# Kinh Văn-thù-sư-lợi Phật độ nghiêm tịnh
**** # Kinh Văn-thù-sư-lợi Phật độ nghiêm tịnh (Kinh về việc làm cho cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh do Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa hỏi. Văn-thù-sư-lợi là vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ. Phật độ là cõi nước do một vị Phật giáo hoá. Nghiêm tịnh là trang nghiêm và trong sạch.)
**** Kinh Văn-thù-sư-lợi Phật độ nghiêm tịnh
**** Trúc Pháp Hộ dịch, đời Tây Tấn.
**** Kinh Văn-thù-sư-lợi Phật độ nghiêm tịnh, quyển Thượng.
**** Tam tạng (vị tăng thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi, đời Tây Tấn dịch.
**** Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật du hoá ở núi Linh Thứu, thuộc thành Vương Xá. Ngài ở cùng mười vạn vị đại tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) và tám vạn bốn nghìn vị Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài). Các vị Bồ-tát ấy đều đã bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui khỏi con đường thành Phật) và đã chứng vô sở tùng sinh (thấu suốt rằng các pháp vốn không thật có sinh ra). Các vị đạt được quyền tuệ (trí tuệ biết dùng phương tiện khéo léo để dạy người) cùng thần thông không giới hạn. Các vị tuỳ lúc mà giáo hoá, cứu giúp chúng sinh trong tam giới (ba cõi mà chúng sinh luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc).
**** Trong số ấy có các vị Bồ-tát tên là Văn-thù-sư-lợi, Quang Thế Âm (tức Quán Thế Âm), Đại Thế Chí, tất cả đều đến tụ hội. Có bảy mươi hai ức thiên tử (các vị trời) cùng đến, ai cũng có chí hướng về Đại thừa (pháp tu rộng lớn, cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh). Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) và Phạm Thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên) cũng đến. Mỗi vị dẫn theo bốn vạn hai nghìn vị trời thuộc hàng Đế Thích, Phạm thiên, ai cũng ngưỡng mộ đạo lớn.
**** Lại có các vua A-tu-luân (loài thần có sức mạnh, hay gây chiến với chư thiên) ở bốn phương. Có các long vương (vua loài rồng) là Nan-đầu-hoà-nan, Hoà-luân, Sa-kiệt, Ma-na-tư, Trì Địa, A-nậu-đạt, Sơn Tích, Hàng Ma, Thượng Nguyệt. Mỗi vị long vương như thế dẫn theo sáu vạn hai nghìn thần dân. Có các quỷ thần Kim Tỷ, Khoáng Dã, Diệu Mao, Phổ Đẳng, Thiện Phổ, Thiện Tài, Phổ Tượng, Vô Tránh. Mỗi vị quỷ vương ấy dẫn theo trăm nghìn đồng loại, cùng đến chỗ Phật.
**** Ai nấy đều cúi đầu lạy, rồi theo thứ tự ngồi vào chỗ. Tất cả đều chuyên tâm, dốc chí nguyện vào kinh và đạo, khao khát giáo Pháp (lời dạy của Phật) như người đói. Họ đem thân, lời nói và ý nghĩ cung kính quy về Phật, lắng lòng mà nghe.
**** Khi ấy nhà vua, thái tử, đại thần, trăm quan, các trưởng giả (người giàu có, có uy tín), cư sĩ (người tu tại gia), dân chúng lớn nhỏ, cùng trời, rồng, quỷ vương đều cúng dường Phật, mỗi người theo khả năng của mình. Sáng hôm sau, Phật đắp y, cầm bát, cùng đại chúng đi đến nhận lời mời của vua A-xà-thế. Trời, rồng, quỷ vương hầu hai bên, cùng bay lên giữa hư không. Bốn loại hoa sen rơi lả tả như mưa. Trăm nghìn nhạc khí không ai đánh mà tự vang lên, đều tấu tám âm thanh tao nhã, ca tụng theo lối của Đế Thích và Phạm thiên.
**** Phật hiện thần túc (thần thông đi lại tự tại), ánh sáng chiếu khắp mười phương. Hoa sen bằng bảy thứ báu mọc lên theo từng dấu chân ngài. Trên mỗi hoa có một vị Bồ-tát do ngài hoá hiện ngồi, hình tượng và ánh sáng rõ ràng, nhiều không kể xiết. Các vị đi quanh thành bảy vòng, cất tiếng ca tụng rằng:
**** Bậc Đạo sư (người dẫn đường) ấy thần diệu tột bậc, lòng thương xót không lường.
**** Ngài dùng phương tiện che chở chúng sinh, trừ bệnh tật, chữa lành mọi vết thương.
**** Đấng Năng Nhân (danh hiệu của Phật Thích-ca, nghĩa là bậc có năng lực nhân từ) không vướng mắc điều gì, tâm lặng lẽ, khéo điều hoà.
**** Bậc cất tiếng rống, ánh sáng che chở thế gian ấy, hôm nay sắp vào thành.
**** Ý ngài đã được giải thoát, đã vượt qua sinh, già, bệnh, chết.
**** Chúng trời tụ hội về, ai nấy đều ôm lòng vui mừng.
**** Tâm ngài vô cùng kiên cường, đã hàng phục ma cùng quyến thuộc của ma.
**** Thích Sư Tử (Phật Thích-ca, ví như sư tử giữa loài người), bậc chí thánh, đấng tôn quý dẫn đường, đã đến rồi.
**** Mọi sự hoại diệt ở đời không làm ngài hao mòn (?), tiếng nói của bậc Chí Chân (chân thật tột cùng) thật khó được nghe.
**** Ngài rất dũng mãnh, chế ngự được mọi sự, đã tu đạo trải nghìn ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài).
**** Lòng ngài ôm đại từ bi, che chở khắp tất cả.
**** Hôm nay, bậc Chân Chánh Giác (người đã giác ngộ chân chính) sắp vào thành Vương Xá.
**** Những gì ngài bố thí từ trước đến nay khó mà lường được, không có bờ đáy.
**** Áo mặc, thức ăn, các thứ của báu, xe cộ, nhiều không còn tính đếm được.
**** Ngài đã đem cho cả con trai, con gái yêu quý, vợ và đất nước của mình.
**** Nay vị Thích Sư Tử ấy sắp vào cung vua.
**** Đời trước ngài đã bố thí cả tay chân, đầu, mắt, tai, mũi.
**** Ngài ban phát khắp nơi, không từ chối ai, không tham tiếc của quý.
**** Ngài gom đủ mọi công đức, đem cho hết thảy những gì mình có.
**** Vì thế mà đấng tôn quý được vào Nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi điều, là trí tuệ của Phật).
**** Ngài thường siêng năng tu học, từ bố thí cho đến giữ giới và trí tuệ.
**** Ngài giữ giới không chút thiếu sót, nên được gọi là bậc Chân Trượng phu (người đàn ông chân chính, cao cả).
**** Ngài đạt được giới hạnh, sáng ngời đức nhẫn nhục, giữ công đức nhiều vô lượng.
**** Bậc có tâm lặng lẽ, an định ấy, hôm nay sẽ vào thành.
**** Trong trăm nghìn ức kiếp, ngài thực hành tinh tấn (siêng năng không ngừng) để đến giải thoát.
**** Vì thương xót chúng sinh, tâm ngài chưa từng biếng nhác mỏi mệt.
**** Tâm chuyên nhất của ngài không ai dò xét được (?), ngài đã sang đến bờ bên kia (bờ giải thoát, ra khỏi sinh tử).
**** Tiếng nói của ngài vượt hơn cả Phạm thiên, hôm nay ngài sắp vào thành.
**** Trí tuệ về đạo, sáng suốt và thánh thiện của ngài, vô hạn, không thể đo lường.
**** Không thể tìm ra bờ mé, ví như hư không.
**** Ngài là báu vật giữa loài người như thế, trí tuệ và đức hạnh không cùng tận.
**** Nhờ thông đạt mọi hạnh, ngài làm cho cõi nước trang nghiêm thanh tịnh, ân đức cao tột.
**** Ngài ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi ngài thành đạo), hàng phục ma cùng quyến thuộc của ma.
**** Ngài đạt ánh sáng của đạo không còn thối lui, mãi mãi yên ổn, không lo buồn.
**** Bậc thánh của đạo chuyển bánh xe Pháp (thuyết giảng giáo lý cứu đời), số người được ngài cứu độ không sao kể hết.
**** Hôm nay Thích Sư Tử sắp vào thành Vương Xá.
**** Nếu có ai phát tâm cầu đạo, nghĩ rằng: "Ta sẽ được thành Phật,
**** ở đời đạt đến chỗ rốt ráo, đủ ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm thân thể đặc biệt của bậc Phật)",
**** thường khởi tâm rộng lớn vô lượng, chí thành phát tâm cầu đạo,
**** thì hãy quy về bậc Tối Thắng (hơn hết thảy), cúng dường bậc thánh giữa loài người.
**** Ai muốn dứt bỏ dâm dục, giận dữ và si mê, tiêu trừ mọi nhơ bẩn của trần lao (phiền não làm tâm nhọc nhằn, vẩn đục),
**** quyết chí hàng phục mọi lỗi lầm và tai nạn vô ích,
**** thì nên mau đến chỗ Thích Sư Tử, bậc thánh tôn quý,
**** dâng các vật cúng tốt đẹp, với lòng cung kính không giới hạn.
**** Nếu ai muốn sinh lên cõi trời, làm Đế Thích hay Phạm vương,
**** được trăm nghìn ức vị trời biết đến và ngưỡng mộ,
**** thường gặp an vui, ở cõi trời không lỡ thời vận,
**** thì hãy đến chỗ Thích Sư Tử, lời ngài nói là chân thật tột cùng.
**** Ai mong làm vị thánh đế (vua Chuyển luân, vị vua lý tưởng trị thiên hạ bằng chính pháp), làm vua khắp các thành bốn phương,
**** tự nhiên có được bảy báu, khiến mình được tôn quý,
**** có nghìn người con đủ đức hạnh, tài giỏi xuất chúng và rất dũng mãnh,
**** thì hãy thường siêng năng phụng sự, quy về bậc đại tôn chí chân.
**** Nếu ai ưa địa vị tôn quý, làm trưởng giả chất chứa của báu,
**** nghề nghiệp rộng lớn, thường đi lại tự tại,
**** quyến thuộc đều sang giàu, dung mạo đoan chính, xinh đẹp khác thường,
**** thì hãy đến chỗ Thích Sư Tử, dâng vật quý tốt đẹp cúng dường bậc tôn quý.
**** Những ai đã được giải thoát, và những ai đang mong được cứu độ,
**** đều nên lắng nghe, nhận lấy lời bậc Đại thánh giảng về sự vắng lặng.
**** Nhờ nghe được câu cam lộ (lời pháp ngọt lành như nước bất tử của cõi trời), sẽ được lặng yên, không còn lo âu hoạn nạn.
**** Đấng tôn quý dẫn đường giữa loài người, tiếng nói của ngài thật khó được gặp.
**** Lúc ấy, vô số người trong thành Vương Xá nghe tiếng ca tụng, khuyên dạy ấy, ai cũng vui mừng và đều phát tâm cầu đạo. Mỗi người mang theo các thứ hoa, các thứ hương thơm quý, cờ phướn, lọng báu và trăm nghìn nhạc khí, ra khỏi thành đón Phật. Họ cúi đầu lạy dưới chân ngài, rồi lui ra đi theo sau.
**** Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) vào thành. Chân ngài vừa bước lên ngạch cửa thì mặt đất liền rung động sáu lần. Đàn không hầu và các nhạc khí không ai đánh mà tự kêu. Vòng ngọc của phụ nữ va vào nhau (?) phát ra tiếng. Trời mưa hoa và hương, rơi xuống lả tả.
**** Người mù được thấy, người điếc được nghe, người câm nói được, người què đi được. Người bệnh khỏi bệnh, người điên tỉnh lại, người co quắp được duỗi thẳng. Ai bị loài độc cắn chích thì chất độc không còn phát tác. Người trần truồng có áo, người nghèo có của. Chim bay, thú chạy cùng hoà tiếng kêu ngân vang (?).
**** Lúc ấy chúng sinh đều có lòng từ, không còn dâm dục, giận dữ, si mê. Họ dứt bỏ thói kiêu ngạo, nghi kỵ, giận hờn, ngờ vực, hoà vui đối xử với nhau như cha, như mẹ, như anh, như em, như chính thân mình, như con mình. Ai nấy đều vui mừng mà ca tụng rằng:
**** Bậc cao nhất giữa loài người, như vầng trăng tròn đầy,
**** là bậc Đạo sư chân chính, là sư tử trong hàng trượng phu.
**** Thế Tôn vào thành, làm lợi ích cho chúng sinh,
**** khiến tất cả đều yên ổn, người mù được thấy, người điếc được nghe.
**** Người đói được no, người lạnh được ấm, người tâm rối loạn được định tĩnh,
**** người nghèo được giàu, người điên dại tà vạy trở nên ngay chính.
**** Chư thiên ở trên cao rắc hoa hương như mưa,
**** tấu các thứ nhạc để cúng dường.
**** Chúng sinh có lòng từ, không còn cả tên gọi của ba độc (tham lam, giận dữ, si mê),
**** hạ mình, vui lòng, trừ bỏ thói kiêu mạn,
**** như cha, như mẹ, như em, như anh,
**** như thân mình, như con mình, lòng ý cùng hoà hợp.
**** Ơn pháp của Thế Tôn thấm nhuần đều khắp mười phương,
**** các loài trời và người được cởi mở, không còn mong cầu gì khác (?).
**** Công đức như thế hiện ra, khó mà đo lường,
**** oai đức khắp mười phương, ngài ban bố Tam tạng (ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận).
**** Lúc ấy trong thành có một người con nhà quý tộc tên là Khí Ác. Từ xa, anh thấy Thế Tôn bước đi ngay ngắn, dáng vẻ đoan chính, oai thần sáng rực. Các căn (các giác quan) của ngài lặng lẽ an định, điềm đạm, sâu lắng. Tính ngài hoà nhã như nước đọng trong veo, trong ngoài đều thanh tịnh. Ngài như sư tử dũng mãnh là chúa của muôn thú, như mặt trời mới mọc chiếu ánh ban mai, như trăng tròn sáng nhất giữa các vì sao. Phật ở giữa đại chúng, nguy nga đường bệ, các tướng tốt rực rỡ, mênh mông như biển cả.
**** Khí Ác vui mừng trong lòng, kính cẩn tiến đến đón Phật, cúi đầu lạy dưới chân ngài, đi vòng quanh bên phải ba vòng. Anh chắp tay quy y, quỳ thẳng thưa với Phật: "Con xin được nghe: Bồ-tát thực hành mấy pháp thì mau đạt được chánh chân (chân lý chính đúng), thành Tối Chánh Giác (giác ngộ cao nhất, tức thành Phật), và theo tâm nguyện liền thành tựu cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh? Cúi xin ngài thương xót, phân tích nói cho đầy đủ."
**** Phật nói: "Lành thay, Bồ-tát Khí Ác! Ông lại hỏi Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc từ chân như mà đến) về đức trang nghiêm thanh tịnh, là những hạnh đặc biệt của các vị Bồ-tát. Hãy lắng nghe, lắng nhận, khéo suy nghĩ về phép tắc này." Bồ-tát Khí Ác cùng toàn thể hội chúng, ai cũng vui mừng hớn hở, một lòng cung kính, đều tiến lên lạy Phật, nhận lời dạy mà lắng nghe.
**** Phật nói: "Bồ-tát có một pháp hạnh mà mau thành chánh chân, thành Tối Chánh Giác, theo tâm nguyện liền thành tựu cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh. Thế nào là một pháp? Đó là tâm luôn thương xót, cứu độ chúng sinh, khởi phát đạo tâm (tâm cầu thành Phật) chân thật tột cùng, nhân từ, hoà ái.
**** Thế nào là đạo tâm chân thật tột cùng, nhân từ, hoà ái? Đáp: đã phát đạo tâm mà không làm theo các pháp (thế tục). Không làm theo những gì? Đáp: không làm theo ba cấu (ba thứ nhơ bẩn của tâm: tham, sân, si), không theo nghiệp nhà và các lợi lộc. Chí người ấy ở việc xuất gia, không nương vào sự cung dưỡng của mọi người, theo bản nguyện từ trong tâm mà luôn tôn trọng pháp ấy.
**** Thế nào là pháp hạnh mà người xuất gia tôn trọng? Đáp: tu hạnh chánh chân, vâng giữ tất cả các pháp. Thế nào là tất cả các pháp chánh chân? Đáp: phân tích và hiểu rõ các ấm, các chủng, các nhập. (Ấm, tức uẩn, là năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là các hoạt động của tâm, thức là sự hay biết. Chủng, tức giới, là mười tám yếu tố của nhận thức. Nhập là mười hai chỗ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng.)
**** Thế nào là ấm, chủng, và phải hiểu rõ những gì? Đáp: pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và pháp vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt) đều thuộc năm ấm (?). Hiểu rằng năm ấm mà người ta đắm chấp chỉ như ảo thuật, thì gọi là biết năm ấm vốn là không. Đó gọi là hiểu rõ pháp như ảo thuật vốn vắng lặng. Do đối đãi mà có phân chia; gốc và ngọn đều không thấy, cái hai cũng không thấy, không có ý niệm, cũng không có mong tưởng. Như thế mới là chuyên tâm tu hành theo đạo xuất gia, thành tựu hạnh Bồ-tát mà không bỏ chúng sinh.
**** Vì sao vậy? Vì người ấy tự điều phục được mình, thông suốt các pháp, rồi mới luyện tài biện luận vì các pháp và vì chúng sinh, mà không thấy có chúng sinh, cũng không thấy có các pháp."
**** Phật nói: "Này tộc tính tử (con nhà dòng dõi, tiếng gọi người con nhà lành), đó là hạnh một pháp của Bồ-tát, mau đạt chánh chân, thành Tối Chánh Giác, theo tâm nguyện liền thành tựu cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Bồ-tát Khí Ác nghe Phật nói, vui mừng hớn hở, liền đạt được Bất khởi pháp nhẫn (sự thấu suốt và an trụ vững chắc nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh khởi). Thân anh bay lên hư không, cách mặt đất bảy nhận (nhận: đơn vị đo thời xưa, khoảng chiều cao một người). Khi ấy trong chúng hội, thấy sự biến hoá ấy, có hai nghìn người phát ý cầu đạo Vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao nhất, tức quả Phật). Một vạn bốn nghìn vị trời và người xa lìa bụi bặm, rời bỏ nhơ bẩn, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sáng thấy rõ chân lý, là bước chứng ngộ đầu tiên).
**** Lúc ấy Phật mỉm cười. Vô số tia sáng nhiều màu từ miệng ngài phát ra, chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương, rồi quay về quanh Phật ba vòng và đi vào đỉnh đầu ngài. Hiền giả A-nan (thị giả, người em họ và đệ tử hầu cận của Phật) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, quỳ thẳng chắp tay, nói kệ (bài thơ trong kinh) khen ngợi Phật:
**** Ngài dạo khắp các pháp, đã vượt đến bờ vô cực; bậc Tối Thắng Chí Chân dùng sức mạnh dẫn dắt.
**** Ngài hiểu hết chúng sinh, giáo hoá bằng trí tuệ cao nhất; xin ngài nói rõ ý nghĩa nụ cười này.
**** Thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) của ngài đã thấu suốt đời quá khứ; lòng thương xót cũng thông tỏ nghiệp đời vị lai,
**** biết rõ hết mọi việc hiện tại trong mười phương; nay vì cớ gì ngài hiện nụ cười?
**** Ngài hiểu rõ việc làm của chúng sinh, nay như sư tử nhìn thấu các tâm.
**** Trí tuệ sáng suốt của ngài không ai sánh bằng; xin bậc dùng pháp điều phục chúng sinh hãy nói cho mọi người (?).
**** Hàng ức cai (cai: con số cực lớn) chư thiên đều đến tụ họp, cùng chắp tay lễ bậc Chí thánh.
**** Xin ngài cất tiếng nói như ánh sáng mầu nhiệm bậc nhất; vô số hội chúng đang chiêm ngưỡng bậc là khuôn mẫu của pháp (?).
**** Trí tuệ của ngài vượt đến bờ vô cực, thế gian không ai sánh bằng,
**** ngài biết hết tất cả mọi người, biết nơi mà hạnh thiện, hạnh ác dẫn đến.
**** Nay bậc Chí nhân mỉm cười, xin ngài giảng giải ý nghĩa,
**** hãy phá lưới nghi ngờ của mọi người, tuyên nói rộng khắp pháp tôn quý nhất.
**** Nay đại chúng trong hội đông đến hàng trăm nghìn cự ức (?),
**** vì pháp mà tụ về đông như mây; các vị tỳ-kheo đều lặng thinh,
**** như đang kính cẩn tu tập cúng dường, cùng tiếng trăm nghìn nhạc khí,
**** vâng làm theo, lắng lòng mà nghe; xin ngài dứt mối nghi cho mọi người.
**** Phật bảo A-nan: "Ông có thấy Bồ-tát Khí Ác này đứng giữa hư không không?" A-nan đáp: "Con đã thấy." Phật nói: "A-nan, Bồ-tát Khí Ác này, sau sáu trăm hai mươi vạn kiếp nữa sẽ thành Phật, hiệu là Tịch Hoá Âm Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. (Đây là mười danh hiệu chung của một vị Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Chí Chân là bậc chân thật tột cùng, đáng được cúng dường; Đẳng Chánh Giác là bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn; Minh Hạnh Thành là bậc trí tuệ và đức hạnh đầy đủ; Thiện Thệ là bậc đã khéo léo vượt qua sinh tử; Thế Gian Giải là bậc hiểu rõ thế gian; Vô Thượng Sĩ là bậc không ai hơn; Đạo Pháp Ngự là bậc dùng pháp để điều phục chúng sinh; Thiên Nhân Sư là thầy của trời và người; Phật Thế Tôn là bậc giác ngộ được thế gian tôn kính.)
**** Thế giới của vị Phật ấy tên là An Ổn, kiếp tên là Ly Âm. Cõi nước ấy giống như thế giới Diệu Lạc của Như Lai A-súc (một vị Phật ở phương Đông), công đức trang nghiêm thanh tịnh ngang bằng, không khác gì."
**** Phật khen như thế xong, liền đến cung vua A-xà-thế (vua nước Ma-kiệt-đà, đóng đô ở thành Vương Xá). Vua cùng phu nhân, thái tử và trăm quan mang hoa, hương, nhạc khí, vui mừng ra đón Phật, cúi đầu lạy dưới chân ngài rồi lui ra đi phía sau. Phật vào ngồi tòa. Các vị Bồ-tát và thánh chúng theo thứ tự ngồi vào chỗ như thường lệ. Vua thấy mọi người đã ngồi yên, lặng lẽ không một tiếng động, bèn cùng hoàng hậu và thái tử tự tay bày dâng trăm món ăn cúng dường. Mọi người ăn uống no đủ. Mời rửa tay súc miệng xong, vua lại dâng ngọc báu và áo đẹp lên Phật, rồi lấy một chiếc ghế nhỏ ngồi trước Phật, chuyên tâm chắp tay nghe nhận lời dạy về đạo. Vua muốn nhân đó giáo hoá người trong cung và những người đến dự.
**** Khi ấy vua A-xà-thế quỳ thẳng thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, giận hờn, chán ghét, ganh ghét từ đâu sinh ra? Ngu si và vô minh từ đâu mà đến? Trí tuệ thì diệt trừ những gì?" Phật bảo vua: "Từ cái 'ta' mà sinh ra giận hờn, chán ghét, ganh ghét. Ở trong sự tự cao thì sinh ra ngu si. Không phân biệt được chân lý chính đúng gọi là vô minh (sự tối tăm của tâm, không thấy được chân lý). Thấy đúng và theo chân lý, đó là trí tuệ. Trí tuệ trừ mọi điều ác, như ánh sáng xua tan bóng tối. Thấy đúng và theo chân lý cũng như thế."
**** Vua lại thưa: "Xin ngài giảng rõ thế nào là thấy đúng và theo chân lý." Phật nói: "Đại vương, các pháp vốn là không; từ ý mà sinh ra hình tướng. Hiểu rằng ý không có chỗ trụ thì không có đi, không có đến. Thấu rõ tất cả đều là không, đó là thấy đúng. Thấy đúng mà không xoay đổi, thì gọi là theo chân lý. Hiểu đầy đủ như thế mới gọi là thấu rõ."
**** Vua nghe lời Phật hợp với tâm mình mà thuyết pháp, hớn hở vui mừng, tâm lành sinh khởi, liền khen rằng: "Lành thay, Thế Tôn! Thật chưa từng có! Đây là lời dạy tốt đẹp của Như Lai. Dù cho thân con có chết giữa chừng, tâm con cũng không nghi ngờ rối loạn, nhất định sẽ vâng giữ được."
**** Phật từ tòa đứng dậy, cùng đại chúng trở về núi Linh Thứu. Ngài sai những người phục dịch sắp đặt chỗ ngồi, mời mọi người trong hội vào chỗ. Khi ấy Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật), vâng theo ý Phật, từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần cánh tay phải, quỳ thẳng chắp tay thưa với Phật:
**** "Lúc nãy trong thành, Bồ-tát Khí Ác hỏi về cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh vi diệu. Thế Tôn đáp, chỉ nêu sơ lược ý chính, mà Khí Ác liền được Phật thọ ký (Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật). Những người nghe mà hiểu được thì ai nấy đều chứng được quả vị. Còn những người chưa thông hiểu thì vẫn mờ mịt. Cúi xin Thế Tôn thương xót nói lại, giảng giải rộng rãi đầy đủ.
**** Xin ngài giúp các Bồ-tát vững chắc trong hạnh tu, đứng vững nơi chánh đạo không lay chuyển, thành tựu Nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả), hàng phục ma cùng quyến thuộc, thu phục những người theo các học thuyết khác, dứt sạch phiền não. Xin ngài giúp họ khuyên răn, giáo hoá những người làm nghề tà để đưa vào chánh đạo, rời bỏ địa vị Tiểu thừa (pháp tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), chuyển bánh xe không thối lui, đầy đủ chí nguyện làm lợi ích chúng sinh. Nhờ sức trang nghiêm thanh tịnh mà họ được ánh sáng vô hạn: ai chưa được độ thì được độ, ai chưa thành tựu thì được thành tựu.
**** Nay các thiện nam, thiện nữ trong hội đang có mặt ở đây đều mở lòng, ưa thích được nghe. Chỉ xin ngài nói lại và giảng rộng, nguyện cho ơn pháp thấm nhuần đến đời sau. Xin ngài thương xót, nghĩ đến hội chúng."
**** Khi ấy Thế Tôn nghĩ rằng pháp này vi diệu, đặc biệt, là sự nghiệp của các vị Bồ-tát đại sĩ (bậc tu hành có tâm lớn). Nay sắp tuyên giảng thì không nên chỉ nói cho một hội nhỏ, mà nên hiện điềm lành để cảm động khắp thế giới mười phương. Ngài nghĩ thế nào thì liền làm như thế, bèn phóng ánh sáng từ các lỗ chân lông trên thân, chiếu khắp các thế giới mười phương nhiều như cát sông Hằng.
**** Chư Phật mười phương đều sai các vị Bồ-tát có thần thông và trí tuệ vô lượng, vi diệu, sáng suốt, mỗi vị dẫn theo trăm ức Bồ-tát, đều hiện thần thông biến hoá mà đến cõi Nhẫn (thế giới Ta-bà của chúng ta, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ). Các vị thấy Phật Năng Nhân, hầu hạ và lễ bái, cúi đầu lạy dưới chân Phật, rồi mỗi vị tự trình bày:
**** "Chúng con thấy điềm lành ánh sáng của Phật, được ơn ngài đón tiếp, nương vào tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo, xả là buông bỏ) mà đến nghe nhận lời Phật giảng pháp. Phật ở cõi nước của chúng con đã gạn hỏi rằng: 'Các ông đến thế giới Nhẫn làm gì? Ở cõi Nhẫn có kẻ phạm năm tội nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hoà hợp của tăng đoàn), cứng cỏi, xấu ác, tham lam, ganh tị, dâm loạn, đố kỵ, chửi mắng, nguyền rủa. Lòng họ đầy giận dữ độc ác, quay ra làm hại lẫn nhau, thô lỗ, ngang bướng (?), dối trá, khó giáo hoá. Đừng đến cõi Nhẫn mà tự chuốc lấy nhọc nhằn, nhơ bẩn.'
**** Chúng con lại thưa: 'Chúng con đủ sức kham nhận việc đến cõi Nhẫn. Dù gặp mọi phiền não, mọi tai hại, bị lửa đốt dao cắt, chúng con cũng quyết không oán hận. Thế Tôn ở đó cùng các vị chánh sĩ (người chân chính, tức Bồ-tát) lại có thể chịu nhọc nhằn, khiêm nhường, nhẫn nại mà dạy dỗ chúng sinh. Chúng con mong muốn được lễ bái hầu hạ, thưa hỏi và nhận lấy kinh pháp sâu xa.'
**** Phật ở cõi nước của chúng con mới cho phép, lại dặn rằng: 'Hãy đi đi, các thiện nam tử, theo ý mình và thuận theo thời cơ. Hãy giữ tâm cho vững, cẩn thận chớ biếng nhác, nghi ngờ. Tu hạnh trăm nghìn kiếp ở cõi nước ta cũng không bằng tinh tấn một buổi ở cõi Nhẫn.' Vì thế, bạch Thế Tôn, chúng con trải qua các cõi nhiều như cát sông Hằng mà không cho là xa. Chúng con nguyện được nghe Thế Tôn nói kinh về sự trang nghiêm thanh tịnh, và nghe những lời cốt yếu mà các vị chánh sĩ luận bàn, giảng giải."
**** Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần cánh tay phải, quỳ thẳng chắp tay, tiến đến chỗ Phật, nói kệ khen ngợi:
**** Oai đức vô lượng của ngài vang khắp mười phương, ánh sáng chiếu trên dưới các cõi nhiều như cát sông Hằng.
**** Tất cả chúng sinh không ai tán thán cho hết được; trí tuệ của bậc thánh giữa loài người không thể nghĩ bàn.
**** Từ mười phương thế giới, từ các nước nhiều như cát sông Hằng, đại chúng Bồ-tát vì pháp mà hội họp.
**** Vì ưa thích đạo pháp, các vị kính cẩn đứng đây; chỉ mong bậc tôn quý giữa loài người tuyên dạy giáo pháp.
**** Danh tiếng Thế Tôn vang khắp mười phương; giới luật, tam-muội (thiền định sâu, tâm chuyên nhất vào một chỗ) và trí tuệ của ngài sáng ngời.
**** Dáng vẻ tốt đẹp của ngài vững vàng như sư tử, như ánh mặt trời rọi sáng hư không.
**** Chư thiên, long vương và quỷ thần, chúng tỳ-kheo, chúng tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ),
**** cùng các thanh tín sĩ, thanh tín nữ (người nam, người nữ tu tại gia, có lòng tin trong sạch) đều chắp tay đứng chờ; xin ngài thương xót, an trụ mà tuyên giảng pháp.
**** Ngài biết rõ quá khứ và vị lai, phân biệt thấu đáo việc hiện tại.
**** Vì chúng sinh, theo căn cơ người đáng được độ, ngài dùng giới luật mà khai mở, giáo hoá, dứt mối nghi ngờ.
**** Bồ-tát phải lập hạnh thế nào để cõi nước được trang nghiêm thanh tịnh, được ánh sáng chiếu soi?
**** Do nhân gì mà đầy đủ các đại nguyện? Xin bậc cao nhất giữa loài người nói rõ ý ấy.
**** Do duyên cớ gì mà các vị ấy không tham lam, ganh ghét? Thế nào là giữ giới luật không vi phạm?
**** Lấy gì làm hạnh siêng tu vì mọi người? Thế nào là vì chúng sinh mà thực hành lòng thương xót?
**** Từ đâu mà vâng làm suốt vô số kiếp? Nhờ tinh tấn thế nào mà sức mạnh vượt bậc?
**** Thế nào là trí tuệ không mỏi mệt, giải thoát vào cảnh vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh diệt, tức niết-bàn), cứu độ chúng sinh khỏi khổ nạn?
**** Thế nào là ý trong lặng an định, luôn chuyên nhất một lòng, thực hành cửa giải thoát thanh tịnh, an trụ trong thiền định suy tư?
**** Thế nào là tu hạnh không vướng mắc như hoa sen (mọc trong bùn mà không nhiễm bùn)? Lập hạnh thế nào để tiêu diệt dục vọng?
**** Từ đâu mà vâng làm nghiệp sâu xa mầu nhiệm? Do nhân gì mà quyết chí thực hành pháp vượt khỏi thế gian?
**** Do duyên cớ gì mà hàng phục được ma cùng binh chúng, hàng phục và giáo hoá chúng rồi liền thành Phật?
**** Khi ấy Thế Tôn bảo Di-lặc: "Hãy bày tòa cao để thuyết pháp. Như Lai nay sẽ vì cả các Bồ-tát mười phương mà giảng rộng pháp điển về công đức trang nghiêm thanh tịnh và nguyện hạnh của các cõi Phật hiền hoà thời xưa (?)." Di-lặc vâng lời, liền nghĩ thầm: "Vì sao Như Lai sai ta bày tòa mà không sai A-nan, Mục-liên (đại đệ tử thần thông bậc nhất của Phật)?"
**** Văn-thù-sư-lợi liền biết ý nghĩ của Di-lặc, bèn đáp: "Nên biết rằng Như Lai sai ngài bày tòa là vì pháp sắp nói đây không phải là điều mà các bậc Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) hay Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu giải thoát riêng) có thể nhận giữ được. Ngài chỉ thuần vì Bồ-tát mà tuyên giảng pháp này thôi."
**** Lúc ấy Di-lặc liền nhập tam-muội chánh thọ (trạng thái thiền định đúng đắn) tương ứng với việc ấy (?), dựng cho Phật một tòa cao bốn trăm vạn dặm, dùng vô số thứ báu trang hoàng, trên trải lụa trời và nệm gấm. Ánh sáng của tòa chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới này (một cõi rộng lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ). Phật đứng dậy lên tòa, ba nghìn thế giới rung động sáu lần.
**** Bấy giờ Như Lai bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát có bốn pháp làm đầy đủ những điều mình nguyện. Thế nào là bốn? Một là chí hướng và tính tình nhân từ, hoà ái. Hai là thương xót chúng sinh. Ba là tinh tấn không biếng nhác. Bốn là một lòng luôn an định, tập làm điều lành, gần gũi bạn tốt. Đó là bốn pháp làm đầy đủ những điều mình nguyện."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát lại có một pháp không đánh mất điều mình nguyện. Thế nào là một pháp? Đó là vị khai sĩ (tên gọi khác của Bồ-tát, nghĩa là người mở đường cho chúng sinh) nên học theo, noi gương hạnh tu đời trước của Như Lai A-súc khi còn tu đạo Bồ-tát. Ngài chí nguyện xuất gia, ưa hạnh sa-môn (người xuất gia tu hành), đời đời sinh ra đều không trái lời thề ban đầu, nhờ thế mới tiến đến được danh hiệu Như Lai và chứng vô sở tùng sinh (thấu suốt các pháp vốn không sinh). Đó là lợi ích thứ nhất của Bồ-tát.
**** Do bỏ nhà xuất gia mà được mười đức. Một là không có thói tham dục, buông thả. Hai là thường ưa ở nơi vắng vẻ, không quen chốn ồn ào. Ba là thường làm theo hạnh Phật, bỏ xa những điều nhỏ nhặt. Bốn là vứt bỏ những pháp si mê tối tăm, vô ích. Năm là không quyến luyến vợ con, ân ái gia đình. Sáu là gác bỏ hoạn nạn của đường ác và điều trái pháp. Bảy là nhận được sự an vui ở nơi tốt lành trên cõi trời. Tám là chưa từng đánh mất đức gốc của đời trước. Chín là chư thiên yêu kính, luôn quyến luyến hộ vệ. Mười là các vua long thần luôn ủng hộ. Đó là mười đức.
**** Nếu có Bồ-tát không bỏ Đại thừa, mong cứu độ chúng sinh, thì nên luôn ưa thích theo đuổi việc xuất gia. Đó là một pháp không đánh mất điều mình nguyện. Tuỳ theo chí nguyện ưa thích được cõi Phật nào, thì như ý liền thành tựu cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh ấy. Đó là lợi ích tốt lành thứ nhất của Bồ-tát."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát lại có hai pháp không bỏ mất điều mình nguyện. Thế nào là hai? Một là không ưa Tiểu thừa, không học hạnh Tiểu thừa, không cùng làm việc ấy mà nguyện khai mở, cứu độ những người theo Tiểu thừa, không đem pháp Tiểu thừa ra dạy người. Hai là luôn đem đạo Vô thượng chánh chân khuyến khích chúng sinh, giúp họ thành tựu Phật pháp. Đó là hai pháp.
**** Siêng năng giữ tâm chánh chân, dạy dỗ mọi người như nhau không biết mỏi, thì liền nhận được mười chỗ phúc đức. Thế nào là mười? Một là có được cõi Phật không có người học Tiểu thừa. Hai là chỉ toàn các Bồ-tát và thánh chúng đến hội. Ba là chư Phật Thế Tôn luôn nghĩ đến và che chở. Bốn là chư Phật mười phương khen ngợi, xưng tụng công đức, đích thân nói pháp cho nghe. Năm là phát tâm vi diệu, luôn tu chánh chân. Sáu là không mong làm Đế Thích hay Phạm vương, tâm luôn tinh cần, chí ở chánh đạo. Bảy là nếu sinh trong loài người thì làm vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chính pháp), làm chủ bốn châu thiên hạ, đem đạo ra dạy dỗ. Tám là sinh ra ở đâu cũng không trái với sự nghiệp tu đạo, luôn được gặp chư Phật vô thượng chánh chân. Chín là được trời và người yêu kính. Mười là nhận được công đức vô lượng, không thể tính đếm. Đó là mười chỗ phúc đức.
**** Vì sao vậy? Giả sử có người độ được hết chúng sinh trong một cõi Phật, khiến tất cả đều chứng quả vô trước (quả A-la-hán, không còn vướng mắc phiền não), cũng không bằng vị Bồ-tát chỉ trong khoảng một cái búng tay khuyên được một người phát tâm vô thượng chánh chân. Huống chi là công đức sâu mầu của mười chỗ phúc đức kia. Tuỳ ý muốn ở cõi nước nào thì như nguyện liền thành tựu đức trang nghiêm thanh tịnh. Đó là hai pháp không trái với bản nguyện."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát lại có ba pháp không đánh mất điều mình nguyện, đầy đủ công đức làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh. Thế nào là ba? Một là quý trọng và ưa ở nơi vắng vẻ, tâm tập sự yên lặng. Hai là luôn ân cần, cẩn thận giữ gìn giới luật, chưa từng sơ sót. Ba là luôn bố thí pháp mà không mong được đền đáp áo cơm. Đó là ba pháp giữ vững giới luật, thực hành giới của Bồ-tát.
**** Nhờ đó liền được mười điều không sợ hãi. Một là giữ được giới hạnh, khi vào thành ấp hay đến làng xóm, lòng không e ngại. Hai là khi ở giữa hội chúng thì nói pháp dũng mãnh. Ba là khi vào giữa đại chúng ăn uống thì không sợ. Bốn là khi ở nhà giảng tụng kinh thì lòng không sợ. Năm là khi vào tinh xá (chùa, nơi chư tăng tu hành) cũng không sợ. Sáu là khi ở giữa thánh chúng không mang lòng khiếp nhược. Bảy là khi nói năng, bàn việc không sợ hãi. Tám là khi đến phụng sự thầy và các vị hoà thượng (bậc thầy truyền giới, thầy dạy dỗ) thì cung kính không kiêu mạn, không sợ phạm lỗi. Chín là khi nói điều gì cũng luôn ôm lòng từ, tâm không sợ điều ác. Mười là khi nhận áo cơm, giường nằm, thuốc men cũng không e ngại. Đó là mười điều.
**** Lại thêm mười việc nữa mới đầy đủ sự trang nghiêm thanh tịnh. Thế nào là mười? Một là không sợ nghiệp ác (?). Hai là không tham luyến bà con. Ba là không cầu danh tiếng. Bốn là không ham dòng họ nhà mình. Năm là không ganh tị với dòng dõi người khác (?). Sáu là luôn biết đủ. Bảy là áo cơm, giường nằm, thuốc men khi đau ốm đều biết chừng mực. Tám là dù ở nhà vẫn khen ngợi, giảng nói đạo pháp. Chín là được chư thiên đến cúi đầu lễ lạy, hầu hạ. Mười là chưa từng nghĩ những điều không nên nghĩ, tâm luôn nhớ nghĩ đến Phật, vui vẻ chuyên tâm, không bận lòng đến áo cơm. Như thế mới đầy đủ việc làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh.
**** Lại có mười việc được tiếng tốt về đức hạnh. Thế nào là mười? Một là rời bỏ đám đông, không ham giao du. Hai là thường tập ở nơi yên vắng, không nghĩ đến chốn thành thị. Ba là tâm để vào thiền định, suy tư, không có ý nghĩ tà vạy. Bốn là không mong ở giữa chốn nhiều việc, ồn ào. Năm là tâm luôn nhớ nghĩ đến Phật, không nghĩ điều gì khác. Sáu là không bỏ sự an ổn của thân để làm việc nguy hại (?). Bảy là tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới không dâm dục) thanh tịnh, chưa từng gián đoạn. Tám là nhờ ít việc mà được định tam-muội. Chín là khi nghe được ý nghĩa cốt yếu và những câu kinh mầu nhiệm thì ghi nhớ không quên. Mười là theo kinh đã nghe, hiểu được ý nghĩa và chỗ quy về, có thể giảng giải cho người khác. Đó là mười pháp."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lại có bốn pháp không đánh mất điều mình nguyện. Thế nào là bốn? Một là việc Bồ-tát làm thì lời nói và việc làm phù hợp nhau. Hai là bỏ tính tự cao. Ba là bỏ lòng tham lam, ganh ghét. Bốn là thấy người khác yên vui thì vui mừng thay cho họ. Đó là bốn pháp.
**** Lại có bốn điều do lời dạy chí thành, chân thật mà có được. Thế nào là bốn? Một là sinh ra ở đâu miệng cũng luôn trong sạch, hơi thở thơm như hoa ưu-bát (hoa sen xanh). Hai là lời nói có tài biện luận và trí tuệ, không thiếu sót. Ba là trời và người đều tin tưởng. Bốn là không mất tiếng tốt, nhất định được âm thanh như của Phật. Đó là bốn điều.
**** Lại có bốn điều do tu tập theo lời dạy mà có được. Thế nào là bốn? Một là không sinh vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ là loài quỷ đói, súc sinh), không ai ghét bỏ. Hai là trong việc học không ham những kiến giải mê lầm của chín mươi sáu phái ngoại đạo. Ba là kẻ thù và bạn xấu không thể thừa cơ hãm hại. Bốn là trên trời và ở thế gian đều quy kính. Đó là bốn điều.
**** Lại có bốn pháp để truyền bá lời dạy. Thế nào là bốn? Một là không bỏ tâm bố thí, khi lúa gạo đắt đỏ thì kịp thời đem cho. Hai là không ham vinh hoa thế gian và tài sản mình có. Ba là đến phụng sự, quy y những bậc giữ giới. Bốn là khi bố thí không mang lòng tham tiếc. Đó là bốn pháp.
**** Lại có bốn pháp làm vui lòng người khác, tâm biết đủ. Thế nào là bốn? Một là nghĩ rằng: 'Những chúng sinh này là những người ta phải lo cho, ta sẽ làm cho họ yên ổn.' Hai là nghĩ rằng: 'Những người này tham của, cậy vào sức mình mà cho rằng không ai bằng.' Bồ-tát thương xót, ban cho họ sự yên ổn, và nghĩ rằng tài sản không phải là bạn của mình, luôn lo sợ năm nhà (năm thứ có thể chiếm đoạt của cải: vua quan, giặc cướp, lửa, nước, con cái phá gia) xâm đoạt bất cứ lúc nào. Ba là dù có nhiều của báu, vợ con đông đúc, quyến thuộc dồi dào cũng không lấy đó làm chỗ tin vui, không quyến luyến đất nước, huống chi là trông mong vào người khác, vào chúng sinh (?). Bốn là khi sống giữa người thế tục, chí chưa từng cầu tiền của không chính đáng. Đó là bốn pháp. Bồ-tát làm như vậy thì không đánh mất điều mình nguyện, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lại có năm pháp không đánh mất điều mình nguyện. Thế nào là năm? Một là luôn ưa thích kinh pháp, siêng năng tìm cầu nghĩa lý của đạo. Hai là biết được vô số đời mình đã sinh ra, qua lại. Ba là nghe kinh pháp rồi làm theo hạnh của chư Phật, thành tựu công đức. Bốn là khi nghe kinh, việc gì cũng hỏi ý nghĩa, hỏi phải lập hạnh nào để đầy đủ và mau thành tựu. Năm là nghe kinh pháp xong liền có thể làm theo. Đó là năm pháp không đánh mất điều mình nguyện, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lại có sáu pháp không đánh mất điều mình nguyện. Thế nào là sáu?
**** Một là ưa thích bố thí, lòng không bủn xỉn, ganh ghét. Đem cả thân mình ra cho, không tiếc mạng sống, không quyến luyến vợ con, con gái và quyến thuộc. Lòng không mong cầu, không mang ý trông đợi đền đáp.
**** Hai là Bồ-tát dù ở nhà hay xuất gia tu học, thà mất thân mạng chứ không phạm giới luật. Cẩn thận giữ gìn, luôn sống trong phạm hạnh, và khuyến khích chúng sinh giữ giới.
**** Ba là biết thân này chỉ là vay mượn, các pháp đều như ảo thuật, đứng vững trong sức nhẫn nhục, gặp nghịch cảnh cũng không nổi giận. Dù gặp độc hại, bị dao gậy hình phạt, bị chửi mắng nguyền rủa, chịu buồn khổ, cũng chưa từng khởi ý oán hận.
**** Bốn là thực hành tinh tấn, tâm không vướng mắc, nghĩ sâu về lẽ vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không bền lâu), gấp rút như cứu lửa đang cháy trên đầu. Khi đi, khi đứng, khi nằm, khi thức chưa từng biếng nhác bỏ dở; dù lửa đốt thân, tâm cũng không thối lui.
**** Năm là chuyên tâm giữ sự yên lặng, vắng bặt mọi ý niệm khác, vào cảnh vô sinh tịch lặng, dẹp yên mọi tưởng niệm không cho khởi lên, tâm như tro nguội, thân như cây khô.
**** Sáu là thấy đúng, theo chân lý, diệt trừ điều tà vạy giả dối. Hiểu rõ ba cõi như tiếng vang, như ảo thuật; các pháp không có tên gọi cố định, như bóng trăng dưới nước. Thương xót tất cả, khuyên dạy chúng sinh.
**** Đó là sáu pháp, như nguyện liền thành, đầy đủ công đức, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lại có bảy pháp không đánh mất điều mình nguyện. Thế nào là bảy? Một là đem tất cả những gì mình có ra bố thí, mà đối với vật được bố thí cũng không thấy mình được gì. Hai là giữ giới không sứt mẻ, mà không chấp tưởng vào điều cấm. Ba là đối với chúng sinh, đạt được Bất khởi pháp nhẫn (sự an trụ nơi chân lý các pháp không sinh khởi) (?). Bốn là thực hành tinh tấn mà không thấy có thân, có tâm. Năm là thành tựu thiền định, một lòng thu nhiếp ý niệm. Sáu là đầy đủ trí tuệ mà không mang lòng mong cầu. Bảy là luôn quyết chí nhớ nghĩ đến Phật, bỏ hết mọi mong cầu. Đó là bảy pháp. Thực hành đầy đủ thì làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lại có tám pháp không đánh mất điều mình nguyện. Thế nào là tám? Một là khi nói thì không nói lời vô ích. Hai là lấy việc bố thí làm sự trang nghiêm. Ba là tâm mềm mỏng, hoà nhã, không thô lỗ. Bốn là cung kính pháp sư (người giảng dạy giáo pháp), không mang lòng khinh mạn. Năm là luôn khiêm cung, hạ mình thuận theo mọi người. Sáu là tính tình và việc làm trong sạch, không nhơ bẩn. Bảy là thấy người không giữ giới thì biết rõ lẽ quả báo (?). Tám là không tự làm tổn hại hạnh mình, không chê bai người khác. Đó là tám pháp làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lại có chín pháp không đánh mất điều mình nguyện. Thế nào là chín? Một là luôn giữ gìn hành vi của thân, không để sai sót. Hai là lời nói cẩn thận, không lỗi lầm. Ba là gìn giữ ý nghĩ, không để có tư tưởng tà vạy. Bốn là bỏ lòng tham muốn, tâm không vướng mắc. Năm là cắt bỏ giận dữ, lòng không oán hận. Sáu là diệt nghiệp ngu si tối tăm, không bị mê muội. Bảy là luôn sống chí thành, không dối gạt. Tám là thực hành lòng từ bền vững, tâm không đổi dời. Chín là nương tựa bạn lành, chưa từng rời xa. Đó là chín pháp làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lại có mười pháp không đánh mất điều mình nguyện. Thế nào là mười? Một là nghe nỗi khổ địa ngục thì lòng sợ hãi, tu tập lòng thương xót. Hai là nghe nỗi khổ của loài súc sinh cũng kinh sợ, khởi lòng thương xót theo đường ấy (?). Ba là nghe nỗi khổ của loài ngạ quỷ (quỷ đói) cũng sợ hãi, phát lòng đại từ. Bốn là nghe sự an vui trên cõi trời cũng không mừng, luôn khởi lòng đại bi. Năm là nghe nói ở nhân gian lúa gạo đắt đỏ, kẻ ác làm hại người, thì khởi lòng từ ái, nhân hậu. Sáu là tự nghĩ trong lòng: 'Ta phải càng siêng năng tinh tấn, nhẫn chịu mọi khổ, để làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh vô lượng.' Bảy là khiến cõi ấy không có ba khổ (khổ vì đau đớn, khổ vì hoại diệt, khổ vì mọi thứ đổi thay) và hoạn nạn phiền não. Tám là khiến cõi Phật ấy giàu có, của cải dồi dào, giá cả rẻ. Chín là nhân dân yên ổn hoà thuận, thọ mạng vô hạn. Mười là mọi người đều sinh ra một cách tự nhiên, không lệ thuộc vào ai (?), cho đến khi thành đạo Vô thượng chánh chân. Đó là mười pháp không đánh mất điều mình nguyện, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát khi cầm hoa đến chỗ Như Lai, hoặc đến tháp, chùa, nên nghĩ thế này: 'Nguyện cho tâm ý chúng sinh mềm dịu, trong sạch, nét mặt hoà vui, như hoa mềm mại, xinh đẹp, hình sắc tươi, hương thơm tinh khiết, ai thấy cũng vui mừng yêu thích. Nguyện khi con thành Phật, trong cõi nước của con, cây thơm và hoa đẹp mọc khắp nơi; áo mặc, đồ ăn thức uống, phướn lọng nhiều màu, vàng bạc châu báu đều tự nhiên mà có. Nhân dân cõi ấy giữ giới thanh tịnh, tâm ý mềm mỏng, tính tình hoà nhã, đạt được pháp nhẫn sâu xa (sự an trụ vững chắc nơi chân lý), thần thông cao tột.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, việc Bồ-tát làm đều đặt người trước, mình sau, nghĩ cách làm cho tất cả được yên ổn như cha như mẹ, thấy người được yên vui thì vui mừng thay. 'Nguyện khi con thành Phật, ai sinh vào cõi nước của con đều được yên ổn hoà thuận, không ganh ghét, nghi ngờ, điềm nhiên nhập định, tâm không vướng suy tưởng.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát giữ gìn lời nói, chưa từng phạm lỗi, những lời không nên nói thì không đem nói với ai. Lời nói luôn đúng pháp, điều không hợp nghĩa thì không nói ra. 'Nguyện khi con thành Phật, ai sinh vào cõi nước của con thì lời nói mềm mỏng, không có lời nào không nên, tiếng nói đủ tám đức tốt đẹp, thốt ra hoà nhã.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát giữ giới trong sạch, thân, lời nói và ý nghĩ đều lành, lại khuyên người khác làm điều lành như mình, khiến mọi người dạy bảo lẫn nhau, lan rộng đến tất cả. 'Nguyện khi con thành Phật, ai sinh vào cõi nước của con thì thân, lời nói, ý nghĩ trọn vẹn trong sạch, không còn lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm nhơ bẩn), thần thông đầy đủ, muốn đến nơi nào cũng được.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát đi đến đâu cũng làm hưng thịnh việc giáo hoá của đạo, luôn dùng chánh chân khai mở, cứu độ nam nữ, chưa từng giảng nói lời của Tiểu thừa. 'Nguyện khi con thành Phật, ai sinh vào cõi nước của con thì không nghe đến hạnh của Thanh văn, Duyên giác, mà chuyển bánh xe không thối lui, đạt đến Tối Chánh Giác, khiến hạnh thuần hậu lan truyền không cùng.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu có Bồ-tát không ganh tị khi người khác được cúng dường, không cắt đứt sự cung dưỡng của người khác, thấy người được cúng dường thì vui mừng thay. 'Nguyện khi con thành Phật, ai sinh vào cõi nước của con thì không có cả tên gọi của sự tham lam ganh ghét, ai cũng được lợi ích của pháp.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu có Bồ-tát không tự khen mình tốt, không nói chỗ kém của người, không bàn tán lỗi lầm của chúng tăng và tỳ-kheo-ni; nghe thấy người khác bàn tán thì coi như chính mình phạm lỗi. 'Nguyện khi con thành Phật, ai sinh vào cõi nước của con đều thanh tịnh, không nghe đến tên gọi tội lỗi.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu có Bồ-tát mến chuộng, tìm cầu kinh và đạo như người khát muốn uống nước, chí ở chánh chân, không ưa pháp khác. 'Nguyện khi con thành Phật, ai sinh vào cõi nước của con đều ưa thích kinh và đạo, mến chuộng tìm cầu chánh pháp.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu có Bồ-tát thường tấu nhạc, ca tụng đức Phật, cúng dường Như Lai hoặc tháp và hình tượng của ngài, rồi đem gốc công đức ấy khuyến khích người học đạo. 'Nguyện khi con thành Phật, trăm nghìn nhạc khí không đánh mà tự vang, diễn ra âm thanh của tám pháp (?), ai nghe cũng vui mừng, mở mang đạo tâm, đều đạt chánh chân.'
**** Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu có Bồ-tát thấy tâm chúng sinh buông thả, rong ruổi, thì chỉ bày điều cốt yếu chân chính, khiến họ không còn rối loạn. 'Nguyện khi con thành Phật, ai sinh vào cõi nước của con thì không có tâm rối loạn, thu nhiếp ý niệm mà nhập định, lấy thiền định làm thức ăn, mọi tưởng niệm lặng dứt, ai cũng đạt đến chánh giác.'"
**** Phật nói với Xá-lợi-phất: "Giả sử Như Lai dùng thọ mạng dài cả một kiếp để khen ngợi công đức thành tựu của cõi Phật cũng không thể nói hết được, dù có dùng thí dụ cũng vậy (?). Nay ta chỉ nêu sơ lược cho ông mà thôi. Nếu có ai nghe được đức hạnh này của Bồ-tát mà nghĩ muốn được như thế, mong theo kịp, chí không nghi ngờ, thì cũng sẽ thành tựu cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát lại có ba pháp mau đạt chánh giác, không đánh mất điều mình nguyện, như ý liền được. Thế nào là ba? Một là điều mình nguyện đặc biệt cao quý, không giống với mọi người. Hai là việc làm vững vàng, chắc thật, không buông thả. Ba là nghe được pháp thế nào thì làm theo thế ấy, không biết mỏi mệt. Đó là ba pháp." Xá-lợi-phất nói: "Lành thay, thật chưa từng có! Như Lai khéo dạy, các đạo phẩm (các phép tu dẫn đến giác ngộ) đều đầy đủ, khiến điều nguyện được thành tựu, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đúng thế, đúng thế, đúng như ông nói. Như Lai thành Phật là nhờ tích luỹ công hạnh mà có, chứ không phải nhờ lời văn hoa hay khéo nói mà thành đạo. Người sống buông thả thì tự làm hại mình, đi vào chỗ tối tăm, rơi vào bốn điên đảo (bốn cái thấy sai lệch: cho vô thường là thường còn, khổ là vui, không có cái ta thật mà cho là có, nhơ bẩn mà cho là trong sạch), chìm trong dòng sông sinh tử, muốn ra cũng khó. Nếu có Bồ-tát nghe kinh này mà ưa muốn làm theo, đứng vững không buông thả, thì ắt sẽ thành tựu như những điều đã dạy ở trên."
**** Bấy giờ trong hội, tám vạn bốn nghìn vị Bồ-tát liền từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay quy y, đồng thanh nói: "Bạch Thế Tôn, chúng con nguyện đều làm theo lời Phật dạy, đầy đủ điều mình nguyện, nhờ công hạnh mà đắc đạo, trừ bỏ thói khéo léo của lời văn hoa và sự buông thả, đầy đủ những điều cốt yếu của thệ nguyện lớn và đức giới. Nguyện cho tất cả mọi người đều mau mắn làm theo lời dạy (?), dùng công hạnh mà tự trang nghiêm, bỏ hết mọi lối sống nhơ bẩn."
**** Lúc ấy Phật vui vẻ mỉm cười, ánh sáng năm màu từ miệng ngài phát ra, chiếu khắp mười phương, rồi quay về quanh thân ba vòng và đi vào đỉnh đầu. Hiền giả Xá-lợi-phất tiến lên thưa với Phật: "Vì nhân duyên gì mà ngài mỉm cười? Nay Phật mỉm cười, chắc hẳn phải có ý."
**** Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông có thấy các vị thiện nam tử này cất tiếng rống sư tử (nói lời quả quyết, không chút sợ hãi) không?" Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn, con đã thấy." Phật nói: "Các vị thiện nam tử này, ở đời sau, trải hết trăm nghìn kiếp đều sẽ thành Phật, hiệu là Tịnh Nguyện Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Cõi nước trang nghiêm thanh tịnh như cõi An Dưỡng ở phương Tây (cõi Cực Lạc của Phật A-di-đà), công đức trang nghiêm thanh tịnh ngang bằng, không khác gì, thọ mạng cũng không sai khác." Xá-lợi-phất lại hỏi: "Thọ mạng ngang bằng, không sai khác là thế nào?" Phật nói: "Mỗi vị thọ mười kiếp."
**** Bấy giờ Bồ-tát Sư Tử Bộ Lôi Âm liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, quỳ thẳng thưa với Phật: "Văn-thù-sư-lợi Đồng chân (danh xưng của Bồ-tát Văn-thù, ý nói tâm trong sạch như trẻ thơ) là vị được chư Phật khen ngợi công đức. Nay còn bao lâu nữa thì ngài sẽ thành Tối Chánh Giác?" Phật nói: "Ông hãy tự đem câu ấy mà hỏi Văn-thù-sư-lợi."
**** Bồ-tát liền theo lời Phật, đến trước hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Thưa nhân giả (tiếng gọi tôn kính), còn bao lâu nữa ngài sẽ thành đạo Vô thượng chánh chân, đạt đến Tối Chánh Giác?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Ngài nên hỏi thế này: 'Ngài có chí học đạo Vô thượng chánh chân không?' Vì sao vậy? Giả sử tôi học Phật đạo thì mới nên hỏi câu ấy. Tôi không cầu đạo, thì do đâu mà thành Tối Chánh Giác?"
**** Bồ-tát lại hỏi: "Ngài không vì chúng sinh mà cầu Tối Chánh Giác sao?" Đáp: "Không. Vì sao vậy? Vì chúng sinh không thể nắm bắt được. Giả sử tôi tìm được chỗ ở của chúng sinh thì mới vì chúng sinh mà quyết chí cầu Phật đạo. Sở dĩ như thế là vì không có cái ta, không có người, không có thọ mạng. Vì thế mà thân này không có chí cầu, cũng không có thối lui."
**** Lại hỏi: "Ngài không cầu thành Phật, không mến chuộng Phật pháp sao?" Đáp: "Không. Vì sao vậy? Tất cả các pháp đều là Phật pháp. Nếu các pháp không có các lậu (phiền não), không có nhân duyên thọ nhận, không có tưởng, thì đó chính là chí cầu Phật đạo. Hiểu rõ như thế là đạt được tất cả các pháp.
**** Lại như ngài hỏi về việc đạt được và lập nên Phật pháp, tôi xin tuỳ theo ý ngài mà đáp. Ai là người có chí cầu? Sắc (thân thể, vật chất) có chí cầu Phật đạo chăng? Cái sắc vốn thanh tịnh có chí cầu Phật đạo chăng? Cái sắc vốn không thật có có chí cầu Phật đạo chăng? Sắc là tự nhiên, sắc đều là không, sắc mờ ảo, sắc vốn thanh tịnh, sắc vắng lặng. Lấy pháp sắc ấy mà chí cầu Phật đạo, thành chánh giác được chăng?"
**** Đáp: "Không. Sắc không có chí cầu đạo, vốn thanh tịnh, tự nhiên, vì là không nên vắng lặng. Các pháp sắc không chí cầu đạo, không thành chánh giác; các pháp khác cũng như thế." Văn-thù-sư-lợi lại hỏi: "Thọ (cảm giác), tưởng, hành, thức và các pháp thuộc về thức có chí cầu Phật đạo chăng?" Đáp: "Không." Văn-thù-sư-lợi nói: "Năm ấm và các pháp thuộc thức không thành chánh giác. Ý ngài thế nào? Ngoài năm ấm ra, cái ta, con người, thọ mạng có thể nói là có chỗ nào chăng?" Đáp: "Không." Văn-thù-sư-lợi nói: "Như thế thì tôi phải phân biệt thế nào: dùng pháp gì để chí cầu Phật đạo, thành Tối Chánh Giác?"
**** Bồ-tát lại hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Các Bồ-tát mới học nghe lời dạy này, há chẳng sợ hãi sao? Vì sao vậy? Danh hiệu của ngài là bậc dẫn đầu tất cả, gánh vác trọng trách vì mọi người, mà nay lại nói chắc như thế, tuyên giảng cho các Bồ-tát rằng không chí cầu đạo, không thành chánh giác."
**** Văn-thù-sư-lợi đáp: "Pháp giới (cảnh giới chân thật, bản thể của mọi pháp) không sợ hãi, bản tế (chỗ tận cùng nguồn gốc của các pháp, tức chân như) không sợ hãi. Nghe Phật nói pháp thì không có gì phải sợ hãi, e ngại. Kẻ sợ hãi thì ôm lòng lo buồn. Ai không lo buồn thì lìa khỏi bụi trần, người ấy được giải thoát. Đã giải thoát thì không vướng mắc. Vì không vướng mắc nên không còn xoay chuyển. Vì không còn xoay chuyển nên cũng không còn gì để thoát nữa. Cái không thoát ấy thì không từ đâu đến. Vì không từ đâu đến nên cũng không đi về đâu. Đã không đi về đâu thì không có điều mong nguyện. Không có điều mong nguyện thì không có chí cầu. Không có chí cầu thì không có thối lui. Vì không thối lui, nếu không thối lui thì chính là không thối lui.
**** Là không thì không xoay chuyển, không có tưởng, không có nguyện. Bản tế ấy chính là Phật pháp không xoay chuyển. Phật pháp không tạo tác, không có bờ mé. Phật pháp không vướng mắc nên không nương tựa vào đâu. Phật pháp không có hành, cũng không có tinh tấn, cũng không có gì để làm, không có mệnh lệnh dạy bảo. Các Phật pháp ấy chỉ tạm có tên gọi mà thôi.
**** Lại xét pháp không thì không từ đâu sinh, không từ đâu đến, không đi về đâu. Lại xét Phật pháp không lìa trần lao và các thứ nhơ bẩn tham, giận, si. Phật pháp không nhiễm hạnh trần lao, không có cái ta, vắng lặng không suy nghĩ. Việc làm không có ý niệm, không cùng tận, không sinh khởi, bình đẳng không tà vạy, thì các Phật pháp cũng không có gì là trái pháp. Vì sao vậy? Vì không có chỗ chốn nên không có người làm; đó gọi là Phật pháp.
**** Nếu có Bồ-tát mới học nghe lời này mà sợ hãi thì mau thành chánh giác; nếu không sợ hãi thì không thành chánh giác." Bồ-tát lại hỏi Văn-thù: "Ngài nói câu ấy là vì ai?" Văn-thù nói: "Kẻ sợ hãi là kẻ có vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hư dối). Vì có vọng tưởng nên trong tâm tự nghĩ: 'Thân ta sẽ được thành Tối Chánh Giác.' Do vậy mà khởi đạo tâm, quyết chí cầu chánh giác. Ý ngài thế nào? Từ xưa đến nay đã từng có cái giác nào thành ra hư không chưa (?)" Đáp: "Không có."
**** Văn-thù lại nói: "Thế Tôn chẳng phải đã nói rằng tất cả các pháp đều bình đẳng như hư không sao?" Đáp: "Đúng là có nói vậy." Văn-thù lại nói: "Đạo cũng như hư không, đều vốn là không. Hư không như đạo, đạo như hư không. Hư không với đạo không phải là hai, không thể phân biệt. Ai hiểu được những điều ấy thì không có gì để biết, mà cũng không phải là không có trí tuệ."
**** Khi Văn-thù-sư-lợi nói lời ấy, có bốn nghìn vị tỳ-kheo lậu tận ý giải (dứt sạch phiền não, tâm được giải thoát, chứng quả A-la-hán), mười hai cai (?) người được pháp nhãn thanh tịnh, chín vạn sáu nghìn người từ xưa đến nay chưa phát đạo tâm nay đều phát ý cầu đạo Vô thượng chánh chân, bốn vạn hai nghìn người đạt được vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự thấu suốt và an trụ nơi chân lý các pháp vốn không sinh).
**** Kinh Văn-thù-sư-lợi Phật độ nghiêm tịnh, quyển Thượng.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video