Thiên 2 — Quyển trung: Thỉnh Phật về núi Hương Sơn, ba mươi hai việc thanh tịnh của sáu ba la mật và phương tiện, tiếng nhạc hỏi và hóa Bồ tát đáp

 Kinh "Tam-muội Bảo Như Lai do Đôn Chân Đà La hỏi", quyển giữa. (Tam-muội: trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một điều. Đôn Chân Đà La: vua của loài chân-đà-la, tức khẩn-na-la, một loài thần chuyên về âm nhạc.)

 Phật nói: "Tiếng đàn hát, âm nhạc của Đôn Chân Đà La là như thế. Nhờ tiếng nhạc ấy mà khiến người ta phát tâm Bồ-tát (tâm nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi người). Công đức (phúc lành có được nhờ làm việc thiện) của việc ấy rất dày." Phật nói về công đức của Đôn Chân Đà La.

 Bấy giờ, trên vạt áo của những người trong hội đều tự hiện ra hoa. Mọi người đều đứng dậy cầm hoa ấy rải lên Đôn Chân Đà La. Ngay lúc đó Đôn Chân Đà La đưa vai phải hứng hết số hoa, không để hoa rơi xuống đất, rồi cầm hoa ấy cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) bằng cách rải lên Phật. Hoa ở trên Phật liền hóa thành một chiếc lọng hoa báu, che khắp một nghìn cõi Phật (mỗi cõi Phật là một thế giới do một vị Phật giáo hóa). Ở mỗi chỗ trên chiếc lọng ấy đều treo trăm nghìn ức hạt châu báu. Mỗi hạt châu tỏa ra trăm ức luồng sáng. Mỗi luồng sáng có một hoa sen, đủ các màu, hương rất thơm. Trên mỗi hoa sen có một vị Phật ngồi, giống như Phật Thích-ca Văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni). Các vị đều nói: "Lành thay, lành thay! Thưa nhân giả Đôn Chân Đà La, số người ông giáo hóa được rất nhiều, ai cũng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật). Việc làm của vị Bồ-tát này đã vượt qua các cõi. Cõi của chính ông cũng hiện ra vượt khỏi sống chết, rồi lại thấy như cũ (?). Ông ở nơi Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới đã dứt hết phiền não, ra khỏi vòng sống chết) mà vẫn đi lại trong Tam giới (ba cõi chúng sinh luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), vì lợi ích của tất cả mọi người."

 Đôn Chân Đà La nghĩ đến các vị Phật đang ngồi, muốn đem lọng hoa báu che khắp trên các ngài, liền nhập tam-muội. Tam-muội ấy tên là Nghiêm Cái (Lọng trang nghiêm). Ngay lúc đó, trên mỗi vị Phật đang ngồi đều có lọng hoa. Các Bồ-tát, chúng tỳ-kheo (những người nam xuất gia đã thọ đủ giới) và mọi người trong hội cũng đều có lọng hoa, tay cầm cán lọng. Các Bồ-tát, chúng tỳ-kheo và người trong hội đều cầm lọng hoa cúng dường các vị Phật ở trên.

 Đôn Chân Đà La lại nghĩ muốn thỉnh Phật, các vị hóa Phật (những vị Phật do thần lực biến hiện ra), các Bồ-tát và chúng tỳ-kheo đến núi Hương Sơn, là nơi ông ở. Ông muốn cho cung điện của mình, các vị trời, quỷ thần và tất cả mọi loài khi nghe thuyết pháp đều được an ổn, khiến ai cũng được thấy việc cúng dường Phật, lấy đó làm gốc, nhờ vậy mà được phúc. Đôn Chân Đà La liền rời chỗ ngồi đứng dậy, cúi sát đầu mặt xuống đất lạy Phật, rồi bạch Phật: "Xin Đát-tát-a-kiệt (tức Như Lai, một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến), cùng các Bồ-tát và chúng tỳ-kheo đến núi Hương Sơn, nơi con thỉnh. Con muốn dâng cơm nước cúng dường trong bảy ngày, để mọi người được thêm công đức." Phật lặng im, tức là đã nhận lời thỉnh. Đôn Chân Đà La rất vui mừng, sai tám vạn bốn nghìn người trong nội cung theo mình gảy đàn, tấu nhạc cúng dường Phật, rồi lạy Phật mà đi, trở về núi Hương Sơn.

 Ông cho trang hoàng cung điện, chiều dọc chiều ngang ba vạn dặm, để đón Phật và những người cùng đến. Mặt đất và tường vách màu lưu ly xanh biếc, xen giữa là vàng cõi trời, lại có vô số châu báu xen lẫn. Có đủ giường và tòa ngồi, chân giường đều làm bằng các thứ báu quý nổi tiếng, nệm trải bằng lụa cõi trời. Tòa dành cho Phật cao hai nghìn ba trăm dặm, được trang hoàng bằng châu báu nối nhau. Lan can chung quanh đều làm bằng các thứ báu, có treo lụa, phướn và lọng. Người ta đốt các loại hương quý hiếm. Bên trên có màn trướng che phủ khắp nơi. Hoa cõi trời được rải khắp mặt đất. Gần tòa Phật có bốn cây đều làm bằng báu.

 Đôn Chân Đà La gọi các quan thuộc và người trong nội cung lại, nói: "Phật rất khó gặp, ví như hoa Ưu-đàm-bát (loài hoa hiếm, tương truyền rất lâu mới nở một lần, dùng để ví việc hiếm có). Nay đã được gặp thì phải khéo cúng dường. Mỗi người hãy bỏ thói nịnh hót, ghen ghét và tham lam. Ai tâm đang rối loạn thì phải giữ lòng ngay thẳng, hết lòng phụng sự. Ai cũng phải sắm đủ các loài hoa quý đẹp nhất, dâng lên hương quý và gỗ thơm chiên-đàn, xông khắp núi Hương Sơn. Bậc mà nay chúng ta phụng sự là bậc tôn quý nhất trong tất cả. Nhạc tấu lên phải hòa điệu, cho thật thiết tha và hay. Những gì Đôn Chân Đà La này ưa thích đều phải đem làm đồ cúng (?). Đối với bậc người trong loài người (tức Phật), phải đem lọng hoa, phướn lụa, áo cõi trời mềm mại quý đẹp, đủ vô số màu sắc mà dâng lên. Phật rất khó gặp. Ai cúng dường phụng sự Phật thì đời sau được sinh lên trời làm Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm thiên (vua cõi trời Phạm). Ai làm việc này thì sẽ được như vậy: thân hình đoan chính, sống lâu, sinh ra nơi rất tôn quý, được tự tại, dung mạo không ai sánh bằng, điều mong cầu đều được. Ai cúng dường Phật thì được những đức ấy. Dù ở trên trời hay ở thế gian đều thường được an ổn. Ai muốn thân mình được thường an nghỉ thì đều nhờ cúng dường Phật mà có. Ai muốn đạt đạo Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy dạy và không giáo hóa rộng rãi), đạo Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng) hay đạo Bồ-tát, nếu làm việc này thì có thể hàng phục được các ma (những thế lực ngăn trở việc tu hành)."

 Đôn Chân Đà La nói như vậy với các quan thuộc và người trong nội cung. Họ vâng lời dạy, sắm đủ hoa và hương, nấu thức ăn trăm vị, rồi cùng các nhạc công đứng ở phía nam núi Hương Sơn, cho gảy đủ các loại đàn. Mọi việc đã sắm sửa xong, họ cất tiếng hát:

 "Nguyện đúng lúc này, tiếng nhạc đều thanh nhã, làm vui lòng người; mong cho tất cả được an ổn, không ai không vui mừng. Dung mạo ngài luôn trong sạch, mỉm cười với tất cả; sự tôn quý của ngài không gì che lấp được; các vị trời và A-tu-luân (một loài thần hiếu chiến, thường đánh nhau với chư thiên) không ai không phụng sự. Chỉ xin đúng lúc này ngài hạ cố đến đây (1).

 Ngài giữ trọn Thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), sức ấy luôn thắng, không ai chống nổi; ngài hàng phục ngoại đạo (các đạo giáo ngoài Phật pháp), làm lợi cho tất cả; ý ngài đã trong sạch, đã bỏ hết mọi cáu bẩn. Chỉ xin đúng lúc này ngài chịu nhọc đến đây (2).

 Thân ngài không nhiễm mọi bụi trần; công đức không đếm xuể; ý chí rất tôn quý, không có giới hạn; nơi ngài sinh ra rất cao sang; dáng đi không ai theo kịp. Cái ác của ba đường dữ (ba nẻo đọa đày: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) ngài đã vĩnh viễn không còn bước vào; ngài đã đến chỗ không còn hành tác, bỏ hết mọi hành tác (?). Ai thấy ngài đều không ai không vui sướng (3).

 Ánh sáng của ngài hơn cả mặt trời, mặt trăng và các vì sao; ánh sáng của Đế Thích, Phạm thiên cũng không dám sánh; ánh sáng ấy vượt lên trên cả Tam giới. Người thấy ánh sáng ấy như người ở trong bóng tối thấy được ánh đèn, không ai không vui mừng; mọi ánh sáng khác đều bị lu mờ; ánh sáng của ngài không chỗ nào không chiếu tới. Âm nhạc của các vị trời và loài rồng không sao theo kịp; nghe những thứ nhạc ấy mà mong được giải thoát thì cáu bẩn lại càng ngày càng thêm đục. Còn ai nghe tiếng Phật thì không ai không được giải thoát, cáu bẩn liền được trừ sạch. Thầy thuốc khắp mười phương không trừ được cáu bẩn trong lòng người; chỉ Phật mới là thầy thuốc ấy: ai nghe lời ngài nói thì cáu bẩn trong lòng được trừ, liền được an ổn. Phật thật là tôn quý, là bậc tôn quý nhất trong các bậc tôn quý, không ai sánh bằng; lời ngài nói đều trong sạch, không chút sai khác; mọi điều ác đều bị ngài hàng phục. Chỉ xin đúng lúc này ngài chịu nhọc đến đây.

 Xưa ngài đã thực hành bố thí, nay đã an trụ vững vàng trong bố thí, sẽ đem giáo pháp mà bố thí cho người. Xưa ngài đã giữ giới trong sạch, tự mình đạt được an ổn; ngài chế ngự được ý mình nên nhẫn nhục được thành tựu. Chỉ xin đúng lúc này ngài chịu nhọc đến đây.

 Ngài an trụ trong tinh tấn (siêng năng, không lười biếng trong việc làm lành và tu tập); ngài lấy thiền định và thần thông (?) làm niềm vui cho mình; tâm ý ngài đã an định; ngài dùng ánh sáng trí tuệ mà thấy; lòng ngài luôn vui vẻ. Chỉ xin đúng lúc này ngài hạ cố chịu nhọc đến đây.

 Lòng từ bi của ngài bình đẳng với tất cả; ngài đã vượt qua mọi giới hạn; công đức của ngài hơn cả Phạm thiên; nhờ đã thành Phật mà ngài được an trụ. Chỉ xin đúng lúc này ngài hạ cố chịu nhọc đến đây."

 Bấy giờ Phật bảo chúng tỳ-kheo, ai nấy giữ bát của mình, sẽ đi nhận lời thỉnh, trọn bảy ngày, kể cả những người giữ chùa (?).

 Bồ-tát Đề Vô Ly tự nghĩ: muốn làm một cỗ xe giao lộ (xe có màn lưới kết bằng chuỗi ngọc đan chéo rủ xuống), chiều dọc chiều ngang bốn trăm dặm, bên trong toàn là hoa sen, để Phật, các Bồ-tát và chúng tỳ-kheo mỗi vị ngồi trên một hoa sen mà đến núi Hương Sơn. Ông liền nhập tam-muội, và ngay lúc ấy có được đúng như điều đã nghĩ. Ông bạch Phật: "Nay đã có xe màn ngọc, xin mời ngài lên xe." Phật liền ngồi trên hoa sen, tòa cao bốn trượng chín thước. Các Bồ-tát và chúng tỳ-kheo mỗi vị ngồi trên một hoa sen, đúng như lời ông nói. Ông thưa: "Vì sao vậy? Xin thương xót con; mọi người đều đã ngồi xong cả (?)." Lúc ấy ông đưa tay phải, dùng thần túc (năng lực thần thông đi lại và biến hóa tự tại) của mình mà nâng cỗ xe lên. Các thiên tử cõi Dục (các vị trời ở cõi còn ham muốn) và các thiên tử cõi Sắc (các vị trời ở cõi đã lìa ham muốn thô, chỉ còn thân hình vi diệu) thấy uy thần biến hóa của Bồ-tát Đề Vô Ly như vậy, ai nấy đều đem âm nhạc, hoa và hương ra cúng dường, rồi theo đến núi Hương Sơn.

 Đôn Chân Đà La từ xa trông thấy Phật ngồi trong xe màn ngọc. Thấy rồi, ông liền cho tám vạn bốn nghìn chân-đà-la và kiền-đà-la (một loài thần âm nhạc khác, tức càn-thát-bà) đều cầm hoa và hương, gảy đàn, ca hát tấu nhạc, tiến lên đón Phật, rồi cùng nhau đưa Phật vào cung. Đến nơi, Phật lên tòa của mình; các Bồ-tát và chúng tỳ-kheo ai nấy đều ngồi. Đôn Chân Đà La nói với Đế Thích, Phạm thiên và Tứ Thiên vương: "Nay mọi thứ đã sắm đủ, xin mỗi vị hãy bày dọn ra." Người trong nội cung ai nấy đều bưng đồ ăn thức uống ra cúng dường. Ăn uống xong, chuyền nước rửa tay súc miệng xong, Đôn Chân Đà La lấy một chiếc ghế nhỏ ngồi trước Phật nghe Phật giảng kinh.

 Phật bảo Bồ-tát Đề Vô Ly: Bồ-tát thực hành Đàn ba-la-mật (bố thí trọn vẹn; "ba-la-mật" nghĩa là đến bờ bên kia, chỉ các hạnh tu hoàn hảo đưa đến giác ngộ; "đàn" nghĩa là bố thí), có tất cả ba mươi hai điều, phải thực hành một cách trong sạch. Ba mươi hai điều đó là gì?

 Một là Bồ-tát bố thí để cầu thành Phật, lấy việc phát tâm làm gốc. Hai là Bồ-tát bố thí thì phải lìa xa đạo A-la-hán (bậc thánh đã dứt phiền não, thoát sống chết, quả vị cao nhất của Thanh văn, chỉ lo giải thoát cho riêng mình) và đạo Bích-chi Phật. Ba là Bồ-tát bố thí với ý muốn cứu thoát người dân khắp mười phương. Bốn là Bồ-tát bố thí cho người mà lòng không hối tiếc. Năm là Bồ-tát bố thí cho người, xem người nhận như Phật. Sáu là Bồ-tát bố thí cho người, lòng không keo kiệt tham lam. Bảy là Bồ-tát bố thí cho người, lòng không rối loạn, vui vẻ mà cho. Tám là Bồ-tát bố thí cho người, tự tay mình rót mời. Chín là Bồ-tát bố thí cho người, lòng rộng rãi không mỏi mệt. Mười là Bồ-tát bố thí cho người, không cầu được sinh vào nơi nào (để hưởng phúc). Mười một là Bồ-tát bố thí cho người, không mong được gì từ việc ấy. Mười hai là Bồ-tát bố thí cho người, không giữ lại gì cho mình, làm theo lời kinh Phật dạy. Mười ba là Bồ-tát bố thí cho người vì yêu thích kinh Phật. Mười bốn là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn cầu Phật đạo. Mười lăm là Bồ-tát bố thí cho người mà không tự kiêu căng. Mười sáu là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn khuyến khích, dạy bảo người khác. Mười bảy là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn cứu thoát người dân. Mười tám là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn đem kinh pháp dạy người dân. Mười chín là Bồ-tát bố thí cho người vì làm theo lời Phật dạy. Hai mươi là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn hàng phục ma và quyến thuộc của ma. Hai mươi mốt là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn thành tựu, được làm Phật. Hai mươi hai là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn làm bậc anh hùng dũng mãnh giữa loài người. Hai mươi ba là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn đóng lấp nẻo ngạ quỷ (loài quỷ đói khổ). Hai mươi bốn là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn đời sau quen thực hành bố thí. Hai mươi lăm là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn đời sau được cao sang, giàu có, an vui. Hai mươi sáu là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn đời đời được theo đạo Bồ-tát. Hai mươi bảy là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn luôn được đi cùng thầy lành. Hai mươi tám là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn đời đời giữ nét mặt hòa nhã đối với người khắp mười phương. Hai mươi chín là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn tạo nên cái gốc của Phật đạo. Ba mươi là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn quay lại giúp thành tựu các Bồ-tát (?). Ba mươi mốt là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn có được ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ (những đặc điểm hình tướng cao quý trên thân Phật). Ba mươi hai là Bồ-tát bố thí cho người vì muốn tạo nên cõi nước trang nghiêm, muốn hướng về Phật, đi sâu vào các kinh pháp.

 Đó là ba mươi hai điều bố thí trong sạch của Bồ-tát. Bồ-tát thực hành Đàn ba-la-mật là như vậy.

 Bồ-tát thực hành Thi ba-la-mật (giữ giới trọn vẹn; "thi" nghĩa là giới luật, những điều răn cấm người tu phải giữ) một cách trong sạch, có tất cả ba mươi hai điều. Ba mươi hai điều đó là gì?

 Một là việc làm của thân Bồ-tát luôn trong sạch, đó là giữ giới. Hai là Bồ-tát lìa bỏ tham lam keo kiệt, giận dữ và si mê, lời nói ra trong sạch, đó là giữ giới. Ba là tâm Bồ-tát sáng suốt, không dối Phật, đó là giữ giới. Bốn là Bồ-tát không theo ngoại đạo, vâng làm mười điều lành (?), đó là giữ giới. Năm là Bồ-tát dù sinh trên trời hay ở thế gian cũng không bao giờ rời Phật đạo, đó là giữ giới. Sáu là Bồ-tát lìa xa đạo A-la-hán và Bích-chi Phật, tâm bỏ thói đùa cợt buông lung, đó là giữ giới. Bảy là Bồ-tát xa lìa nịnh hót, đi vào trí tuệ của Phật, đó là giữ giới. Tám là Bồ-tát học nhiều, lấy tâm trí tuệ làm đầu, đó là giữ giới. Chín là Bồ-tát có lòng từ bi rất lớn đối với khắp mười phương, đó là giữ giới. Mười là Bồ-tát che chở khắp người mười phương, đầy đủ trọn vẹn, đó là giữ giới. Mười một là Bồ-tát chưa từng phạm điều cấm, nên lìa xa mọi điều hổ thẹn, đó là giữ giới. Mười hai là Bồ-tát không làm sứt mẻ việc mình tu, thân luôn dè dặt cẩn thận, đó là giữ giới. Mười ba là Bồ-tát không giữa chừng phạm hạnh, làm trái tâm nguyện ban đầu, đó là giữ giới. Mười bốn là Bồ-tát tự giữ mình không phạm các điều ác, đó là giữ giới. Mười lăm là Bồ-tát theo lời dạy của bậc sáng suốt mà thoát khỏi đường ác, đó là giữ giới. Mười sáu là Bồ-tát biết giữ giới là gốc của việc được sinh lên trời, đó là giữ giới. Mười bảy là Bồ-tát muốn được đầy đủ, theo trí tuệ của Phật, đó là giữ giới. Mười tám là Bồ-tát luôn giữ giới vững chắc, không phạm lời Phật dạy, đó là giữ giới. Mười chín là Bồ-tát không tự kiêu căng, khinh rẻ người khác, luôn tự kiềm chế, đó là giữ giới. (Chú thích của bản gốc: điều mười chín thiếu một pháp, các bản Tạng kinh đều khuyết.) Hai mươi là Bồ-tát tự chế ngự được tâm, không chạy theo ái dục, đó là giữ giới. Hai mươi mốt là Bồ-tát nhờ giữ giới mà không đánh mất các kinh của Phật đã có được, đó là giữ giới. Hai mươi hai là Bồ-tát giữ giới có lòng tin, khuyên giúp người khác, vui vẻ và không dối trá, đó là giữ giới. Hai mươi ba là Bồ-tát không phạm tham lam keo kiệt, đó là giữ giới. Hai mươi bốn là Bồ-tát giữ giới vững vàng, theo giáo pháp mà giáo hóa người, đó là giữ giới. Hai mươi lăm là Bồ-tát bỏ hết của cải, luôn muốn làm sa-môn (người xuất gia tu hành), đó là giữ giới. Hai mươi sáu là Bồ-tát quen ưa nơi vắng vẻ yên tĩnh, ưa thích kinh pháp, đó là giữ giới. Hai mươi bảy là Bồ-tát không tham ăn uống, áo mặc chăn đắp, vì muốn vào đạo, đó là giữ giới. Hai mươi tám là Bồ-tát dứt bỏ các điều ác, làm nên các công đức, đó là giữ giới. Hai mươi chín là Bồ-tát ở nơi trống trải ngoài trời mà chuyên tâm tu tập, xa lìa họ hàng dòng tộc, giữ gìn công hạnh và đức tính, đó là giữ giới. Ba mươi là Bồ-tát đi vào pháp sâu xa, tu hành không bám víu vào đâu, đó là giữ giới. Ba mươi mốt là Bồ-tát theo đúng thứ lớp mà quán xét mười hai nhân duyên (mười hai khâu nhân quả nối nhau tạo nên vòng sống chết: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu giác quan, xúc chạm, cảm thọ, ái, chấp giữ, hữu, sinh, già chết), đó là giữ giới. Ba mươi hai là Bồ-tát không theo các ngoại đạo, xa lìa bốn điên đảo (bốn cái thấy sai lầm: cho cái vô thường là thường còn, cái khổ là vui, cái không có "ta" là có "ta", cái nhơ là sạch), đó là giữ giới.

 Đó là ba mươi hai điều giữ giới trong sạch của Bồ-tát. Bồ-tát thực hành Thi ba-la-mật là như vậy.

 Bồ-tát thực hành Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục trọn vẹn; "sằn-đề" nghĩa là nhẫn nhục: chịu đựng mọi điều trái ý mà không giận) một cách trong sạch, có tất cả ba mươi hai điều. Ba mươi hai điều đó là gì?

 Một là Bồ-tát không tham luyến thân mình, đó là nhẫn nhục. Hai là Bồ-tát không tiếc mạng sống, đó là nhẫn nhục. Ba là Bồ-tát không đem lòng giận dữ đối với người, đó là nhẫn nhục. Bốn là Bồ-tát bị người mắng chửi, bôi nhọ, sỉ nhục đều chịu được cả, đó là nhẫn nhục. Năm là Bồ-tát thấy người mệt mỏi, ốm đau, yếu ớt thì phải thương xót, đó là nhẫn nhục. Sáu là Bồ-tát không khinh thường người chưa được dạy dỗ, đó là nhẫn nhục. Bảy là Bồ-tát tuy bản thân cao sang tôn quý mà bị người coi thường (vẫn chịu được), đó là nhẫn nhục. Tám là Bồ-tát bị người cướp đoạt, cắt xẻo mà không giận không oán, đó là nhẫn nhục. Chín là Bồ-tát không có lòng giận hờn đối với người, đó là nhẫn nhục. Mười là Bồ-tát bị người phá hoại, lôi kéo đi theo tiểu đạo (con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), mà tâm không xoay chuyển, đó là nhẫn nhục. Mười một là Bồ-tát vui tin Phật đạo, tâm không biếng nhác, đó là nhẫn nhục. Mười hai là tâm Bồ-tát không dao động rối loạn, trong sạch mà an trụ, đó là nhẫn nhục. Mười ba là Bồ-tát chưa từng đem lòng giận dữ đối với người, đó là nhẫn nhục. Mười bốn là Bồ-tát giữ gìn tâm người khác, khiến cơn giận của họ không nổi lên, đó là nhẫn nhục. Mười lăm là Bồ-tát luôn đem tâm mềm mỏng đối với người, đó là nhẫn nhục. Mười sáu là Bồ-tát luôn đem tâm từ bi đối với người, đó là nhẫn nhục. Mười bảy là Bồ-tát không cậy mình, không đem lòng kiêu căng đối với người, đó là nhẫn nhục. Mười tám là Bồ-tát hạ mình trước mọi người trong thiên hạ khắp mười phương, đó là nhẫn nhục. Mười chín là Bồ-tát không đem cách cư xử giận dữ đối với người, đó là nhẫn nhục. Hai mươi là Bồ-tát tự giữ mình, không phạm lỗi, không phụ ai, đó là nhẫn nhục. Hai mươi mốt là Bồ-tát luôn tự chế ngự tâm, không để ý xấu nổi lên, đó là nhẫn nhục. Hai mươi hai là Bồ-tát có lỗi thì biết tự sám hối, tự trách mình, đó là nhẫn nhục. Hai mươi ba là Bồ-tát không bới móc chuyện hay dở của người khác, đó là nhẫn nhục. Hai mươi bốn là Bồ-tát luôn vui nghĩ về Phật đạo, đó là nhẫn nhục. Hai mươi lăm là Bồ-tát luôn vui hiểu kinh pháp, đó là nhẫn nhục. Hai mươi sáu là Bồ-tát luôn yêu mến người dân khắp mười phương, đó là nhẫn nhục. Hai mươi bảy là Bồ-tát luôn muốn bố thí cho người dân khắp mười phương, đó là nhẫn nhục. Hai mươi tám là Bồ-tát luôn đem lòng hòa nhã đối với người, đó là nhẫn nhục. Hai mươi chín là Bồ-tát luôn vui vẻ thăm hỏi, an ủi người, đó là nhẫn nhục. Ba mươi là Bồ-tát luôn theo kinh pháp, không bỏ dở giữa chừng, đó là nhẫn nhục. Ba mươi mốt là Bồ-tát nghe có ba thứ trị phạt (?) mà không sợ hãi, đó là nhẫn nhục. Ba mươi hai là Bồ-tát thấu hiểu lẽ vô sở tòng sinh (các pháp vốn không thật có sinh ra), vui thích trí tuệ, đó là nhẫn nhục.

 Đó là ba mươi hai điều nhẫn nhục trong sạch của Bồ-tát. Bồ-tát thực hành Sằn-đề ba-la-mật là như vậy.

 Bồ-tát thực hành Tinh tấn ba-la-mật (siêng năng trọn vẹn, không lười biếng trong việc tu tập và làm lành) một cách trong sạch, có tất cả ba mươi hai điều. Ba mươi hai điều đó là gì?

 Một là không để Phật đạo đứt đoạn, đó là tinh tấn. Hai là không để kinh pháp đứt đoạn, đó là tinh tấn. Ba là không để chúng tỳ-kheo đứt đoạn, đó là tinh tấn. Bốn là cứu độ vô số người, đó là tinh tấn. Năm là chịu vô số lần sống chết mà tâm không mỏi mệt, đó là tinh tấn. Sáu là cúng dường vô số Phật mà không chán, đó là tinh tấn. Bảy là làm vô số công đức, đó là tinh tấn. Tám là học vô số quyển kinh, đó là tinh tấn. Chín là dạy dỗ hết thảy người trong thiên hạ khắp mười phương, đó là tinh tấn. Mười là giúp người trong thiên hạ khắp mười phương đều thành tựu, ai cũng được Phật đạo, đó là tinh tấn. Mười một là vì người trong thiên hạ khắp mười phương, những gì họ cần có thì đều đem cho, đó là tinh tấn. Mười hai là đem những vật tốt mình có bố thí cho người, đó là tinh tấn. Mười ba là giữ gìn trọn vẹn mọi giới cấm, đó là tinh tấn. Mười bốn là với sức nhẫn nhục, luôn mềm mỏng, đó là tinh tấn. Mười lăm là đầy đủ các thiền định và tam-muội (trạng thái tâm định sâu), đó là tinh tấn. Mười sáu là làm cho mọi trí tuệ đều đầy đủ, đó là tinh tấn. Mười bảy là đem công đức tu hành theo cảnh giới của chư Phật mà tự trang nghiêm cõi nước của mình khi thành Phật, đó là tinh tấn. Mười tám là cầu có sức mạnh lớn nhất, đó là tinh tấn. Mười chín là hàng phục hết các ma và quyến thuộc của chúng, đó là tinh tấn. Hai mươi là đem kinh pháp của Phật hàng phục hết các ngoại đạo khác, đó là tinh tấn. Hai mươi mốt là muốn có đầy đủ Thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), Tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp) và mọi kinh pháp của chư Phật, đó là tinh tấn. Hai mươi hai là làm cho thân, miệng, tâm đều trang nghiêm, đó là tinh tấn. Hai mươi ba là chưa từng lười biếng, nghỉ ngơi hay mỏi mệt, đó là tinh tấn. Hai mươi bốn là việc gì đã làm đều làm đến nơi đến chốn, đó là tinh tấn. Hai mươi lăm là tâm luôn mạnh mẽ, đó là tinh tấn. Hai mươi sáu là bỏ hết mọi ái dục, đó là tinh tấn. Hai mươi bảy là ai chưa được độ thì độ cho, ai chưa nghe kinh thì khiến được nghe, ai chưa Bát-nê-hoàn (nhập Niết-bàn hoàn toàn, dứt hẳn sống chết) thì khiến được Bát-nê-hoàn, đó là tinh tấn. Hai mươi tám là mỗi một tướng tốt (của thân Phật) đều có trăm phúc công đức, phải làm cho đầy đủ, đó là tinh tấn. Hai mươi chín là giữ gìn hết thảy kinh pháp của chư Phật, đó là tinh tấn. Ba mươi là: "vô số cảnh giới của chư Phật, ta đều phải biết", đó là tinh tấn. Ba mươi mốt là đời đời luôn được gặp vô số Phật, đó là tinh tấn. Ba mươi hai là xa lìa (mọi chấp trước), từ tinh tấn mà sinh ra; xa lìa thân và tâm, không có hình tướng, cũng không có chỗ trụ, không có chỗ ra, không có chỗ vào, không có chỗ sinh; đó là an trụ trong niềm vui vô sinh.

 Đó là Bồ-tát thực hành Tinh tấn ba-la-mật trong sạch như vậy.

 Bồ-tát thực hành Thiền ba-la-mật (thiền định trọn vẹn: giữ tâm lắng yên, chuyên chú không tán loạn) một cách trong sạch, có tất cả ba mươi hai điều. Ba mươi hai điều đó là gì?

 Một là điều mình nghĩ không phạm lỗi, đó là trong sạch. Hai là điều mình giữ không sứt mẻ, đó là trong sạch. Ba là điều mình phân biệt không quên, đó là trong sạch. Bốn là lìa bỏ đùa cợt buông lung, đó là trong sạch. Năm là tự giữ mình, biết đủ, đó là trong sạch. Sáu là tâm không nghĩ điều tà, đó là trong sạch. Bảy là khuyên người làm công đức để cầu Phật đạo, đó là trong sạch. Tám là không phạm sáu việc (?), đó là trong sạch. Chín là vừa đủ, không vướng mắc, đó là trong sạch. Mười là tự quán xét trong và ngoài, đó là trong sạch. Mười một là có đủ năm thần thông (năm khả năng siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại), đó là trong sạch. Mười hai là tâm luôn mềm mỏng, đó là trong sạch. Mười ba là không bám víu vào thân, đó là trong sạch. Mười bốn là bên trong thực hành định, đó là trong sạch. Mười lăm là hướng vào Phật đạo, đó là trong sạch. Mười sáu là xa lìa kẻ ác, đó là trong sạch. Mười bảy là ánh sáng trí tuệ soi vào được, đó là trong sạch. Mười tám là đi vào trọn vẹn những nhân duyên tạo nên công đức, đó là trong sạch. Mười chín là lấy kinh pháp làm niềm vui gốc (?), đó là trong sạch. Hai mươi là theo thứ lớp mà đi vào tu hành, đó là trong sạch. Hai mươi mốt là ơn trí tuệ không thoái chuyển, đó là trong sạch. Hai mươi hai là thành tựu Âu-hòa câu-xá-la (phương tiện thiện xảo: sự khéo léo dùng mọi cách thích hợp để giáo hóa người), đó là trong sạch. Hai mươi ba là muốn làm đầy đủ mọi việc của Phật, đó là trong sạch. Hai mươi bốn là thương xót hết thảy người khổ, đó là trong sạch. Hai mươi lăm là không cùng làm việc theo lối A-la-hán, Bích-chi Phật, đó là trong sạch. Hai mươi sáu là dần dần vui vẻ đi vào trí tuệ sâu xa cho đầy đủ, đó là trong sạch. Hai mươi bảy là làm công đức không biết chán, đó là trong sạch. Hai mươi tám là tin điều này: gốc của mọi người vốn không có "người" (thật), đó là trong sạch. Hai mươi chín là có trọn tam-muội của Phật, không tán loạn, đó là trong sạch. Ba mươi là đi vào được những điều người khắp thiên hạ mười phương suy nghĩ, đều thấy rõ, đó là trong sạch. Ba mươi mốt là biết hết mọi việc về thân của trời và người khắp mười phương, đó là trong sạch. Ba mươi hai là ví như vị vua trong các thầy thuốc chữa khỏi hết bệnh của người, Bồ-tát đem kinh pháp chữa khỏi hết sống chết, già, bệnh của người khắp thiên hạ mười phương, đó là trong sạch.

 Bồ-tát thực hành Thiền ba-la-mật trong sạch là như vậy.

 Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ trọn vẹn, thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật), có tất cả ba mươi hai điều. Ba mươi hai điều đó là gì?

 Một là muốn có được các kinh pháp của Phật, không lúc nào chán, đó là sáng suốt cao vời. Hai là theo thứ lớp mà suy nghĩ các kinh pháp, đó là sáng suốt cao vời. Ba là trí tuệ hiểu biết sắc sảo, đó là sáng suốt cao vời. Bốn là nhờ pháp mà trí tuệ không mất, đó là sáng suốt cao vời. Năm là đi vào sự sắc sảo, giữ vững sự hiểu biết về ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm thọ, tri giác, ý chí hành động, nhận thức), đó là sáng suốt cao vời. Sáu là dùng tuệ sắc sảo tiếp nhận kinh pháp, hiểu đến tận gốc, đó là sáng suốt cao vời. Bảy là A-y-đàn câu-xá-la (sự khéo hiểu các "xứ", tức sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng (?)), giữ trí tuệ mà hiểu, đó là sáng suốt cao vời. Tám là khéo hiểu (câu-xá-la: khéo léo, thông thạo) mười hai nhân duyên, dần dần giác ngộ, đó là sáng suốt cao vời. Chín là khéo hiểu Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), biết rõ hết đó là diệt, đó là sáng suốt cao vời. Mười là dần dần đi vào sự khéo léo của tuệ, tự kiềm chế không theo vào Nê-hoàn (để còn ở lại cứu người), đó là sáng suốt cao vời. Mười một là quán xét bên trong, đều hiểu rõ hết, đó là sáng suốt cao vời. Mười hai là cố ý nhận chịu sống chết để giáo hóa, phải hiểu rõ hết, đó là sáng suốt cao vời. Mười ba là phải hiểu rõ mọi kinh pháp đều vô sở tòng sinh (vốn không thật có sinh ra), đó là sáng suốt cao vời. Mười bốn là gốc của mọi người không có hình, vốn tự trong sạch, rồi theo tập tục thế gian mà đi vào cứu độ người khắp mười phương, đó là sáng suốt cao vời. Mười lăm là mọi pháp chỉ là một pháp, gốc của chúng là Nê-hoàn, đó là sáng suốt cao vời. Mười sáu là mọi cảnh giới chỉ là một cảnh giới; vì sao vậy? Vì vốn tự là không; đó là sáng suốt cao vời. Mười bảy là mọi vị Phật chỉ là một vị Phật; vì sao vậy? Vì chỗ đi vào của pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý) là không thể đếm xuể; đó là sáng suốt cao vời. Mười tám là mọi việc không thể thấy hết, nói hết; vì sao vậy? Vì mỗi thứ đều có tên gọi riêng, phải biết khéo léo về các tên gọi ấy; đó là sáng suốt cao vời. Mười chín là giữ gìn trí tuệ không chút ngăn ngại, vô số người khắp thiên hạ mười phương đến hỏi đều trả lời được, đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi là có được mọi kinh pháp mà chưa từng quên, vì đã được Đà-lân-ni (tức đà-la-ni: năng lực ghi nhớ, giữ trọn mọi điều đã nghe không quên), đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi mốt là nhận biết hết mọi việc của ma, đã biết thì phải xa lìa ngay, đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi hai là mọi pháp đều như huyễn, ví như người khoác bộ đồ giả, trùm lên thân, chốc lát lại cởi bỏ; tất cả đều không thật có cũng như vậy, đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi ba là như điều thấy trong mộng, như bóng trong nước, như tiếng vang trong núi sâu, mọi pháp đều như thế, đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi bốn là mọi pháp đều là không, vì vốn không từ đâu đến, đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi lăm là trí tuệ đến được những gì người khắp thiên hạ mười phương nghĩ trong lòng, đều biết tận gốc, đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi sáu là dùng sức uy thần của phương tiện thiện xảo mà vào Nê-hoàn, rồi lại trở ra hiện thân trong sống chết, đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi bảy là Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp trống rỗng, không có hình tướng cố định, nên không còn mong cầu), theo lời dạy mà thấy rõ mọi pháp, được giải thoát, đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi tám là gốc vốn định, mà cũng không có định, không có gì để thấy (?); hiểu rõ gốc của mọi pháp; vì sao vậy? Vì mọi pháp không có gì để nắm giữ, không có gì để bám víu; đó là sáng suốt cao vời. Hai mươi chín là có được ánh sáng, không còn ngu tối, có được ngọn lửa sáng của trí tuệ, vì người khắp thiên hạ mười phương mà nói kinh pháp, cứu thoát tất cả, đó là sáng suốt cao vời. Ba mươi là mọi sống chết vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; hiểu rõ hết điều đó rồi theo tập tục mà đi vào, vì người mười phương nói pháp, thị hiện sinh rồi chết, chết rồi sinh như vậy, đó là sáng suốt cao vời. Ba mươi mốt là bốn việc không cần che giữ (thân, lời nói, ý nghĩ và đời sống đều trong sạch nên không phải che giấu (?)), trí tuệ đến khắp nơi, đều biết hết, đó là sáng suốt cao vời. Ba mươi hai là vì người mười phương nói kinh pháp, theo thứ lớp, theo điều người ta ưa thích mà nói; phải tự chế ngự tâm, tự giữ gìn trí tuệ, thành tựu đầy đủ; chư Phật từ xa đều thấy bậc tài cao ấy, vì vị Bồ-tát ấy mà đem uy thần của Phật ra ủng hộ.

 Ba mươi hai điều của Bát-nhã ba-la-mật trong sạch là như vậy.

 Hạnh Âu-hòa câu-xá-la (phương tiện thiện xảo) của Bồ-tát có ba mươi hai điều. Ba mươi hai điều đó là gì?

 Một là dạy người khắp thiên hạ mười phương tự giữ gìn thân mình. Hai là phúc nhiều cũng không dừng lại ở đó, phúc ít cũng không dừng lại ở đó. Ba là dạy người dân khắp thiên hạ mười phương cầu đạo Bồ-tát; người không cầu đạo Bồ-tát cũng phải dạy; dạy hay không dạy đều xem như thầy, không khác. Bốn là luôn muốn có nhiều châu báu, của cải để bố thí cho mọi người. Năm là luôn vui cầu La-da-đa (?) để dạy người. Sáu là hiện thân đàn bà vì muốn dạy nhiều phụ nữ. Bảy là hiện thân thiếu niên để giáo hóa trẻ nhỏ. Tám là hiện ra đủ loại người, vì thương người thế gian. Chín là ở đời có người điên loạn, cũng hiện thân điên loạn để cứu độ họ một cách an ổn. Mười là nếu có người tâm rối loạn, phiền muộn, thì theo nỗi phiền muộn ấy mà nói kinh và đạo cho họ. Mười một là theo điều người mười phương ưa thích, đem pháp đến cứu độ họ. Mười hai là có người giữ giới cấm trăm năm hay nghìn năm, nếu có người muốn vui vẻ bỏ giới thì đến dạy dỗ, cứu độ họ (?). Mười ba là theo sở thích của người về áo quần, các loại âm nhạc, đem những thứ ấy cho họ, người được cho không ai không vui mừng, nhân đó đem kinh pháp đến dạy họ. Mười bốn là các sa-môn tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh: sống đơn sơ, đi xin ăn, ở nơi vắng vẻ) mỗi người chí hướng và việc làm khác nhau, thì theo pháp tu của họ mà đến dạy. Mười lăm là đối với phái Ni-kiền-ba-hòa (?) (thuộc phái ngoại đạo Ni-kiền, tức đạo Kỳ-na tu khổ hạnh lõa thể) và các ngoại đạo khác, thì theo từng loại mà vào dạy, dẫn họ vào Phật đạo. Mười sáu là ở giữa các kỹ nữ, hiện thân đẹp đẽ để giáo hóa họ, riêng làm người được tôn quý nhất (?), dạy hết các kỹ nữ không còn dâm dục; lại hóa làm nam giới, dần dần đưa họ vào Phật đạo. Mười bảy là khi có hội lớn tấu các thứ âm nhạc, có người đến xem, nghe tiếng nhạc, ai cũng rất vui mừng, thì đem tiếng nhạc ấy nói kinh pháp, người nghe không ai không được độ. Mười tám là ở đời có thợ thủ công và người làm các nghề, thì hóa thân đi vào trong họ, giáo hóa khiến họ theo Phật đạo. Mười chín là dùng Bát-già-tuần (năm thần thông), thấy ở đời có người nghèo khổ yếu ớt thì chỉ cho họ của cải chôn giấu dưới đất, đem cho người nghèo; xong rồi nói kinh pháp cho họ, khiến ai cũng phát tâm. Hai mươi là ở đời có người có tang, khóc lóc đau buồn, thì cũng hóa hiện uy thần, cũng làm ra vẻ đau buồn, giáo hóa người đau buồn khiến họ theo kinh và đạo. Hai mươi mốt là ở đời có người mất của cải, Bồ-tát hóa hiện chỉ cho họ của cải chôn giấu, dạy họ theo đạo. Hai mươi hai là nếu có vua chúa, cận thần, hay Ca-la-việt (gia chủ giàu có, trưởng giả) nào không có con mà buồn khổ, thì Bồ-tát hóa vào bụng mẹ làm con của họ, rồi nói kinh cho cha mẹ và cả nhà, khiến họ được giải thoát. Hai mươi ba là ở trong đoàn thương nhân, làm người tôn quý nhất; giữa đường hết lương thực, liền hiện uy thần, cho bạn đồng hành nước uống, đồ ăn được no đủ, rồi nói kinh và đạo cho họ. Hai mươi bốn là nếu có người mù từ lúc sinh ra, hoặc trăm người, nghìn người, vạn người, thì cũng dùng uy thần hiện làm người mù, cho họ mọi thứ cần dùng, cho áo mặc chăn đắp, đồ ăn thức uống, rồi khiến người mù đều được sáng mắt, không ai không vui mừng; cứ như thế dần dần nói kinh pháp cho họ, khiến ai cũng phát tâm cầu Phật đạo. Hai mươi lăm là trong thành lớn, nếu thấy tù nhân bị giam trong ngục, thì cũng hóa hiện làm tù nhân, cũng ở trong từng ngục, dùng sức uy thần khiến những người bị giam đều được tắm gội, có áo mặc chăn đắp, đồ ăn thức uống, rồi nói kinh cho họ, khiến ai cũng phát tâm cầu thành Phật. Hai mươi sáu là nếu có tù tội chết bị dẫn ra ngoài thành, Bồ-tát liền dùng sức uy thần, theo số người ấy, hóa ra người thay vào chỗ họ để bị dẫn đi; những người ấy được thoát, rất vui mừng; Bồ-tát liền cho họ ăn uống no nê, cho áo mặc chăn đắp, rồi nói kinh và đạo cho họ; những người ấy được thoát, vui sướng, ai cũng phát tâm cầu Phật đạo. Hai mươi bảy là nếu có người tranh giành kiện tụng, hoặc tranh tiền của, hoặc tranh ruộng nhà, Bồ-tát ở giữa hai bên phân xử hòa giải; nếu bên nào thiếu thì đem tiền của ra, theo lẽ phải mà hòa giải, cho đủ rồi xong việc; sau đó nói kinh và đạo cho họ, khiến họ phát tâm cầu Phật đạo. Hai mươi tám là với phương tiện thiện xảo, Bồ-tát vốn luôn đoan chính mà hiện ra với người dáng vẻ xấu xí. Hai mươi chín là hiện thân làm vị sa-môn đáng mến (?) để dạy người, rồi lại hóa làm người áo trắng (người tại gia) để đi dạy người. Ba mươi là Bồ-tát thực hành phương tiện thiện xảo, đi xa ra ngoài, vào các đạo khác, theo y phục và lời ăn tiếng nói của họ, ở giữa đám đông ấy mà chê bai Phật, chê bai Pháp, chê bai chúng tỳ-kheo, rồi dần dần đem kinh pháp giáo hóa, dẫn họ vào Phật đạo. Ba mươi mốt là dần dần dạy người; khi người ấy Bát-nê-hoàn thì Bồ-tát cũng theo mà Bát-nê-hoàn, rồi lại hóa hiện ra ở phương khác. Ba mươi hai là Bồ-tát thực hành phương tiện thiện xảo, tự tại hóa hiện theo ý muốn: hoặc hóa làm A-la-hán, hoặc hóa làm Bích-chi Phật, hoặc hiện làm Bồ-tát, hoặc hóa hiện làm Phật.

 Ba mươi hai điều của phương tiện thiện xảo trong sạch là như vậy.

 Khi Phật nói Bát-nhã ba-la-mật, Đôn Chân Đà La và quyến thuộc, cùng các vị trời, rồng, duyệt-xoa (tức dạ-xoa, một loài quỷ thần), kiền-đà-la, tất cả chín vạn ba nghìn người, đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tám nghìn Bồ-tát cùng đến với Phật đều đạt được Vô sở tòng sinh pháp lạc nhẫn (sự an trú vững vàng, vui trong chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Vua Đôn Chân Đà La đạt được tam-muội Minh Tuệ (Tuệ sáng). Nghe Phật nói, ông vui mừng hớn hở, liền đem lụa cõi trời dâng lên Phật; ở cõi này không thể định được giá của tấm lụa ấy. Lúc đó tám nghìn người trong cung của Đôn Chân Đà La đem lọng hoa nghìn cánh dâng lên Phật. Phật dùng uy thần khiến các lọng hoa đều bay lên hư không, ở trên đầu Phật hợp lại thành một chiếc lọng hoa, chiều dọc chiều ngang bốn nghìn dặm. Con trai và các phu nhân của Đôn Chân Đà La thấy uy thần biến hóa ấy, đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cùng hướng về Phật thưa: "Xin Đát-tát-a-kiệt dạy dỗ soi sáng cho chúng con, giúp chúng con thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Khi họ nói lời ấy, Phật liền rời mặt đất một trăm bốn mươi trượng, ngồi giữa hư không, từ thân phóng ánh sáng chiếu khắp ba nghìn đại thiên cõi nước (một thế giới cực lớn, gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ). Các nhạc cụ ca hát của Đôn Chân Đà La, của ma-hưu-lặc (tức ma-hầu-la-già, một loài thần mình rắn lớn), của mọi quyến thuộc, của các thiên tử cõi Dục và cõi Sắc, không ai gảy mà tự kêu vang. Trên núi hương hoa ấy, mọi cây hoa, cây quả đều phát ra tiếng đàn, âm thanh rất hay. Khắp các sợi lông trên thân Phật, mỗi sợi đều phóng ra ánh sáng, có hoa sen; trên mỗi hoa sen có một vị Bồ-tát ngồi, ai cũng đủ ba mươi hai tướng tốt. Nhờ uy thần của Phật, mọi tiếng nhạc chỉ nghe ra là tiếng giảng kinh, đều thành tiếng nêu những câu hỏi khó về kinh, giống như những điều người ta còn nghi ngờ. Các Bồ-tát ngồi trên hoa sen đều giải đáp những câu hỏi khó về kinh ấy, dứt hết mọi mối nghi ngờ.

 Các tiếng nhạc cất lên hỏi: "Làm sao phát tâm Bồ-tát, tu hành mà không quên, để tự mình đạt đến chỗ ngồi dưới cây Phật (tức cây bồ-đề, nơi Phật ngồi thành đạo)?" (1) Bồ-tát đáp: "Tâm vui vẻ, đối với tất cả liền có lòng đại từ vô cùng (lòng thương yêu lớn lao, muốn đem niềm vui đến cho mọi loài, không có giới hạn). Vì vậy mà không quên." (2)

 Tiếng nhạc lại hỏi: "Ý ấy là thế nào? Nhân duyên là thế nào? Làm sao từ đó sinh ra lòng đại từ vô cùng?" (3) Bồ-tát đáp: "Ý ấy là không dua nịnh; nhân duyên là theo trí tuệ; lòng đại từ vô cùng thì đưa đến Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sống chết)." (4)

 Tiếng nhạc lại hỏi: "Bố thí thế nào gọi là đã cho? Làm sao theo đó mà không hối hận việc đã làm? Làm sao không cầu được sinh vào nơi nào (để hưởng phúc)? Làm sao lập được nguyện của Bồ-tát?" (5) Bồ-tát đáp: "Vật gì mình có cũng không tiếc; đã cho rồi thì không có ý hối hận; vì luôn nghĩ đến đạo Bồ-tát nên không cầu nơi sinh ra." (6)

 Tiếng nhạc lại hỏi: "Khi giữ giới trong sạch, làm sao đối với giới mà không tự kiêu? Làm sao dạy được người phạm giới? Từ đâu mà tự đạt đến Ma-ha-diễn (tức Đại thừa, 'cỗ xe lớn': con đường tu cứu độ mọi người cùng thành Phật)?" (7) Bồ-tát đáp: "Có lòng lành thì có giới trong sạch; biết mọi pháp đều là không (không có thực thể cố định) nên không kiêu; vì có lòng đại từ vô cùng nên dạy được người phạm giới." (8)

 Tiếng nhạc lại hỏi: "Nếu có người mắng chửi, đánh đập, muốn giết mình, thì làm sao nhẫn nhục được? Làm sao ý không nổi giận mà còn vui?" (9) Bồ-tát đáp: "Phải nghĩ rằng: khi ta thành Phật, ta sẽ làm vua thầy thuốc cho mọi người; người có bệnh, ta sẽ chữa khỏi. Vì vậy mà nhẫn nhục được; có người mắng chửi, đánh đập, muốn giết mình, ý cũng không nổi giận mà còn vui." (10)

 Tiếng nhạc lại hỏi: "Tinh tấn (siêng năng tu tập không lười) làm sao để đạt đến cùng? Làm sao không mỏi mệt mà thành tựu hạnh Bồ-tát?" (11) Bồ-tát đáp: "Tinh tấn là vì pháp, vì muốn che chở tất cả, nên đạt đến cùng; hiểu rõ lẽ không nên không mỏi mệt." (12)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Ý phải làm sao cho được đầy đủ? Tâm làm sao như đi vào chỗ sâu? Làm sao trong thiền định mà tự biết không mong cầu gì?" (13) Bồ-tát đáp: "Tâm không mê nên đầy đủ được; tâm không dối trá nên như đi vào chỗ sâu; nhờ Âu-hòa câu-xá-la (phương tiện thiện xảo: sự khéo léo dùng mọi cách thích hợp để giáo hóa người) nên thiền định được; vì vậy không mong cầu gì." (14)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Làm sao có được trí tuệ, thấy rồi thì đi thẳng? Làm sao đầy đủ việc làm của tuệ hiểu pháp? Làm sao dứt được nghi ngờ?" (15) Bồ-tát đáp: "Người ưa học hỏi thì thêm trí tuệ; hiểu rõ mười hai nhân duyên (mười hai khâu nhân quả nối nhau tạo nên vòng sống chết) nên đi thẳng được; ưa đem pháp bố thí cho người nên dứt được mọi nghi ngờ, hiểu rõ tận gốc." (16)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Làm sao có nhiều trí? Làm sao tự đạt được điều đã nghe? Làm sao dạy người mà tự mình được tôn quý?" (17) Bồ-tát đáp: "Luôn khiêm nhường nên có nhiều trí; nghe rồi làm đúng như thế mới đạt được; vì thế bố thí pháp mà không mong đền đáp, nên đạt đến tôn quý." (18)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Lòng từ là thế nào? Cho đến lòng đại bi vô cùng (lòng thương xót lớn lao, muốn cứu khổ cho mọi loài) là thế nào? Làm sao đầy đủ tâm hộ (che chở giữ gìn mọi loài) và tâm bình đẳng? Làm sao đến được cõi trời Phạm thiên?" (19) Bồ-tát đáp: "Tâm bình đẳng chính là từ; không chán mỏi chính là hộ; nhờ đó tâm vui mừng hớn hở, nên đến được cõi Phạm thiên." (20)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Làm sao Bồ-tát được thấy Phật? Thấy rồi làm sao vui mừng? Làm sao nghe pháp mà không nghi?" (21) Bồ-tát đáp: "Vì tâm luôn nghĩ đến Phật nên được thấy Phật, nghe pháp; vì tâm trong sạch nên không nghi." (22)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Làm sao gom góp được công đức? Làm sao hợp được với tuệ? Làm sao hướng về quán xét mà biết được? Những việc như thế phải cầu thế nào?" (23) Bồ-tát đáp: "Đối với công đức không biết đủ, vì thế gom góp được; học hỏi không chán nên đạt được tuệ; tâm không loạn, không vướng ý niệm gì, vì thế là hướng về quán xét." (24)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Kho tàng (?) là thế nào? Chỗ ở của nó là thế nào? Việc làm của nó là thế nào? Nó dựa vào đâu?" (25) Bồ-tát đáp: "Kho tàng là không, không có gì cả; chỗ ở của nó là các ba-la-mật (các hạnh tu hoàn hảo đưa đến bờ giác ngộ); Tứ thiền (bốn bậc thiền định từ thấp đến cao) là việc làm của nó; chỗ nó dựa vào là cứu độ tất cả." (26)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Thế nào là việc của ma (những thế lực ngăn trở việc tu hành)? Thế nào là việc của Phật? Làm gì để đạt đến Bồ-tát?" (27) Bồ-tát đáp: "Không có gan dạ mà nhút nhát, đó là việc của ma; theo tâm Ma-ha-diễn, đó là việc của Phật; bỏ hết mọi điều ác nên đạt đến Bồ-tát." (28)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Làm sao gần gũi Ca-la-mật (chú thích của bản gốc: tiếng Hán gọi là bạn lành)? Làm sao lìa xa thầy ác? Làm sao an trụ trong bình đẳng? Làm sao buông bỏ?" (29) Bồ-tát đáp: "Người dạy dỗ dẫn dắt mình theo đạo Bồ-tát, đó là Ca-la-mật; người khiến mình lìa bỏ tâm Bồ-tát, đó là thầy ác; việc mình làm thì tự mình biết rõ, vì thế là an trụ trong bình đẳng; bỏ các điều tà vạy của ngoại đạo, đó là buông bỏ (?)." (30)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Làm sao giữ gìn được các pháp? Làm sao dạy được mọi người? Thế nào là phương tiện thiện xảo để thành tựu đạo Bồ-tát?" (31) Bồ-tát đáp: "Nhờ tinh tấn nên giữ gìn được pháp; nhờ phương tiện thiện xảo nên dạy được người, tùy người có hay không có (căn cơ), dù là người tu hay người đời đều mở lối dẫn dắt, nên thành tựu được đạo Bồ-tát." (32)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Làm gì mới là dùng tuệ? Thế nào là việc của ma? Làm sao cẩn trọng mà không lỡ thời?" (33) Bồ-tát đáp: "Việc làm không mắc tội, đó là tuệ; việc làm trái pháp, đó là việc của ma; luôn làm theo lời dạy, đó là cẩn trọng; luôn khiêm nhường thì được người kính trọng." (34)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Đạo là thế nào? Không phải đạo là thế nào? Làm sao dẫn người vào đạo?" (35) Bồ-tát đáp: "Sáu ba-la-mật (bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) là đạo; người nóng vội (chỉ cầu thoát cho riêng mình) là việc của Thanh văn và Bích-chi Phật, vì thế không phải đạo Bồ-tát; nhờ hiểu rõ Bát-nhã ba-la-mật và phương tiện thiện xảo nên dẫn được người vào đạo." (36)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Thế nào là lợi? Thế nào là cái trấn giữ? Làm sao khiến người khổ nhọc được vui mừng?" (37) Bồ-tát đáp: "Cái đạt được là Thất giác ý (bảy yếu tố giác ngộ: tỉnh giác, chọn lựa pháp, tinh tấn, vui mừng, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả); pháp ấy chính là lợi; cái trấn giữ chính là Đà-lân-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn giáo pháp không quên); pháp mình dạy khiến người không còn đói khát, đó là vui mừng." (38)

 Tiếng nhạc lại hỏi: "Đâu là cha mẹ của Bồ-tát? Đâu là thân thích? Đâu là quyến thuộc? Nhờ đâu mà được tốt đẹp?" (39) Bồ-tát đáp: "Tuệ là mẹ, pháp là cha, ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt đến giác ngộ) là thân thích, công đức là quyến thuộc (40); vì thế mà đối với tất cả đều được tốt đẹp." (41)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Do đâu mà biết được vô ngã (không có cái 'ta' thật)? Do đâu mà biết được lòng từ nghĩ đến tất cả? Vô ngã và lòng từ làm sao cho cân bằng như cán cân?" (42) Bồ-tát đáp: "Hiểu rõ lẽ không thì mới biết vô ngã; đó chính là đại từ, vì biết mọi người đều là không (43). Mọi sống chết đều không có pháp sống chết nào khiến cho như vậy; người biết điều ấy cũng vẫn (thị hiện) sống chết (44). Bậc chân thật thì không có đi, không có về, cũng không có ở; ai làm được như thế thì đạt đến đạo (45). Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp trống rỗng, không có hình tướng cố định, nên không còn mong cầu); đã thôi tìm cầu thì thành một tướng; người đã biết thì hiểu rõ ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm thọ, tri giác, ý chí hành động, nhận thức) là không, nên không có tưởng; vì không có tưởng nên không có nguyện; một tướng mà vô số (46). Việc của ngũ ấm là không; vì đã biết quán xét, biết ngũ ấm, cũng biết quán xét thấy mọi người đều là không; cũng không phải có, cũng không phải không (47). Trí tuệ thì giữ gìn lẽ không; phương tiện thiện xảo thì che chở mọi người; đem lòng đại từ vô cùng mà dạy người rồi, nên có thể đến Nê-hoàn." (48)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Vì không có sinh nên không có gì cả, mọi pháp đều như vậy (49). Vậy do đâu mà biết được điều vi diệu mà vẫn có sống chết?" (50) Bồ-tát đáp: "Vì không có sinh nên không có gì cả, vì thế đó là chỗ diệt của tuệ; nhờ sự vi diệu của phương tiện thiện xảo nên mới có sống chết." (51)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Thế nào là được thọ ký (được Phật báo trước chắc chắn sẽ thành Phật)? Thế nào là không còn thoái lui? Làm sao được nhẫn? Làm sao không còn nghi?" (52) Bồ-tát đáp: "An trụ trong bình đẳng thì được thọ ký; đã vào pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chân lý) thì không còn thoái lui; đã được Vô sở tòng sinh pháp lạc nhẫn (sự an trú vững vàng, vui trong chân lý mọi pháp vốn không sinh không diệt) thì không còn nghi." (53)

 Các tiếng nhạc lại hỏi: "Thế nào là cây Phật? Thế nào là tướng Bồ-tát? Vì sao Phật được gọi là Phật? Thế nào gọi là Đát-tát-a-kiệt (tức Như Lai, danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến)?" (54) Bồ-tát đáp: "Cây Phật thì như bầu trời che khắp, không chỗ nào không phủ tới; quen thuộc mọi pháp là tướng Bồ-tát, vì thế gọi là Phật (?); nhờ có trí nên trong tâm không mong cầu gì, thân cũng như vậy, nên gọi là Đát-tát-a-kiệt." (55)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video