# Kinh Phật Thuyết Trừ Khủng Tai Hoạn (Kinh Phật nói về việc trừ nỗi sợ hãi và tai ương hoạn nạn)
Kinh Phật Thuyết Trừ Khủng Tai Hoạn
Đời Khất Phục Tần (nước Tây Tần do họ Khất Phục lập ra thời Thập Lục Quốc), Thánh Kiên dịch.
Kinh Phật Thuyết Trừ Khủng Tai Hoạn
Sa môn (người xuất gia tu hành) Thích Thánh Kiên đời Khất Phục Tần dịch.
Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn, ở đây chỉ đức Thích Ca Mâu Ni) ở tại tinh xá Trúc Lâm (tu viện trong rừng tre) thuộc thành Vương Xá (kinh đô nước Ma Kiệt Đà ở Ấn Độ xưa). Ngài cùng hội họp với đại chúng tứ bộ đệ tử (bốn hàng đệ tử: tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) và giảng pháp mầu bậc trên.
Bấy giờ nước Duy Da Ly (tức Tỳ Xá Ly, một nước ở phía bắc sông Hằng) có khí độc và dịch bệnh hoành hành. Dịch dữ dội, hừng hực như lửa cháy mạnh, người chết vô số. Dân không biết nương về đâu, cũng không có cách nào chữa cứu. Vua, các đại thần, trưởng giả (người giàu có, có uy tín), cư sĩ (người tu tại gia) và bà-la-môn (giới tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn) họp nhau bàn bạc rộng rãi: “Nước ta gặp tai hoạ, bị tà khí giày vò, bị lửa dịch thiêu đốt, người chết vô số. Nên theo lẽ nào, đặt ra phương cách gì để trừ tai hại?” Các bà-la-môn bàn rằng: “Nên lập đàn tế tự ở các cửa thành.” Có người bàn: “Nên dựng lễ tế lớn ở đầu các ngã tư trong thành để xua đuổi khí độc.” Có người bàn: “Nên dùng ngựa trắng, lạc đà trắng, bò trắng, dê trắng, gà trắng, chó trắng, mỗi thứ một trăm con, đem tế lễ để trấn áp, giải trừ và xua đuổi tai ương.”
Lúc ấy trong hội chúng có một trưởng giả tên là Đàn Ni (tiếng Tấn gọi là Tài Minh, nghĩa là tài giỏi sáng suốt). Ông vâng giữ năm giới của Phật (năm điều răn: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu) và tu hành mười điều thiện (không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không si mê). Ông là một thanh tín sĩ (người tại gia có lòng tin Phật trong sạch) và đã chứng được đạo tích (dấu chân của đạo, tức quả thánh đầu tiên). Ông bèn nêu ý kiến: “Xin hãy nghe tôi nói. Nước ta gặp tai hoạ, người chết vô số. Theo như các ngài bàn thì phải giết hại sinh mạng để cứu mạng sống, sao lại có thể như vậy được? Vì đời trước đã làm điều chẳng lành nên nay mới gặp ách nạn này. Nên đặt ra phương cách lấy điều thiện để xua cái ác, thì mãi mãi không còn khổ não. Sao lại làm ngược, làm điều hại để cầu yên ổn, để rồi phải chịu khổ trong đêm dài, không có ngày ra?” Cả đại hội hỏi Tài Minh: “Vậy nên bàn cách gì?” Tài Minh đáp: “Đời có một chỗ nương tựa lớn, là thầy của trời và người trong ba nghìn thế giới (tam thiên đại thiên thế giới, tức toàn thể vũ trụ gồm vô số cõi). Ngài che chở hết thảy, thương xót chúng sinh, hiệu là Phật, một mình vượt hẳn trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế gian nơi chúng sinh còn luân hồi). Nếu thỉnh được Ngài quang lâm đến nước ta thì tai hại có thể trừ được.” Đại chúng nghe vậy đều cho là phải, không ai không khen hay.
Tài Minh lại nói: “Phật trải qua vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) tu tập sáu độ (sáu pháp đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Ngài bố thí không giới hạn: nước, thành, của báu, voi ngựa xe cộ, đầu, mắt, tuỷ, não, thân thể, vợ con. Ngài giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ. Đời nào Ngài cũng tự khắc chế mình, nhiều không kể xiết, để cầu Phật đạo. Ngài không vì bản thân mà chỉ vì chúng sinh, để cứu giúp kẻ nguy khốn, trừ các hoạn nạn: khổ sinh, già, bệnh, chết, khổ địa ngục, quỷ thần, súc sinh. Nay Ngài đã thành Phật đạo, theo đúng lời thề xưa mà đi khắp nơi cứu độ, ban thuốc cam lộ (vốn là nước thần bất tử, ở đây ví với giáo pháp của Phật), trừ cho chúng sinh nỗi khổ độc đời này và đời sau, khiến họ mãi được yên ổn.” Hội chúng đều nói: “Đúng như lời ngài nói, thật vô cùng hay. Nhưng Phật đang ở Vương Xá, mà vua A Xà Thế (vua nước Ma Kiệt Đà) có hiềm khích với nước ta, lẽ nào lại chịu để Phật đến đây?” Lại có người nói: “Biết đâu vua lại cho Phật đến.” Tài Minh nói: “Phật ra đời để cứu khổ chúng sinh. Ngài như hư không, không gì vướng ngại, ai có thể ngăn cản được? Ngài như ánh mặt trời, muôn vật nảy sinh, không vật nào không được nuôi lớn. Phật thương nước ta gặp nạn, ắt sẽ đến, không còn nghi ngờ gì. Chỉ cần sai một sứ giả quan trọng, đem dâng vật quý lạ, dùng lời lẽ ôn hoà nhã nhặn mà tạ lỗi, đến gặp A Xà Thế. Lại riêng đến quy y Phật, gửi trọn thân mạng với lòng thiết tha đau xót. Vua dù trong lòng còn hiềm khích, nhưng sứ giả hiền đức, có địa vị, dâng báu vật quý, lời lẽ mềm mỏng thì việc gì cũng sẽ thuận. Từ xưa đến nay, các nước láng giềng bất hoà, xâm lấn chống đối nhau, rốt cuộc đều nhờ sứ giả sáng suốt, của báu nổi tiếng, lễ cống hậu hĩnh và lời lẽ mềm mỏng khiêm nhường mà được hoà thuận.” Mọi người bàn qua bàn lại, nghĩ xem ai sẽ đảm nhận việc đi sứ.
Bấy giờ đại chúng gồm vua, đại thần, trưởng giả, cư sĩ đều đồng lòng nói: “Chỉ có thanh tín sĩ, trưởng giả Tài Minh là đệ tử Phật, có thể làm sứ giả đi thỉnh Phật. Vì sao vậy? Vì chính ông là người đầu tiên trong chúng đề ra ý thỉnh Phật.” Họ liền bảo Tài Minh: “Chỉ có ngài mới đi được. Hãy đến nước Vương Xá thăm hỏi nhà vua và cầu thỉnh Phật đến.” Tài Minh nhận làm sứ, sắp lên đường. Đại chúng đều đứng dậy rời chỗ ngồi, hướng về phía Phật, chắp tay quỳ thẳng, năm vóc (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán) sát đất, cúi đầu lạy Phật. Rồi họ quỳ nhờ Tài Minh thưa lại: “Phật là Thiên Trung Thiên (trời trong các trời, tức bậc tôn quý nhất trong hàng trời và người). Ngài đem lòng từ, bi, hỷ, hộ (thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui mừng cùng người, che chở và buông xả) ban khắp muôn loài. Xin Ngài thương xót nước hèn mọn của chúng con đang gặp tai hoạ lớn. Bệnh tật chết chóc như lửa đồng dữ dội thiêu cỏ cây, ai nấy đều khốn khổ. Chúng con mong Phật Thế Tôn (bậc được cả đời tôn kính) như kẻ trong đêm tối mong trời sáng, kẻ lạnh mong mặt trời buổi sớm, kẻ khát giữa nắng mong bóng mát và nước uống, kẻ bệnh tìm thầy thuốc giỏi, kẻ lạc tìm người dẫn đường. Cúi mong Thế Tôn rủ lòng giáng đến cứu giúp, ban pháp cam lộ, khiến chúng con được hồi sinh.”
Thế rồi Tài Minh nhận mệnh làm sứ, đến La Duyệt Kỳ (tên khác của thành Vương Xá). Ông theo đường thẳng mà tới thành Vương Xá, đến cửa xin thông báo, trình thư, mệnh lệnh và lễ vật. Vua cho vào gặp. Tài Minh tâu: “Tôi vâng mệnh đi sứ đến quý quốc. Trước đây hai nước tuy không hoà thuận nhưng cũng không có hiềm khích gì nặng. Vì thế trước hết xin bày tỏ lòng thành, xoá bỏ sự bất hoà trước kia, để cùng nhau vỗ yên muôn dân. Phật ra đời, lòng đại từ che chở khắp nơi. Nước tôi đang có hoạn nạn nặng, nên sai tôi đi thỉnh Phật. Cúi mong đại vương khuyên Phật quay ánh sáng về, đoái đến nước hèn mọn của chúng tôi mà cứu giúp tai hoạ. Chúng tôi mong được nhờ thần lực che chở.” Vua lặng lẽ suy nghĩ: “Ta vừa muốn giữ Phật lại, không cho ra khỏi nước. Nhưng chẳng có lẽ gì làm như thế được, cũng không phải sức ta có thể ngăn. Phật lấy lòng đại từ ban khắp mười phương, nhìn kẻ ghét người thương như nhau, lấy việc cứu giúp làm phận sự. Vì thế không thể giữ Ngài lại.” Vua bèn bảo Tài Minh: “Ngươi có thể đến chỗ Phật, trình bày lời thỉnh của quý quốc.”
Tài Minh từ biệt, đến Trúc Lâm. Vào tinh xá, thấy Phật Thế Tôn, ông hết lòng kính lễ, năm vóc sát đất, đi quanh Ngài về bên phải ba vòng, rồi quỳ thẳng chắp tay bạch Phật: “Các vua, đại thần, trưởng giả, cư sĩ nước Duy Da Ly từ xa lạy dưới chân Phật. Kính bạch Thiên Trung Thiên, Ngài thương khắp chúng sinh, không ai không được cứu độ. Nước chúng con gặp ách nạn. Cúi mong Thế Tôn ban ơn giáng ánh sáng, thương xót nỗi khổ nạn, khiến chúng con được hồi sinh.” Phật im lặng nhận lời thỉnh. Tài Minh thấy Phật nhận lời sẽ đến, vui mừng khôn xiết.
Lúc ấy các thần linh trong cõi nước Vương Xá, gồm trời, rồng, quỷ thần, biết Phật đã nhận lời thỉnh sắp sang nước khác, ai cũng xao động, buồn bã không vui. Họ bèn hiện ra cảm ứng, nói với vua nước ấy là A Xà Thế: “Sao đại vương lại yên ổn không lo? Chẳng bao lâu nữa đại vương sẽ phải xa lìa Phật, như trẻ thơ mất cả cha lẫn mẹ, như người đi qua đồng hoang bị hết nước uống, như giữa trời rét buốt bị mất áo quần. Nay Phật sắp đi, nước mất chỗ nương tựa, ví như thế đó.” Vua nghe thần linh hiện xuống nói vậy, lòng liền xót xa, rất buồn khổ, lặng lẽ suy nghĩ: “Chúng sinh ngu muội, tâm tính chậm lụt vẩn đục. Nay xa lìa Thế Tôn thì lấy đâu ra hòn đá mài trí tuệ để mài sáng cái tâm cùn? Ai sẽ cứu họ khỏi những lỗi lầm nặng nề do trần lao (phiền não, những bụi bặm nhọc nhằn làm rối tâm) gây ra? Món nợ tội nặng từ đời trước, ai sẽ dạy bảo mà trừ cho, khiến tội nặng của hết thảy chúng sinh được nhẹ đi? Chúng ta lâu nay ở trong ngục tù sinh tử, bị khoá chặt bởi lớp lớp then cửa. Ai sẽ dùng chìa khoá chính pháp mà mở then cửa ngục sinh tử đóng chặt ấy? Chúng ta ai cũng nhơ bẩn vì phiền não, bị cái nắng nóng gay gắt thiêu đốt. Lấy đâu ra lời dạy mát mẻ của Phật, như viên ngọc sáng ánh trăng, để tiêu trừ cái nóng bức?”
Vua liền ra lệnh sửa soạn xe, đi đến chỗ Phật, cúi đầu sát chân Phật, đi quanh về bên phải ba vòng, rồi lui về ngồi chỗ quen. Phật giảng chính pháp giáo hoá cho vua. Phần đầu, phần giữa, phần cuối đều tốt lành, làm trong sạch thân, miệng, ý, thanh tịnh vi diệu. Vua vui mừng, chắp tay bạch Phật: “Vừa rồi nước Duy Da Ly sai sứ đến thỉnh Thế Tôn. Con nghe Ngài đã nhận lời đi, lòng rất buồn đau mà không có cách gì giữ Ngài lại. Cúi mong Ngài rủ lòng thương, đặc biệt nhận lời thỉnh hèn mọn của con, ở lại trong cung ba tháng.” Phật bảo vua: “Chúng sinh thật đáng thương. Nếu Ta ở lại ba tháng thì bao giờ mới đi khắp được những người đang khổ nạn? Ta trải vô số kiếp làm khổ thân mình để cầu đạo. Vì chúng sinh mà Ta nguyện thành Phật, lấy thuốc cam lộ ban cho chúng sinh. Nay nguyện ấy đã thành. Ví như có người pha chế được thuốc thần, muốn cứu các bệnh, nhưng gặp người bệnh lại trái lời thề xưa mà không cho thuốc, thì không phải là thầy thuốc giỏi. Ở bên sông thấy người bị nước cuốn mà không đến cứu, thì không phải việc người hiền nên làm. Ở đồng hoang thấy người lạc đường mà không chỉ đường đúng, thì không phải người có lòng nhân. Ta vì lòng đại từ thương khắp chúng sinh, nên đi khắp các nước, huyện ấp, làng xóm, cứu giúp các khổ, ban thuốc cam lộ, làm chỗ nương cho kẻ không nơi nương tựa, làm chỗ về cho kẻ không nơi quay về.”
Vua lại bạch Phật: “Cúi mong Ngài rủ lòng từ, nhận lời ở lại hai tháng.” Phật vẫn không nhận. Vua lại ân cần quỳ thẳng chắp tay, rơi lệ thưa: “Mạng người khó giữ, như ngọn đèn thắp ngoài sương, gặp gió vô thường thoáng chốc liền tắt. Nay chia tay Phật, biết bao giờ con mới lại được thấy dung nhan Ngài? Mong Ngài nhận lời ở lại hai tháng.” Phật vẫn không nhận. Vua bèn gieo mình dưới chân Phật: “Cúi mong Thế Tôn đặc biệt thêm lòng đại từ, cùng chúng đệ tử nhận lời ở lại một tháng.” Thế Tôn không nỡ từ chối, liền nhận lời. Vua đứng dậy, lòng vui mừng kính trọng, đi quanh Phật ba vòng, lạy từ biệt rồi về cung.
Vua ra lệnh nhà bếp sửa soạn cơm trăm vị, thật tinh khéo, tươi ngon, thơm sạch. Trong cung giăng bày lụa màu, phướn lọng, giường ghế bằng các thứ báu, đệm lót chỗ ngồi. Người ta quét dọn sửa sang, rưới nước thơm xuống đất. Mọi việc xong xuôi, hôm sau đến giờ, vua ra đường chính, từ xa hướng về Thế Tôn đốt hương quỳ thẳng thưa: “Phật là Thiên Trung Thiên, bậc thánh thông suốt, biết rõ thời giờ. Xin Ngài cùng thánh chúng (chúng tăng đã chứng quả thánh) quay ánh sáng thần giáng đến cung thọ bữa cơm chay.” Thế Tôn bảo các đệ tử mặc pháp phục, cầm bình bát, đi đến nơi vua thỉnh. Phật cùng thánh chúng đến cung vua. Vua hết lòng thành kính, đem hoa hương, kỹ nhạc ra cửa cung đón Phật. Vào trong, ai nấy đều ngồi vào chỗ. Vua tự tay rót nước rửa cho khắp thánh chúng, tự tay xới thức ăn trăm vị tươi sạch thơm ngon, hết thảy đều như nhau. Ngày ngày vua cúng dường cơm nước, đồ nằm, thuốc chữa bệnh và mọi thứ cần dùng.
Vua ra lệnh cho các quan ngoài cung sửa sang, lấp bằng đường sá, trồng cây hai bên đường, làm bảy hàng đường đi cho đến tận bờ sông. Dọc đường dựng màn trướng nghỉ chân cùng giường ghế, đồ ngồi, trang hoàng phướn lọng như đường phố trên trời. Vua lại cho làm mới năm trăm chiếc lọng bằng bảy thứ báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não). Nước Duy Da Ly nghe tin Phật sắp đến cũng sửa sang bằng phẳng bảy hàng đường đi, trồng cây thành hàng, dựng màn trướng, giường ghế. Vua, đại thần, trưởng giả, cư sĩ mỗi người dẫn theo đông đảo dân chúng ra khỏi nước đón Phật.
Kỳ một tháng đã mãn, Phật cùng thánh chúng ra khỏi cung lên đường. Vua cùng đại chúng rải hoa lên Phật, phủ khắp mặt đất. Đại chúng kéo đến đông như nước mùa thu dâng lên đổ vào biển lớn. Vua cung kính tự tay cầm chiếc lọng bảy báu có kết ngọc minh nguyệt trắng, dâng lên che cho Thế Tôn. Phật cùng đại chúng theo đường mà đi, đến bên bờ sông. Lúc ấy vua dâng Phật năm trăm chiếc lọng bảy báu. Long vương biển lớn cũng kính dâng năm trăm chiếc lọng bảy báu. Các rồng sông Hằng cũng cùng nhau dâng Phật năm trăm chiếc lọng bảy báu. Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi; Đao Lợi là cõi trời thứ hai của cõi dục, ở trên đỉnh núi Tu Di) dẫn các chúng trời đến, cũng dâng Phật năm trăm chiếc lọng bảy báu.
Đại chúng Duy Da Ly ra đón, y phục trang sức rực rỡ. Đoàn ngựa xanh, xe xanh, lọng xanh, phướn xanh thì y phục đều xanh. Đoàn ngựa đỏ, xe đỏ thì y phục đều đỏ. Đoàn ngựa vàng, xe vàng thì y phục đều vàng. Đoàn ngựa trắng, xe trắng thì y phục đều trắng. Đoàn ngựa đen, xe đen thì y phục đều đen. Mỗi màu một đoàn riêng, người theo hầu vô số. Phật từ xa trông thấy, bảo các đệ tử: “Muốn biết uy nghi lúc Thiên Đế đi dạo xem cảnh thì cũng như thế này.” Nước Duy Da Ly dâng đón Phật năm trăm chiếc lọng bảy báu. Mỗi bên đều cầm lọng của mình đến trước Phật, bạch rằng: “Phật là Thiên Trung Thiên, che chở khắp đời, xin Ngài nhận lọng chúng con dâng.” Phật nhận lễ dâng, chỉ chừa lại một chiếc lọng không nhận.
Đại chúng ai cũng nghi mà không rõ: “Phải chăng đây là quả báo của việc tích đức làm lành từ đời trước, nên rồng biển, rồng sông Hằng, vua trời Đao Lợi, nước Duy Da Ly, vua La Duyệt Kỳ đều dâng lọng bảy báu tuyệt đẹp, cùng một lúc hội lại?” Họ lại nghi: “Vì sao Ngài không nhận một chiếc lọng?” Khi ấy A Nan (vị đệ tử thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) biết đại chúng có mối nghi, quỳ thẳng chắp tay, đến trước bạch Phật: “Kính bạch Thiên Trung Thiên, đại chúng đều nghi: hôm nay vì duyên cớ gì mà có hai nghìn năm trăm chiếc lọng bảy báu cùng một lúc đến dâng Thế Tôn? Đó là quả báo của gốc lành đời trước, hay là phúc ngay đời này? Cúi mong Thế Tôn giải mọi nghi ngờ.”
Phật bảo A Nan: “Hãy một lòng chuyên chú lắng nghe, nay Ta sẽ giải trừ mối nghi của các ngươi. Thuở quá khứ, vô số kiếp về trước, có một vị chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu dẫn đường) tên là Ma Điều (tiếng Tấn gọi là Đại Thiên), làm chủ bốn châu thiên hạ. Vua có một nghìn người con, có bảy báu (bảy báu của chuyển luân vương: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu) dẫn đường theo hầu. Người con út nhỏ nhất của vua thấy chiếc lọng bảy báu che cho vua cha, liền về hỏi mẹ: ‘Bao giờ con mới được dùng chiếc lọng này để làm rạng rỡ mình?’ Mẹ nói: ‘Con ơi, trong nghìn người con của vua, con là út nhỏ nhất. Nếu đại vương mất thì thái tử nối ngôi. Nếu thái tử mất thì theo thứ bậc mà kế vị, lần lượt qua nghìn người con, xương con đã mục nát rồi mà vẫn chưa đến lượt có lọng.’ Con lại hỏi mẹ: ‘Vậy là không còn mong có lọng sao?’ Nhân nghe nói có cái chết, thân xác rồi sẽ mục rữa, phúc đời trước rồi cũng theo đến lúc hết (?), cậu rùng mình sợ hãi, nghĩ rằng người sinh ra trên đời ắt phải chết. Cậu bèn thưa mẹ: ‘Cúi mong mẹ cho phép con bỏ nhà đi học đạo.’ Mẹ rất xót thương nhưng không trái ý con, bảo: ‘Mẹ cho con bỏ nhà. Nhưng nếu con thành đạo thì phải hẹn trở về thăm mẹ, có vậy mẹ mới cho đi.’ Con đáp: ‘Xin vâng lời mẹ, thành đạo con sẽ về.’
Cậu liền vào rừng sâu, cạo bỏ râu tóc, mặc pháp phục, ở nơi vắng lặng chăm tu, tinh tấn không lười, dứt sạch phiền não, thành đạo duyên giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, xuất hiện khi đời không có Phật). Ngài đi khắp các nước, huyện ấp, làng xóm, ban phúc, độ chúng sinh, giúp họ gieo gốc lành. Chợt nhớ lời hẹn với mẹ, ngài bay lên không như chúa loài nhạn, trở về cung nước cũ gặp mẹ. Cả cung lớn nhỏ thấy thần thông của vị đạo sĩ, không ai không vui mừng. Tám vạn bốn nghìn cung nữ của vua cùng thỉnh ngài ở lại. Đạo sĩ từ bi nhân hậu, không trái ý ai, bèn nhận lời. Các cung nữ dựng cho ngài một căn lều động trong vườn sau cung để ngài ở. Cả cung cúng dường áo, cơm, giường nằm, thuốc men và mọi thứ cần dùng, sáng chiều lễ bái phụng sự. Hết thảy thế gian, người trẻ khoẻ đều sẽ già, người mạnh khoẻ tất sẽ bệnh, người sinh ra đều sẽ chết. Rồi vị bích chi phật (tức bậc duyên giác) ấy xả bỏ thọ mạng tại vườn cung. Các cung nữ trong cung đem củi, dầu, hoa, hương cúng dường theo lễ, thu nhặt xương dựng tháp, sáng chiều lễ bái, đốt hương thắp đèn.
Lúc ấy vua Đại Thiên đi tuần bốn châu trở về, ngự đến vườn sau, thấy ngôi tháp này, quay hỏi quan hầu: ‘Vì sao lại có tháp này?’ Cung nữ thưa: ‘Đây là người con út nhỏ nhất của thánh vương, lìa nhà học đạo rồi mất ở đây, nên dựng tháp này.’ Vua lại hỏi: ‘Là con của ai? Vì duyên cớ gì mà bỏ nhà?’ Vua bèn gọi mẹ cậu đến hỏi: ‘Có phải con của khanh không?’ Bà đáp: ‘Đúng vậy.’ Vua lại hỏi: ‘Vì sao nó đi học đạo?’ Người mẹ tâu: ‘Ngày trước đứa con này thấy vua đi dạo, liền về hỏi thiếp rằng chiếc lọng bảy báu của vua chẳng biết bao giờ mới che xoay trên đầu nó. Thiếp bảo: thái tử sẽ nối ngôi thánh vương, lần lượt qua nghìn người con thì xương con đã mục nát, mãi không mong có lọng. Con nghe thiếp nói, buồn bã sợ chết, xin đi học đạo, thiếp liền cho. Con chăm học, đạo thành. Bọn thiếp mời ở lại cúng dường cho đến hết đời, rồi dựng tháp này.’ Vua lại hỏi: ‘Con vì cái lọng mà đi học đạo ư?’ Bà đáp: ‘Đúng thế.’ Vua thương con vì không được lọng mà học đạo đến hết đời, lúc sống không được lọng, nay bèn lấy lọng che lên tháp của con. Vua nhân đó phát nguyện: ‘Nay đem chiếc lọng này dâng tháp của bậc đắc đạo. Nhờ phúc báo ấy, nguyện thành Phật đạo, cứu độ chúng sinh khỏi sinh, già, bệnh, chết.’ Lòng vua bàng hoàng, biết đời là vô thường, không ai thoát khỏi cái chết, bèn lập thái tử nối ngôi thánh vương. Vua bỏ bốn châu, bảy báu, nghìn người con và tám vạn bốn nghìn cung nữ hậu cung, cạo bỏ râu tóc làm sa môn, ở nơi vắng lặng học đạo, tu bốn hạnh thanh tịnh là từ, bi, hỷ, hộ cho đến hết đời, rồi sinh lên cõi Phạm thiên (cõi trời thuộc cõi sắc, nơi người tu thiền định và bốn tâm rộng lớn từ, bi, hỷ, xả được sinh về).
Phật bảo đại chúng: “Ý các ngươi nghĩ thế nào? Vua Đại Thiên há phải là người nào khác sao? Đừng nghĩ như vậy, chính là Ta đây. Khi ấy Ta đem một chiếc lọng dâng tháp vị duyên giác. Nhờ phúc báo ấy, trên mặt đất này Ta làm chuyển luân vương nhiều lần không kể xiết, lên trời làm vua trời, ở trên trời và thế gian hưởng phúc vô hạn. Với phúc còn dư của một chiếc lọng ấy, Ta đáng được ở đời hai nghìn năm trăm lần làm chuyển luân vương, cai trị bốn châu thiên hạ.” A Nan lại hỏi: “Vì sao Thế Tôn không nhận một chiếc lọng?” Phật nói: “Đó là phúc một đời làm chuyển luân vương của Ta. Ta để lại không nhận là để đem phúc báo này ban cho những người đời mạt pháp về sau, theo giáo pháp của Ta mà làm đệ tử, cả nam lẫn nữ học đạo, muốn cho họ không thiếu áo, cơm, giường nằm, thuốc men. Lúc giáo pháp của các Phật quá khứ sắp diệt hết, những người học đạo hoặc vì sợ hãi, hoặc vì đói nghèo mà không thể tu đạo được, nên chính pháp diệt hết. Đời mạt pháp về sau, những ai theo giáo pháp của Ta mà bỏ nhà học đạo, mặc pháp y, xưng Phật là thầy, dù có cưới vợ nuôi con, cũng còn được người cúng dường. Huống gì người chăm chỉ tinh tấn giữ gìn giới cấm, giữ hạnh thanh tịnh, cho đến lúc pháp Ta diệt hết, lẽ nào lại không được cúng dường?”
Vua La Duyệt Kỳ ra lệnh cho dân trong địa hạt mình bắc một chiếc cầu mới trên sông để Phật cùng thánh chúng qua sông. Nước Duy Da Ly cũng bắc cầu để Phật đi qua. Các rồng sông Hằng cũng quấn kết thân mình vào nhau làm cầu, thỉnh Phật đi qua. Phật suy nghĩ: “Nếu đi qua cầu do La Duyệt Kỳ làm, e rằng nước Duy Da Ly và các long vương trong lòng hơi hờn. Nếu đi qua cầu do Duy Da Ly làm, e rằng A Xà Thế và các rồng hờn. Nếu đi cầu rồng, e rằng hai vua hờn.” Phật lại nghĩ: “Nay nên phân thân, khiến cả ba cầu đều có Phật đi qua.” Khi Phật sắp đến cầu, vua A Xà Thế cùng tướng sĩ tuỳ tùng mấy trăm triệu người đem hương hoa, các thứ báu, kỹ nhạc cúng dường Phật, Pháp và thánh chúng. Vua cùng quần thần và hết thảy đại chúng mấy trăm triệu người năm vóc sát đất, tự quy y sám hối, rơi lệ tiễn Phật. Phật hiện phép thần biến: trên cầu của hai vua và trên cầu của các rồng đều hiện có Phật cùng thánh chúng, trời, rồng, quỷ thần lên cầu qua sông. Vua nước Vương Xá, vua Duy Da Ly và các rồng sông Hằng, mỗi bên đều thấy trên cây cầu mình làm có Phật dẫn đại chúng lên cầu qua sông. Không bên nào biết, không bên nào thấy còn có Phật trên những cây cầu khác; mỗi bên chỉ thấy cầu của mình. Phật lên cầu qua sông.
Phật vừa qua sông xong, thấy tám vạn bốn nghìn ngạ quỷ (quỷ đói, loài chúng sinh chịu đói khát triền miên do tham lam keo kiệt), thân phát ra khói lửa. Những người trong chúng chưa đắc đạo thấy lửa ấy đều sợ hãi: “Đây là lửa lớn gì vậy, như đang thiêu cả ngọn núi lớn?” Thấy lửa lớn ấy, có người chạy đến gần nước, có người tránh xa nước. A Nan biết hết ý mọi người, quỳ thẳng chắp tay bạch Phật: “Kính bạch Thiên Trung Thiên, Phật là bậc chí tôn chí trọng, tôn quý nhất trên trời dưới đất. Hết thảy chúng sinh thấy lửa này không ai không sợ hãi. Đây là lửa gì? Xin Phật vì hết thảy chúng sinh mà nói rõ đây là lửa gì.” Phật bảo A Nan: “Đây là ngạ quỷ. Đời trước họ không gặp Phật, không nghe Pháp, không thấy chúng tăng tỳ kheo (người xuất gia thọ giới đầy đủ), cũng không biết thế gian có tội có phúc, nên sinh làm ngạ quỷ.”
Lúc ấy ngạ quỷ thấy Phật, chạy đến quy hướng, đều cúi đầu mặt sát đất, quỳ thẳng chắp tay bạch Phật: “Phật là Thiên Trung Thiên, chí tôn chí trọng trên trời dưới đất, thương xót hết thảy chúng sinh, loài bay loài bò, mọi loài có hình hài. Phật là cha mẹ của hết thảy chúng sinh. Chúng con đã sa vào loài ngạ quỷ, xin Phật cứu độ chúng con, vì chúng con cũng như mọi loài chúng sinh khác.” Phật vốn biết nghiệp ngạ quỷ đã gieo đời trước, nhưng vì hết thảy chúng sinh, Ngài hỏi ngạ quỷ đời trước đã gieo hạnh gì mà nay làm ngạ quỷ. Ngạ quỷ thưa: “Thân đời trước của chúng con tuy thấy Phật nhưng không biết có Phật, tuy thấy Pháp nhưng không biết có Pháp, tuy thấy chúng tăng tỳ kheo nhưng không biết có chúng tăng tỳ kheo. Chúng con không làm phúc, lại dạy người khác đừng làm phúc, nói: ‘Làm phúc thì được phúc gì? Không làm phúc thì có tội gì?’ Thấy người làm phúc thì thường cười chê; thấy người làm tội thì trong lòng thường vui mừng.” Phật hỏi ngạ quỷ: “Từ khi sinh vào loài ngạ quỷ đến nay đã trải bao nhiêu trăm năm?” Ngạ quỷ thưa: “Chúng con sinh vào đây đã bảy vạn năm.” Phật hỏi: “Sinh vào đây bảy vạn năm, ăn uống thứ gì, được ăn gì?” Ngạ quỷ thưa: “Đời trước chúng con gieo hạnh cực ác. Gặp chỗ nước nhỏ thì nước liền biến mất. Đến chỗ nước lớn thì bị quỷ thần, rồng, la sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) xua đuổi, nói: ‘Đời trước các ngươi gieo ác, nay sao lại dám đến gần sông biển này?’ Dù gặp rồng lớn làm mưa khắp trời, tưởng được mưa thấm vào thân, thì mưa lại hoá thành sỏi đá, cát nóng, hoặc thành than lửa rơi xuống thân.” Phật hỏi ngạ quỷ: “Sinh vào đây bảy vạn năm, xưa nay ăn uống thứ gì?” Ngạ quỷ thưa Phật: “Có khi cha mẹ, bà con ở thế gian gọi tên chúng con, làm phúc hồi hướng cho, thì chúng con được chút ít thức ăn. Không ai làm phúc cho thì không được ăn uống.”
Các ngạ quỷ chắp tay bạch Phật: “Xưa nay chúng con đói khát. Phật là Thiên Trung Thiên, thương xót hết thảy chúng sinh, nay xin ban cho ngạ quỷ chút ít đồ ăn uống.” Phật bảo A Nan: “Hãy cầm bát lấy nước đem bố thí cho ngạ quỷ.” A Nan liền cầm bát lấy nước đưa cho ngạ quỷ. Ngạ quỷ bạch Phật: “Một bát nước này không đủ no cho một người, huống chi tám vạn bốn nghìn.” Phật bảo các ngạ quỷ: “Tám vạn bốn nghìn các ngươi hãy cầm bát nước này, hết lòng bố thí cho Phật và các đệ tử.” Tám vạn bốn nghìn ngạ quỷ cầm bát nước ấy, quỳ thẳng bố thí, nói: “Vì đời trước chúng con không bố thí nên nay sinh vào loài ngạ quỷ. Nay chúng con không có gì cả, xin đem bát nước này bố thí cho Phật và các đệ tử. Nguyện cho các ngạ quỷ nhờ công đức này mà xa lìa ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), đời sau sinh ra được gặp thầy như Phật không khác.” Ngạ quỷ trao nước cho A Nan. A Nan cầm nước dâng Phật nếm một ngụm, rồi chuyền cho một nghìn hai trăm năm mươi đệ tử, mỗi người nếm một ngụm.
Phật bảo các ngạ quỷ: “Hãy xuống sông lớn uống nước, và có thể tắm rửa.” Rồng và quỷ thần sông biển ngăn không cho chúng tắm rửa uống nước. Phật bảo Long vương biển và các quỷ thần: “Nước nhiều vô cùng tận, sao lại tiếc?” Các rồng và quỷ thần nói: “Không phải chúng con tiếc nước, mà vì ngạ quỷ không sạch.” Phật bảo Long vương biển và quỷ thần: “Từ vô số kiếp đến nay, chính các ngươi cũng từng mang thân ấy. Nay tiếc nước vô cùng tận, về sau các ngươi sẽ lại mang thân ấy, vì keo kiệt tham lam mà sinh làm ngạ quỷ.” Các Long vương biển và quỷ thần nghe Phật nói đều trở vào biển, để cho các ngạ quỷ được uống nước no đủ và tắm rửa. Ngạ quỷ trở lên, đi quanh Phật ba vòng, lạy Phật, chắp tay bạch Phật: “Phật là Thiên Trung Thiên, biết cả tương lai lẫn quá khứ. Bao giờ chúng con mới thoát khỏi thân ngạ quỷ này?” Phật nói: “Nhờ một bát nước ấy, về sau khi Phật Di Lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai) ra đời, lúc người thọ tám vạn bốn nghìn tuổi, các ngạ quỷ ở đây đều sẽ được thân người, đều đắc đạo A La Hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn sinh tử).” Mọi người trong hội nghe về công đức bố thí ấy đều phát tâm cầu đạo chân chính. Hết thảy ngạ quỷ đi quanh Phật ba vòng, làm lễ rồi đi.
Các vua, đại thần, trưởng giả, cư sĩ và vô số người dân nước Duy Da Ly năm vóc làm lễ, gieo mình dưới chân Phật, quy mệnh Tam Bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng). Họ đem hương hoa, kỹ nhạc, lọng lụa, cờ phướn đón rước Thế Tôn, hoa phủ khắp mặt đất. Dọc đường họ cúng dường ngày ngày không dứt, cho đến kinh thành. Phật cùng thánh chúng, trời, rồng, quỷ thần đến cổng thành. Phật lấy bàn tay có tướng tốt nơi cánh tay sắc vàng chạm vào ngưỡng cửa thành, dùng tám thứ âm thanh trong sạch của Phạm âm (giọng nói thanh tịnh của Phật, có tám đức: rất hay, mềm mỏng, hoà nhã, tôn quý và trí tuệ, không giống giọng nữ, không sai lầm, sâu xa, không cùng tận) mà nói bài kệ (bài thơ trong kinh) rằng:
Hết thảy các loài chúng sinh
Đang ở trong cõi đất này,
Những loài đi đứng trên mặt đất
Và những loài ở trong hư không,
Hãy thương yêu chúng sinh,
Khiến ai nấy được yên ổn nghỉ ngơi,
Ngày đêm siêng năng chuyên tâm
Vâng làm các pháp lành.
Nói kệ xong, mặt đất liền chấn động lớn sáu lần (rung chuyển theo sáu cách, là điềm lành khi Phật hiện thần lực). Phật bèn vào thành. Quỷ thần trên không bay lên tan đi. Quỷ thần đi trên đất tranh nhau ra cửa, cửa thành không chứa hết, ai nấy xô đẩy chạy, làm sập cả thành mà ra. Lúc ấy trong thành, những thứ nhơ bẩn, nhà xí dơ hôi đều chìm xuống đất. Chỗ cao chỗ thấp đều bằng nhau, hố rãnh đều phẳng. Người mù thấy được, người điếc nghe được, người câm nói được, người què đi được, người điên trở lại bình thường, người bệnh được khỏi. Voi, ngựa, trâu bò, gia súc cất tiếng kêu hoà theo nhau. Đàn không hầu và các nhạc khí không ai đánh mà tự kêu, các cung bậc âm thanh hài hoà. Vòng ngọc của phụ nữ chạm vào nhau (?) phát ra tiếng hay. Đồ dùng, bình vò sành sứ tự nhiên có tiếng, mềm mại êm dịu như âm thanh của pháp mầu. Kho báu chôn dưới đất tự nhiên hiện ra. Như chúng sinh đang nóng khát mà được nước trong mát để uống và tắm, thư thái hồi sức; cả thành được khỏi mọi bệnh tật, thoát nạn, cũng như vậy. Phật cùng đại chúng lại ra khỏi thành. Ngài rủ lòng đại từ bi, muốn vì chúng sinh ban sự che chở lớn, nên đi quanh thành một vòng, đến cửa nào cũng chú nguyện, giảng pháp mầu, trừ điều dữ, đem điều lành. Bệnh tật khắp nước, tai ương dịch bệnh đều trừ hết, cõi nước đều yên ổn.
Thế rồi Tài Minh đến trước lạy chân Phật, quỳ thẳng chắp tay bạch Thế Tôn: “Trước đây Ngài đã nhận lời thương xót. Cúi mong sáng mai Ngài cùng đại chúng, vì thương chúng sinh, quay ánh sáng đoái đến nhà con dùng bữa cơm chay.” Phật im lặng nhận lời. Ông vui mừng hớn hở, đi quanh về bên phải ba vòng, lạy Phật rồi lui. Về nhà, ông sửa soạn cơm trăm vị, sạch sẽ thơm tho, màu tươi vị ngọt. Ông trang hoàng trong nhà, treo lụa, phướn, lọng, bày giường ghế, đệm lót, rưới nước thơm xuống đất, rải hoa đốt hương, bày biện đầy đủ. Từ xa, ngay trong cửa, ông quỳ thẳng đốt hương, hướng về Phật bạch: “Xin Ngài đúng giờ giáng lâm.” Thế Tôn bảo các đệ tử mặc y cầm bát, đi đến nhà trưởng giả Tài Minh nhận lời thỉnh. Vừa đến cửa, Tài Minh nghiêm trang cung kính, đem hoa hương, kỹ nhạc mời Phật vào nhà. Phật cùng thánh chúng theo thứ tự ngồi vào chỗ. Tài Minh cầm bình vàng, tự đi rót nước rửa tay cho mọi người, tự tay xới thức ăn, trên dưới như nhau. Ăn xong, ông lại rót nước rửa, rồi quỳ thẳng chắp tay đến trước bạch Phật: “Cúi mong Thế Tôn rủ lòng tứ đẳng (bốn tâm bình đẳng rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả), nhận thêm ba ngày thỉnh như hôm nay.” Phật im lặng nhận lời. Tài Minh cúng dường Phật và thánh chúng đủ thứ thơm sạch như ngày đầu. Bốn ngày xong, ông đem tấm vải điệp (vải bông mịn) màu vàng trị giá mười vạn dâng Phật. Kế đến vị thượng toạ (vị tăng ngồi đầu, bậc trưởng lão), ông dâng tấm vải giá chín vạn, rồi theo thứ tự giảm dần, đến vị ngồi cuối cùng là tấm vải giá một vạn tiền, làm lễ đạt sấn (lễ vật cúng dường chư tăng sau bữa trai, đáp lại lời chúc phúc của chư tăng).
Vợ ông liền đứng dậy, quỳ thẳng chắp tay bạch Thế Tôn: “Kính bạch Thiên Trung Thiên, lòng từ của Ngài ban khắp người và vật. Xin Ngài lưu lại ánh sáng thần, nhận lời thỉnh của tiện thiếp, ở thêm bốn ngày.” Phật im lặng nhận lời. Người vợ cúng dường từ ngày đầu cho đến ngày thứ tư, cơm nước thơm sạch, như nhau không khác. Bốn ngày xong, bà cũng đem tấm vải vàng giá mười vạn dâng Thế Tôn, kế đến tấm chín vạn, thấp nhất một vạn tiền. Rồi con trai Tài Minh đứng dậy đến trước Phật, quỳ thẳng chắp tay bạch Thế Tôn: “Kính bạch Thiên Trung Thiên, Ngài đã nhận bữa ăn của cha mẹ con, mỗi người bốn ngày. Mong Ngài rủ lòng từ thương xót, nhận lời thỉnh bốn ngày của con.” Phật cũng im lặng nhận lời. Người con cung kính siêng năng cúng dường bốn ngày, cơm nước ngon ngọt cũng như cha mẹ, rồi đem tấm vải vàng giá mười vạn dâng Thế Tôn, vị ngồi kế chín vạn, vị cuối cùng một vạn tiền. Người con dâu lại đứng dậy quỳ thẳng bạch Phật Thế Tôn: “Lòng từ rộng lớn của Ngài đã nhận sự cúng dường của cha mẹ chồng và chồng con. Mong Ngài theo như trước, nhận thêm bốn ngày.” Phật lại im lặng nhận lời. Cỗ bàn bày biện như trước không khác, cũng đủ bốn ngày. Nàng cũng đem tấm vải vàng giá mười vạn dâng Phật, vị ngồi kế chín vạn, vị ngồi cuối một vạn tiền, làm lễ đạt sấn.
Cả nhà lớn nhỏ ngồi trước Phật, kính nhận lời dạy. Phật tuyên giảng cho họ về Tứ đế (bốn chân lý: khổ; tập là nguyên nhân của khổ; tận là sự dứt khổ; đạo là con đường dứt khổ) và tám con đường của bậc hiền thánh (Bát chính đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng). Họ đoạn trừ hai mươi hai kết (các mối trói buộc của tâm phiền não) (?), chứng quả Câu Cảng (tên dịch xưa của quả Tu Đà Hoàn, quả thánh đầu tiên, chỉ người đã vào dòng thánh).
Các vua, đại thần, trưởng giả, cư sĩ và toàn dân nước Duy Da Ly đều nảy ý nghĩ: “Phật đến nước này chỉ vì một mình Tài Minh sao?” Ai nấy đều sinh lòng hiềm, kéo cả voi, ngựa, xe, quân bộ cùng tụ đến nhà Tài Minh, muốn phá nhà ông để được thấy Thế Tôn. Đại chúng rung động, tiếng ồn vang dội. Phật đã thấy trước tất cả, nhưng vẫn hỏi A Nan: “Bên ngoài có tiếng gì vậy?” A Nan bạch Phật: “Vua Duy Da Ly, đại thần, trưởng giả và dân trong nước, lớn nhỏ đều mang lòng oán. Thế Tôn vào nước thì Tài Minh thỉnh về, giữ riêng ở nhà mình suốt mười sáu ngày, những người khác không được thấy Ngài. Vì thế họ hiềm, nên tụ họp kéo đến, muốn gặp Thế Tôn.” Phật bảo A Nan: “Hãy ra an ủi mọi người, đừng ôm lòng giận. Ai muốn thấy Phật thì cho vào.” A Nan truyền lệnh, nói với đại chúng rằng đã bạch Phật và được cho vào. Vua, đại thần và mọi người nghe lời Phật dạy, cơn giận bỗng tan hết, không còn chút hờn nào, như mưa dập bụi. Họ bèn vào gặp Phật, năm vóc sát đất, cúi đầu sát chân Phật. Đại chúng đông đảo mênh mông, nhà không chứa hết, người ở ngoài rất nhiều. Phật thương xót tất cả, biến nhà Tài Minh thành lưu ly (một loại ngọc trong suốt), trong ngoài trong vắt, ai cũng thấy được nhau. Tài Minh bày giường ghế, thảm lông, nệm thảm (?), đủ thứ đồ ăn, lấy thuỷ tinh, lưu ly, vàng, bạc và các thứ báu làm đồ dùng. Đại chúng ăn xong, Tài Minh đến trước bạch Thế Tôn và các vị khách quý: “Nhà nghèo chỉ có cơm rau, phiền các vị hạ cố đến thăm. Xin đem đồ ăn, giường ghế, đồ ngồi này biếu tặng.” Đại chúng trong hội ai cũng kinh ngạc, cùng nhau khen ngợi: “Trưởng giả Tài Minh, cái tên đặt không sai, xứng với đức hạnh. Ông mở cuộc bố thí lớn, biếu tặng đồ báu khắp hết mọi người. Của báu trong nhà ông há có thể đếm xuể!”
Tứ bộ đệ tử và đại chúng trong lòng đều nghi: “Trưởng giả Tài Minh có công đức gì mà thỉnh được Phật và đại chúng đến mười sáu ngày, lại cúng dường, biếu tặng vua, quan, dân chúng khắp cả một nước, và được uống cam lộ? Đó là phúc đời trước hay đức đời này?” A Nan biết hội chúng có nghi, quỳ thẳng chắp tay đến trước bạch Phật: “Đại hội có mối nghi: trưởng giả Tài Minh đã gieo rộng gốc đức ở phúc điền (ruộng phúc, tức đối tượng đáng cúng dường; gieo vào thì sinh phúc như gieo hạt vào ruộng) nào, gặp bậc thầy sáng suốt nào, nhận lời dạy bảo của ai, mà nay được quả báo theo đến như bóng theo hình, giàu có vô hạn, tâm sáng hạnh sạch, được uống cam lộ trước người khác? Cúi mong Thế Tôn nói rõ hạnh xưa của ông, giải mọi nghi ngờ.”
Phật bảo A Nan và đại hội: “Hãy một lòng lắng nghe kỹ, nay Ta sẽ giải tỏ những điều các ngươi còn nghi trong lòng. Đời xưa có một thành tên là Ba La Nại (thành Varanasi bên sông Hằng). Cách thành không xa có ngọn núi tên Tiên Cư (nơi tiên ở). Trong núi có ao nước, rừng cây hoa quả, vui thú không gì sánh được. Khi đời có Phật thì Phật cùng các đệ tử đến ở trong đó. Khi đời không có Phật thì các vị duyên giác ở đó. Nếu không có duyên giác thì các thần tiên ngoại đạo ở đó. Trước nay chưa từng gián đoạn, vì thế núi có tên là Tiên Cư. Lúc ấy có một vị duyên giác ở trong núi. Sáng sớm ngài dậy rửa mặt súc miệng, mặc pháp phục, cầm bát ra khỏi núi đi xin ăn. Chưa đến xóm làng thì gặp mưa gió dữ dội. Cách đường không xa có một vườn cây ăn quả của nhà quan, trong vườn có người coi vườn. Thấy có khói bốc lên, vị đạo sĩ đi đến, nói với chủ nhà: ‘Tôi đi đường gặp mưa gió, mong ông cho vào nhà hơ lửa phơi áo.’ Người ấy liền mời vào, lấy củi nhóm lửa, phơi áo cho ngài. Áo khô, thân ấm, mưa gió cũng ngớt, ngài mặc áo định đi. Người coi vườn hỏi: ‘Thưa đạo sĩ bậc thánh, ngài định đi đâu?’ Ngài đáp: ‘Thưa người hiền, hết thảy loài có thân hình đều lấy áo cơm làm mạng sống. Tôi bỏ nhà học đạo, xin ăn để sống. Nếu không được ăn thì thân mạng không giữ được, các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) không yên, không thể suy nghĩ về đạo.’ Người coi vườn thưa: ‘Nhà nghèo chỉ có cơm rau, màu thô vị chua. Nếu ngài vui lòng nhận thì xin ở lại, đừng đi.’ Vị duyên giác đáp: ‘Người học đạo xin ăn không đắm màu vị, chỉ cốt no thân mà thôi. Nếu ông cho ăn thì tôi ở lại không đi.’
Người coi vườn bèn về nhà lấy cơm. Về đến nhà, ông hỏi vợ: ‘Cơm nước xong chưa?’ Vợ đáp: ‘Đã xong.’ Phép ăn ở nước ấy là chia cơm, mỗi người ăn riêng phần mình. Chồng bảo vợ: ‘Lấy phần của tôi lại đây. Tình cờ có vị khách quan trọng, tôi muốn mời ăn.’ Người vợ liền nghĩ: ‘Chồng là đàn ông, phải làm việc nặng, dầm mưa dãi nắng; nếu không ăn thì không làm nổi. Thiếp là đàn bà, ở nhà thong thả, có thể đem phần của thiếp đãi (?) vị khách ấy.’ Người con lại nói: ‘Cha mẹ đã già, cứ tự ăn đi, đem phần của con mà biếu.’ Người con dâu nói: ‘Cha mẹ chồng và chồng đã chịu nhường cơm cho khách. Thiếp còn trẻ khoẻ, chịu được đói khát, xin đem phần của thiếp mời khách.’ Người chủ nhà bèn nói: ‘Các con ai cũng có lòng tốt muốn bố thí, vậy mỗi người cùng bớt một ít phần mình là đủ mời khách.’ Thế là mỗi người bớt phần cơm của mình. Người coi vườn lại nghĩ đến áo quần của đạo sĩ rách nát, lộ cả thân, bèn hỏi vợ: ‘Trong nhà có chút áo quần nào không?’ Vợ đáp: ‘Trong nhà chỉ có một tấm áo vải điệp, khi tiếp khách hay ra cửa thì thay nhau mặc, ngoài ra không có gì.’ Chồng đáp: ‘Vì đời trước không bố thí gì nên nay phải chịu nghèo hèn, không bằng người. Nay nếu không bố thí thì cảnh nghèo khó hèn hạ biết bao giờ mới hết? Những kẻ giàu sang quyền quý, áo cơm tự nhiên có, đều là nhờ phúc bố thí đời trước. Nay cứ tiếp tục bố thí, không bao giờ biết chán. Ta cũng không cần tấm áo để mặc thay khi tiếp khách ra cửa nữa.’ Ông bèn lấy tấm vải cùng cơm, cả nhà cùng đi đến chỗ đạo sĩ, rửa tay dâng cơm. Đạo sĩ ăn xong, súc miệng, rửa bát. Bốn người dâng tấm vải, trao cho vị duyên giác; ngài liền mặc vào.
Vị duyên giác không dùng lời thuyết pháp giáo hoá, mà hiện thần thông như ý để chúng sinh vui mừng tỉnh ngộ, khiến họ phát tâm cầu đạo. Ngài bảo chủ nhà: ‘Các người đã bố thí cúng dường đạo sĩ, hãy làm cho chí mình bền vững, phát lời thệ nguyện rộng lớn.’ Nói xong, ngài bay lên không, khi ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), khi đứng, khi đi kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi để tu tập). Ngài biến hiện ra các vị duyên giác đầy khắp hư không, vị nào cũng hiện phép biến hoá: thân phun nước, phun lửa, nước không dập lửa, lửa không lấn nước. Sau bao nhiêu phép biến hoá, ngài bay trên không trở về núi Tiên Cư. Người coi vườn và gia quyến vui mừng hớn hở, chắp tay làm lễ, dập đầu cầu xin, rồi phát nguyện: ‘Nhờ hôm nay bố thí cho bậc đạo sĩ thánh minh thần diệu, nguyện nhờ phúc báo ấy mà lìa ba đường ác là địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Sinh ra ở đâu cũng thường được sum họp với nhau. Dù ở trên trời hay thế gian đều giàu có yên ổn, có sức giác ngộ, trí tuệ và đạo lực, được uống vị cam lộ như vị thầy thánh minh này. Nguyện được gặp bậc thầy sáng suốt có thần đức vượt bậc.’”
Phật bảo đại chúng: “Người coi vườn lúc ấy chính là Tài Minh; vợ, con trai, con dâu cũng đều là những người ấy. Khi ấy họ đồng lòng bố thí cho vị duyên giác tôn quý. Từ đó đến nay đã chín mươi mốt kiếp, họ không phải trải qua ba đường dữ (tam đồ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), được hưởng phúc báo lớn. Dù ở trên trời hay thế gian, cả nhà sum họp, không xa lìa nhau. Khi ấy họ phát nguyện được uống cam lộ, giác ngộ đạo mà được giải thoát, gặp bậc thầy thù thắng. Vì nhân duyên ấy mà nay họ gặp Ta, được gặp bậc giác ngộ thù thắng vô hạn, không gì sánh được, nay được uống cam lộ như vị thầy trước kia của họ.” Đại hội nghe Phật tuyên giảng về quả báo của công đức, không ai không vui mừng, lòng vui ý trong, tự quy y Tam Bảo là Phật, Pháp và thánh chúng. Những mối trói buộc hiểm ác được gỡ bỏ. Có người thọ năm giới, có người bỏ nhà học đạo. Trong hội có bốn nghìn người đắc các quả: đạo tích (quả Tu Đà Hoàn, quả thánh đầu tiên), vãng lai (quả Tư Đà Hàm, chỉ còn trở lại cõi người một lần), bất hoàn (quả A Na Hàm, không còn trở lại cõi dục), vô trước (quả A La Hán, không còn dính mắc gì). Vô số người phát tâm Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh để thành Phật), tâm không thoái lui.
Thế rồi Thế Tôn đứng dậy ra khỏi nhà ấy. Hết thảy đại chúng cúi đầu lạy rồi ai nấy lui về. Phật cùng đại chúng đi đến tinh xá trong vườn cây của Nại Nữ (người con gái sinh ra từ cây nại, tức Am Bà La nữ, một kỹ nữ nổi tiếng ở Duy Da Ly). Nại Nữ nghe Phật cùng đại thánh chúng đến vườn cây của mình, vui mừng khôn xiết, liền sửa soạn xe, cùng kẻ hầu người hạ đến vườn gặp Phật. Đến nơi, nàng bước xuống xe báu như tia chớp từ mây sa xuống, bước nhẹ như bay vào vườn, như nữ thần Cát Lợi Thiên (nữ thần may mắn). Y phục và dáng vẻ của nàng vượt cả ngọc nữ cõi trời. Các vị trời trong vườn cây không ai không ngoái nhìn. Phật thấy vậy, biết đây là sứ giả của ma (kẻ chuyên phá hoại việc tu đạo) đến để phá hỏng các phần giới (giữ điều răn cấm), định (tâm yên lặng chuyên nhất), tuệ (trí tuệ), giải thoát, và giải thoát tri kiến (thấy biết rõ mình đã giải thoát). Ngài liền dùng phạm âm (giọng nói thanh tịnh của Phật) bảo các sa môn: “Nại Nữ đã đến, mỗi người hãy kiềm giữ ý mình. Hãy cầm dao và cung tinh tấn, tự sửa soạn mũi tên trí tuệ, mặc áo giáp định tâm, cưỡi xe giới cấm, để chiến đấu với phiền não. Các ngươi nên xét những sự dối trá nơi người nữ: hết thảy như đồng tiền mạ vàng lớp vỏ mỏng, như cánh ruồi che đậy thứ nhơ bẩn. Thân ấy là gân xương nối kết, là một khối máu thịt, có ghèn mắt, nước mũi, nước bọt, mồ hôi cáu bẩn; nếu không rửa lau thì dơ hôi. Hãy nghĩ như vậy mà quán thân người nữ để chế ngự ý ham sắc dục mê lầm. Hãy quán kỹ cái nhà bằng xương ấy: lấy gân buộc lại, trét máu thịt lên, phủ áo quần, tô điểm hoa màu. Giống như người thợ vẽ dựng tường, lấy bùn trát (?) che chỗ nhơ bẩn rồi vẽ màu lên; thân người nữ cũng như vậy. Hãy xét kỹ mà biết, để diệt trừ lòng dâm.
Phàm muốn học đạo, trước phải điều phục tâm mình, sau mới được yên. Không điều phục tâm trước thì về sau hối không kịp, đi theo đường tà, mê muội xoay vòng, như ngựa bị buộc trong chuồng (?). Đến lúc lâm chung, điều mong muốn trái với ý, rốt cuộc không giải thoát được. Người nhìn sắc đẹp mà tâm bị mê hoặc theo, thì cái vô thường lại cho là thường còn, cái khổ lại tưởng là vui, cái vô ngã (không có cái ‘tôi’ cố định) lại cho là có ‘tôi’, cái không sạch lại tưởng là sạch. Người có trí tuệ giác ngộ biết rõ mọi thứ là vô thường, khổ, không, không sạch. Người thông suốt như vậy thì lìa khỏi hoạn nạn của con đường sinh tử dài lâu.” Phật đem lời dạy này bảo các đệ tử, ai nấy cùng thọ trì, một lòng vâng làm.
Nại Nữ thấy Phật như mặt trời ló ra khỏi mây, ánh vàng chói rọi, liền phát tâm thanh tịnh, năm vóc sát đất, cúi đầu sát chân Phật, rồi lui ngồi một bên. Phật bảo Nại Nữ: “Tình người nữ dễ buông thả, mê đắm năm dục (năm thứ ham muốn đối với sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, sự xúc chạm). Con biết chế ngự tâm, hạ mình đến chỗ Phật, ưa thích pháp mầu giáo hoá, ấy là điều lợi lớn nhất cho con. Người nam vững vàng, phiền não nhơ bẩn mỏng, ưa nhận pháp giáo hoá, điều đó không có gì lạ. Còn người nữ bị quấn quýt trong lưới phiền não, quanh quẩn bị che lấp, không biết lối thoát thiết yếu. Hết thảy thế gian là khổ, không, vô thường, không thể nương cậy. Bệnh tật xâm phạm tuổi trẻ khoẻ, tuổi già làm mất dung nhan, cái chết cướp thọ mạng, nguy hiểm lấn át sự yên ổn. Muốn lìa những hoạn nạn ấy thì phải chuyên tâm nhận pháp, siêng tu vâng làm, mới thoát được khổ này. Người nữ gặp kẻ oán ghét thì rất khổ, lại rất quyến luyến, phải chịu cảnh ân ái chia lìa. Phàm làm người nữ thường không xa được hai việc ấy. Cho nên người nữ phải siêng năng vâng theo pháp, mới lìa được cảnh gặp kẻ oán ghét và cảnh ân ái chia lìa, không còn gặp sinh, già, bệnh, chết, mọi khổ đều diệt.”
Nại Nữ nghe Phật nhiều lời giáo hoá mầu nhiệm về sự nhơ uế của thân nữ, lòng hổ thẹn, liền đứng dậy quỳ thẳng chắp tay bạch Phật: “Cúi mong Ngài rủ lòng từ bi, cùng thánh chúng đến nhà con thọ trai.” Phật im lặng nhận lời. Nại Nữ cúi đầu lạy rồi lui, về nhà sửa soạn thức ăn trăm vị, giòn ngọt tinh khéo. Nàng giăng bày phướn lọng, giường ghế, đệm lót, rưới nước thơm xuống đất, đốt hương rải hoa, rồi quỳ thẳng thỉnh Phật: “Giờ đã đến, xin Ngài cùng thánh chúng rủ lòng đoái đến.” Phật cùng đệ tử mặc y cầm bát đến nhà Nại Nữ. Nàng đem hoa hương, kỹ nhạc mời Phật vào nhà. Ai nấy ngồi vào chỗ. Nàng tự tay xới cơm, rót nước, dâng thức ăn. Ăn xong, mọi người súc miệng rửa tay. Phật giảng rộng cho nàng về phúc báo của bố thí, quả của việc giữ giới cẩn trọng; rằng niềm vui của trời và người không được lâu dài, có nguy vong, chia lìa, không thể nương cậy; chỉ có Bốn Thánh Đế và tám con đường của bậc hiền thánh mới đem lại yên vui lớn, mãi không lo hoạn. Mọi người lòng đều vui mừng, mối nghi được trừ, mối trói buộc được gỡ, chứng quả Tu Đà Hoàn (quả thánh đầu tiên, chỉ người đã vào dòng thánh).
Chúng ngồi đó có mối nghi: “Nại Nữ đời trước có công đức gì mà sinh ra từ hoa trên cây, xinh đẹp đoan trang?” Hiền giả A Nan biết chúng có nghi, quỳ thẳng chắp tay đến trước bạch Phật: “Chúng ngồi đây đều nghi: Nại Nữ đời trước đã gieo gốc đức gì ở phúc điền nào, mà nay gặp được Thế Tôn, được uống thuốc cam lộ?” Phật bảo A Nan: “Về đời quá khứ, thời Phật Ca Diếp (vị Phật thứ sáu trong bảy vị Phật quá khứ, ra đời trước Phật Thích Ca), người thọ hai vạn tuổi. Phật làm xong việc của Phật rồi xả bỏ thọ mạng. Bấy giờ có vua tên Thiện Cảnh, cúng dường xá lợi (di cốt của Phật sau khi thiêu), dựng tháp bảy báu cao một do diên (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Hết thảy chúng sinh thắp đèn, đốt hương, dâng hoa, lọng, lụa màu, cúng dường lễ bái. Lúc ấy có nhiều người nữ muốn cúng dường tháp, bèn rủ nhau quét dọn nền tháp. Có phân chó làm dơ nền tháp, một người nữ lấy tay bốc đem bỏ đi. Lại có một người nữ thấy cô lấy tay bốc phân chó trên nền, liền khạc nhổ cười chê: ‘Tay cô đã dơ, không ai gần được nữa.’ Cô kia mắng lại: ‘Đồ dâm đãng hèn hạ! Lấy nước rửa tay ta thì sẽ sạch. Phật là thầy của trời và người, lòng kính của ta không cùng, nên lấy tay bỏ chỗ dơ.’ Rửa tay xong, cô đi quanh tháp cầu nguyện: ‘Nay con quét nền tháp, chỗ dơ được trừ, nguyện đời sau phiền não nhơ bẩn của con tiêu diệt, trong sạch không vết nhơ.’ Những người nữ quét nền tháp khi ấy chính là các người nữ trong hội này. Khi ấy họ quét đất, nguyện diệt phiền não, được uống vị cam lộ. Người nữ lấy tay bỏ phân chó khi ấy, nay chính là Nại Nữ. Khi ấy cô phát nguyện không gặp sự nhơ uế, sinh ra được trong sạch. Nhờ phúc báo ấy, cô không sinh ra từ chỗ thai bào hôi hám, mà đời nào cũng sinh ra từ hoa. Vì khi ấy cô thốt một lời ác, mắng người là dâm nữ, nên nay phải mang tên dâm nữ.”
Phật giảng rộng cho họ về quả báo thiện ác: sự vinh hoa vui sướng ở trên trời và thế gian; nỗi khổ trong ba đường ác, nơi chúng sinh ăn nuốt lẫn nhau, sầu khổ kêu khóc. Hội chúng nghe Phật nói, quy mệnh Tam Tôn (ba ngôi tôn quý) là Phật, Pháp và thánh chúng, trừ bỏ lỗi của thân, miệng, ý, vâng làm mười điều thiện. Vô số người, mỗi người trong ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: thanh văn là người nghe Phật dạy mà tu chứng, duyên giác, và bồ tát là người tu để cứu độ chúng sinh và thành Phật), đều lập chí cầu đạo. Hết thảy vui mừng, đi quanh Phật ba vòng, làm lễ rồi đi. Thế rồi Thế Tôn trở về tinh xá.
Kinh Phật Thuyết Trừ Khủng Tai Hoạn
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video