Thiên "Kế Thiện" (bài "Nối điều lành", một bài phú về môn xem mệnh Tử Bình)
Con người nhận khí của trời đất, mệnh thuộc về âm dương. Sinh ra trong khoảng trời che đất chở, ai cũng nằm trong ngũ hành (năm loại khí là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; chúng sinh ra nhau và khắc chế nhau, chi phối mọi vật).
Muốn biết người sang hay hèn, trước hết xem nguyệt lệnh (địa chi của tháng sinh, cho biết hành nào đang nắm quyền, đang mạnh nhất lúc người ấy ra đời). Đó là đề cương (cái then chốt, cương lĩnh của cả lá số). Sau đó mới đoán lành dữ.
Chuyên lấy nhật can (thiên can của ngày sinh, tượng trưng cho chính bản thân người được xem mệnh) làm gốc chính.
Tam nguyên (ba tầng của lá số: thiên nguyên là các thiên can; địa nguyên là các địa chi; nhân nguyên là các can ẩn chứa bên trong địa chi) cần thành cách cục (một khuôn mẫu cấu trúc lá số được môn mệnh lý công nhận).
Tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh; mỗi cột gồm một thiên can và một địa chi) mừng thấy có Tài và Quan. Tài là hành bị nhật can khắc, chủ về tiền của và vợ. Quan là hành khắc nhật can, chủ về chức tước, danh vị.
Dụng thần (hành hay yếu tố then chốt được chọn để giữ cho lá số cân bằng, có lợi nhất cho mệnh) không được để bị tổn thương.
Nhật chủ (tức nhật can, chính là bản thân người được xem mệnh) tốt nhất là khỏe mạnh, vượng.
Can năm khắc hại nhật can thì gọi là "chủ bản bất hòa" (cái gốc với bản thân không hòa hợp, tức bản thân không hợp với tổ tiên, cha mẹ, gốc gác).
Trong các trụ năm, tháng, giờ, rất sợ Sát và Quan lẫn lộn với nhau. Sát tức Thất sát, còn gọi là Thiên quan: hành khắc nhật can và cùng tính âm dương với nhật can, chủ uy hiếp, hung hiểm. Quan ở đây là Chính quan: hành khắc nhật can nhưng khác tính âm dương, chủ chức tước chính đáng.
Chọn dụng thần phải dựa vào tháng sinh, và phải xét khí trong tháng ấy nông hay sâu, tức sinh vào ngày nào trong tháng thì can nào đang nắm quyền. Còn chỗ phát lộ ra thì nằm ở ngày và giờ, phải xét kỹ mạnh hay yếu.
Quan tinh (sao Quan) chính khí, tức Chính quan nằm đúng khí chính của tháng sinh, kỵ gặp hình xung. Hình là quan hệ tổn hại lẫn nhau giữa các địa chi. Xung là hai địa chi đối đầu nhau, như Tý với Ngọ, va chạm phá nhau.
Thiên tài (hành bị nhật can khắc và cùng tính âm dương, chủ tiền của bất ngờ, của ngoài) nằm ở trụ giờ thì sợ gặp "anh em", tức Tỷ kiên và Kiếp tài (hành cùng loại với nhật can, như anh em ruột, hay tranh giành tiền của).
Ấn thụ (hành sinh ra nhật can, như mẹ nuôi con, chủ sự che chở, học vấn, danh dự) là khí sinh cho mình. Nó lợi khi gặp vận Quan, tức giai đoạn mười năm hoặc từng năm trong đời mang hành Quan. Nó sợ gặp đất Tài, vì Tài khắc Ấn.
Thất sát Thiên quan mừng được chế ngự, khuất phục, nhưng không nên chế quá mức.
Thương quan (hành do nhật can sinh ra, khác tính âm dương, chuyên khắc Chính quan) mà lại đi vào vận Quan thì tai họa đến bất ngờ.
Dương nhận (địa chi ở ngôi cực thịnh của can dương; khí quá cứng mạnh, chủ hung bạo) mà xung hoặc hợp với tuế quân thì họa ập đến đột ngột. Hợp là hai can hay hai chi kết lại với nhau. Tuế quân tức Thái tuế, là can chi của năm đang đến.
Vừa giàu vừa sang, ắt là do Tài vượng sinh ra Quan.
Không chết yểu thì cũng nghèo, ắt là thân yếu mà gặp Quỷ (Quỷ là Thất sát khắc thân khi thân đã suy, lại không có gì chế ngự).
Người sinh ngày Nhâm (một trong mười thiên can, thuộc Thủy dương) gặp Ngọ (một trong mười hai địa chi, thuộc Hỏa), tức ngày Nhâm Ngọ, gọi là "Lộc Mã đồng hương" (Lộc và Mã cùng một chỗ). Trong Ngọ có Đinh hỏa là Tài của Nhâm, gọi là Mã. Trong Ngọ cũng có Kỷ thổ là Quan của Nhâm, gọi là Lộc.
Người sinh ngày Quý (thiên can, thuộc Thủy âm) gặp cung Tỵ (địa chi, thuộc Hỏa), tức ngày Quý Tỵ, gọi là "Tài Quan song mỹ" (Tài và Quan đều đẹp). Trong Tỵ có Bính hỏa là Tài của Quý, lại có Mậu thổ là Quan của Quý.
Tài nhiều mà thân yếu, đúng là người nghèo sống trong nhà giàu.
Biết biến Sát thành quyền thì ắt là người xuất thân nhà nghèo mà trở nên hiển quý.
Đỗ đạt cao trong thi cử là do Quan tinh nằm ở cung không bị phá.
Nộp thóc để được ghi tên vào hàng có phẩm hàm (bỏ của ra mua danh vị), là do Tài khố nằm ở đất sinh vượng. Tài khố là kho chứa Tài, tức địa chi làm "mộ khố" của hành Tài. Đất sinh vượng là vị trí mà khí của hành ấy đang sinh trưởng hoặc thịnh nhất, theo vòng mười hai giai đoạn từ lúc sinh ra đến khi tuyệt.
Quan quý mà quá mạnh, hễ đến chỗ vượng ắt sẽ sụp đổ.
Ấn thụ bị tổn thương thì dù có vinh hoa cũng chẳng được lâu.
Có Quan có Ấn, lại không bị phá, thì là bậc tài làm rường cột cho triều đình.
Không có Quan, không có Ấn, nhưng lá số thành cách thì cũng được triều đình dùng.
Muốn tên ghi trên bảng vàng (thi đỗ) thì cần thân vượng mà gặp Quan.
Được phò tá vua thánh, chỗ quý là ở "xung Quan gặp hợp": lá số không có Quan lộ ra, nhưng nhờ xung hoặc hợp mà kéo được Quan tới (?).
Không thành cách, không thành cục, thì thấy rồi sao gọi là kỳ quý được.
Thân yếu mà gặp Quan, có được rồi cũng chỉ uổng công tốn sức.
Trong mệnh kẻ tiểu nhân cũng có Chính ấn và Quan tinh.
Trong lá số người quân tử cũng có phạm Thất sát và Dương nhận.
Người ưa giết chóc ắt là Dương nhận phạm Thiên quan.
Người ăn chay, lòng từ bi, là do Ấn thụ gặp Thiên đức (một thần sát tốt, tính theo tháng sinh, chủ hóa giải tai họa, tính tình hiền lành).
Cả đời ít bệnh là do nhật chủ cao vượng, mạnh mẽ.
Một đời yên ổn là do Tài và mệnh đều có khí, tức có sức, không suy kiệt.
Không mắc tội vạ quan phủ là do Ấn thụ và Thiên đức cùng ở một cung.
Ít vui nhiều lo là bởi nhật chủ tự mình yếu.
Thân mạnh mà Sát nhẹ thì mượn Sát làm quyền.
Sát nặng mà thân nhẹ thì suốt đời bị tổn hại.
Thân suy thì Quan biến thành Quỷ; thân vượng thì Quỷ hóa thành Quan.
Tháng sinh ra sinh cho nhật can (nguyệt lệnh là Ấn) thì đi vận không thích gặp đất Tài.
Nhật chủ không có chỗ nương tựa thì lại thích đi vận gặp đất Tài.
Giờ sinh rơi vào Lộc của ngày (Lộc là địa chi ở ngôi "lâm quan" của nhật can, chủ bổng lộc; ví dụ ngày Giáp gặp giờ Dần, gọi là cách Quy lộc) thì cả đời không thích Quan tinh.
Cách "Âm nhược triều dương" (âm chầu về dương; ngày Tân, giờ Mậu Tý) rất kỵ gặp Bính, Đinh và ngôi Ly (phương Hỏa, phía nam).
Thái tuế là chủ của các sát, nó vào mệnh chưa hẳn đã gây tai họa. Nhưng nếu gặp chỗ đấu chiến, tức Thái tuế với nhật can xung khắc nhau, thì ắt chủ hình thương cho bản mệnh.
Năm (Thái tuế) khắc nhật can thì có họa cũng nhẹ.
Nhật can phạm vào, tức khắc Thái tuế, thì tai ương ắt nặng. Nhưng nếu ngũ hành có yếu tố cứu giải, thì năm ấy trái lại ắt thành Tài, vì cái mà nhật can khắc chính là Tài.
Nếu tứ trụ vô tình, không có gì cứu giải, thì gọi là "khắc tuế".
Canh Tân (thiên can thuộc Kim) đến khắc Giáp Ất (thiên can thuộc Mộc), nếu có Bính Đinh (thiên can thuộc Hỏa) xuất hiện trước thì không nguy.
Bính Đinh ngược lại khắc Canh Tân, có Nhâm Quý (thiên can thuộc Thủy) gặp vào thì không sợ.
Mậu Kỷ (thiên can thuộc Thổ) lo gặp Giáp Ất, thì trên đầu can cần có Canh Tân.
Nhâm Quý mà lộ ra Mậu Kỷ, có Giáp Ất đến thì được cứu.
Nhâm đến khắc Bính thì cần chữ Mậu đứng đầu.
Quý đi hại Đinh thì lại mừng có Kỷ đến chế ngự.
Canh được Nhâm như "con trai" ra chế Bính, thì yểu hóa thành sống lâu. Canh sinh ra Nhâm như cha sinh con trai; Nhâm thủy khắc Bính hỏa, mà Bính hỏa vốn là cái khắc Canh.
Giáp đem em gái là Ất gả cho Canh, thì hung hóa thành điềm lành. Canh vốn khắc Giáp; Ất là em gái của Giáp, Ất hợp với Canh, nên Canh mải hợp mà không khắc Giáp nữa.
Thiên nguyên, tức nhật can, tuy vượng, nhưng nếu không có chỗ nương dựa thì cũng chỉ là người thường.
Nhật chủ quá mềm yếu thì dù gặp Tài Quan cũng chỉ là kẻ học trò nghèo.
Mệnh đàn bà không có Sát, lại mang Nhị đức (hai thần sát tốt là Thiên đức và Nguyệt đức), thì được phong tặng hai đời: nhờ chồng và con hiển đạt mà được triều đình ban tước.
Mệnh đàn ông thân mạnh, gặp Tam kỳ, thì là bậc quý nhất phẩm (hàng quan cao nhất). Tam kỳ là ba can quý xếp liền nhau: Giáp Mậu Canh, Ất Bính Đinh, hoặc Nhâm Quý Tân.
Giáp gặp Kỷ mà sinh vượng thì ắt mang lòng ngay thẳng, chính trực. Giáp với Kỷ hợp nhau, gọi là "hợp trung chính".
Đinh gặp Nhâm mà quá mức thì ắt phạm vào chuyện dâm loạn. Đinh với Nhâm hợp nhau, gọi là "hợp dâm nặc", tức hợp mang tính dâm dật.
Bính ở ngôi Thân (đất suy bệnh của Bính) mà gặp dương thủy (Nhâm) thì khó sống lâu.
Kỷ vào cung Hợi mà gặp âm mộc (Ất, là Thất sát của Kỷ) thì rốt cuộc tổn thọ.
Canh gặp Dần mà thấy Bính, nếu sinh vượng thì không nguy.
Ất gặp Tỵ mà thấy Tân, thân suy thì có họa.
Ất gặp Canh vượng thì thường giữ phong thái nhân nghĩa. Ất với Canh hợp nhau, gọi là "hợp nhân nghĩa".
Bính hợp với Tân mà được sinh thì nắm giữ chức vụ có uy quyền. Bính với Tân hợp nhau, gọi là "hợp uy chế".
Một Mộc mà gặp nhiều ngôi Hỏa thì gọi là văn khí tan tác. Mộc sinh Hỏa quá nhiều nên khí bị hao, tài văn chương phát ra mà không bền.
Một Thủy mà ba lần gặp Canh Tân thì gọi là tượng "thể toàn" (thân thể vẹn toàn, vì được Kim sinh cho đầy đủ).
Thủy gặp mùa đông là lúc vượng, nên cả đời vui vẻ, không lo âu.
Mộc sinh vào mùa xuân thì ở đời yên ổn, ắt sống thọ.
Kim yếu gặp đất Hỏa nóng thì chắc chắn mắc bệnh về máu.
Thổ hư yếu gặp đất Mộc vượng thì chắc chắn tổn thương tì (theo đông y là lá lách, gắn với việc tiêu hóa).
Đau gân nhức xương là bởi Mộc bị Kim khắc.
Mắt mờ, nhìn tối là do Hỏa bị Thủy khắc.
Bệnh lạnh ở hạ nguyên (vùng bụng dưới, gồm thận, bàng quang, đường sinh dục) ắt là do Thủy bị Hỏa làm tổn thương.
Kim gặp Cấn (Dần) mà có Thổ thì gọi là "hoàn hồn" (sống lại). Cấn là quẻ ứng với phương đông bắc, tương ứng địa chi Dần. Kim đến Dần thì tuyệt, nhưng có Thổ sinh cho nên sống lại.
Thủy vào Tốn (Tỵ) mà thấy Kim thì gọi là "bất tuyệt" (không dứt). Tốn là quẻ ứng với phương đông nam, tương ứng địa chi Tỵ. Thủy đến Tỵ thì tuyệt, nhưng có Kim sinh cho nên không dứt.
Thổ ở ngôi Mão thì chưa đến trung niên đã nản lòng.
Kim gặp đất Hỏa thì dù đang tuổi trẻ khỏe cũng ắt bị nhụt chí.
Kim và Mộc đan xen, hình khắc đánh nhau, thì cả nhân lẫn nghĩa đều không có (Mộc chủ về nhân, Kim chủ về nghĩa).
Thủy và Hỏa lần lượt làm hại nhau thì ngày nào cũng có chuyện thị phi.
Mộc nhờ Thủy nuôi, nhưng Thủy quá thịnh thì Mộc bị trôi dạt.
Kim nhờ Thổ sinh, nhưng Thổ quá dày thì Kim bị chôn vùi.
Vì thế ngũ hành không được thiên lệch hay khô kiệt, cốt phải nhận được khí trung hòa. Người xem mệnh lại cần dứt bỏ lo toan, quên hết tạp niệm, giữ lòng yên tĩnh, thì xem mệnh mới không sai lầm vậy!
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video