáu mươi, chỉ là ví dụ. Bánh xe có hai mươi bốn nan, quay một vòng trước sau thì thành bốn mươi tám, gọi là một vòng pháp luân; còn vành ngoài của bánh xe thì thành số ba trăm sáu mươi, thật không sai, nên gọi là số ba trăm sáu mươi.

 Chẳng nghe lời đức Thế Tôn nói với Ca-diếp sao? Rằng: "Chính pháp nhãn tạng (kho con mắt chính pháp)."

 Đây là cơ trời của phép bí mật dò lấy xá-lợi, nên gọi là "chính pháp". "Mắt" là chỗ thần cư ngụ; mắt đến đâu thì thần cũng đến đó.

 Lại nói với A-nan (đệ tử Phật, nổi tiếng nghe nhớ nhiều): "Nếu không biết tâm và mắt ở đâu thì không thể hàng phục được trần lao (những phiền não, nhọc nhằn do cõi đời bụi bặm gây ra)."

 Đây là ý mầu của kinh Lăng Nghiêm, là then máy bí mật để lấy xá-lợi. Nếu không dùng tâm và mắt mà lấy thì xá-lợi không ra khỏi lò được. Cho nên cái "chính pháp nhãn tạng" nói ở trên, người dò lấy được nó thật có chỗ khác thường. Đến khoảng ba năm ngày thì đan điền dần dần ấm lên, kết tròn thành mâu-ni, hình như viên ngọc lửa, dấu hiệu nghiệm dần dần đến, cảnh mầu không gì sánh nổi. Lúc hái thì phải chăm chú nhìn, không được rời một khoảnh khắc. Rời thì lửa nguội khí tan, không thành mâu-ni. Cho nên nói "bảy ngày suy niệm", há có thể coi nhẹ! Nếu không dùng phép này mà dùng phép khác thì xá-lợi muôn phần không được (?), chẳng qua chỉ được sống lâu mà thôi.

 Kinh Pháp Hoa nói: "Nay ta vì ngươi bảo đảm việc này, rốt cuộc không hư dối. Ngươi nên siêng lòng tinh tấn (gắng sức không lơi), thực hành tam-muội này (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một điểm) trong bảy ngày, suy niệm việc như thế."

 "Việc" là tên riêng bên nhà Phật, tức cái nhà Nho gọi là chân khí. Khí nhờ phép gió lửa ở trên (gió là hơi thở, lửa là thần) mà luyện thành xá-lợi, nên nói "không hư dối". Chỉ cần ngày đêm không nghỉ, nghĩ đến đó thì ở mãi nơi đó, nên nói "siêng lòng tinh tấn". Muôn lo đều trống không, một điểm sáng linh chuyên nhìn vào xá-lợi, nên nói "suy niệm việc như thế". "Bảy ngày" là bí quyết tổng quát để hái xá-lợi, tức cái nhà Nho gọi là "bảy ngày trở lại, thấy được lòng trời đất", lại nói "bảy ngày một dương trở lại" (lời trong quẻ Phục của Kinh Dịch). Nhưng việc hái vật, có khi năm ngày mà được, có khi sáu ngày mà được, đâu có định sẵn!

 Đức Thế Tôn nói: "Sáu thứ chấn động."

 Câu này nói cảnh khi xá-lợi sinh ra. "Sáu thứ" là sáu chỗ trong thân, không phải sáu chỗ của thế giới. Mắt có ánh vàng, tai có tiếng gió, mũi có hơi giật, sau óc có tiếng chim kên kên kêu, thân có sự nhún nhảy rung động, đan điền có viên ngọc lửa chạy, đó là sáu thứ động.

 Lại nói: "Giữa hai lông mày thường phóng ánh sáng bạch hào (sợi lông trắng xoáy giữa hai mày, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật)."

 Đây là lúc xá-lợi đã thành. Thường trong phòng tối có khi thấy ánh sáng trắng. Một, hai, bốn, năm lần đều không lấy được gì (?). Ở khoảng không nhiều không ít thì hái là được. Diệu dụng của đạo Phật là đúng lúc này. Khi xá-lợi sắp ra lò thì từ đan điền đến mắt, cả một đường đều trống trắng sáng chói như ánh trăng. Nếu chưa làm công pháp ở trên, dương vật chưa co lại như hình mã âm tàng mà có ánh sáng thì đó là do vọng tưởng mà sinh, không phải ánh sáng của xá-lợi.

 Đức Thế Tôn nói: "Mầm lau xuyên qua đầu gối."

 "Mầm lau" là lời ví khéo về việc qua cửa ải, tức là khí đã luyện thành ở đan điền. Gọi là xá-lợi, hoặc gọi là bồ-đề (giác ngộ), hoặc gọi là minh châu (ngọc sáng), tên gọi rất nhiều, chẳng qua đều là khí ấy. "Xuyên" là xuyên qua ba cửa ải phía sau lưng. Nếu dùng ý mà ép xuyên qua thì thuộc về lối đạo dẫn (dùng ý dẫn khí đi một cách gượng ép) của bàng môn; còn không dùng ý thì lại mất cái cơ đi theo kèm nhau; cả hai đều không qua được. Ở khoảng không dẫn mà cũng không để mất ấy có cơ trời bên trong, phải đợi thầy truyền, ai dám tự tiện tiết lộ. Đây là bí quyết tột bậc kín, tột bậc quan trọng của nghìn Phật muôn Tổ, tự mình phải khẩn thiết tìm thầy thì mới có hy vọng.

 Tổ sư Đạt-ma nói: "Bẻ cành lau qua sông."

 Đây là lời ví mầu về việc qua cửa ải. Ngặt vì các nhà sư tầm thường chưa được chân truyền, bèn bảo Tổ sư bẻ cành lau qua sông đến dưới núi Hùng Nhĩ, há chẳng sai lầm sao? Biển còn không qua được thì sao qua được sông! Vả lại Tổ sư sinh ở nước Nam Thiên Trúc (miền nam Ấn Độ), được pháp rồi muốn sang phương đông; vua nước ấy cấp thuyền lớn chở đầy báu vật, vượt biển trải ba năm nóng lạnh mới đến Quảng Châu lên bờ. Trước kết duyên với nước Lương nhưng không hợp; sau đến nước Ngụy mới xong việc lớn. "Bẻ" là dò lấy; "lau" là xá-lợi; "qua" là vận hành; "sông" là con đường thông suốt để đi.

 Đức Thế Tôn nói: "Một mũi tên bắn xuyên chín lớp trống sắt."

 "Tên" là chân khí. "Bắn" là phép thần và khí cùng đi. "Chín lớp" là: xương lưng người có ba cửa ải là Vĩ lư (xương cụt), Giáp tích (giữa sống lưng, ngang hai bả vai) và Ngọc chẩm (sau gáy). Ba cửa ải mỗi bên trái phải đều có lỗ hổng, nên gọi là chín lớp. Phép mầu qua cửa ải phải đi theo lỗ giữa; nếu chạy sang đường khác thì không được đạo.

 Lại nói: "Lấy niềm vui thiền định làm thức ăn."

 "Niềm vui thiền định" là cảnh khoái lạc. "Ăn" là lời ví mầu về việc nuốt xá-lợi, không phải ăn uống. Tức là chân khí lên đến đỉnh đầu, vào cổ họng, về trung cung, nên gọi là ăn. Trước khi nuốt có nỗi nguy hiểm ở đường tắt, phải đề phòng xá-lợi rỉ mất. Vì thế lỗ cổ họng dưới là đặc, đường tắt lỗ mũi là rỗng; đặc thì không đi được, rỗng thì rỉ mất. Nếu không cầu thầy chỉ tận tay thì xá-lợi đã thành mà không được thông phép "xỏ mũi dắt trâu" (?), chạy bừa vào lỗ rỗng; chịu hết nghìn đắng muôn cay mới được xá-lợi, thành tựu rồi lại vì thế mà mất hết, há chẳng đau lòng sao!

 Lại nói: "Niềm vui pháp tràn đầy."

 "Niềm vui pháp" chính là chân khí. Khí ấy đã về trung cung thì dần dần không ăn nữa, nên nói "tràn đầy". Trong đó có người ba tháng không ăn, có người bốn tháng không ăn. Người sức định chuyên nhất thì dứt ăn sớm; người sức định tán loạn thì dứt ăn muộn. Mà "dứt" không phải là gắng gượng, mà là khí đầy thần định, tự nhiên không ăn.

 Kinh "Bản hạnh" của đức Thế Tôn nói: "Nếu đến bờ nam sông Hằng thì yên ổn trụ định như núi Tu-di (núi lớn nhất, làm trục của thế giới theo quan niệm nhà Phật)."

 "Nước" là lời ví khéo theo tiếng Phạn, chỉ xá-lợi đã luyện thành. "Bờ nam" tức là trung cung. Xá-lợi đã về trung cung thì thần và khí như nam châm hút sắt, không rời nhau, một lần được là được mãi, không còn chạy loạn, yên ổn tự tại; tức cái nhà Nho gọi là "thành thật giữ lấy chỗ giữa". Thức tính (cái biết phân biệt của ý thức thường ngày) dần dần mòn mất, chân tính (bản tính thật) dần dần linh sáng; vọng niệm không còn, chính niệm tự giữ được. Tức là điều kinh Hoa Nghiêm gọi là "ngồi yên trong tịnh thất, thường nghĩ như thế".

 Kinh Lăng Nghiêm nói: "Hạnh giống với Phật, nhận phần khí của Phật. Như thân trung ấm (thân ở giai đoạn trung gian giữa lúc chết và lúc đầu thai) tự tìm cha mẹ, tin âm thầm thông nhau, nhập vào giống Như Lai, gọi là Sinh quý trụ."

 "Hạnh" không phải đi đường, cũng không phải làm việc, mà là công phu bên trong để tu đạo thai. Xá-lợi đã về trung cung thì thần nhận lấy phần khí Phật ấy. Khí bị chế ngự không chạy loạn; thần được khí mà định, khí được thần mà ở yên, quấn quýt thân thiết, nấu chảy hoà hợp làm một; đó là "hạnh giống Phật, nhận phần khí Phật". Tính thuộc âm, nên gọi là "thân âm". Khí Phật là cha, hơi thở là mẹ. Đến chặng này lại không được khô lặng không làm gì. Khí Phật có lẽ sống động, hơi thở có cơ nuôi dưỡng; phải dùng tính mà tìm hai khí để bồi bổ cho đủ. Lúc khí Phật sinh thì khiến nó về nguồn, giúp thai ta tròn đủ; hơi thở liên tục không dứt thì khiến nó hướng về đây, giúp thai ta hoá dưỡng; đó là "tự tìm cha mẹ". Lại không được chấp một mà mê hai. Đến đây thì từ khoảng hư không có một luồng khí từ Minh đường (vùng giữa trán) đến, về trung cung. Ta liền khua động việc đóng mở, khiến nó vào khắp thân, đuổi hết âm khí trong thân, biến thành thân thuần dương. Ba trăm sáu mươi khớp xương, tám vạn bốn nghìn lỗ chân lông, không đâu không thông suốt; đó là "tin âm thầm thông nhau". Thân phàm tự quên, đạo thai còn giữ, một khối thân Phật thiên chân; đó là "giống Như Lai". Tuy ở trong đạo thai mà không hình không tượng, định và tuệ tròn sáng; đó là "Sinh quý trụ".

 Đức Thế Tôn nói: "Ở khoảng giữa hai cõi trời Dục và Sắc, hoá ra một ngôi nhà bảy báu, như ba nghìn đại thiên thế giới, giảng Phật pháp rất sâu, khiến pháp ở lâu."

 "Dục, Sắc" là tiếng Phạn của phương Tây; Trung Hoa gọi là đan điền dưới và đan điền giữa. Cho nên sách "Chỉ quán" nói: "Tiếng Phạn là ưu-đà-na, đất này gọi là đan điền." "Hoá" là diệu dụng của thần. Phép nuôi đạo tuy ở đan điền giữa, nhưng phải gồm cả đan điền dưới, hợp hoá thành một cảnh trống rỗng. Nếu thần chấp giữ ở đan điền giữa thì đạo thai bị vướng mắc, không còn là ngôi nhà bảy báu. "Ba nghìn" tức là ba đan điền trên, giữa, dưới. Các nhà sư thế tục bảo quá khứ một nghìn, hiện tại một nghìn, vị lai một nghìn, gọi là ba nghìn, há chẳng sai lầm sao? Khi luyện xá-lợi thì ở đan điền dưới làm công phu, gọi là một nghìn lần thuyết pháp; nhưng phải theo vòng tuần hoàn qua đan điền trên và giữa. Khi nuôi đạo thai thì ở đan điền giữa, có công phu mười tháng, nên nói "khiến pháp ở lâu", cũng gọi là một nghìn lần thuyết pháp; nhưng phải đi qua đan điền trên và dưới. Rồi khi xuất định (ra khỏi trạng thái định) thì ở đan điền trên, cũng gọi là một nghìn lần thuyết pháp. Vì thế gọi là ba nghìn.

 Kinh Hoa Nghiêm nói: "Lấy định mà hàng phục tâm, rốt ráo không còn sót gì."

 "Định" không phải ngồi trơ thiền khô, trống trơn gượng ép mà định được; mà là có sự định tĩnh tự nhiên. Xá-lợi đã về trung cung thì thức chết, tính sống, niềm vui pháp, niềm vui thiền, yên ổn thật, khoái lạc mầu, không trong không ngoài, hoà trọn một khối; thiền định ấy nhà sư tầm thường không sánh được. Sáng trong thay, tính như trăng thu; ấm áp thay, mệnh như say men. Tâm và mắt nhìn vào trong, xá-lợi hun nóng, xương thịt như được tắm gội, tâm tính như hư không. Thấu suốt vô vi (không làm gì gượng ép, thuận tự nhiên) thay, sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) yên lặng; lặng soi tám thức (tám loại tâm thức theo nhà Phật) thay, năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: hình sắc, cảm thọ, tưởng, hành, thức) đều trống không. Tuy có cơ tuần hoàn mà chân tính yên ổn, không còn sót gì.

 Đức Thế Tôn nói: "Theo lẽ mà đến, theo lẽ mà đi."

 Ở trên nói dấu hiệu chứng nghiệm khi được xá-lợi; đây nói rõ phép tu lúc mới vào đường. "Đến, đi" là ví hơi thở. Chỉ cho người ta biết khi tu đạo thai phải nương vào hơi thở, sau đó mới lìa được sinh, lìa được cảnh, đến chỗ tịch diệt (lặng dứt hết sinh diệt); nên nói "theo lẽ mà đến, theo lẽ mà đi". Vì thế thiền sư nói: "Chưa đến chỗ nước cùng núi tận, hãy tạm làm bạn mà qua ngày." Bởi vì con người từ khi lìa bụng mẹ, hơi thở và nguyên khí đều tán ra ngoài; hằng ngày cứ thế mà sống, trong đan điền vốn không có hơi thở thai (cách thở như thai nhi trong bụng mẹ). Nhờ thần ngưng khí đọng, luyện thành xá-lợi trở về đây, thì hơi thở cũng phải trở về đây. Nguyên khí là gốc để kết thai, hơi thở là nguồn để nuôi đường đi. Lại phải biết dùng tâm làm chủ mà định hơi thở. Khi hơi thở chưa định thì dùng tâm điều hoà nó; hơi thở không điều hoà thì không định, không thể chứng đạo. Lúc mới vào thai, phép điều hoà hơi thở sao có thể thiếu! "Theo lẽ mà đến, theo lẽ mà đi" chính là nghĩa điều hoà hơi thở. Đó là điều mà Phó Đại sĩ (?) nói: "Sáu năm ở núi tuyết vì cớ gì? Chí định để điều hoà khí với thần. Trong một trăm khắc chỉ một hơi thở, mới biết đại đạo hiện rõ ba thừa (ba cỗ xe, tức ba bậc giáo pháp nhà Phật)."

 Như Lai nói: "Hữu dư niết-bàn."

 "Hữu" là có hơi thở. Hễ lúc mới vào đạo thai thì tâm nương hơi thở, hơi thở theo tâm, không gấp không chậm, để mặc tự nhiên; nhưng lại không được buông theo nó lan man trôi nổi mà không biết có hơi thở thật ở bên trong. Vốn là thai có hơi thở; tuy như trống không không có hơi thở, nhưng không phải thật không có, mà thật là có. Cho nên sách giải kinh Kim Cương nói: "Chẳng biết ai hiểu mà gượng sắp đặt, nắn gom lại rồi vẫn buông ra; chớ bảo Như Lai thành đoạn diệt (dứt hẳn thành không), một hơi lại nối một hơi về." Đó chính là nghĩa tâm và hơi thở nương nhau.

 Kinh "Phạm võng giới" (?) nói: "Như như một chân lý mà đi trong vô sinh không; tất cả Phật, hiền, thánh đều cùng vô sinh không."

 "Như như một chân lý mà đi" tức là khí tiên thiên và khí hậu thiên kèm nhau, nối nhau, hoà quyện (như hơi đất trời giao hoà) mà bồi bổ nguồn thai, không gấp không chậm, như như mà đi. Nay người ta "đả thất tham thiền" (ngồi thiền bảy ngày liền) gọi đó là đi theo chân lý, há chẳng sai sao! Cho nên kinh Hoa Nghiêm nói: "Đạo Đại tiên của Như Lai vi diệu khó biết." Lúc hoà quyện ấy, thần khí hoà trộn, như tắm gội, như say, xương thịt hoà dịu; ở khoảng giữa hai cõi Dục, Sắc, không chấp không vướng, trống rỗng thênh thang, nên gọi là "vô sinh không".

 Đức Thế Tôn nói: "Không và bất không là Như Lai tạng (kho tàng Như Lai, tức bản tính Phật sẵn có)."

 Ở trên nói "vô sinh không", lại sợ người ta rơi vào đoạn kiến (cái thấy cho rằng mọi thứ đều dứt hẳn thành hư vô), nên ở đây nói "không mà bất không"; không mà chẳng phải không, chính là lặng mà thường soi. Nói "bất không" lại sợ người ta rơi vào thường kiến (cái thấy cho rằng có cái thường còn cố định), nên "bất không mà như không"; chính là soi mà thường lặng.

 Phật Nhiên Đăng nói: "Sinh diệt đã diệt rồi."

 "Sinh diệt đã diệt rồi" là: hơi thở trong thai đến mức rất tĩnh định nhưng vẫn còn lẽ co duỗi, nên nói "sinh diệt"; phải giữ cho đến chỗ không, không còn dấu vết co duỗi, nên nói "đã diệt rồi". Chỉ biết có thần, không biết có khí trong thai, gọi là "muôn pháp về một". Phép làm rõ tâm phải nương vào thai mà trụ. Gọi là "về một" chính là về chỗ này. Nếu không có đạo thai, xá-lợi, khí chân nguyên mà gượng ép giữ tâm, gọi là "đã diệt rồi", là chứng đạo, thì là sai lầm.

 Kinh Kim Cương nói: "Bồ-tát chỉ nên trụ như lời dạy."

 Bồ-tát (người tu đạo giác ngộ để cứu người) tu thành Phật thì tâm phải trụ đúng như lời dạy rồi sau mới chứng thành Phật. Cho nên kinh nói: Bồ-tát muốn tu thành Phật thì nên trụ đúng như lời Phật dạy. "Lời dạy" tức là đạo thai. Muốn cho ngôi vị đạo thai được định và đủ đầy thì trước phải trụ tâm. Chỗ cốt yếu của việc trụ tâm lại phải nhờ tam-muội của hơi thở thật mà trụ. Định thì không rơi vào sáu trần (sáu thứ cảnh bên ngoài: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý) mà chạy theo mê lầm; chính định như thế thì thành chính giác (giác ngộ chân chính). Tức là điều kinh Hoa Nghiêm gọi là "sơ thiền thì niệm trụ, nhị thiền thì hơi thở trụ".

 Kinh Lăng Nghiêm nói: "Đã dạo trong đạo thai, thân vâng giác ứng."

 Đây nói thần vào trong khí, khí bao lấy thần, mù mịt lặng lẽ, mờ mịt hỗn độn, như cảnh tượng trong thai mẹ, nên gọi là đạo thai. Lại nói cha mẹ trước khi sinh ra tự tạo tự hoá, có đủ đại tổng trì (sự nắm giữ trọn vẹn mọi pháp lành), nên nói là "thân vâng giác ứng".

 Kinh Kim Cương nói: "Bồ-tát đối với pháp nên không có chỗ trụ mà làm việc bố thí."

 Đoạn trước nói làm rõ tâm thì trước phải nương hơi thở thai mà trụ. Tâm đã trụ rồi thì không được tham chấp vào hơi thở. Nếu niệm niệm không buông, trụ vào chỗ có hơi thở, thì hơi thở lại trói tâm, giống như sáu căn trói tâm, đó là tâm chưa làm rõ. Vì thế ở đây nói "đối với pháp nên không có chỗ trụ mà làm việc bố thí"; "pháp" tức là hơi thở. Tâm đã trụ rồi thì nên buông bỏ (bố thí) hơi thở ấy. Người xưa có đức nói: "Qua sông cần dùng bè, tới bờ không cần thuyền", chính là vậy.

 Kinh Hoa Nghiêm nói: "Yên trụ trong các thiền định vắng lặng, trí vào đạo không chết."

 "Yên trụ trong các thiền định vắng lặng" là: mũi không có hơi ra vào, sáu bộ mạch ở hai tay (theo y học cổ, mỗi cổ tay có ba chỗ bắt mạch) đều dừng, hoà trọn trong đại định, tuyệt không còn sinh diệt; tức là điều kinh Hoa Nghiêm gọi là "tam thiền thì mạch trụ". Các căn đã trụ thì thường, lạc, ngã, tịnh (bốn đức của niết-bàn: thường còn, an vui, tự tại, trong sạch). "Trí" là sự giác ngộ thật trong thiền định. Yên trụ vắng lặng thì định thành chính đẳng chính giác (giác ngộ chân chính, bình đẳng, cao tột), đạo không chết của bậc chân nhân; Như Lai thật đã tự mình chứng lấy.

 Đức Thế Tôn nói: "Vô dư niết-bàn."

 "Vô dư" là không còn hơi thở ra vào. "Niết-bàn" không phải là chết; mà là niềm vui của thiền định tam-muội. Sáu căn diệt hết, các duyên không còn chỗ trụ, một tính tròn đầy dung thông, ánh sáng trí tuệ sáng suốt thấu triệt, pháp giới là không; đó là cảnh mầu của vô dư niết-bàn. Tức là điều Như Lai nói: "Rõ ràng chẳng nhận lời thụ ký của Nhiên Đăng, tự có ánh sáng linh chiếu xưa nay", chính là vậy.

 Kinh Hoa Nghiêm nói: "Thường lấy niệm thanh tịnh mà trụ ở giác ngộ vô thượng."

 "Niệm thanh tịnh" là không trụ vào bụi trần hư vọng, cũng không trụ vào sự trói buộc của pháp; là chính niệm chẳng sinh chẳng diệt trong thiền định; tức là điều kinh Hoa Nghiêm gọi là "tứ thiền là diệt tận định" (trạng thái định dứt hết mọi cảm thọ và tưởng). "Giác ngộ vô thượng" là chính giác tròn đầy của đạo Phật: ánh sáng trí tuệ sáng suốt, không ngày không đêm, được đại tự tại, đủ sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm như thấy xa, nghe xa, biết lòng người, biết đời trước, đi lại tự do, dứt hết phiền não). Thật đáng gọi là giác ngộ vô thượng. Lúc niệm trụ thì trí tuệ tự phát sáng; nhất thiết phải có tuệ mà không được dùng. Nếu không giữ định, tham lòng hơn người mà dùng thì rơi vào cảnh ma, bị thức thần (cái tâm thức phân biệt, vọng động) làm hại, bỏ phí công phu trước.

 Phật Nhiên Đăng nói: "Tịch diệt là vui."

 "Tịch diệt" không phải là chết, mà là sự chứng thật khi thai đã tròn, tính đã thấu suốt. Cho nên kinh Lăng Nghiêm nói: đạo giác ngộ tròn đầy, cảnh tượng Phật tính: lặng lẽ thay, trí tuệ sáng suốt thấu triệt; rực rỡ thay, định giác vô vi; tâm không hư vọng, tính không sinh diệt. Tức là điều Lục Tổ gọi là "tâm thiền không tưởng, tính thiền không sinh"; sáu mạch hoàn toàn không còn, hơi thở mũi diệt hết, nên gọi là tịch diệt. Phật tính trong đạo thai rạng rỡ như mặt trời sáng, nên gọi là "vui". Lại gọi là "chân không vô vi". Đến lúc này, hoa tuyết bay trong khoảng không, cảnh tượng xuất định đến, thì dời niệm ra ngoài núi Tu-di. Chưa đến đại định thì không có cảnh xuất định đến; nếu xuất bừa thì vào đường ma. Có cảnh đến mà không xuất thì gọi là "quỷ giữ xác", cũng không có trí tuệ thần thông, vẫn chỉ là một kẻ ngu. Cho nên Phật Di-lặc nói: "Dù ông tám vạn kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực dài), trước sau vẫn rơi vào chỗ trống không", chính là vậy.

 Cho nên ta nói: Phép mầu đưa xá-lợi qua cửa ải là lấy tĩnh mà soi, lấy mềm mà dùng. Đường tắt hiểm nguy, phải đề phòng nó chạy tán lên trên xuống dưới. Đợi nó động thì dẫn đi, mềm mỏng che chở mà đi. Lấy văn hoả (lửa nhỏ, nhẹ, tức ý niệm nhẹ nhàng) mà hun, lấy hai khí mà nuôi, lấy lặng và soi mà cùng tu, lấy chỗ quên cả hai mà định tĩnh, thì được phép đạo thai.

 Đây là nhắc lại cho rõ phép được xá-lợi và nuôi đạo. "Tĩnh mà soi" chính là công phu chính để lấy xá-lợi: không tĩnh thì không sinh phát, không soi thì không ra lò. Phép tĩnh soi để lấy xá-lợi sao có thể thiếu. Cho nên đức Thế Tôn nói "chỗ tâm và mắt ở". "Đường tắt" là cửa dương (lỗ dương vật), lỗ đại tiện và lỗ mũi, tức là chỗ rỉ lậu. Phải trước dùng pháp khí chế ngự nó, che chở khỏi tai hoạ nguy hiểm. Ba lỗ này nếu không có thầy thật trao truyền thì ắt chạy bừa ra đó mà mất. Không phải dẫn mà thông, mà là nó động thì cùng đi, hoàn toàn nhờ niệm che chở giữ gìn, nên gọi là "khéo giữ viên ngọc báu". Lúc ấy như đi qua cây cầu nhỏ, nên nói "đợi động mà đi, mềm che chở mà đi". Thai nhờ khí của xá-lợi, lại nhờ sự hoá dưỡng của hơi thở; rồi có người con Phật xuất định. Như xưa ở trong thai mẹ, được hai khí mà thành hình, lại nhờ hơi thở hoá dưỡng: mẹ thở ra một hơi thì thai cũng thở ra một hơi, mẹ hít vào một hơi thì thai cũng hít vào một hơi; đạo thai cũng vậy. Lúc mới kết đạo thai, nhờ lửa của hơi thở hun nuôi; đến tháng năm, tháng sáu thì hai khí dần nhỏ; đến khoảng tháng tám, tháng chín thì hai khí hoàn toàn định, chỉ biết có thần, không biết có khí. Lúc trống không mà trơ trơ trống không thì rơi vào đoạn kiến; cho nên trống không mà như chẳng trống không, chính là lặng mà thường soi. Lúc chẳng trống không mà chỉ biết cái chẳng cùng tận thì rơi vào thường kiến; cho nên chẳng trống không mà như trống không, chính là soi mà thường lặng. Một khi đến đại định, hoà trọn làm một, thì cảnh xuất định đến. Những bí quyết thật trên đây, nghìn xưa không chịu nói rõ, nói đảo lộn, nói ví von, khiến người khó ngộ. Ta gom lại từng đoạn thành ý trọn vẹn, thật là thuyền, là thang cho người học Phật muôn đời.

 Chẳng nghe lời ở quyển năm mươi kinh Hoa Nghiêm sao? "Đức Thế Tôn từ tướng bạch hào phóng ra ánh sáng lớn, gọi là Như Lai xuất hiện."

 Từ đây trở xuống nói cảnh xuất định. Ở trên chỉ nói nuôi thai, còn lúc xuất định thì chưa nói rõ. Như Lai sợ đời sau không biết lẽ này, mở lòng đại từ bi, nên nói từ ánh sáng bạch hào mà ra, để muôn đời sau biết có điều này làm bằng cứ. Cơ trời của việc xuất định không phải nhà sư thế tục được biết. Từ đời Hán đến nay, có ai thấy, ai biết đâu! Đây là dấu hiệu nghiệm của việc xuất định mà chính Như Lai lúc ấy tự chứng lấy. Lúc xuất ra, hoặc phóng ánh sáng trắng, hoặc phóng ánh sáng vàng, bản tính có chỗ thấy, thì phải tìm thầy dùng phép thu ánh sáng. Nếu không thu ánh sáng ấy thì nó chạy tán mất. Có hình mà không thể hoá đến không hình, tính tuy mầu mà hình không mầu, đó là chưa được trọn phép của Thế Tôn, Đạt-ma, Tịch Vô. Người học phải gấp tìm thầy, không thì để lỡ mất cơ hội, không còn có lại nữa.

 Thiền sư Tịch Vô nói: "Thai tròn đúng tiết, hoa tuyết bay; niệm động bay vào khoảng không là then máy lên đỉnh đầu. Chớ bảo Như Lai là đạo khô lặng; pháp thân ra khỏi chỗ lặng rồi lại quay về nương."

 Đây là lúc xuất định. Đáng ra mà không ra thì kẹt ở pháp thân (thân chân thật của đạo, ở đây chỉ cái thần đã luyện thành), bị định trói buộc, không thể thần thông, không thể hoá ra trăm nghìn ức thân. "Thai tròn đúng tiết" là đạo thai tròn đến cực điểm. Thấy hoa tuyết thì lìa thân phàm, niệm động hướng lên khoảng không. Không biết cơ này là chưa được thầy. Như nay trong các chùa lớn, ngồi khô một chỗ, thu tâm cho là đạo, tự cao tự đại, lừa phỉnh thí chủ (người cúng dường nuôi chùa) và người học sau, tự lầm lại làm lầm người, không biết ánh sáng trắng của Như Lai, hoa tuyết của Tổ sư; đi tu luống công, nương Phật mà ẩn thân, ăn của cúng tin cậy của thí chủ, quên ơn lớn của cha mẹ. Làm thân nam tử đội trời đạp đất mà không ngộ đạo này, há chẳng hổ thẹn sao! Khi pháp thân xuất định lìa thân phàm thì phải mau trở về nê hoàn, nuôi đủ một bảy ngày rồi mới ra lần nữa. Lúc mới ra, có khi thấy Phật, Tổ, Bồ-tát và những cảnh lạ đẹp, nhất định không được nhận theo; đó là ma biến hoá ra. Nếu nhận theo thì bị ma dụ dỗ, lạc mất thân mình, không còn chỗ về. Đã vậy thì quả Phật về chỗ lặng chưa tròn, khó tự đứng vững, há chẳng sinh vào đời sau sao! Phải tu giữ qua địa thứ chín, đến địa thứ mười (địa: các bậc tu chứng của Bồ-tát), lại tu giữ thêm lên đến địa thứ mười một là Đẳng giác (bậc gần ngang với Phật), để vượt ra trên cõi Vô sắc. Lúc mới ra, cách thân ba năm thước, cẩn thận đừng kinh sợ, hết thảy đừng nhận theo. Đợi khi có một vầng ánh sáng vàng to như bánh xe thì đem niệm vào trong ánh sáng, thu giữ vào trong tính; đó là gốc mầu để hoá hình.

 Kinh Lăng Nghiêm nói: "Hình thành ra khỏi thai, thân làm con Phật."

 Đạo thai mười tháng, được hai khí nuôi dưỡng, thai tròn tính định, gọi là thành hình xuất định. Trí tuệ rộng lớn, không gì không thấy, không gì không biết; ra vào chỗ có chỗ không; tụ thì thành hình, tan thì không dấu vết; ánh sáng khắp pháp giới, quỷ thần hầu hạ che chở; nên gọi là con Phật.

 Kinh Pháp Hoa nói: "Đức Thế Tôn phóng ánh sáng bạch hào, chiếu khắp một vạn tám nghìn thế giới phương đông, không đâu không tới. Dưới đến địa ngục A-tỳ (địa ngục thấp nhất, khổ nhất), trên đến trời A-ca-ni-tra. Các phương nam, tây, bắc cũng đều chiếu thấy khắp như thế."

 Pháp thân xuất định lâu rồi thì không gì không thấy, như xem trong lòng bàn tay. Trời A-ca-ni-tra là tên cõi trời cao nhất của cõi Sắc, tức trời Sắc cứu cánh. Đạo thai mười tháng được định, công hạnh đã đến cõi trời này, nên khi xuất định thì đến được cõi trời này. Bốn phương trên dưới không gì không thấy; không phải cố muốn thấy, mà tự nhiên như thế.

 Đại Giác Kim Tiên Như Lai nói: "Từ nhục kế (khối thịt nhô lên trên đỉnh đầu Phật) tuôn ra ánh sáng trăm báu, trong ánh sáng tuôn ra hoa sen báu nghìn cánh, có Như Lai hoá thân ngồi trong hoa báu."

 Đây là đoạn trong kinh Lăng Nghiêm dạy người tụng sáng tối. Nhà sư tầm thường không biết nó từ đâu mà ra, nên tụng luống công. "Kim Tiên" là danh hiệu đức Thế Tôn tự xưng trong kinh Hoa Nghiêm; hoặc gọi là Đại tiên, hoặc gọi là Thất tiên (?), hoặc gọi là Chúng tiên, có định gì đâu!

 Liễu Nhiên hỏi: "Nhà sư đạo Phật ngày nay cho tiên là đạo nhỏ, sao Như Lai lại tự xưng bốn tên tiên ấy?"

 Đáp: "Phật vốn không phân bên này bên kia; kẻ phân ra là nhà sư tầm thường. Như Lai tự xưng bốn tên tiên chính là để người tu đạo trong thiên hạ không chấp vào môn phái, cùng quy về đạo tuệ mệnh của đức Thế Tôn."

 Lại hỏi: "Kinh Lăng Nghiêm nói mười loại tiên hết quả báo thì lại sa đoạ, là vì sao?"

 Đáp: "Mười loại tiên sa đoạ là vì lúc bắt tay vào tu, vốn không phải đạo tuệ mệnh, mà là phép nhỏ bàng môn; nên thành cũng chỉ là quả nhỏ, vì thế có sa đoạ. Nếu bắt tay từ tuệ mệnh thì không gọi là mười loại tiên mà gọi là Kim tiên. Vàng (kim) thuộc phương tây, thật ra chính là khí. Khí thuộc dương, thần thuộc âm; âm được dương ấy nên thành dương thần. Dương thần thì mọi người thấy được, cũng lấy được đồ vật. Âm thần thì mọi người không thấy được, không lấy được đồ vật."

 Đức Thế Tôn nói: "Lúc mới thành chính giác, vào cung rồng, nhập định bảy ngày. Hiện ra dưới cây bồ-đề, nhập định bảy ngày, đến hai bảy, ba bảy ngày; ở rừng sữa, nhập định bảy lần bảy là bốn mươi chín ngày, không ăn."

 Lúc mới xuất định, nuôi đủ một bảy ngày thì ra lại; lại đến hai bảy ngày thì ra lại; đến ba bảy ngày thì ra lại; đến bảy lần bảy ngày thì ra một lần. "Sữa" là tiếng Phạn của phương Tây; đất này gọi là bú mớm nuôi dưỡng. Ví như đứa trẻ ra khỏi thai mẹ, tuy đủ hình người mà chưa thể đi xa, nói năng; hoàn toàn nhờ ơn mẹ sớm tối cho bú mớm, rồi sau mới tự đi, tự nói, trí khôn rộng lớn. Con Phật sau khi xuất định cũng vậy: sự bú mớm sớm tối ở nê hoàn; đến đây không uống không ăn, nuôi bồi trí tuệ rộng lớn và sự biến hoá, một hoá thành hai, hai hoá thành ba, hoá mãi không cùng; nên gọi là trăm nghìn ức hoá thân.

 Có người hỏi: "Sách 'Ngũ đăng hội nguyên' (sách chép sử truyền đăng của Thiền tông) cho nhập định là ngoại đạo (đạo ngoài Phật pháp, tà đạo); nay ở đây nói nhập định, há chẳng phải ngoại đạo sao?"

 Đáp: "'Hội nguyên' nói nhập định là ngoại đạo là nói người chưa được đạo tuệ mệnh xá-lợi mà luống công thu tâm nhập định, đó chỉ là kế của âm thần, không phải dương linh, nên gọi là ngoại đạo. Còn ở đây đức Thế Tôn nói nhập định là nói việc nhập định sau khi đã được đạo thai thành xá-lợi theo tuệ mệnh, đã ra khỏi thai. 'Hội nguyên' không phân biệt phép, nên lẫn lộn trong một câu, làm mê lầm người sau. Huống chi đạo tuệ mệnh của Lục Tổ thật bí mật mà chưa truyền; cái được truyền chẳng qua chỉ là riêng một mặt tính, nên không biết đạo một lần định bảy lần bảy bốn mươi chín ngày của đức Thế Tôn. Nếu không hiểu đạo thai tuệ mệnh của đức Thế Tôn mà cho nhập định là ngoại đạo, thì há đức Thế Tôn xưa kia tu ngoại đạo sao! Đời sau lại dám tôn Ngài là bậc chí tôn sao! Đức Thế Tôn lại nói: 'Một lần định trong tám vạn kiếp', há lại là ngoại đạo sao? Câu bảy lần bảy bốn mươi chín ngày không ăn ở đây là chính đức Thế Tôn tự chứng lấy. Nếu ba ngày không ăn đã chết rồi thì có gì đáng nói! Người học Phật hãy mau sớm tìm thầy chỉ cho đạo thai xá-lợi tuệ mệnh, rồi sau mới có hy vọng. Không thì luyện mười phần chín phần không, cam chịu khô chết; dù có mầu đến đâu cũng chẳng qua là hồn cô độc của thức tính mà thôi."

 Đức Thế Tôn nói: "Hộ niệm pháp, khiến ở lâu."

 Đây nói việc trở về nê hoàn, công phu bú mớm nuôi dưỡng. "Sữa" nói ở trên chính là phép hộ niệm (giữ gìn niệm). "Ở lâu" là chân niệm phải trụ ở nê hoàn, nên gọi là đại định.

 Kinh Hoa Nghiêm nói: "Tuy đã chứng tịch diệt, vẫn siêng tu tập, có thể vượt lên địa bất động như hư không. Phật khuyên từ tịch diệt mà khởi lên, tu rộng các thứ nghiệp trí tuệ."

 Ở trên nói ở lâu thì được "sinh diệt đã diệt rồi" mà tịch diệt. Tuy đã tịch diệt nhưng phải tu thêm để tịch diệt được lâu xa, như hư không, là địa hoàn toàn bất động. Phật dặn người rằng: phải từ chỗ mới được tịch diệt này mà siêng tu tập thêm, trí tuệ tiến mãi không thôi; không lại thêm không, hư lại thêm hư. Cho nên nói: "Cõi hư không hết thì việc tu hành này của ta rốt cuộc mới hết."

 Kinh Hoa Nghiêm lại nói: "Thường trụ niết-bàn như hư không."

 Tính như hư không mà không chấp tướng hư không, nên gọi là hư không. Nếu chấp tướng hư không thì có một cái hư không ở đó, bị hư không làm vướng, thì không còn là hư không nữa. Hư không là tự nhiên mà như thế, không phải do có cái gì làm cho như thế; nên gọi là "như hư không", chính là vậy.

 Lại nói: "Tâm thường chính định, diệt trừ giác quán, lấy trí tất cả hiện ra (?); từ đây bất động, vào định cõi Vô sắc."

 Đây là nói lại việc trở về tính hư không. Đến được cảnh giới hư không thì chân tâm thường định, mọi trí quán đều diệt trừ, hoà trọn vô cực (chỗ không cùng tận, trước mọi hình tướng). Hoặc một lần định ba năm, hoặc một lần định chín năm, một điểm chân hoả ánh vàng thu giữ bên trong, ngày lâu tháng dài thì thân phàm cũng hoá thành khí; thần đã mầu mà hình cũng mầu. Như đức Thế Tôn đã diệt độ (nhập niết-bàn, qua đời), mẹ đến khóc than, Ngài vọt lên hư không mà thuyết pháp cho mẹ. Như Đạt-ma diệt độ ở chùa Thiếu Lâm, rồi lại xách một chiếc giày về phương tây, giữa đường đích thân nói chuyện từ biệt với vị đại thần, gửi tin về Thiếu Lâm; đại thần về chùa mở quan tài xem thì không có hình hài, chỉ là cỗ quan tài trống. Như Tịch Vô ở huyện Thái, thân phàm biến hoá trăm nghìn, ẩn thì không dấu vết, hoặc cho người vàng bạc, hoặc cho người gái đẹp, hoặc hiện hổ rồng, hoặc trong một lúc đi về muôn dặm; thiền sư ẩn ở núi Lư sơn mà hoàn hư (trở về hư không). Cái tâm thường định này sao có thể thiếu! Cho nên đức Thế Tôn nói "tám vạn kiếp một lần định", chính là vậy.

 Kinh Viên Giác nói: "Như Lai viên giác (giác ngộ tròn đầy)."

 "Viên giác" là chân tính trở về hư không, hư đến tột cùng: không phàm không thánh, không ngày không đêm, một tính rỗng lớn. Tức là điều Thiệu Tử (Thiệu Ung, nhà Nho đời Tống) nói: "Đạo thông ra ngoài trời đất có hình, ý vào giữa gió mây biến đổi." Trời đất đến kiếp hoại mà cái này không hoại. Cho nên kinh Di-đà nói: "Từ khi thành Phật đến nay đã mười kiếp."

 Kinh Hoa Nghiêm nói: "Pháp tính như hư không, chư Phật trụ ở trong đó."

 Tính đã như hư không thì không còn việc gì. Mà lại nói "trụ ở trong đó" là thật có một lẽ trở về. Người ta phần nhiều không ngộ, không biết rằng đây là phép mầu luyện hư, là bí quyết để chân tính trở về trung cung. Trung cung, Như Lai gọi là biển tính Tỳ-lô (Tỳ-lô-giá-na: pháp thân Phật, ở đây chỉ biển bản tính). Đem chân tính này trụ ở biển tính như nuôi viên ngọc rồng, hết thảy không nhiễm, nương diệt tận định mà tịch diệt. Dù có ánh sáng thấy ra thì thu lại mà cất giấu, định lại thêm định. Lâu ngày thì ánh sáng của tính hoá thành xá-lợi, ánh sáng từ trong biển tính vọt ra, hoá thành muôn muôn đạo hào quang, xuyên suốt hư không, gặp gỡ các Phật Như Lai đời xưa. Vì thế thiền sư Đại Giác nói: "Một hạt xá-lợi ánh sáng rực rỡ, chiếu hết ức vạn kiếp không cùng, ba nghìn đại thiên thế giới đều quy về nương." Lại thiền sư Hà Trạch nói: "Bộ mặt xưa nay chính là chân như, trong ánh sáng xá-lợi nhận ra nó; muôn kiếp mê đầu nay mới ngộ, mới hay tự tính là Văn-thù (Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ)", chính là vậy.

 Những điều trên đây đều nói về phép mầu đưa xá-lợi qua cửa ải, nuôi đạo thai, xuất định, trở về hư không; đạo tuệ mệnh gồm hết ở đây chăng! Ta không dám cho tập này là đạo mầu do mình tự bàn ra, mà đều là gom góp những chân truyền của các bậc thánh đi trước, làm gốc rễ để những người có chí muôn kiếp về sau ngộ đạo Phật, tu tuệ mệnh. Khiến người đọc được thì tự mình ngộ ra, hợp với ý thật của Phật, Tổ, thành tựu cho mình lại thành tựu cho người, thế là chứng được quả đạo Phật.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video