# Uyên Hải Tử Bình (tên sách, nghĩa là "Biển sâu của phép Tử Bình"; Tử Bình là phép đoán số mệnh dựa vào năm, tháng, ngày, giờ sinh)
【Uyên Hải Tử Bình】
Phần cơ sở
Năm can thuộc dương thì ưa hợp. (Can tức thiên can: mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ. Mỗi can thuộc một trong ngũ hành, tức năm yếu tố kim, mộc, thủy, hỏa, thổ, và mang tính dương hoặc âm. Năm can dương là Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm. Hợp ở đây là can hợp: hai can, một dương một âm, kết đôi với nhau như vợ chồng, gồm Giáp–Kỷ, Ất–Canh, Bính–Tân, Đinh–Nhâm, Mậu–Quý.)
Lấy Giáp làm ví dụ (tức người có can ngày sinh là Giáp). Gặp Giáp là Tỷ kiên (can giống hệt can ngày, cùng hành, cùng âm dương, như người đứng ngang vai), ứng với anh em.
Gặp Ất là Kiếp tài, Bại tài (can cùng hành với can ngày nhưng khác âm dương; "kiếp tài" là cướp của, "bại tài" là làm hao của), khắc (gây hại, làm tổn thương) cha và vợ.
Gặp Bính là Thực thần (can do can ngày sinh ra, cùng âm dương với can ngày; chủ việc ăn uống, phúc lộc), Thiên trù (bếp trời), Thọ tinh (sao sống lâu), ứng với con trai.
Gặp Đinh là Thương quan (can do can ngày sinh ra nhưng khác âm dương; gọi như vậy vì nó làm hại sao Chính quan), Thoái tài (lùi của), Hao khí (hao tổn khí lực), ứng với con cái và cháu.
Gặp Mậu là Thiên tài (can thuộc hành bị can ngày khắc, cùng âm dương; là tiền của không chính thức), thiên thê, thiên thiếp (vợ lẽ, nàng hầu), khắc con.
Gặp Kỷ là Chính tài (can thuộc hành bị can ngày khắc, khác âm dương; là tiền của chính đáng), chính thê (vợ cả), khắc mẹ, và là hợp thần (can kết đôi với can ngày).
Gặp Canh là Thiên quan, Thất sát (can thuộc hành khắc can ngày, cùng âm dương; gọi là "thất sát" vì tính từ can ngày đến nó là can thứ bảy; chủ uy quyền nhưng hung dữ), Quan quỷ, Tướng tinh (sao tướng soái).
Gặp Tân là Chính quan (can thuộc hành khắc can ngày, khác âm dương; chủ chức quyền, danh phận chính đáng), Lộc mã (ở đây là tên khác của Chính quan: "lộc" là bổng lộc, "mã" là ngựa, ý chỉ xe ngựa của quan), Vinh thần (thần vinh hiển), ứng với cha mẹ.
Gặp Nhâm là Đảo thực (nghĩa là "lật đổ miếng ăn", vì nó khắc Thực thần), Thiên ấn (can thuộc hành sinh ra can ngày, cùng âm dương), Kiêu thần (thần cú vọ, tên gọi xấu của Thiên ấn), khắc con gái.
Gặp Quý là Ấn thụ (can thuộc hành sinh ra can ngày, khác âm dương; "ấn thụ" là con dấu và dây đeo dấu của quan, chủ sự che chở, nâng đỡ, học vấn), chính nhân (người ngay thẳng), quân tử, ứng với sản nghiệp.
Năm can thuộc âm (Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý) thì ưa xung (đối chọi, va chạm nhau).
Lấy Ất làm ví dụ. Gặp Giáp là Kiếp tài, Trục mã (đuổi ngựa; "ngựa" chỉ tiền của, ý là đuổi mất của), khắc vợ.
Gặp Ất là Tỷ kiên, ứng với anh em, bạn bè.
Gặp Bính là Thương quan, tiểu nhân, đạo khí (lấy trộm khí lực của mình), ứng với cháu.
Gặp Đinh là Thực thần, Thiên trù, Thọ tinh, ứng với con cháu.
Gặp Mậu là Chính tài, chính thê, khắc mẹ.
Gặp Kỷ là Thiên tài, thiên thê, thiên thiếp, khắc con.
Gặp Canh là Chính quan, Lộc mã, khắc cha mẹ.
Gặp Tân là Thiên quan, Thất sát, Quan quỷ, ứng với người mai mối.
Gặp Nhâm là Ấn thụ, chính nhân, quân tử, kỵ gặp Sát.
Gặp Quý là Đảo thực, Thiên ấn, Kiêu thần, khắc mẹ.
Bài quyết tổng quát về các can ẩn trong địa chi. (Địa chi là mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ. Mỗi chi chứa ngầm từ một đến ba thiên can, gọi là "tàng can".)
Sau tiết Lập xuân, hai mươi ba (?) ngày thì Bính hỏa được dùng; những ngày còn lại Giáp mộc vượng (mạnh, thịnh) và nắm đề cương. (Lập xuân là một trong hai mươi bốn tiết khí, tức các mốc chia năm theo vị trí mặt trời. Lập xuân mở đầu mùa xuân và tháng Dần, khoảng 4–5 tháng 2 dương lịch. Đề cương là chi của tháng sinh, được coi là giềng mối của cả lá số.)
Tiết Kinh trập (đầu tháng Mão, khoảng 5–6 tháng 3 dương lịch) thì Ất mộc chưa nắm việc; đến Xuân phân (giữa tháng Mão, khoảng 20–21 tháng 3) thì Ất mộc (?) mới vừa đúng lúc nắm việc.
Tiết Thanh minh (đầu tháng Thìn, khoảng 4–5 tháng 4) thì Ất mộc coi giữ mười ngày, sau đó tám ngày Quý thủy tràn đầy. Ba ngày trước Cốc vũ (giữa tháng Thìn, khoảng 20 tháng 4) Mậu thổ thịnh; trong khoảng thổ vượng ấy cần xét kỹ.
Tiết Lập hạ (đầu tháng Tỵ, khoảng 5–6 tháng 5) lại lấy Mậu thổ đang ẩn; qua Tiểu mãn (giữa tháng Tỵ, khoảng 21 tháng 5) (?) thì Bính hỏa sáng rực.
Tiết Mang chủng (đầu tháng Ngọ, khoảng 6 tháng 6) thì Kỷ thổ vừa vặn tốt, bảy ngày ở giữa thổ vươn cao. Đến Hạ chí (giữa tháng Ngọ, khoảng 21 tháng 6; ngày dài nhất năm, từ đó khí âm bắt đầu sinh) thì âm sinh ra, dương lên đến cực và có lợi; Bính, Đinh hỏa vượng, có thổ trải ra.
Tiết Tiểu thử (đầu tháng Mùi, khoảng 7 tháng 7) thì mười ngày Đinh hỏa vượng, sau đó ba ngày Ất mộc thơm, rồi ba ngày Kỷ thổ uy phong thịnh. Đến Đại thử (giữa tháng Mùi, khoảng 23 tháng 7) thì Kỷ thổ vàng rực suốt mười ngày.
Tiết Lập thu (đầu tháng Thân, khoảng 7–8 tháng 8) thì mười ngày Nhâm thủy dâng lên; đến Xử thử (giữa tháng Thân, khoảng 23 tháng 8) thì mười lăm ngày Canh kim tốt.
Tiết Bạch lộ (đầu tháng Dậu, khoảng 8 tháng 9) thì bảy ngày Canh kim vượng, tám ngày sau Tân kim một mình nắm việc.
Tiết Hàn lộ (đầu tháng Tuất, khoảng 8 tháng 10) thì bảy ngày Tân kim cai quản, tám ngày sau Đinh hỏa, lại thêm thủy giáng xuống (?). Đến Sương giáng (giữa tháng Tuất, khoảng 23 tháng 10) thì Kỷ thổ nắm mười lăm ngày; trong đó lấy tạp khí (khí lẫn lộn, vì chi Tuất chứa nhiều can) cũng không hại.
Tiết Lập đông (đầu tháng Hợi, khoảng 7 tháng 11) thì bảy ngày Quý thủy vượng, tám ngày sau Nhâm thủy càng chảy gấp. Đến Tiểu tuyết (giữa tháng Hợi, khoảng 22 tháng 11) thì bảy ngày Nhâm thủy chảy xiết, tám ngày sau Giáp mộc lại thơm tho.
Tiết Đại tuyết (đầu tháng Tý, khoảng 7 tháng 12) thì bảy ngày Nhâm thủy cai quản; đến Đông chí (giữa tháng Tý, khoảng 22 tháng 12) thì Quý thủy càng róc rách mênh mang.
Tiết Tiểu hàn (đầu tháng Sửu, khoảng 6 tháng 1) thì bảy ngày Quý thủy nuôi dưỡng, tám ngày sau Tân kim cất trong kho Sửu (kho, còn gọi là mộ khố: các chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là nơi cất giữ một hành). Đến Đại hàn (giữa tháng Sửu, khoảng 20 tháng 1) thì mười ngày Kỷ thổ thắng thế. Người làm nghề này phải nghiên cứu tinh tường, xét cho kỹ.
Lại có bài ca về các can ẩn trong địa chi
Trong cung Tý có Quý thủy; Sửu có Quý, Tân kim cùng Kỷ thổ; cung Dần có Giáp mộc kèm Bính, Mậu; cung Mão chỉ có riêng Ất mộc. Thìn chứa Ất, Mậu và ba phần Quý; trong Tỵ có Canh kim, Bính, Mậu tụ lại; cung Ngọ có Đinh hỏa cùng Kỷ thổ; cung Mùi có Ất, Kỷ, Đinh chung một gốc. Ngôi Thân có Canh kim, Nhâm thủy và Mậu; cung Dậu riêng Tân kim dồi dào; cung Tuất có Tân kim cùng Đinh, Mậu; Hợi chứa Nhâm, Giáp, ấy là dấu vết thật.
Bàn về sinh, khắc, chế, hóa của ngũ hành, mỗi hành có cái ưa và cái hại. (Sinh là hành này nuôi dưỡng hành kia: kim sinh thủy, thủy sinh mộc, mộc sinh hỏa, hỏa sinh thổ, thổ sinh kim. Khắc là hành này chế ngự, làm hại hành kia: kim khắc mộc, mộc khắc thổ, thổ khắc thủy, thủy khắc hỏa, hỏa khắc kim. Chế hóa là kiềm chế và chuyển hóa lẫn nhau.)
Kim vượng gặp hỏa mới thành đồ dùng; hỏa vượng gặp thủy mới thành giúp đỡ nhau; thủy vượng gặp thổ mới thành ao đầm; thổ vượng gặp mộc mới khơi thông được; mộc vượng gặp kim mới thành rường cột.
Kim nhờ thổ sinh, nhưng thổ nhiều thì kim bị chôn vùi; thổ nhờ hỏa sinh, nhưng hỏa nhiều thì thổ cháy khét; hỏa nhờ mộc sinh, nhưng mộc nhiều thì hỏa bốc dữ; mộc nhờ thủy sinh, nhưng thủy nhiều thì mộc trôi dạt; thủy nhờ kim sinh, nhưng kim nhiều thì thủy đục.
Kim sinh được thủy, nhưng thủy nhiều thì kim chìm; thủy sinh được mộc, nhưng mộc thịnh thì thủy cạn; mộc sinh được hỏa, nhưng hỏa nhiều thì mộc bị thiêu; hỏa sinh được thổ, nhưng thổ nhiều thì hỏa bị vùi; thổ sinh được kim, nhưng kim nhiều thì thổ biến đổi.
Kim khắc được mộc, nhưng mộc cứng thì kim mẻ; mộc khắc được thổ, nhưng thổ dày thì mộc gãy; thổ khắc được thủy, nhưng thủy nhiều thì thổ trôi; thủy khắc được hỏa, nhưng hỏa nhiều thì thủy nóng; hỏa khắc được kim, nhưng kim nhiều thì hỏa tắt.
Kim suy gặp hỏa ắt bị nung chảy; hỏa yếu gặp thủy ắt bị dập tắt; thủy yếu gặp thổ ắt bị bồi lấp; thổ suy gặp mộc ắt bị sụt lở; mộc yếu gặp kim ắt bị chặt gãy.
Kim mạnh gặp thủy mới bớt được mũi nhọn; thủy mạnh gặp mộc mới tiết bớt được thế; mộc mạnh gặp hỏa mới hóa được tính cứng đầu; hỏa mạnh gặp thổ mới dừng được ngọn lửa; thổ mạnh gặp kim mới chế được cái hại.
Bàn về việc lấy ngày làm chủ
Ta từng xem Đường thư (bộ sử chép về đời nhà Đường), thấy chép rằng có người tên Lý Hư Trung lấy can chi năm, tháng, ngày, giờ sinh của người, xét sự sinh khắc giữa chúng để bàn số mệnh sang hèn, sống lâu hay chết yểu; thuyết ấy đã tường tận rồi! Đến đời Tống mới có thuyết Tử Bình: lấy can ngày làm chủ, lấy năm làm rễ, tháng làm mầm, ngày làm hoa, giờ làm quả. Dùng các trạng thái sinh, vượng, tử, tuyệt, hưu, tù (các mức mạnh yếu của một hành tùy thời điểm: được sinh ra, đang mạnh, chết, dứt hẳn, nghỉ ngơi, bị giam hãm) cùng sự chế ngự, chuyển hóa để quyết đoán tốt xấu đời người. Lẽ ấy tất nhiên như vậy, còn ngờ gì nữa!
Một là Quan, chia theo âm dương thì gọi là Quan và Sát, tức Giáp, Ất gặp Canh, Tân. Hai là Tài, chia theo âm dương thì gọi là Chính tài và Thiên tài, tức Giáp, Ất gặp Mậu, Kỷ. Ba là âm dương của khí sinh ra mình, gọi là Ấn thụ và Đảo thực, tức Giáp, Ất gặp Nhâm, Quý. Bốn là âm dương của khí bị lấy trộm (khí do mình sinh ra), gọi là Thực thần và Thương quan, tức Giáp, Ất gặp Bính, Đinh. Năm là âm dương của đồng loại, gọi là Kiếp tài và Dương nhận (nghĩa đen là "lưỡi dao dương"; ở đây chỉ can đồng loại với can ngày, chủ tranh đoạt, cương bạo), tức Giáp, Ất gặp Giáp, Ất. Đại để sang hèn, thọ yểu, sống chết đều không ra ngoài năm thứ ấy. Nếu có ai đặt bừa cách cục (kiểu cấu trúc đặc biệt của lá số), bày ra tên gọi mà không có công dụng thực, như các cách Phi thiên lộc mã, Đảo xung, Tỉnh lan xoa, thì thật ra chỉ là Thương quan bị tách ra mà đặt tên thôi. Nêu một điều này thì những điều khác có thể suy ra!
Lấy ngày làm chủ, năm làm gốc, tháng làm đề cương, giờ làm phụ tá.
Lấy ngày làm chủ, điều cốt yếu là xem can ngày rơi vào trạng thái nào: thân vượng hay thân nhược (thân là can ngày, tức bản thân người ấy; vượng là mạnh, nhược là yếu)? Lại xem địa chi có cách cục gì, số lượng kim, mộc, thủy, hỏa, thổ ra sao. Sau đó xem trong nguyệt lệnh (chi của tháng sinh, quyết định hành nào đang nắm quyền theo mùa) thì kim, mộc, thủy, hỏa, thổ, hành nào vượng; lại xem tuế vận (năm đang xét và đại vận, tức các chặng vận mười năm của đời người) có hành gì vượng, rồi mới xét kỹ phần dưới can ngày (?). Đây không phải là thuyết bó hẹp vào một góc.
Chẳng hạn người sinh ngày Giáp Tý, trong tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một can một chi) có chữ Thân, hợp với Tý, Thìn thành thủy cục (ba chi Thân, Tý, Thìn họp lại thành thế thủy mạnh, gọi là tam hợp). Kế đó xem các chi còn lại làm tổn hay làm lợi; trong tứ trụ có chữ nào làm tổn khí tốt đẹp của nhật chủ Giáp Tý (nhật chủ là can ngày sinh, đại diện cho bản thân)? Nếu có chữ phá hỏng thần của tháng thì phải có cái khác chế ngự nó, chứ không nên làm nó thêm mạnh. Người luận mệnh tuyệt đối không được câu nệ, phải xét kỹ nguyệt lệnh; vì vậy nêu rõ ra đây.
Bàn về nguyệt lệnh
Ví như năm là gốc, nếu mang Quan tinh (sao Quan) và Ấn thụ thì thuở nhỏ đã có chức quan, nhờ tổ tông mà có.
Tháng là đề cương, nếu mang Quan tinh và Ấn thụ thì người hào phóng, thông minh, kiến thức hơn người.
Giờ là phụ tá, ứng với tiết tháo và cách hành xử cả đời.
Nếu năm, tháng, ngày có cát thần (sao, thần tốt) thì giờ nên rơi vào chỗ sinh vượng (chỗ giúp cho mạnh lên); nếu có hung thần (sao, thần xấu) thì giờ nên rơi vào nơi chế phục (kiềm chế, khuất phục) nó.
Cát thần, hung thần ở trụ giờ thì năm, tháng, ngày nên sinh cho cái tốt và chế ngự cái xấu.
Ví như nguyệt lệnh có dụng thần (yếu tố then chốt, có ích nhất cho lá số) thì được nhờ sức cha mẹ.
Năm có dụng thần thì được nhờ sức tổ tông; giờ có dụng thần thì được nhờ sức con cháu; trái lại thì không được nhờ.
Bàn về tốt xấu của thái tuế (can chi của năm đang xét, ví như vua của năm ấy; còn gọi là Tuế quân)
Thái tuế là thiên tử trong năm, nên không thể phạm vào; phạm vào thì xấu. Kinh nói: "Ngày phạm Tuế quân thì tai ương ắt nặng; nếu ngũ hành có cứu thì năm ấy ngược lại ắt được của."
Chẳng hạn ngày Giáp gặp năm Mậu, đó là (khắc) thái tuế; khắc nặng thì chết. Giáp, Ất mà ngày giờ là Dần, Mão, Hợi, Mùi (thế mộc mạnh) thì phạm khắc Tuế quân, chắc chắn chết. Có cứu thì tốt, tức là bát tự (tám chữ can chi của bốn trụ) có Canh, Tân, hoặc kim cục Tỵ, Dậu, Sửu. Kinh nói: "Mậu, Kỷ lo gặp Giáp, Ất, trên đầu can cần có Canh, Tân." Hoặc có hỏa cục Bính, Đinh đốt mộc thì dù có tai cũng không đáng ngại; cứ theo đó mà suy. Hoặc được Kỷ hợp Giáp cũng giải được.
Đại để không thể làm tổn thương thái tuế, tương sinh với nó thì tốt; đó là ngũ hành có cứu, năm ấy ngược lại ắt được của.
Người phạm Tuế quân, năm ấy ắt chủ việc xấu, tang chế, khắc vợ thiếp, cùng hao của, thị phi, hối hận vì phạm bề trên. Nếu thêm các sát Câu giảo (sao chủ vướng mắc, kiện tụng), Không vong (chi bị "trống rỗng" trong một tuần can chi, chủ việc hư hão), Hàm trì (còn gọi Đào hoa, chủ tửu sắc), Trạch mộ (sao chủ chuyện nhà cửa, mồ mả xấu), Bệnh phù (sao chủ bệnh tật), Tử phù (sao chủ chết chóc), Bạch hổ (sao chủ tai nạn máu me, tang tóc), Dương nhận (ở đây là chi đứng ngay sau ngôi Lộc của can ngày, như Giáp có Dương nhận ở Mão; chủ hung bạo, máu me) cùng đến, thì tai họa trăm đường. Thần sát (các sao tốt xấu tính theo can chi) đến thì suy theo nặng nhẹ.
Can ngày tuy không khắc thái tuế, vẫn sợ vận khắc Tuế quân. Nếu thêm tuế vận xung, hình (quan hệ giữa các chi gây tổn hại như bị hình phạt), Dương nhận xung hợp thì chủ hao tổn, việc tang. Nếu có Quý nhân (sao tốt, chủ có người giúp đỡ, giải tai), Lộc mã (sao Lộc và sao Mã, chủ bổng lộc, quan chức, tiền tài) giải thì hơi tốt; bát tự có cứu thì không lo.
Cho nên nói: "Thái tuế là chủ của các sát, vào mệnh chưa hẳn là tai; nếu gặp chỗ chiến đấu (xung khắc nhau) thì ắt chủ làm hại bản mệnh."
Bàn về "chinh" thái tuế
Chinh nghĩa là đánh nhau; như bề tôi xúc phạm vua, tức kẻ dưới phạm người trên.
Can chi ngày xung khắc thái tuế gọi là chinh; can chi của vận làm tổn hoặc xung thái tuế cũng gọi là chinh; can chi thái tuế xung can chi ngày cũng gọi là chinh. Chỉ cần xem bát tự có cứu giúp hay không. Suy xét kỹ thì trăm lần trúng cả trăm.
Can chi ngày hợp với can chi thái tuế gọi là hối (u tối); vận hợp với can năm cũng vậy. Gặp điều này thì chủ xui xẻo, cả năm lật lọng thất thường, muốn nhanh mà không tới.
Ví như lá số 【Ất Sửu, Ất Hợi, Nhâm Thân, Ất Tỵ】, đi vận Tân Mùi, gặp năm Bính Dần. Can ngày Nhâm khắc Bính của thái tuế; chi ngày Thân (chứa Canh) khắc Dần (chứa Giáp) của thái tuế; lại kỵ Dần hình Tỵ, Tỵ hình Thân, Thân hình Dần. Đi vận Tân Mùi hợp với thái tuế thành mộc cục là Thương quan, đều không tốt. Năm ấy đến tháng Giáp Ngọ hỏa vượng, giao chiến khắc Kỷ thổ, Ất mộc sinh ra mà thành chiến (?), nên chết bất đắc kỳ tử!
Bàn về đại vận
Đại vận lấy thiên can gọi là "ngũ vận", địa chi gọi là "lục khí", nên gọi là "phạm khí" (?).
Phép Tử Bình: đại vận thì xem chi, Tuế quân thì xem can; lúc giao vận (chuyển từ đại vận này sang đại vận khác) giống như ghép cây. Vì sao? Hai chữ can chi, theo thuyết sáu mươi Giáp Tý (sáu mươi cặp can chi luân phiên), dùng chữ "hoa"; nếu thiên can, địa chi đúng thời thì tự nhiên nở hoa kết hạt thịnh vượng! Nguyệt lệnh là thiên nguyên (gốc trời); nay đại vận khởi từ trụ tháng, ví như mầm cây, thấy mầm thì biết tên cây; xem dụng thần của tháng thì biết cách cục, nên nói giao vận như ghép cây. Vậy mệnh có rễ, mầm, hoa, quả là sao? Chính hợp ý này, chẳng phải thích đáng lắm sao!
Ra khỏi Quý vào Giáp như người đổ mồ hôi trở lại (?); chẳng hạn Giáp Tuất nối với Quý Hợi, đó là ghép cây ở can chi.
Vận Sửu giao sang Dần, Thìn giao sang Tỵ, Mùi giao sang Thân, Tuất giao sang Hợi, đó là ghép cây ở chỗ chuyển góc.
Chỗ chuyển góc giữa bốn phương đông, nam, tây, bắc gọi là ghép cây; cách cục xấu thì chết, cách cục tốt thì gặp tai.
Dần, Mão, Thìn là một khí; Thân, Dậu, Tuất là một khí; Hợi, Tý, Sửu là một khí. Khí liền nhau thì đều không phải là ghép cây.
Chẳng hạn Giáp, Ất gặp vận Dần, Mão, gọi là Kiếp tài, Bại tài, chủ khắc cha mẹ, khắc vợ, hao của, tranh đấu. Đi vận Bính, Đinh, Tỵ, Ngọ gọi là Thương quan, chủ khắc con cái, kiện tụng, tù tội. Vận Canh, Tân, Thân, Dậu là đất Thất sát, Quan, chủ được danh, nhưng phát quá mức thì sinh tai bệnh, bệnh hiểm. Đi vận Nhâm, Quý, Hợi, Tý là vận sinh khí Ấn thụ, chủ vui mừng, tăng sản nghiệp. Vận Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, Mậu, Kỷ là vận Tài, chủ danh lợi đều thông. Đây là cách ví dụ cứng nhắc, phải tùy chỗ ưa kỵ của cách cục mà suy, không được chấp một. Cái hay là ở chỗ biết thông biến, thì lời vụng cũng linh như thần.
Can vượng nên đi vận suy, can nhược nên đi vận vượng; chính là can nhược cần mượn khí vượng, có thừa thì lo chỗ thiếu (?), phải thông biến. Lại kèm suy các sát Cô hại (?), Không vong, Câu giảo, Tang môn (sao chủ tang), Điếu khách (sao chủ việc viếng tang), Trạch mộ, Bệnh, Tử, Quan phù (sao chủ kiện tụng, việc quan), Bạch hổ thì nghiệm như thần.
Lại một phép nữa: gặp Dương nhận, Đào hoa (sao chủ tình ái, tửu sắc), Phục ngâm (can chi của vận hay năm trùng y can chi gốc, chủ buồn rầu), Phản ngâm (can chi của vận hay năm xung khắc ngược với can chi gốc, chủ biến động), cùng các trạng thái hưu, tù, tử, tuyệt, suy, bại thì xấu. Gặp Đế vượng, Lâm quan, Lộc mã, Quý nhân, Sinh, Dưỡng, Quan đới, Khố thì tốt. (Đây là các giai đoạn trong vòng trường sinh: mười hai giai đoạn mạnh yếu của một can, ví như đời người từ sinh ra, tắm gội, đội mũ trưởng thành, ra làm quan, cực thịnh, rồi suy, bệnh, chết, vào mộ hay kho, dứt hẳn, thụ thai, nuôi dưỡng.) Nếu gặp Không vong thì xấu: cái xấu gặp Không vong thì trở lại tốt, cái tốt gặp Không vong thì trở lại xấu.
Đại vận không nên khắc hay xung với thái tuế, gặp như vậy là xấu; lại hình, xung, khắc nhau cũng kỵ.
Năm xung khắc vận thì tốt; vận khắc năm thì xấu, cách cục không tốt thì chết.
Năm và vận tương sinh thì tốt; có Lộc mã, Quý nhân, hợp, giao xen nhau cũng tốt.
Nên suy xét kỹ thì không có gì không ứng nghiệm!
Bàn về bệnh tật
Bệnh tật là do tinh, thần, khí, huyết chủ quản, mỗi thứ đều có chỗ bị cảm nhiễm, tổn thương; bên trong gọi là tạng phủ (các cơ quan nội tạng), bên ngoài gọi là chi thể (tay chân, thân mình).
Theo nghĩa sinh khắc ngũ hành của can chi trong bát tự, lấy chỗ bị tổn thương nặng nhất mà đoán; ngũ hành can chi quá vượng hay không đủ đều sinh bệnh. Kim chủ dao kiếm, hình phạt, thương tích; thủy là đắm thuyền mà chết; mộc là treo xà tự thắt cổ, hổ vồ, rắn cắn; hỏa thì đêm ngủ điên đảo, rắn cắn, cháy thiêu; thổ là núi lở đá đè, sa lầy, tường đổ.
Chẳng hạn mệnh người, thiên can thuộc về phần bên trong (nội tạng). Thơ rằng: "Giáp là gan, Ất là mật, Bính là ruột non, Đinh là tim, Mậu là dạ dày, Kỷ thuộc tỳ (lá lách), Canh là ruột già, Tân thuộc phổi, Nhâm là bàng quang, Quý là thận."
Thiên can thuộc về phần bên ngoài: "Giáp là đầu, Ất là cổ gáy, Bính là vai, Đinh là ngực (vùng tim), Mậu là sườn, Kỷ thuộc bụng, Canh là rốn, Tân là đùi, Nhâm là cẳng chân, Quý là bàn chân."
"Tý là sán khí (bệnh đau, sa xuống ở vùng bụng dưới, bìu), Sửu là bụng, Dần là cánh tay và tứ chi, Mão là mắt và tay, Thìn là lưng và ngực, Tỵ là mặt và răng, Ngọ là tim và bụng, Mùi là tỳ và ngực, Thân là bệnh ho, Dậu là gan và phổi, Tuất là lưng và phổi, Hợi là đầu và gan."
Gan là mầm của thận, thận là chủ của gan.
Thận thông với mắt; mật chứa hồn, gan chứa phách (hồn và phách là hai phần tinh thần của con người theo quan niệm xưa: hồn nhẹ và thiêng, phách gắn với thể xác); thận chứa tinh (tinh khí, nguồn sống và sinh sản), tim chứa thần (tinh thần, ý thức), tỳ chứa khí.
Người mệnh mộc gặp nhiều Canh, Tân, Thân, Dậu thì bệnh gan mật. Bên trong thì hay kinh sợ, tinh hư, nhút nhát, bệnh lao, nôn ra máu, đầu choáng mắt mờ, đờm suyễn, đau đầu kinh niên do phong, phù yếu chân, liệt nửa người bên trái bên phải, miệng mắt méo lệch, chứng phong làm gân xương đau nhức. Bên ngoài thì da khô, bệnh mắt, râu tóc thưa ít, ngã té tay chân, tổn thương. Phụ nữ thì sẩy thai, khí huyết không điều hòa; trẻ con thì kinh phong cấp và mạn (chứng co giật ở trẻ), đêm khóc, ho. Kinh nói: "Gân xương đau nhức là do mộc bị kim làm thương."
Người mệnh hỏa gặp thủy và đất vượng Hợi, Tý thì chủ bệnh ở ruột non và tâm kinh (đường kinh mạch của tim). Bên trong thì điên, câm, đau miệng đau tim, kinh phong cấp và hoãn, lưỡi trụi, miệng họng câm, sốt cơn (sốt lên theo giờ như nước triều), phát cuồng. Bên ngoài thì mắt tối, mù lòa, bệnh ở ruột non, thận khí, mụn nhọt độc có mủ máu; trẻ con đậu sởi, lác, ghẻ; phụ nữ tắt kinh vì huyết khô, hoặc rỉ rả không dứt. Hỏa chủ khô, sắc mặt đỏ. Kinh nói: "Mắt tối mắt mờ phần nhiều là do hỏa bị thủy khắc."
Người mệnh thổ gặp mộc và đất vượng Dần, Mão thì chủ tỳ và dạ dày bị tổn thương. Bên trong chủ nghẹn ăn, ăn vào rồi nôn ngược ra, khí nghẹn, bụng trướng to, tiêu chảy, phù vàng, không ăn uống được, ăn kén chọn, nôn mửa, tỳ tổn. Bên ngoài thì tay trái, miệng, bụng có bệnh, da khô ráp; trẻ con mắc bệnh cam (gầy còm, bụng ỏng do suy dinh dưỡng), tỳ yếu người vàng. Thổ chủ ấm, hay trì trệ, sắc mặt vàng úa. Kinh nói: "Thổ hư gặp nơi mộc vượng thì chắc chắn tỳ bị thương."
Người mệnh kim gặp hỏa và nơi vượng Tỵ, Ngọ thì chủ ruột già và phế kinh (đường kinh mạch của phổi) mắc bệnh: ho, suyễn, nôn, đi ngoài ra máu, trĩ rò, bị ma quỷ làm mất hồn, chứng lao nhược. Bên ngoài thì da khô héo, mũi đỏ như hủi (?), mụn nhọt, ung độc, đều do mủ máu gây ra. Kinh nói: "Kim yếu gặp đất hỏa bốc thì chắc chắn bệnh về máu."
Người mệnh thủy gặp thổ và bốn tháng cuối mùa thổ vượng (tháng Thìn, Mùi, Tuất, Sửu) thì chủ bàng quang và thận kinh mắc bệnh. Bên trong thì di tinh, tiểu ra chất đục trắng, mồ hôi trộm, mộng giao hợp với ma, hư tổn, điếc tai, thương hàn cảm mạo. Bên ngoài thì đau răng, sán khí, sa lệch một bên bìu, đau lưng, thận yếu tiểu rỉ, các bệnh nôn tả đau nhức; đàn bà chủ băng huyết khi có thai, rong huyết, khí hư. Thủy chủ lạnh, mặt đỏ đen sạm. Kinh nói: "Bệnh lạnh ở hạ nguyên (vùng dưới cơ thể, gồm thận và bộ phận sinh dục) chỉ vì thủy bị thổ làm thương."
Bàn về tính tình
Tính tình là chỗ phát ra của mừng, giận, buồn, vui, yêu, ghét, muốn; là chỗ bày ra của nhân, nghĩa, lễ, trí, tín (năm đức: thương người, làm điều phải, lễ phép, khôn ngoan, giữ chữ tín). Tinh của cha, huyết của mẹ hợp lại thành hình hài; tất cả đều liên quan đến kim, mộc, thủy, hỏa, thổ.
Chẳng hạn mộc gọi là "khúc trực" (cong và thẳng, tính chất của cây cối), vị chua, chủ nhân. Có lòng thương xót, hiền từ hòa nhã, giúp vật lợi dân, thương kẻ mồ côi, nghĩ đến người góa bụa, điềm tĩnh thanh cao, người thanh tú, thân dài, sắc mặt xanh trắng; nên nói: "Mộc thịnh thì nhiều lòng nhân." Quá mức thì gãy, cố chấp, tính lệch lạc; không đủ thì ít lòng nhân, sinh lòng đố kỵ.
Hỏa gọi là "viêm thượng" (bốc lên trên), vị đắng, chủ lễ. Có lòng nhường nhịn, cung kính, uy nghi, chất phác, nặng nề, thuần hậu. Người có mặt trên nhọn dưới tròn, ấn đường (khoảng giữa hai lông mày, một bộ vị trong tướng học) hẹp, mũi lộ lỗ, tinh thần lấp lánh, nói năng gấp, ý nhanh lòng nóng, sắc mặt hoặc xanh hoặc đỏ, ngồi thì rung đầu gối. Quá mức thì cung kính quá đáng mà thông minh, tính nóng, râu đỏ; không đủ thì vàng gầy, khéo léo sắc sảo, đố kỵ độc ác, có đầu không có đuôi.
Kim gọi là "tòng cách" (theo và đổi, tức có thể nung đúc mà đổi hình), vị cay, chủ nghĩa. Có lòng biết hổ thẹn và ghét điều xấu, trọng nghĩa khinh tài, dũng cảm hào kiệt, biết liêm sỉ. Người vừa phải, xương thịt cân xứng, mặt vuông màu trắng, mày cao mắt sâu, mũi cao tai vểnh, tiếng nói trong vang, cứng rắn quả quyết. Quá mức thì không có lòng nhân, thích đánh nhau, tham dục; không đủ thì nghĩ đi nghĩ lại mãi, thiếu quả quyết, keo kiệt, làm việc dễ nản chí.
Thủy gọi là "nhuận hạ" (thấm ướt và chảy xuống), vị mặn, chủ trí. Có lòng phân biệt phải trái, chí đủ, nhiều mưu, mưu tính sâu xa, giỏi văn học, thông minh, nhưng gian trá, phiêu dạt, không có sức thì nghiêng đổ, hay âm mưu, yêu ghét thất thường (?). Quá mức thì cô độc, cứng rắn keo kiệt, không được lòng người, thâm độc tàn nhẫn, thất tín đảo điên; không đủ thì nhát gan không mưu, lại thêm người gầy nhỏ.
Thổ gọi là "giá sắc" (cấy và gặt, tính chất đất trồng trọt), ứng với Câu Trần (tên một vị thần thuộc thổ) (?), vị ngọt, chủ tín. Có lòng thành thật, đôn hậu chí thành, lời nói việc làm đi đôi, ưa kính thần Phật. Người lưng tròn eo rộng, mũi to miệng vuông, mày mắt thanh tú, mặt như vách tường mà màu vàng, xử sự không khinh suất, độ lượng rộng rãi. Quá mức thì ngu chất, cố chấp như si dại; không đủ thì sắc mặt như buồn rầu, mũi thấp mặt lệch, tiếng nặng đục, chất phác mà bướng bỉnh.
Chẳng hạn can ngày yếu thì rụt rè hay thẹn; can ngày mạnh thì ngông cuồng, cố chấp, tự kiêu. Những điều trên đều lấy nặng nhẹ mà nói, muôn phần không sai một.
Hình tượng của can chi — Thiên can
《Giáp》 Giáp mộc đứng đầu hàng thiên can, vốn không cành lá cũng không rễ; muốn còn mãi nghìn năm cùng trời đất thì phải chôn thẳng xuống bùn cát sâu vạn trượng. Đẽo thành rường cột là nhờ kim được dùng; hóa thành tro than là do hỏa gây tai. Là khối vật vô tri chẳng có mưu toan, mặc cho xuân thu tự đến tự đi.
《Ất》 Ất mộc rễ cắm sâu, chỉ hợp đất dương, không hợp đất âm; trôi nổi nên sợ nhất gặp nhiều thủy, chặt đứt thì cần gì phải khổ dùng kim (?). Đi về nam thì hỏa bốc, tai không nhỏ; đi về tây thì thổ dày, họa càng lấn tới. Rường cột không phải là cây còn liền rễ, phân biệt cho đúng thì cần dụng tâm.
《Bính》 Bính hỏa sáng ngời là mặt trời, vốn từ chính đại mà lập nên cương thường (đạo lý lớn). Ánh sáng lớn chẳng những soi xa nghìn dặm, ngọn lửa lớn còn tỏa khắp tám phương. Ra đời chịu làm con của mộc nổi, sinh truyền không làm mẹ của bùn ướt. Nước chết sông hồ sao khắc nổi, chỉ sợ mộc mọc thành rừng mà gây họa.
《Đinh》 Đinh hỏa hình như ngọn nến, ngọn đèn, gặp mặt trời thì bị cướp mất ánh sáng. Đúng thời có thể đúc nghìn cân sắt, mất lệnh (không gặp mùa của mình) thì khó nung chảy một tấc vàng. Dù ít củi khô vẫn có thể dẫn cháy, dù nhiều gỗ ướt cũng không sinh được lửa. Trong đó suy hay vượng phải phân cho rõ: vượng thì như một lò lửa, suy thì như một ngọn đèn.
《Mậu》 Mậu thổ giống như tường thành, bờ đê, ngăn giữ (?) sông biển thì cần gốc dày. Trong trụ có hợp thì hình vẫn vững; can ngày ngồi chỗ hư yếu thì thế ắt sụp lở. Sức mỏng thì không chịu nổi kim làm rò khí; công đã thành thì cần gì mộc khơi thông. Cả đời cần nhất đi về đông nam cho mạnh, nhưng thân đã vượng mà gặp đông nam thì lại mất trung hòa (?).
《Kỷ》 Kỷ thổ là ruộng vườn, thuộc bốn góc phương, đất Khôn (đất mẹ, phương tây nam) sâu dày làm nền cho muôn vật. Nơi thủy kim vượng thì thân lại yếu; hỏa thổ thành công thì cách cục rất lạ. Mất lệnh sao chôn được giáo kích, đúng thời mới dùng được cuốc cày. Chớ khoe Ấn vượng lại nhiều hợp, không gặp hình xung thì rốt cuộc chẳng hay (?).
《Canh》 Canh kim cùn cứng, tính thiên về cứng rắn; được hỏa luyện thành công thì sợ đất thủy. Sinh mùa hè đi đông nam thì bị nung quá mức, sinh mùa thu đi tây bắc cũng sáng ngời. Nước sâu thì ngược lại bị nó khắc (?), mộc vượng có thể khiến mình tự thương. Mậu, Kỷ ở can chi lại gặp thêm thổ dày, không gặp xung phá thì bị chôn vùi.
《Tân》 Tân kim là châu ngọc, tính linh thông, thích nhất dương khí ôn hòa và cát nước trong. Thành tựu không cần lửa mạnh nung, được nuôi giúp thì ưa bùn ướt sinh ra. Thủy nhiều hoặc hỏa vượng thì nên đi tây bắc; nước lạnh kim lạnh thì cần Bính, Đinh. Ngồi trên Lộc (ngôi lâm quan, nơi can mạnh và có bổng lộc), thông gốc, ở đất thân vượng thì lo gì thổ dày vùi mất hình.
《Nhâm》 Nhâm thủy mênh mông gom trăm sông, tràn chảy khắp thiên hạ không bờ bến. Can chi tụ nhiều thì thành trôi dạt, hỏa thổ gặp nhiều thì cạn nguồn. Dưỡng tính kết thai phải ở Mùi, Ngọ; trường sinh và về Lộc thuộc Khôn, Càn (Nhâm trường sinh ở Thân, phương tây nam ứng quẻ Khôn; có Lộc ở Hợi, phương tây bắc ứng quẻ Càn). Thân mạnh vốn tự không có tài lộc, đi đường tây bắc thì gặp nạn lúc tuổi trẻ.
《Quý》 Quý thủy há chẳng phải là mưa móc sao, rễ thông đến Hợi, Tý thì thành sông lớn. Trong trụ không có Khôn, Khảm (Thân ở tây nam và Tý ở phương bắc) thì thân yếu; trong cục có Tài, Quan thì không nên nhiều. Đủ Thân, Tý, Thìn thì thành thượng cách (cách cục bậc cao); đủ Dần, Ngọ, Tuất thì cần trung hòa. Giả như hỏa thổ sinh giữa mùa hè, đi đường tây bắc nào phải là quá.
Hình tượng của can chi — Địa chi
《Tý》 Chi tháng là Tý thủy, chiếm tên đứng đầu (?), khe suối mênh mông trong mãi không cùng. Đạo trời dương khí trở lại, đi đến chỗ thổ vượng; ở nhân gian nước ấm nhờ kim sinh. Nếu gặp Ngọ phá thì không ổn định; dù gặp Mão hình vẫn còn có tình. Trong trụ có Thân, Thìn đến hợp cục thì liền thành sông biển nổi sóng vang.
《Sửu》 Giữa đông tháng Sửu sợ băng sương, ai biết thời trời đã chuyển sang hai hào dương (tức dương khí đã nhú lên hai phần). Đất ấm quả thật sinh được muôn vật, kim lạnh há chỉ ẩn sâu. Hình xung với Tuất, Mùi không phải vô dụng; tụ cùng loại với Gà (Dậu), Rắn (Tỵ) thì quả có phương hướng. Nếu ngày giờ nhiều thủy mộc thì phải đi vào đất Tốn, Ly (phương đông nam và phương nam).
《Dần》 Mộc ở cung Cấn (phương đông bắc) dựng lên vào mùa xuân, khí tụ ba dương, hỏa trường sinh ở Dần. Chí hợp với Rắn (Tỵ), Khỉ (Thân) là ba khách quý (?), đồng loại với Mão, Mùi là người một nhà. Vượt phàm vào thánh chỉ khi gặp Ngọ; phá Lộc hại đề cương thì chỉ lo gặp Thân. Trong bốn trụ nhiều hỏa thì ghét đất hỏa, xưa nay mộc khô không chạy về nam.
《Mão》 Mão mộc tươi tốt, bẩm khí sâu dày, giữa xuân há lại không ghét kim. Canh, Tân gặp nhiều thì lo Thân, Dậu; Hợi, Tý lại đến thì kỵ Quý, Nhâm. Họa gặp lục xung (sáu cặp chi đối nhau như Tý–Ngọ, Mão–Dậu…) thì như lá rụng; mừng gặp tam hợp thì liền thành rừng. Nếu ngày giờ có kim mùa thu nặng, lại đi về tây thì họa không ngăn nổi.
《Thìn》 Thìn là tháng ba, nước bùn ấm áp, nuôi lớn bồi đắp được gốc rễ muôn cây. Tuy Giáp đã suy, Ất còn dư khí; dù Quý vào mộ (kho) vẫn hồi hồn. Chỉ cần một chìa khóa là mở được kho; nếu gặp ba lần xung thì phá cửa. Thủy mộc gặp nhiều lại đi vận tây bắc thì chỉ lo thổ gốc không giữ được.
《Tỵ》 Tỵ là đầu mùa hè, hỏa thêm sáng, tạo hóa vận hành đúng lúc sáu dương. Canh kim mất lệnh thì nhờ mẹ mà sinh, Mậu thổ đắc thời thì Lộc theo mẹ. Hình với Truyền tống (tên thần của chi Thân) thì ngược lại không hại; một lần đụng Đăng minh (tên thần của chi Hợi) thì liền có thương tổn. Đi đến đất sinh phát đông nam thì lửa dữ đốt trời, há phải chuyện thường.
《Ngọ》 Tháng Ngọ nóng rực, hỏa đang bốc lên; sáu dương khí nối tiếp thì một âm sinh ra. Canh kim mất ngôi thì thân vô dụng, Kỷ thổ về nhà thì Lộc có thành. Thân, Tý cùng đến thì có thể giao chiến khắc nó; Tuất, Dần cùng gặp thì càng sáng. Đông nam đúng là đất thân mạnh; đến tây bắc thì hưu tù, đã mất hình.
《Mùi》 Tháng Mùi âm sâu, hỏa dần suy, chứa Quan, chứa Ấn mà không chứa Tài (?). Gần không có Hợi, Mão thì hình khó biến; xa mang hình xung thì kho cũng mở. Không có hỏa thì sợ đi về kim thủy; nhiều khí lạnh thì lại thích Bính, Đinh đến. Dụng thần ưa gì kỵ gì phải phân cho rõ, chớ đem ngọc quý mà ngờ là đá.
《Thân》 Thân kim cứng mạnh gặp ở chi tháng, thủy và thổ trường sinh ở cung này. Trong lò Tỵ, Ngọ thì thành giáo kiếm; trong cục Tý, Thìn thì được sắc bén. Mộc nhiều mà không có hỏa thì rốt cuộc vẫn thắng được; thổ dày chôn kim thì lại có hung. Muốn biết thần này giống gì, thì nó chẳng giống châu ngọc dịu dàng.
《Dậu》 Tháng tám có tên Tòng khôi (tên thần của chi Dậu) đã nổi danh, đáng khen kim trắng nước trong. Hỏa nhiều mà đi về đông thì lo Dần, Mão; mộc vượng mà đi về nam thì sợ Bính, Đinh. Trong trụ gặp thủy và bùn ắt có ích; vận đến tây bắc há lại vô tình. Nếu được tam hợp thì càng bền chắc sắc bén, không như kim cứng chưa luyện thành.
《Tuất》 Tháng chín là Hà khôi (tên thần của chi Tuất), tính cứng nhất, chớ bảo nơi đây chỉ để cất chứa vật. Lò lớn lửa to có thể thành tựu nó, sắt cùn kim cứng nhờ nó làm chủ. Hang biển xung Rồng (Thìn) thì sinh mưa móc; đầu núi hợp Hổ (Dần) thì động văn chương. Thiên la (lưới trời, chỉ hai chi Tuất, Hợi) tuy là trận mê hồn, mệnh hỏa gặp nó thì riêng bị thương tổn.
《Hợi》 Ngôi Đăng minh nguồn nước sâu, mưa tuyết sinh lạnh gặp lúc sáu âm. Phải đợi Thắng quang (tên thần của chi Ngọ) mới dùng được thổ; không gặp Truyền tống (Thân) thì sóng nhiều mà kim (?). Năm hồ quy tụ vốn thành tượng; tam hợp níu giữ quả có lòng. Muốn biết chỗ ấm áp của trời đất thì tìm ở Cấn, Chấn, Tốn, Ly (phương đông bắc, đông, đông nam, nam).
【Uyên Hải Tử Bình】 Thập thần (mười loại quan hệ giữa can ngày với các can khác trong lá số)
Bàn về Thương quan
Thương quan thì nghiệm như thần.
Thương quan cốt phải làm thương cho hết (diệt hết sao Quan); thương không hết thì khi Quan đến gặp lúc vượng, họa không kể xiết. Thương quan gặp Quan thì họa trăm đường.
Nếu nguyệt lệnh ở ngôi Thương quan, và tứ trụ phối hợp, mọi việc đều nằm ở chỗ Thương quan, lại đi vào đất thân vượng, thì là người quý thật sự.
Thương quan chủ người nhiều tài nghệ, kiêu ngạo, khí cao, thường cho rằng người trong thiên hạ không bằng mình; người quý cũng e dè, mọi người cũng ghét.
Vận một khi gặp Quan thì họa không kể nổi; nếu có cát thần giải được thì cũng ắt sinh bệnh hiểm làm tàn hại thân; nếu không thì vận gặp việc quan (kiện tụng).
Nếu vận đi đến chỗ bóc mất Quan mà Tài thần không vượng, thì đều là người được an hưởng.
Suy xét kỹ thì muôn phần không sai một!
Lại nói, Thương quan là cái do mình sinh ra; dương gặp âm, âm gặp dương; cũng gọi là đạo khí.
Ấn thụ nếu bị thương hết, không còn chút nào; thân yếu thì kỵ Quan tinh, không sợ Thất sát.
Như Giáp dùng Tân làm Quan, nếu Đinh hỏa vượng thì có thể sinh thổ là Tài; kỵ nhất gặp Quan tinh, cũng cần thân vượng.
Nếu Thương quan thương không hết, trong tứ trụ có Quan tinh lộ ra, mà tuế vận lại gặp Quan tinh, thì họa không kể xiết.
Nếu Thương quan thương hết, tứ trụ không còn chút Quan nào, lại đi vận vượng và vận Ấn thụ, thì là quý.
Nếu trong tứ trụ tuy đã thương hết Quan tinh, thân tuy vượng mà không có chút khí Tài nào, thì chỉ là nghèo mỏng.
Gặp Thương quan thì cần thấy Tài mới hay, vì Tài sinh được Quan.
Dùng cách Thương quan thì can chi và tuế vận đều cần không gặp Quan tinh; nếu gặp Quan tinh, gọi là Thương quan gặp Quan, họa trăm đường.
Dùng cách cục Thương quan thì gặp Tài mới dùng được.
Cái sát hại của Thương quan còn hơn cả Thất sát làm thương thân, nghiệm như thần.
Năm mang Thương quan thì cha mẹ không đủ cả hai; tháng mang Thương quan thì anh em không trọn; ngày mang Thương quan thì vợ thiếp không trọn; giờ mang Thương quan thì con cái không nối dõi.
Các Thương quan khác cốt phải thương hết thì tốt, gặp Tài mới được; nhẹ thì tai họa bị đày đi xa, nặng thì nạn hình phạt chém giết.
Thương quan có giao chiến (với Quan) thì mệnh khó còn.
Nếu nguyệt lệnh ở ngôi Thương quan, và tứ trụ hợp nhau, đều ở chỗ Thương quan, nếu đi vào đất thân vượng thì là mệnh quý.
Người có Thương quan phần nhiều cậy tài kiêu ngạo, thường cho người khác không bằng mình; quân tử ghét họ, tiểu nhân sợ họ.
Gặp vận Quan mà không có Tài cứu thì ắt chủ tai lớn; nếu không thì chủ bệnh hiểm khó biết làm tàn thân; hoặc vận gặp hình phạt của quan!
Nếu tứ trụ tuy đã thương hết Quan tinh, thân yếu mà gặp vận Tài thì phát phúc, đó là Thương quan gặp Tài.
Suy xét kỹ thì muôn phần không sai một.
Lại nói, tứ trụ có Quan thì chịu họa nặng, tứ trụ không có Quan thì chịu họa nhẹ.
Phàm tứ trụ có Quan, hoặc gặp Thương quan mà lấy Tài; Tài đi vào đất tốt thì phát, đi vào đất làm bại Tài thì ắt chết. Nếu trong chi của vận không có vận Tài, mà ở can chỉ lộ ra suông thì cũng không được.
Như lá số 【Ất Hợi, Kỷ Sửu, Đinh Hợi, Canh Tuất】: Đinh lấy Nhâm làm Quan. Sửu, Tuất vốn là Thương quan, chỉ vì Sửu là kho kim, lại trên trụ giờ có chữ Canh làm Tài; người này đi hạn (vận) Thân, Dậu thì như ý, vào đất kim bị thoát khí thì chết!
Đại để đã thương Quan tinh mà đi vận Quan thì tai họa liên tiếp; thái tuế cũng vậy.
《Thơ quyết》 Thương quan thương hết là lạ nhất, chỉ e thương quá nhiều lại không hay; trong cách cục này có nghìn biến hóa, suy tìm cần phải dụng tâm cơ.
《Thơ quyết》 Thương quan hỏa thổ nên thương hết; Thương quan kim thủy cần gặp Quan; Thương quan mộc hỏa gặp Quan thì Quan được vượng (?); Thương quan thổ kim mất Quan lại thành Quan (?); chỉ có cách Thương quan thủy mộc, Tài và Quan cùng gặp mới vui.
《Thơ quyết》 Thương quan không thể nhất loạt nói là xấu, có chế ngự thì vẫn cho cơm áo đầy đủ; trên can có Thực thần, dưới chi có hợp, thì con cháu đầy nhà, thọ như cây tùng.
《Thơ quyết》 Gặp Thương quan vốn không hay, có Tài mà không Quan là nền phúc; cách cục Thương quan ở giờ, ngày, tháng, vận đi đến chỗ Tài vượng thì quý không nghi ngờ.
《Thơ quyết》 Thương quan thương hết là lạ nhất, nếu còn Thương quan (gặp Quan) thì họa theo liền; cậy mình lấn người, lòng hiếu thắng, làm hại ruột thịt càng thêm đau buồn.
《Thơ quyết》 Thương quan không thể nhất loạt nói là xấu, ngày Tân gặp Nhâm Thìn thì quý ở trong đó; sinh vào thu đông mới có khí đẹp, sinh vào tứ quý (bốn tháng cuối mùa) thì chủ của cải dồi dào.
《Thơ quyết》 Bính hỏa nhiều gốc, thổ lại liền nhau, hoặc sinh tháng Thân hoặc gặp Càn (chi Hợi); chỉ cần đi vận kim thủy thì lên danh lợi, hỏa thổ lại đến thì số không bền.
Thuyết về Thương quan
Thương quan nếu thương hết thì lại mừng gặp Quan tinh.
Thương quan nếu luận Tài (mà gặp Quan) thì họa đến không nhẹ.
Thương quan nếu dùng Ấn thì khắc Sát không bằng hình (?).
Thương quan nếu luận Tài, có mang hợp thì có tiếng tăm.
Thương quan dùng Tài thì không nên đi đất Ấn.
Thương quan gặp Quan thì vận Ấn không sao.
Tài Quan tạp khí (Tài, Quan ẩn trong các chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) thì đều không kỵ Ấn.
Hai Mậu hợp một Quý (ở mệnh nữ) thì tái giá.
Tài (ứng với vợ) bị khắc thì sinh con không nuôi được.
Ấn thụ và Tỷ kiên thì không kỵ đất Tài.
Ấn thụ nhiều gốc, thân vượng thì ắt nghèo.
Ấn thụ bị thương thì khắc cha mẹ.
Quan Sát hỗn tạp thì khắc cha mẹ.
Tài nhiều thân yếu thì khắc cha mẹ.
Can và chi cùng một hành thì khắc vợ.
Ngày Tân Mão, Mậu Dần không sợ Sát nhiều.
Mệnh nữ có Tỷ kiên, tức chị em tham hợp, nhiều dối trá.
Tài có Kiếp thì không sợ lộ ra mà theo Sát (?).
Người mệnh hỏa tốt nhất là chi tháng thuộc hỏa, trên đầu can có mộc dẫn hỏa ra!
Cách yếu Quý Dậu, gặp Sát ắt xấu.
Quan quý quá thịnh thì đến chỗ vượng ắt đổ.
Mệnh thổ không luận bào thai (các giai đoạn Thai, Tuyệt trong vòng trường sinh), chỉ luận ngày giờ, không sợ Quan Sát hỗn tạp; chỉ luận can dương, can âm thì không lấy.
Tý sợ hỏa Dần, Ngọ, không sợ thủy. Dần mộc không sợ kim. Tỵ kim (?) không sợ hỏa. Kỷ thổ không sợ mộc. Ngọ hỏa không sợ thủy. Mùi cùng Thân kim không sợ thủy. Kỷ thổ, Tuất thổ không sợ mộc. Mão mộc sợ Dậu kim. Thìn thổ sợ Dần mộc. Ngày Ất sinh tháng năm không sợ Sát.
Tứ trụ vốn có bệnh (chỗ khiếm khuyết) thì cần trừ bệnh; không trừ bệnh thì không phát.
Bàn về Thực thần
Thực thần là cái sinh ra Tài thần của ta. Như Giáp thuộc mộc, Bính thuộc hỏa, gọi là đạo khí, sao lại gọi là "Thực thần"? Vì người ta không biết rằng Bính sinh ra được Mậu thổ, là Tài của ta, Mậu ấy "ăn" khí của Bính (?), nên mới đặt tên như vậy.
Mệnh có Thực thần thì chủ người của cải dày, ăn uống đầy đủ, bụng dạ rộng rãi, thân thể béo to, ung dung tự đủ, có con cái, sống lâu.
Luôn không ưa gặp Quan tinh, kỵ Đảo thực vì sợ làm thương Thực thần; ưa Tài thần tương sinh.
Chỉ một ngôi gặp nó thì là người có phúc, nhưng rốt cuộc cũng không thanh.
Lại ưa thân vượng, không ưa Ấn thụ, cũng vì sợ làm thương Thực thần.
Nếu vận được đất tốt thì mới phát phúc; đại khái giống như Tài thần.
Như lá số 【Kỷ Mùi, Kỷ Tỵ, Đinh Mùi, Tân Sửu】: Đinh gặp Kỷ là Thực thần; có một Sửu hợp với Tỵ thành kim cục, được làm Tài; lại mừng thân không yếu, nên có quan chức và có thọ.
Như lá số 【Ất Tỵ, Ất Dậu, Quý Dậu, Ất Mão】: mệnh này gặp ba Ất là Thực thần, gặp Tỵ, Dậu, Sửu hợp cục là Ấn thụ, lại có ba Ất hóa làm Thương quan. Quý dùng Ất làm Thực thần, bị kim cục đến khắc Ất mộc, lại bị ba Ất mộc cùng Mão vượng khắc Quan của ta; nên danh lợi đều không thành.
《Thơ quyết》 Thực thần có khí hơn cả Tài Quan, trước hết cần can ngày mạnh vượng; nếu lại bị (Đảo thực) đến cướp miếng ăn, thì vất vả bận rộn, họa nghìn đường.
《Thơ quyết》 Thực thần không bị tổn thì cách cục cao quý, Giáp, Bính, Canh, Nhâm khí quý bền vững; Đinh, Kỷ, Ất, Tân nhiều phúc lộc, trước cửa treo cung tên mà sinh anh hào (xưa nhà sinh con trai thì treo cung tên ở cửa; ý nói sinh con trai tài giỏi).
《Thơ quyết》 Người Giáp gặp Bính vốn là đạo khí, Bính đi sinh Tài nên gọi là Thực thần; lòng rộng thân béo, cơm áo dày, nếu gặp Ấn thụ thì chủ cô độc nghèo khó.
《Thơ quyết》 Ngày Mậu giờ Thân là Thực thần lạ, chỉ sinh vào thu đông thì phúc lộc mới đủ; nếu Giáp, Bính, Mão, Dần đến khắc phá thì gặp mà như không gặp, chủ cô quạnh.
《Thơ quyết》 Thọ nguyên (sao thọ, tức Thực thần) được hợp khởi là lạ nhất, Thất sát ở năm hay giờ có lo gì; ngăn hung chế Sát, đầu can vượng, đó là người giàu sang ở đời.
《Thơ quyết》 Thực thần ở trước, Sát ở sau thì cơm áo không thiếu, giàu sang dày; Thực thần ở gần Sát lại thành tai ương, suốt ngày bôn tẩu chốn trần ai.
Bàn về Chính tài
Thế nào là Chính tài? Giống ý của Chính quan: là âm gặp Tài dương, dương gặp Tài âm. Đại để Chính tài là của cải của vợ ta. Con gái nhà người đem tiền của đến phụng sự ta, thì ta phải tinh thần khỏe mạnh mới hưởng dùng được; nếu bản thân ta đang héo yếu không gượng dậy nổi, thì dù tiền của vợ dồi dào cũng chỉ nhìn bằng mắt, rốt cuộc không hưởng được chút nào.
Vì thế Tài cần đắc thời, không cần Tài nhiều.
Nếu Tài nhiều mà bản thân can ngày có sức, gánh nổi, thì Tài sẽ hóa thành Quan.
Thiên nguyên (can ngày) chỉ có một khí (?) thì gầy yếu, nghèo mỏng, khó chữa. Ấy là ưa thân vượng, không muốn đi vào đất khắc chế; cái khắc chế chính là Quan quỷ.
Lại sợ tháng sinh đúng là đất suy, bệnh của ta, tứ trụ lại không có cha mẹ (Ấn) sinh cho; thế mà lại ưa Tài, lại gặp thêm Tài, gọi là Tài nhiều.
Sức không gánh nổi Tài thì họa hoạn trăm đường; tuy thời trẻ trải qua ngôi hưu tù nên không như ý, việc nhiều dồn dập. Đến trung niên hay cuối đời, lại đi đến đất cha mẹ (Ấn), hoặc có tam hợp giúp ta, thì bừng bừng dấy lên, không gì ngăn nổi.
Nếu thời trẻ gặp vượng, về già thoát cục, thì chẳng những cùng đường buồn khổ, lại còn thị phi rối rít.
Bởi vì Tài là đầu mối của tranh giành.
Nếu tứ trụ tương sinh, lại mang cách quý khác, không gặp Không vong, lại đi vận vượng, tam hợp sinh Tài, thì đều là mệnh quý. Ngoài ra phúc sâu hay cạn đều tùy cách nhập nặng hay nhẹ mà nói.
Tài nhiều sinh Quan thì cần thân khỏe.
Tài nhiều làm hao khí, vốn bản thân đã mềm yếu, nếu năm và vận lại làm tổn Tài thì ắt sinh họa lạ; hoặc mang hình cùng Thất sát thì cái hung không nói hết được.
Lại nói, Chính tài ưa thân vượng, Ấn thụ; kỵ Quan tinh, kỵ Đảo thực, kỵ thân yếu, kỵ Tỷ kiên, Kiếp tài. Không được gặp Quan tinh, vì sợ nó lấy trộm khí của Tài; ưa Ấn thụ vì Ấn sinh được thân khi nhật chủ yếu.
Chẳng hạn ngày Giáp dùng Kỷ làm Chính tài; nếu thân yếu thì họa đến ngay.
Phàm mệnh người sinh ra dưới Tài ắt xuất thân nhà giàu; nếu không làm con nuôi thì ắt là con vợ lẽ, hoặc xung khắc cha mẹ.
Thân vượng, không có Kiếp tài, không có Quan tinh là hay.
Nếu trong mệnh có Quan tinh đắc địa, vận đi ưa Tài tinh nhiều để sinh Quan.
Nếu lại có Tài tinh đắc địa, vận đi kỵ gặp Quan tinh, vì sợ khắc thân; sợ thân yếu.
Đại để Tài bất kể thiên hay chính đều ưa Ấn thụ, ắt phát phúc được.
Như lá số 【Tân Sửu, Đinh Dậu, Đinh Tỵ, Đinh Mùi】: mệnh này ngày Đinh, thân ngồi trên đất Tài, lại gặp kim cục Tỵ, Dậu, Sửu, nên chủ Tài vượng. Vì kim được kho mộc ở Mùi (?), sinh được Đinh hỏa, nên thân vượng gánh nổi Tài; vận đi phương đông nam, đáng là cực giàu. Đinh dùng Nhâm làm Quan, dùng Canh kim làm Tài để sinh Quan Nhâm; thân vào đất vượng ắt phát phúc.
Phàm dùng Tài thì không gặp Quan tinh là hay.
Như lá số 【Canh Thân, Ất Dậu, Bính Thân, Bính Thân】: mệnh này ngày Bính gặp ba Thân là Tài, há chẳng đẹp sao! Bính dùng Quý làm Quan, dùng Tân làm Tài; gặp ba Thân một Dậu là Tài, nên Tài vượng. Nhưng vì ngày yếu, hỏa bệnh ở Thân, chết ở Dậu, là không có khí; vận đi phương tây đất kim, thân yếu quá lắm; Tài vượng sinh Quỷ (Sát), làm bại khắc thân, nên không gánh nổi Tài, vì thế mà nghèo.
Như lá số 【Ất Mão, Quý Mùi, Tân Dậu, Mậu Tý】: mệnh này ngày Tân ngồi trên Dậu, năm Ất ngồi trên Mão, thân và Tài đều vượng; lại được Quý Mùi là Thực thần, Mậu Tý là Ấn thụ giúp cho, đáng là cực giàu sang.
Như lá số 【Mậu Tý, Đinh Tỵ, Giáp Thìn, Bính Dần】: mệnh này ngày Giáp sinh vào hạ tuần tháng tư, lại lộ ra Bính, Đinh hỏa, sinh cho Mậu thổ trong tháng; giờ lại về Lộc ở Dần, nên Tài vượng! Nhưng thân Giáp mộc cũng vượng. Lúc trẻ đi vận Mậu Ngọ, Kỷ Mùi, rồi lần lượt đi đến vận Tân Dậu, gặp Quan tinh thì xấu. Vận Nhâm Tuất có Nhâm khắc Bính, ở giữa Thương quan và Thực thần, mất Quan, mất Tài, cả nhà chết chóc tang thương. Năm năm mươi chín tuổi vào vận Quý Hợi thân vượng, hơi được yên ổn; sáu mươi lăm tuổi gặp năm Nhâm Thìn thì chết. Vận đầu là cách Thương quan gặp Tài, lấy Mậu thổ làm Tài, nên hai vận Mậu Ngọ, Kỷ Mùi rất vượng, sinh thổ, cho nên Tài dày. Đến Canh Thân, Tân Dậu phương tây gặp Quan, nên mọi việc tốn sức. Tuy Quý Hợi là Ấn thụ của Giáp mộc, nhưng cũng kỵ hỏa xung thủy (?), trong Hợi lại có Nhâm thủy. Năm Nhâm Thìn lộ ra Nhâm thủy, chữ Thìn vốn có cả trong vận lẫn trong mệnh, chết không nghi ngờ! Phàm cách Thương quan gặp Tài thì kỵ gặp Quan tinh, chỉ ưa gặp Tài. Rất kỵ Nhâm thủy khắc hỏa, vì khi đó hỏa không sinh được thổ là Tài của Giáp mộc.
Bàn về Thiên tài
Thế nào là Thiên tài? Là dương gặp Tài dương, âm gặp Tài âm. Thiên tài là của cải của mọi người, chỉ sợ anh em chị em đến tranh đoạt thì phúc không trọn; nếu có Quan tinh thì họa hoạn trăm đường.
Cho nên nói: Thiên tài ưa lộ ra, cũng không sợ ẩn, chỉ sợ có kẻ chia đoạt, hoặc rơi vào Không vong; có một trong những điều này thì Quan sẽ không thành, Tài sẽ không giữ được.
Kinh nói: "Quay lưng với Lộc, đuổi theo Mã (Quan bị tổn, Tài bị đuổi mất), giữ đường cùng mà buồn khổ."
Tài yếu thì cũng đợi trải qua đất vượng mà được vinh.
Tài thịnh thì đi đâu cũng tốt, chỉ sợ bản thân không đủ sức.
Thiên tài chủ người hào phóng, không mấy tiếc của; chỉ khi được đất thì phát không ngừng.
Tài dồi dào cũng làm Quan vượng; vì sao nói vậy? Vì Tài thịnh tự sinh ra Quan. Nhưng người này có tình mà nhiều dối trá.
Vì Tài làm lợi cho mình, cũng có thể chuốc lời gièm pha; vận đi đến chỗ vượng tướng thì phúc lộc đều đến. Chỉ sợ quá vượng, anh em ắt nhiều phá hoại, cũng không đẹp.
Tài nhiều thì phải xem Tài với can ngày của ta mạnh yếu ngang nhau, đi đến đất Quan thì phát lộc.
Nếu Tài thịnh mà thân yếu, vận đến đất Quan, ấy là đã bị Tài lấy trộm khí, lại bị Quan khắc thân; chẳng những không phát lộc mà còn phải phòng họa hoạn.
Nếu trong tứ trụ vốn mang Quan tinh thì coi là mệnh tốt; nếu trong tứ trụ hàng anh em (Tỷ kiên, Kiếp tài) xuất hiện nhiều, thì dù vào đất Quan, phát lộc cũng mờ mịt!
Cho nên nói: "Cốt yếu là ở chỗ biết biến thông"!
Luận về Chính quan
Chính quan là loại như Giáp gặp Tân; âm gặp dương là Quan, dương gặp âm là Quỷ (?), âm dương phối hợp mà thành đạo.
Đại để cần đi vào đất Quan vượng, tức là nguyệt lệnh. Nguyệt lệnh là đề cương. Xem mệnh thì trước xem đề cương rồi mới xem các phần khác.
Đã gọi là Chính quan, vận lại đi đến được đất Quan vượng, hoặc có thành cục; lại không đi vào đất Thương quan, cùng đi vào đất Tài vượng, đều là chỗ tạo phúc.
Chính quan là vật mang khí quý, rất kỵ hình, xung, phá, hại (phá là hai chi phá nhau; hại là lục hại, sáu cặp chi làm hại nhau). Nếu ở can năm, tháng, giờ đều có Quan tinh ẩn lộ thì e phúc mờ mịt! Lại phải xem trên năm và giờ còn có nhập cách gì, chỗ tạo phúc ở đâu, mới đoán được tốt xấu.
Nếu chấp lấy một đường thì không thể thông biến, ắt có cái họa sai một ly đi một dặm. Kinh nói "thông biến thì là thần" chính là vậy.
Chính quan nếu nhiều thì ngược lại không thành phúc. Vì sao nói vậy? Vì mệnh người nên được khí trung hòa, quá mức với không đủ đều như nhau; khí trung hòa thì phúc dày, khắc thiên lệch thì thành tai ương.
Đã dùng đề cương làm Chính quan, ở các ngôi can chi năm và giờ nếu có một Thiên quan thì đã tạp! Không thể không lấy nặng nhẹ mà suy xét kỹ.
Lại nói, được Chính quan ở nguyệt lệnh mới là đúng; ưa thân vượng, Ấn thụ.
Như Giáp dùng Tân làm Quan thì ưa thổ sinh Quan; sợ nhất hình, xung, phá, hại, Dương nhận, Thất sát, là mệnh nghèo. Nếu can giờ gặp Sát thì là Quan Sát hỗn tạp. Vì tứ trụ có hình, xung, phá, hại thì đều chưa coi là mệnh quý.
Quan đến khắc ta (là lẽ thường), ta đi khắc Quan thì không phải là hại (?).
Một ngôi mà có hai Quan cũng không sao.
Nếu trong nguyệt lệnh có Chính quan mà can chi giờ có Thiên quan thì khó nói là Chính quan.
Chẳng hạn Giáp dùng Tân làm Quan, sinh sau trung khí tháng tám (trung khí là tiết khí ở giữa tháng; của tháng tám là Thu phân), kim vượng ở Dậu, nên gọi là Chính quan. Nếu thiên can không lộ chữ Tân mà địa chi có Tỵ, Dậu, Sửu, thì dù không sinh sau trung khí tháng tám cũng có thể nói là Quan. Cốt yếu là thân vượng, giờ sinh rơi vào chỗ Giáp mộc vượng.
Nếu năm và giờ lộ ra Chính quan, địa chi lại có cách Quan, thì không bó buộc phải sau trung khí tháng tám.
Đại khái Quan tinh cần được Ấn thụ, thân vượng thì phát; nếu không có Thương quan, không bị phá Ấn, thân không yếu thì là mệnh quý.
Nếu trong mệnh có Quan tinh mà đi vận Thương quan thì không tốt; phải đợi vận Ấn thụ, Quan tinh vượng mới phát, ắt được làm quan.
《Thơ quyết》 Chính quan phải tìm ở tháng, không phá không thương thì quý mãi không thôi; ngựa đeo hàm ngọc, yên vàng, thật là giàu sang, hai hàng cờ tiết (cờ và cờ hiệu, nghi trượng của quan lớn) tiến lên kinh đô.
《Thơ quyết》 Quan tinh chính khí xét ở tháng, không xung không phá là lạ nhất; trung niên tuế vận đến giúp thì tướng, tướng, công, hầu đều có thể làm.
《Thơ quyết》 Chính quan nhân đức, tính tình thuần hậu, nhờ văn chương nơi từ quán (viện Hàn lâm) mà lập thân; Quan Ấn tương sinh gặp tuế vận, ngồi chốn Ngọc đường, Kim mã (chỉ viện Hàn lâm, nơi văn thần ở triều đình), làm quan trong triều.
《Thơ quyết》 Chính quan đại để cần thân mạnh, khí yếu thì phải tìm vận vượng; tuế vận lại gặp đất sinh vượng, không xung không phá thì vinh hiển thịnh vượng.
《Thơ quyết》 Can Kỷ làm chủ mà lộ Quan tinh, cần đề cương gặp Bính, Đinh; kim thủy tương sinh thì thành cách thấp, hỏa đến tụ lại thì Tài vượng có danh.
《Thơ quyết》 Ngày Tân lộ Bính, tháng gặp Dần, trong cách lại hóa thành gốc phát Tài; Quan tinh không được gặp lại nhiều lần, vận đến xung hình thì sợ Dậu, Thân.
《Thơ quyết》 Quan tinh tháng tám được gọi đúng tên, trong cách rất sợ Mão và Đinh; nếu trong trụ trừ được cái kỵ, vận cũng như vậy thì quý hiển có danh.
Bàn về Thiên quan
Thiên quan là loại như Giáp mộc gặp Canh kim; dương gặp dương, âm gặp âm gọi là Thiên quan, không thành đôi lứa, như kinh nói: "Hai gái không thể ở chung, hai trai không thể ở cùng."
Thiên quan tức là Thất sát, cần chế phục; vì Thiên quan Thất sát tức là tiểu nhân. Tiểu nhân không hiểu biết, nhiều hung bạo, không kiêng sợ, nhưng có thể làm lụng để nuôi quân tử, phục dịch và che chở quân tử. Đã là tiểu nhân, nếu không răn không phạt, không có cách khống chế thì không thể thuần phục mà dùng. Vì thế Dương Tử nói: "Chế ngự đúng cách thì thuần phục, có thể sai khiến; chế ngự sai cách thì xảo trá, thành kẻ thù." Tiểu nhân là kẻ xảo trá, cần chế ngự đúng cách; một khi mất chế ngự, tiểu nhân được quyền thì họa thấy ngay!
Kinh nói: "Người có Thiên quan như ôm hổ mà ngủ, tuy mượn uy nó đủ khiến muôn thú khiếp sợ; nhưng hơi lơ là phòng giữ thì ắt bị nó cắn, hối không kịp, không thể không lo." Nếu gặp đủ tam hình, Dương nhận ở ngày và giờ, lại có lục hại, lại gặp Khôi cương (các ngày Canh Thìn, Canh Tuất, Nhâm Thìn, Mậu Tuất, chủ tính cứng rắn dữ dội) xung nhau, thì cái hung của người ấy không kể hết.
Chế phục đúng chỗ, vận lại đi qua đất chế phục, đó là mệnh đại quý.
Nếu như trường hợp trước, hung thần tụ cả lại, vận lại đi vào đất Sát vượng, thì có thể biết là tai hại không nói hết được.
Nếu có một Sát mà có đến hai ba cái chế phục, lại đi vận chế phục, thì ngược lại không thành phúc. Vì sao nói vậy? Vì dùng hết phép thì thành không còn phép (?); Sát tuy dữ như sói cũng không còn chế phục được nữa (?)! Vì thế không thể chỉ nói chế phục, mà cần nặng nhẹ cho thích đáng, không được quá mức, cũng không được thiếu. Phải xét kỹ rồi mới nói, thì họa phúc ứng như bóng theo hình, như tiếng vang theo tiếng.
Lại nói, có chế phục thì là Thiên quan, không có chế phục thì là Thất sát; ví như tiểu nhân, chế ngự đúng cách thì sai khiến được, sai cách thì khó địch nổi, tất cả tùy ở cách chế ngự của ta ra sao!
Phàm gặp Sát này đừng vội nói xấu, vì không biết rằng người mang Sát này nhiều người có mệnh quý. Nếu gặp tam hình, lục hại, hoặc Dương nhận, Khôi cương xung nhau, thì cái hung ấy không thể gọi là chế phục được; chỉ cần vận đi đến chỗ chế phục thì đó là mệnh người quý. Nếu như trường hợp trước, hung thần tụ cả lại, vận lại đi vào đất Sát vượng, thì họa không nói hết được.
Đại để Thiên quan Thất sát ưa nhất thân vượng, có chế phục là hay. Vốn có chế phục thì có thể đi vào phương Sát vượng; vốn không có chế phục thì có thể đi vận chế phục.
Thân vượng hóa được nó thì thành Thiên quan; thân yếu không có chế phục thì là Thất sát.
Có chế phục lại đi vận chế phục, gọi là đại vận (?), thì Thiên quan không còn chút tàn lửa nào!
Khí trong tháng sợ xung và Dương nhận. Nếu bản thân yếu mà Sát mạnh thì khó chế; nếu thân mạnh mà Sát nhẹ thì là mượn Sát làm quyền như lưỡi dao (?).
Như nói Thất sát không sợ hình xung. Nên xét kỹ!
《Thơ quyết》 Thiên quan như hổ, sợ xung nhiều; vận vượng thân mạnh thì làm gì được; thân yếu hổ mạnh thì thành họa hoạn, thân mạnh có chế phục thì quý ở chỗ trung hòa.
《Thơ quyết》 Thiên quan, Thiên ấn khó hiểu nhất, trên dưới tương sinh thì có danh lợi; bốn kho (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) ngồi Tài thì nên hướng về quý, thong thả bình thường mà thành công khanh.
《Thơ quyết》 Mậu, Kỷ nếu gặp Quan Sát, trong cục kim thủy lại thêm đến; khi sinh có hỏa thì nên gặp hỏa, hỏa lui thì lo kim, sợ mộc xâm lấn.
《Thơ quyết》 Thiên quan có chế thì hóa thành quyền, dễ như trở bàn tay mà lên mây, phát từ tuổi trẻ; tuế vận nếu đi vào đất thân vượng thì công danh được trọng dụng, phúc đủ cả đôi.
《Thơ quyết》 Thiên quan không thể nhất loạt nói là xấu, có chế thì vẫn cho cơm áo đầy đủ; trên can có Thực thần, dưới chi lại hợp, thì con cháu đầy nhà, phúc không cùng.
《Thơ quyết》 Quý âm gặp nhiều chữ Kỷ làm thương, sao Sát phải dùng mộc để hàng phục; tuy danh lợi cao hiển, ngặt nỗi cả đời thọ không dài.
《Thơ quyết》 Người sinh sáu ngày Bính gặp nhiều Hợi, Tý, sao Sát bị Ấn níu giữ thì trở lại trung hòa; đi về phương đông thì dấy danh lợi, vận đến phương tây thì việc lại trắc trở.
《Thơ quyết》 Mộc mùa xuân không có kim thì chẳng lạ, kim nhiều lại sợ gặp nguy; trong cách lấy được khí trung hòa thì phúc thọ an khang, trăm việc đều hay.
Bàn về Thất sát
Thất sát cũng gọi là Thiên quan, ưa thân vượng, ưa hợp Sát, ưa chế phục, ưa Dương nhận; kỵ thân yếu, kỵ gặp Tài, kỵ không có chế.
Thân vượng có khí thì là Thiên quan, thân yếu không chế thì là Thất sát.
Phàm có Sát này không thể vội nói là xấu; có Chính quan không bằng có Thiên quan, nhiều người cực giàu cực sang; chỉ cần thân vượng, hợp Sát là hay.
Như Giáp lấy Canh làm Thất sát, ưa Bính, Đinh chế nó; có Ất hợp nó (Ất hợp Canh) thì gọi là "tham hợp quên Sát" (Sát mải kết hợp mà quên khắc thân).
Thất sát nên chế phục, nhưng cũng không nên chế quá mức; vì vật đến cực thì quay ngược lại thành họa!
Thân vượng lại đi vận thân vượng thì là phúc.
Nếu thân yếu lại đi vào đất thân yếu thì họa đến không kịp trở gót.
Trong tứ trụ vốn có chế phục thì ưa đi vận Thất sát; vốn không có chế phục thì Thất sát xuất hiện là họa.
Nếu đi vào đất thân vượng, lại có Dương nhận, thì quý không nói hết; chỉ kỵ Tài vượng, vì Tài sinh được Sát. Năm và vận đến chỗ ấy thì thân vượng cũng nhiều tai, thân yếu càng tệ hơn.
Người sinh bảy ngày Giáp Thân, Ất Dậu, Đinh Sửu, Mậu Dần, Kỷ Mão, Tân Mùi, Quý Mùi thì chủ Sát (can ngày ngồi trên Sát), tính nóng nảy, lanh lợi, lòng khéo, thông minh.
Nếu gặp Sát nhiều thì chủ người hung hiểm, chết yểu, nghèo mỏng; ở tháng thì nặng, ở giờ thì nhẹ. Vì sao? Thất sát ở ngày (?) chỉ một ngôi gặp nó; nếu năm và giờ lại gặp thì Sát nhiều thành họa. Lại cần đất chế phục, lại cần thân vượng có chế phục thì thành quyền; sợ nhất xung và Dương nhận, rất xấu.
Thất sát ở giờ chỉ một ngôi thì cần bản thân vượng; nếu ba chỗ năm, tháng, giờ có chế phục thì là phúc, lại cần đi vận Sát vượng; vận tam hợp đắc địa cũng phát. Nếu không có chế phục thì cần đi vận chế phục mới là phúc.
Đi vận Sát vượng mà không có chế phục thì họa phát.
Thất sát ở giờ thì không sợ Dương nhận, cũng không sợ xung.
Như lá số 【Tân Sửu, Ất Mùi, Ất Mão, Bính Tý】: mệnh này thân vượng, sinh giữa tháng sáu, can năm lộ Tân Sửu là Thất sát; mừng được Bính Tý hợp với Sát Tân Sửu (Bính hợp Tân), nên quý mà có quyền.
Như lá số 【Giáp Ngọ, Bính Dần, Canh Tý, Bính Tý】: mệnh này thân yếu, gặp hỏa cục, lại gặp nguyệt lệnh Bính Dần là Thất sát, giờ lại gặp Bính Tý; hỏa khắc Canh kim, kim chết ở Tý, thân yếu Sát vượng, lại không có chế phục, đáng là mang bệnh, nghèo mỏng.
Như lá số 【Đinh Tỵ, Mậu Thân, Nhâm Tý, Mậu Thân】: mệnh này thân vượng, gặp hai Mậu là Thất sát, dẫn về Tỵ; Đinh với Nhâm hợp, Mậu với Quý hợp, kim lại trường sinh ở Tỵ, Lộc của Mậu ở Tỵ; ấy là hai chữ Nhâm, Mậu đều vượng, nên quý.
Bàn về Quan tinh quá nhiều
Như người sinh ngày Nhâm, Quý, tứ trụ là Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, Tỵ, Ngọ, thiên can không lộ Quan tinh và Sát, thì Quan Sát ẩn ngầm trong đó rất nhiều. Nếu tứ trụ vốn có (chế phục) thì tốt; nếu không có chế phục thì phải đi vận mộc, hoặc gặp tam hợp mộc cục cũng tốt.
Phàm Quan tinh nhiều thì tạp, cốt phải trừ bớt cho trong, mới phát phúc được.
Nếu Quan tinh nhiều lại đi vận Quan thì cũng chẳng nên việc.
Bàn về Quan Sát hỗn tạp cần chế phục
Quan tinh cần thuần, không cần tạp.
Ví như Giáp mộc dùng Tân kim làm Quan, nếu năm là Tân, tháng là Dậu, giờ cũng là Quan đã chết (?), thì dù nhiều cũng không sao, vì thuần một thứ thì tốt. Nếu có kim (?) hoặc Canh Thân thì hỗn tạp thành Sát mà làm thương thân; cần đi vào đất hỏa để chế phục thì phát phúc. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.
Bàn về Ấn thụ
Thế nào gọi là Ấn? Cái sinh ra ta tức là Ấn thụ. Kinh nói: "Có Quan không Ấn thì không phải Quan thật; có Ấn không Quan lại thành phúc." Vì sao nói vậy? Đại để người ta có được vật để giúp đỡ, sinh dưỡng mình, khiến ta được hưởng muôn vật có sẵn, há chẳng hay sao; nên chủ người nhiều trí lo, lại giàu có.
Vì Ấn thụ sợ Tài, chủ người kín miệng như túi buộc chặt (?). Cho nên trong tứ trụ và vận đi đến Quan quý thì lại thành phúc, vì Quan quỷ sinh được ta (qua Ấn); chỉ sợ Tài, vì Tài lại làm thương ta.
Ấn thụ tốt đẹp thế này, phần nhiều là người được nhờ phúc ấm cha mẹ, thừa hưởng tiền của cha, an hưởng của sẵn. Nếu đem hai ba lá số so sánh, thì lấy người nhiều Ấn thụ làm hơn.
Lại chủ cả đời ít bệnh, ăn uống được.
Nếu Tài nhiều gặp vượng thì ắt nhiều trì trệ.
Tuy ưa Quan quỷ, nhưng Quan quỷ nhiều hoặc nhập cách khác thì không thể chỉ lấy Ấn thụ mà nói.
Ví như ngày Giáp, Ất sinh tháng Hợi, Tý; ngày Bính, Đinh sinh tháng Dần, Mão; ngày Mậu, Kỷ sinh tháng Tỵ, Ngọ; ngày Canh, Tân sinh tháng Thìn, Tuất, Sửu, Mùi; ngày Nhâm, Quý sinh tháng Thân, Dậu là vậy; ngoài ra cứ theo loại mà nói. Sợ nhất đi vận Tử, Tuyệt của Ấn thụ; hoặc vận đến Tử, Tuyệt lại có vật lấy trộm nó thì vào suối vàng (chết), không còn nghi ngờ.
Ấn thụ là cái sinh ra ta, cũng gọi là sinh khí. Dương gặp âm, âm gặp dương gọi là Chính ấn; dương gặp dương, âm gặp âm gọi là Thiên ấn. Ưa Quan tinh sinh Ấn, kỵ Tài vượng phá Ấn.
Như người Giáp sinh tháng Hợi, Tý thì thủy là Ấn; kỵ hỏa làm thương Quan, kỵ thổ phá Ấn; cần đi vào đất sinh vượng, sợ đi vào đất Tử, Tuyệt. Nếu đi vào đất Tử, Tuyệt, hoặc có vật làm thương nó thì nguy!
Người có Ấn thụ thì có trí lo, cả đời ít bệnh, ăn no, giàu có, hưởng tài lộc có sẵn. Nếu đem hai ba lá số so sánh, thì lấy người nhiều Ấn thụ.
Kỵ nhất Tài đến gặp vượng, ắt sinh trì trệ.
Nếu Quan quỷ nhiều, hoặc nhập cách khác, thì không thể chỉ luận theo Ấn thụ.
Phàm thấy Ấn ở tháng và giờ là hay; mà ở tháng là quan trọng nhất.
Trước hết luận khí tháng có sinh khí thì ắt được sức cha mẹ; năm có sinh khí thì ắt được sức tổ tông; giờ có sinh khí thì ắt được sức con cháu, thọ lâu bền, tuổi già ung dung.
Nếu mang Ấn thụ thì cần mang Quan tinh, gọi là Quan Ấn lưỡng toàn (Quan và Ấn đều đủ), ắt là mệnh quý. Nếu Quan tinh tuy có sẵn, được sức cha mẹ, thì phúc cũng dày; cần đi vận Quan tinh thì phát, hoặc đi vận Ấn thụ cũng phát.
Nếu dùng Quan không rõ, thì dùng Ấn thụ là hay; sợ nhất trong tứ trụ và tuế vận đến đất Tài mà làm thương Ấn.
Nếu Ấn bị thương thì chủ phá nhà, lìa tổ, đi ở rể; lại đến đất Tử, Tuyệt, nếu không giáng chức mất quan thì ắt chết yểu.
Như lá số 【Mậu Tuất, Canh Thân, Quý Dậu, Canh Thân】: mệnh này ngày Quý sinh sau trung khí tháng bảy, tháng và giờ đều là Canh Thân, can ngày tự ngồi trên kho kim (?), nên có Ấn thụ; can năm lại lộ Mậu là Quan, gọi là Quan Ấn lưỡng toàn, là mệnh rất quý.
Như lá số 【Quý Hợi, Quý Hợi, Giáp Dần, Giáp Tý】: ngày này dùng Quý làm Ấn, Ấn lại vượng; nhưng vì không có Tài tinh giúp nên phát phúc không dày.
Như lá số 【Giáp Dần, Canh Ngọ, Mậu Tuất, Nhâm Tý】: ngày Mậu dùng Đinh làm Ấn thụ, có hỏa cục Dần, Ngọ, Tuất là tốt; không hợp ở chỗ giờ Nhâm Tý thủy vượng, Tài xung được Ấn, nên mù mắt. Sinh khí là Bính, Đinh hỏa, vì thuộc mộc (?) vậy.
Như lá số 【Kỷ Mão, Đinh Mão, Bính Thìn, Nhâm Thìn】: mệnh này dùng Mão làm Ấn, dùng Quý làm Quan, năm ở Mão, ngày ở Thìn, nên Quan Ấn lưỡng toàn, lúc trẻ đã giữ chức thanh yếu (chức quan trong sạch mà trọng yếu). Đến bốn mươi hai, bốn mươi ba tuổi, vận Quý Hợi cũng không sao; đến năm Canh Thân, Thất sát thủy sinh ở Thân (?), lại bị Canh Thân phá Ấn, nên không tốt.
《Thơ quyết》 Tháng gặp Ấn thụ thì ưa Quan tinh, vận vào đất Quan thì phúc ắt trong sạch; vận đến Tử, Tuyệt thì thân không lợi, sau đi vận Tài thì trăm việc không thành.
《Thơ quyết》 Ấn thụ, Quan tinh, vận khí thuần, gặp nhiều Thiên quan lại thêm tinh thần; nếu đi vào Tử, Tuyệt và đất Tài, không có cứu thì trở thành người dưới suối vàng.
《Thơ quyết》 Ấn thụ không tổn thì hưởng ruộng phúc, làm quan nhờ phúc ấm, có ruộng vườn; nhà nhận chiếu chỉ, tiền thóc đầy kho, chi dùng hằng ngày tốn cả vạn tiền.
《Thơ quyết》 Ấn thụ không tổn thì nhờ tổ tông, nhà cửa sản nghiệp rạng rỡ, làm vẻ vang nếp nhà; năm và vận gặp Quan vượng thì giàu sang đều đủ, bước lên cung trăng (ví với thi đỗ cao).
《Thơ quyết》 Tháng sinh cho nhật chủ thì ưa Quan tinh, vận vào đất Quan thì lộc ắt trong sạch; dung mạo đường đường, nhiều sản nghiệp, làm quan ở lang miếu (triều đình), giữ chức công khanh.
《Thơ quyết》 Sinh khí trùng trùng mà không có Quan, nên coi là người thanh cao, có kỹ nghệ; Quan Sát không đến thì không có tước lộc, rốt cuộc làm kỹ nghệ cũng nghèo lạnh.
《Thơ quyết》 Ấn thụ trùng trùng, cách thanh mà lạ, lại cần xét kỹ can chi; trên chi có Hàm trì, can mang hợp, thì là đứa con phong lưu phóng đãng, phá nhà.
《Thơ quyết》 Ấn thụ ở can chi ưa tự nhiên, công danh giàu sang, lộc được thăng cao; nếu gặp vận Tài đến làm thương Ấn, thì lui chức thôi quan để tránh tội họa.
《Thơ quyết》 Ấn thụ trùng trùng hưởng của sẵn, chỉ sợ Thực thần ngầm hình nhau; thuở nhỏ nếu không về suối vàng thì cô khổ lìa quê, bệnh cũ quấn thân.
《Thơ quyết》 Bính, Đinh sinh tháng Mão nhiều Quan Sát, bốn trụ không có gốc thì sợ đất thủy; gỗ ướt không sinh ra lửa có ngọn, thân được vinh hiển trừ phi ở phương nam.
《Thơ quyết》 Ấn thụ không nên thân quá vượng, dù không có việc gì cũng chỉ tầm thường; trừ phi mệnh gốc nhiều Quan Sát thì mới có tiếng tăm, làm rường cột.
《Thơ quyết》 Nhâm, Quý gặp Thân thì ghét hỏa phá, trong cách có thổ mới biết là quý; vận thủy phương bắc đều tốt, nếu gặp Dần xung thì đều không hợp.
《Thơ quyết》 Mộc gặp Nhâm, Quý thì bị nước cuốn trôi, nhật chủ không gốc khó qua mùa thu; tuế vận nếu gặp vận Tài vượng thì đổi hung thành cát, gặp được vương hầu.
《Thơ quyết》 Tham Tài hoại Ấn chớ nói là xấu, cần tham xét cho thông lẽ huyền diệu; vận nếu bỏ được Tài thì lại thành phúc, lại đi vận Tài thì hết thọ.
《Thơ quyết》 Ấn thụ nếu trải qua đất Tử, Tuyệt, sợ Tài và vẫn sợ Không vong; gặp vậy ắt chủ nhiều hung họa: chết đuối, bị lửa, bị hình phạt, tự treo cổ.
《Thơ quyết》 Ấn thụ trên đầu can lại gặp Tỷ kiên, nếu đi vận giúp thân thì ắt làm thương thân; chớ nói cách này không có gì hay, vận vào đất Tài thì phúc lộc thật.
Bàn về Đảo thực
Đảo thực là cái xung Tài thần (?); còn gọi là "Thôn đạm sát" (sát nuốt ăn). Dùng Tài thần thì rất kỵ gặp nó, dùng Thực thần cũng kỵ gặp nó.
Đảo thực như Giáp gặp Nhâm. Như Giáp gặp Bính là Thực thần, sinh được thổ là Tài; nhưng Nhâm khắc Bính hỏa thì Bính hỏa không sinh được thổ là Tài của Giáp mộc, nên nói Giáp dùng Thực thần rất kỵ gặp nó.
Phàm trong mệnh mang cả hai thứ này thì chủ phúc cạn, thọ mỏng.
Lại gặp Canh là Thất sát, được Bính, Đinh hỏa chế ngự mà sợ gặp thủy, vì như vậy lại thành họa! Phàm mệnh phạm điều này thì như bậc tôn trưởng kiềm chế thân ta, không được tự do. Làm việc tiến lùi hay hối, lười biếng, có đầu không đuôi, nguồn tiền nhiều lần thành rồi lại bại, dung mạo xiêu lệch, thân hình thấp bé, nhát gan, lòng hoảng hốt, mọi việc không thành.
Như lá số 【Đinh Mùi, Đinh Mùi, Kỷ Hợi, Đinh Mão】: mệnh này ngày Kỷ Hợi, Kỷ ngồi trên Hợi, thân yếu ở Hợi; thêm mộc cục Hợi, Mão, Mùi khắc thân, năm, tháng, giờ lộ ba Đinh (là Đảo thực) "ăn" Kỷ. Thuở nhỏ đi vận phương nam, nhờ hỏa sinh thổ nên thân còn vượng; vừa giao sang vận Ất Tỵ, là Thất sát của Kỷ, dẫn ra mộc cục Hợi, Mão, Mùi, gặp năm Quý Hợi nên chết! Mệnh này không chỉ do họa của Đảo thực và Thất sát, mà năm Quý Hợi cũng cùng một nghĩa với thuyết sinh Sát hoại Ấn.
Như lá số 【Giáp Tuất, Bính Dần, Giáp Tuất, Nhâm Thân】: mệnh này ngày Giáp Tuất, Giáp gặp Bính là Thực thần, sinh tháng giêng, Giáp mộc vượng, thân và Thực thần đều vượng, vốn là mệnh quý. Không hợp ở chỗ giờ Nhâm Thân: Nhâm thủy làm thương Bính hỏa, Thân kim xung Dần mộc; trong Thân lại có Canh là Thất sát, nên danh lợi không thành. Đi vận Kỷ Tỵ là đất kim được sinh, gặp năm Canh Tý; Canh kim là Thất sát, lại gặp Tý thủy, nên chết bất đắc kỳ tử.
Bàn về Kiếp tài
Kiếp tài cũng gọi là "Nghịch nhận" (lưỡi dao ngược), như Ất gặp Giáp là Kiếp tài.
Ất lấy Canh làm chồng, gặp Bính khắc Canh nên khắc chồng; mệnh nam thì khắc vợ.
Năm can dương gặp năm can âm là Bại tài, chủ khắc vợ, hại con.
Năm can âm gặp năm can dương là Kiếp tài, chủ hao phá, phải phòng tiểu nhân, nhưng không khắc vợ.
Ất lấy Mậu, Kỷ làm Tài, Giáp gặp thì đoạt Kỷ, làm hỏng Mậu; Đinh lấy Canh, Tân làm Tài, Bính có thể đoạt Tân, phá Canh; các loại đều như vậy.
Anh gặp em thì em có thể làm bại của anh, đoạt vợ anh.
Em gặp anh thì anh có thể cướp của em, nhưng không dám lấy vợ em.
Tiền của là thứ người ta ham muốn, đến cả anh em gặp nó cũng nhiều tranh giành; những người như Bá Di, Thúc Tề (hai anh em đời nhà Thương nhường ngôi cho nhau, không tranh giành) được mấy người.
Mệnh nam gặp nhiều Kiếp tài thì khắc vợ, mệnh nữ gặp nhiều Thương quan thì khắc chồng. Đây là lời bàn đến tận cùng.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video