Giải thích Địa long kinh (Kinh Rồng Đất – bài kinh dạy cách đánh khi thân mình nằm sát đất)
Bài thứ nhất
Chân kinh Địa long có lợi thế ở chỗ đánh từ dưới thấp. Kẻ địch dù cao hay thấp, xa hay gần, công lực mạnh hay yếu, đều có thể dùng sức đánh từ dưới mà thắng. Vì phần trên của người ta thường chắc, còn phần dưới thường hở. Ngay cả người thường vật nhau, đánh vào phần dưới cũng hơn đánh vào phần trên, huống chi là đánh phần dưới có kết hợp với nội công (phép luyện hơi thở, khí lực bên trong cơ thể để sinh ra sức mạnh) và sức lớn.
Tuy vậy, muốn dùng phép này thì trước hết phải tập luyện thật thuần thục ba kinh: Nội công kinh, Nạp quái kinh (bài kinh phối các quẻ Bát quái vào cách vận khí và đường đánh) và Thần vận kinh (bài kinh dạy dùng tinh thần để điều khiển khí lực, thân pháp cho linh hoạt), rồi sau đó mới dùng được Địa long kinh. Nếu không thì chỉ có cái dáng bề ngoài, còn những bí quyết ẩn trong kinh thì đều không hiểu được chỗ tinh diệu.
Địa long kinh tuy tự thành một bộ riêng, nhưng những chỗ lý lẽ xuyên suốt, mạch khí nối liền bên trong đều cùng với ba kinh Nội công, Nạp quái, Thần vận làm trong ngoài cho nhau; người học không thể không biết. Toàn bộ Địa long chỉ gói trong hai chữ "đánh dưới". Bên trong tuy có vô số lời bàn, vô số lý lẽ, vô số cách thức, vô số biến hóa, nhưng tất cả đều từ hai chữ này mà ra.
Bài thứ hai
Cả thân luyện trên mặt đất thì mạnh mẽ, vững chắc, tinh nhanh, sáng suốt. Khi gặp địch, không chỉ là luyện gan bàn chân; cả thân đổ xuống đất càng có thể luyện khí (hơi lực vận hành bên trong cơ thể), luyện huyết, luyện gân, luyện thần (tinh thần, sự tỉnh táo và nhạy bén), có thể dùng được sức lớn của toàn thân phối hợp làm một, rồi sau đó mới khống chế được đối phương và phóng sức ra được. Luyện khí thì vững chắc, luyện gân thì mạnh mẽ, luyện thần thì sáng suốt. Công phu ấy hoàn toàn nằm ở việc tập luyện ngày thường, đều là những điều đã nói trong kinh; chớ dùng tà thuật.
Bài thứ ba
Duỗi có thể thành co, dừng cũng có thể đi; co như hổ nằm rình, duỗi như rồng bay lên; đi hay dừng đều không để lộ dấu vết, co hay duỗi đều giấu hình tích.
Câu này nói rằng khi địch đến, ta liền đổ người xuống đất. Phía trước dùng hai tay chống xuống đất, phía sau dùng hai mũi chân chạm đất, rồi nhấc bổng cả thân lên lơ lửng trên mặt đất. Sau đó theo kẻ địch ở đâu mà tùy ý ra đòn; đó là thế chuẩn.
Nếu muốn co thì gom sức lớn của toàn thân, dùng hai tay kéo mạnh cả thân về phía sau, tự nhiên có thể co lại mà đứng dậy; duỗi thì hai chân móc mạnh về phía trước, cũng có thể duỗi ra mà đánh địch. Đi hay dừng không có khuôn mẫu cố định, tùy theo địch mà ra đòn; nó dừng thì ta đi, cốt sao cho kẻ địch không dò được tung tích của ta.
Có lúc thu người lại, tay chân đều không thấy, dùng toàn lực che kín, chỉ gục đầu trên tay, rình xem chỗ chắc chỗ hở của địch, như dáng hổ nằm rình. Tay chân vẫn có thể đánh địch, đứng dậy vẫn như thường. Khi vươn lên thì cả thân duỗi thẳng, dù lật ngửa hay nghiêng mình cũng đều khống chế được địch, đứng dậy uốn lượn tùy ý, dáng như rồng bay lên (?).
Cho nên muốn nằm rạp thì trước hết vươn lên, muốn vươn lên thì trước hết nằm rạp; nằm rạp là cái đà để vươn lên, vươn lên là cái then chốt để nằm rạp. Một lần vươn một lần rạp, một lần duỗi một lần co, thế là biến hóa hiện ra.
Bài thứ tư
Thân cứng như sắt, phép kín như rồng; lật mình mạnh như hổ báo, xoay mình nhanh như chim cắt chim ưng. Bài này chuyên trọng bốn chữ: cứng, kín, nhanh, mạnh. Nhưng không thấu hiểu toàn bộ bốn kinh thì ắt không biết được chỗ tinh diệu; phải thể nghiệm cho rõ bốn kinh rồi mới dùng, thì mới tùy ý được.
Bởi không kín thì để lọt, không cứng thì rối loạn. Thân vừa chạm đất là phải khiến kẻ địch rơi vào vòng của ta mà không thoát ra được; lại phải lật mình có cái mạnh của hổ báo, uốn xoay có cái nhanh của chim cắt chim ưng, thì mới không có chỗ sơ hở. Nếu không, địch dù trúng đòn cũng không được như ý.
Lật, nghiêng, sấp, ngửa là kình lật dọc (kình: sức lực được vận dụng có kỹ thuật trong võ thuật, khác với sức thô); xoay vòng sang trái sang phải là kình chuyển đổi. Khi xoay thì hai chân duỗi thẳng, khi lật thì hơi co một chân; như thế kình ngang và kình dọc mới phân rõ, không lẫn lộn.
Bài thứ năm
Ngã có phân trước sau, trái phải rõ ràng. Địch đến trước mặt, ta lao cả thân về phía sau (đối phương), đổ thẳng xuống sau lưng kẻ địch, khiến nó không kịp chớp mắt; rồi ra đòn như vậy gọi là "ngã trước". Nếu không thì ngã ngửa xuống đất, khiến địch muốn khống chế ta thì xa, ta khống chế địch thì gần; theo thứ tự đó mà ra đòn gọi là "ngã sau".
Còn như trước sau trái phải thì lại thuộc về công phu vọt lên né tránh. Địch đánh thẳng tới, ta né cả thân ra ngoài, hoặc sang trái hoặc sang phải, cốt làm cho địch đánh hụt, rồi liền đổ người xuống đất, nhân thời cơ mà ra đòn; đến khi địch thu bước đổi thế thì đã sớm trúng đòn của ta rồi. Hễ ngã xuống là thắng địch, chẳng cần phân tỉ mỉ trước sau trái phải, đó mới là hóa cảnh (cảnh giới cao nhất, thuần thục đến mức biến hóa tự nhiên, không còn câu nệ khuôn phép) của môn này.
Bài thứ sáu
Môn có biến hóa, phép không có hình cố định. "Môn" (ở đây là tư thế làm chỗ đứng, chỗ dựa của mình) là cái môn mà ta tự lập ra: sấp có thể đổi thành ngửa, ngửa có thể đổi thành sấp, nghiêng có thể thành lật, lật có thể thành nghiêng; đó đều là quy tắc lập môn tùy theo lúc, không thể giữ một kiểu mà không biến đổi.
Còn về cách ra đòn thì càng không có gì cố định: có khi phép theo môn, có khi môn theo phép, thậm chí phép rời môn, môn rời phép, đều do ngày thường đọc thuộc bốn kinh. Những chỗ huyền diệu bên trong đều thông suốt cả, thì lúc lâm trận mới thuận tay mà ra. Nếu không thì dù được thầy dạy dỗ tận tai tận miệng cũng không lĩnh hội được, huống chi chỉ nhọc công nhìn bằng mắt.
Lật, nghiêng, sấp, ngửa là môn; tay chân tấn công là phép. Môn gần thì phép biến, phép gần thì môn biến, uốn chuyển không cùng, phép hay nối nhau sinh ra.
Bài thứ bảy
Đánh phía trước thì dùng bàn tay, nhị môn và tam môn cũng vậy (môn ở đây chỉ các đoạn của tay dùng để đánh, như bàn tay, khuỷu tay…; "nhị môn", "tam môn" là cửa thứ hai, cửa thứ ba, chưa rõ chính xác là bộ phận nào (?)).
Đánh phía trước nghĩa là địch ở trước mặt ta, ta nên thuận thế dùng phần trước của thân mà đánh. Phải dùng bàn tay, không kể trái hay phải, chỉ cần một tay chặn giữ gót chân nó, tay kia ở trên bẻ mạnh đầu gối nó từ trong ra ngoài; nếu không thì dùng cả hai tay chặn giữ chân nó, rồi đưa tam môn lên dùng kình đánh mạnh vào huyệt Tam lý (huyệt Túc tam lý, nằm ở mặt ngoài cẳng chân, dưới đầu gối khoảng bốn ngón tay). Nếu chân địch ở gần dưới ngực ta, thì phải thuận thế co tam môn lại, đánh từ trên xuống vào mu bàn chân nó; đều có thể thắng.
Dùng phép nhị môn quan trọng nhất là phải nhanh chóng mới hay. Khi địch áp sát ta quá gần, phải đề phòng nó dùng chân đánh ta, cho nên trong phần Tán môn (một phần trong Nội công kinh, dạy các đòn đánh lẻ, rời rạc) không dám dùng phép này một cách dễ dãi.
Bài thứ tám
Đánh phía sau thì dùng chân, gót và gối đều dùng được. Địch ở phía dưới (phía chân) ta, ta thì thuận thế dùng phần dưới của thân mà đánh. Phải dùng chân, không kể trái hay phải, chỉ cần một chân quấn lấy một chân địch, rồi đưa tiếp một chân nữa, đập mạnh vào đầu gối nó. Lật, nghiêng, sấp, ngửa, trái phải trên dưới, đều có thể co duỗi, dừng đi, đều có thể lật xoay, vọt lên dịch chuyển; muốn thành công phải dùng cho hết chỗ tinh diệu, không được có chút vướng víu nào mới là đúng phép.
Dùng gót là khi bước địch hơi xa, chân ta chỉ với tới được mà không quấn được, thì cũng không cần dùng phép quấn. Chỉ cần nhấc một chân lên không, đập từ trên xuống vào mu bàn chân nó; nếu nó rút chân về, ta liền tung thêm một chân nữa, vẫn đập thật mạnh. Nếu địch bước sát tới dưới háng ta, thì không cần đổi sang dùng phép trước, chỉ dùng đầu gối như thế quỳ đập vào mu bàn chân nó, tự nhiên sẽ thắng.
Sáu phép trên, trong phần Tán môn của Nội công kinh cũng từng nhắc tới, nhưng đều gốc ở đây (?), chứ không phải có phép riêng gì khác. Chỗ xương nhô cao phía sau hai bàn chân gọi là gót; tuy nói là đánh từ trên xuống nhưng thực ra là đánh xiên, không phải đánh thẳng. "Gối quỳ" là chỉ hai đầu gối. Khi dùng không được nhấc lên quá cao, cao quá thì hư mà không có sức.
Bài thứ chín
Xa thì đuổi theo mà đánh, gần thì đón lấy. Nếu địch bỗng rút lui, không được để mặc nó tự lui, phải đuổi theo. Nhưng đuổi cũng không cần đổi sang phép đứng thân cao, mà phải hai tay chống đất, nhấc háng lên lơ lửng, cho hai chân từ dưới háng phóng thẳng ra phía trước sát đất, càng xa càng đúng phép. Nếu hai chân đã ở thế phía trước rồi, thì phải co cả thân lại, dùng hai tay lao mạnh người về phía trước, cũng có thể đuổi kịp, vẫn lấy xa làm đúng phép.
Đến khi đuổi kịp mà ra đòn, phải dùng sáu phép trên tùy ý thay đổi mà đánh. Nếu vừa mới lập thế mà địch bỗng xông tới, tuyệt đối không được né tránh sang trái phải trước sau, mà phải thuận thế dùng phép đón lấy nó; không đợi địch đứng vững bước và vào thế, ta đã nhanh chóng đón đầu, thì mới không có đòn nào không trúng.
Phép đuổi đánh cùng một lý với Thần vận kinh, hoàn toàn dựa vào hai chữ "treo háng". Toàn thân nếu không có sức lớn, chỉ dựa vào hai tay chống đất thì háng ắt không nhấc lên được, huống chi là hai chân nhảy vọt đuổi xa. Phải luyện thuần thục Nội công và Thần vận, rồi mới dùng công phu này thì mới được chỗ tinh diệu.
Bài thứ mười
Hông lớn chạm đất, nghiêng thân thành thế. "Hông lớn" là xương hông phía ngoài; "hông lớn chạm đất" là định ra thế nghiêng thân. Phàm dùng thế ngã nghiêng, phải chỉ cho một mỏm xương hông chạm đất, hai tay chống nhẹ xuống đất, chân và gối đều nhấc lên, tự nhiên có thể uốn lượn, co duỗi, lật, dừng, đi; tất cả đều từ thế nghiêng thân mà biến ra.
Dùng thế này, cốt ở chỗ tay chống đất thật nhẹ; hễ nặng một chút thì tay thành vật vụng về vô dụng. Phải lúc chống lúc nhấc, toàn thân mới linh hoạt được; cũng có thể chỉ dùng nhị môn chạm đất, rồi tùy thế mà rảnh hai tay ra để đánh.
Bài thứ mười một
Ngã ngửa như ngồi, chỉ dựa vào xương cụt. Người ta ngã ngửa xuống đất, chưa ai không ngồi bệt cả mông xuống đất. Nhưng "ngồi" ở đây không phải dùng mông; ngồi mà dùng cả mông thì thành thế sụp đổ. Muốn ra đòn được thì chỉ cho mỏm xương cụt chạm đất, tay chân và thân đều nhấc lên, gom giữ sức của toàn thân làm một. Muốn sang trái thì xoay trái, muốn sang phải thì xoay phải, tùy ý ra đòn, không đòn nào không trúng chỗ hiểm.
Cũng có thể chỉ dùng tay chống đất, chỉ treo phần dưới lên mà ra đòn chế ngự người, nhưng không bằng thế nhấc bổng cả thân: trên dùng được hai tay, dưới dùng được hai chân, càng huyền diệu hơn. Xét thế này, xoay vòng trái phải, ở đâu cũng trúng chỗ hiểm, chỗ hay của nó không nói hết được. Nhưng phải biết vì sao được như vậy: hoàn toàn nhờ xương cụt làm trục xoay; nếu ngồi bệt mông xuống đất thì khác xa lắm.
Bài thứ mười hai
Cao thấp tùy ý, xa gần, dọc ngang. "Cao thấp tùy ý" là vì người ta tưởng phép này chỉ có thể xoay vòng dưới đất, không thể đứng dậy đánh lên cao; nào biết vừa ngã vừa đứng dậy, tùy ý vọt lên nằm xuống, vốn là gốc của kinh này, hơi gượng ép một chút là không đúng phép.
Phàm dùng phép đứng dậy, phải ngầm co một chân ở dưới, gom sức lớn của toàn thân đã luyện từ dưới đất, thêm hai tay hoặc một tay trợ lực, không kể trái phải, lật nghiêng sấp ngửa trước sau, tự nhiên có thể vừa ngã vừa đứng dậy. "Dọc ngang" là dùng phép thân cao mà nhảy ra, dùng thế Địa long mà thu về, rồi lại dùng thế Địa long mà phóng ra; cao thì đánh phần trên của địch, thấp thì đánh phần dưới của địch, tóm lại cốt ở chỗ không lộ hình tích, cứng, kín, nhanh, mạnh.
Bài này hoàn toàn là lý của Thần vận kinh. Người nào đọc thuộc và lĩnh hội được Thần vận kinh, biết được cái thế dọc ngang bay vọt, hiểu được lý luyện khí, luyện thần, thì tự nhiên sẽ thông suốt một mạch, bừng sáng mọi điều.
(Phần các thế chính của Tán môn sẽ tiếp tục sau)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video