Thiên 1 — Kinh Phật nói về Bồ-tát A-thuật-đạt, con gái vua A-xà-thế (toàn văn)

 # Kinh Phật nói về Bồ-tát A-thuật-đạt, con gái vua A-xà-thế

 Kinh Phật nói về Bồ-tát A-thuật-đạt, con gái vua A-xà-thế, một quyển

 Thuộc bộ Đại thừa Bảo Tích (nhóm kinh "Chồng chất châu báu" trong kho kinh Phật giáo Đại thừa)

 Kinh Phật nói về Bồ-tát A-thuật-đạt, con gái vua A-xà-thế, một quyển

 Đời Tây Tấn, Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ dịch

 Kinh Phật nói về Bồ-tát A-thuật-đạt, con gái vua A-xà-thế

 Tôi nghe như vầy: một thuở nọ, Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, tức núi Đầu Chim Ưng) gần thành La-duyệt-kỳ (thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), cùng với năm trăm vị đại tỳ-kheo tăng (các vị tu sĩ nam xuất gia theo Phật, sống bằng khất thực) và tám nghìn vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh). Mỗi vị đều đáng tôn kính bậc nhất, đều đã đạt pháp đà-lân-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp, không để quên mất). Điều gì đã nghe thì đều hiểu biết, giống như biển lớn dung chứa mọi thứ không bị ngăn ngại. Các vị đều đạt năm thần thông (?) (năm năng lực siêu phàm như nhìn xa, nghe xa, biết tâm người khác…). Các vị thấu sâu vào ẩu-hòa-câu-xá-la (phương tiện thiện xảo: tài khéo léo dùng mọi cách thích hợp để dẫn dắt chúng sinh) vi diệu, nắm giữ trọn vẹn cửa kho giáo pháp về tánh Không (giáo lý cho rằng mọi sự vật đều không có tự tính riêng, cố định). Các vị không bỏ chí nguyện, tu hành mà không có ý tưởng về hình sắc; theo giáo pháp mà tu nhưng không nương dựa vào đâu, cũng không tạo nghiệp; giảng nói kinh pháp mà không chấp trước. Vì tất cả chúng sinh, các vị tự quán xét bản chất gốc của các pháp, đã được nhẫn (vô sinh pháp nhẫn: sự an nhiên chấp nhận chân lý rằng muôn pháp vốn không sinh không diệt), và tu hành gồm mười việc (?).

 Lúc ấy, có vị Bồ-tát tên Tu-di Sơn (núi Tu-di, ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), lại có Bồ-tát tên Đại Tu-di Sơn, Bồ-tát tên Tu-di Sơn Đỉnh, Bồ-tát tên Sư Tử, Bồ-tát tên Hòa-ha-vị, Bồ-tát tên Thường Cử Thủ, Bồ-tát tên Thường Hạ Thủ, Bồ-tát tên Thường Tinh Tấn Hành, Bồ-tát tên Thường Hoan Hỷ, Bồ-tát tên Thường Ưu Niệm Nhất Thiết Nhân, Bồ-tát tên Trân Bảo Niệm, Bồ-tát tên Trân Bảo Thủ, Bồ-tát tên Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát tên Chấp Ngự, Bồ-tát tên Đại Ngự, Bồ-tát tên Thường Trì Chí Thành, Bồ-tát tên Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca), gồm mười bảy vị như thế. Lại có tám vị như Bạt-đà-hòa, đều cùng hàng với Bạt-đà-hòa, là: Bồ-tát Bạt-đà-hòa, Bồ-tát Bảo Mãn, Bồ-tát Phúc Nhật Đâu, Bồ-tát Nhân-đề-đạt, Bồ-tát Hòa-luân-điều, Bồ-tát Thường Niệm, Bồ-tát Niệm Ích Ư Thế Gian, Bồ-tát Tăng Ích Thế Gian Công Đức, gồm tám vị như thế.

 Bấy giờ, Phật cùng tám nghìn vị Bồ-tát ở nơi cách thành La-duyệt-kỳ không xa, được vua chúa, đại thần kính trọng, tôn thờ, ca ngợi, xem Ngài như cha; được các bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) và các ca-la-việt (gia chủ, những người giàu có trong dân gian) tôn trọng. Khi ấy, Phật giảng kinh pháp giữa vô số đại chúng: lời nói phần đầu cũng hay, phần giữa cũng hay, phần cuối cũng hay; lời Ngài nói đều mở bày rõ ràng, người bậc trên, bậc giữa, bậc dưới đều hiểu thấu; tất cả đều đầy đủ, không chút vẩn đục, sự tinh tấn không thể đo lường. Lúc ấy, các vị Xá-lợi-phất, Ma-ha Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, Tu-bồ-đề, Bân-nậu (Phú-lâu-na), La-vân (La-hầu-la, con trai của Phật khi còn là thái tử), Lễ-việt, An-ba-du, Ưu-ba-ly, A-nan, cùng vô số vị như thế từ các phương khác, chúng đại tỳ-kheo đông không đếm xuể, sáng sớm sửa y phục, cầm bát, vào thành lớn La-duyệt để phân vệ (khất thực: đi xin thức ăn). Các vị tỳ-kheo đáng kính ấy vào thành, theo các phố phường mà lần lượt khất thực, đến lượt cung vua A-xà-thế (vua nước Ma-kiệt-đà, con của vua Tần-bà-sa-la). Người trong cung và quan thuộc đều tụ một chỗ, các vị lặng lẽ đứng đó xin thức ăn.

 Lúc ấy, vua A-xà-thế có một người con gái tên A-thuật-đạt (nghĩa là Vô Sầu Ưu: không buồn lo), mười hai tuổi, đoan trang, thanh sạch, nhan sắc rạng rỡ bậc nhất. Từ các đời trước, cô đã làm công đức nơi chỗ các Đức Phật, có hạnh tu dũng mãnh phi thường, đã cúng dường vô số Đức Phật, và tâm hướng về a-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ hoàn toàn, cao tột không gì hơn của một vị Phật) không hề thoái lui. Cô ngồi trên giường vàng trong chính điện của vua cha, yên ổn, không buồn lo; thấy các vị tỳ-kheo đáng kính ấy mà vẫn không nhúc nhích. Ở chính điện của vua cha, các vị đến nơi cô ngồi, cô không đứng dậy, không ra đón, không làm lễ, cũng không mời ngồi, cũng không dâng thức ăn khất thực. Các vị tỳ-kheo đáng kính cũng lặng lẽ nhìn cô gái. Vua A-xà-thế thấy con gái Vô Sầu Ưu không cung kính lễ các vị tỳ-kheo đáng kính ấy.

 Vua quay sang bảo con gái: “Con không biết sao? Đây là các vị tỳ-kheo đáng kính của Đát-tát-a-kiệt A-la-ha Tam-da-tam-phật (danh hiệu của Phật: Như Lai – bậc đến từ chân như; Ứng Cúng – bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác – bậc giác ngộ hoàn toàn chân chính). Các vị đã chứng quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), không còn gì phải sợ hãi, việc cần làm đã làm xong, đã trút bỏ gánh nặng, đã cắt đứt vòng sinh tử, đã thấu vào chỗ vi diệu. Ai cúng dường các vị thì phước không thể lường! Các vị là thầy, là cha, thương xót, làm nên phước và ban cho tất cả. Con thấy điều gì mà ngồi yên không đứng dậy, chỉ lặng lẽ nhìn các vị? Con có điều gì hơn người mà không lễ các bậc tôn quý này?”

 Cô gái Vô Sầu Ưu thưa: “Vua cha đã từng thấy sư tử đứng dậy làm lễ, ra đón và mời những loài cầm thú nhỏ bé ngồi chưa?”

 Vua đáp con gái: “Chưa thấy.”

 Cô gái lại thưa: “Vua cha đã từng nghe vua Già-ca-việt (Chuyển luân thánh vương: vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp) đứng dậy ra đón, làm lễ và mời các vua nước nhỏ ngồi chung chưa? Thích-đề-hoàn-nhân (Đế Thích, vua của các cõi trời Đao-lợi) có bao giờ đứng dậy ra đón, làm lễ các vị trời chưa? Phạm Tam Bát (Đại Phạm thiên vương, chúa tể cõi trời Phạm thiên) có bao giờ lễ các vị Phạm thiên chưa?”

 Vua đáp: “Chưa thấy.”

 Cô gái lại thưa: “Vua cha đã từng thấy thần biển lớn làm lễ các ao hồ nhỏ, mương rạch, suối khe chưa? Núi Tu-di có bao giờ làm lễ các núi nhỏ chưa? Ánh sáng mặt trời mặt trăng có bằng ánh sáng đom đóm chăng?”

 Cô gái lại nói: “Cũng như vậy, thưa đại vương, người đã phát tâm cầu a-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, muốn cứu độ tất cả chúng sinh, đã mặc chiếc áo giáp lớn tăng-na tăng-niết (đại thệ nguyện kiên cố như áo giáp để cứu độ chúng sinh), ôm lòng đại bi, đại ai (thương xót sâu xa), như sư tử gầm, thì sao lại phải sợ hãi? Còn các vị tỳ-kheo không có lòng đại bi, đại từ, đại ai, đứng ngoài tiếng gầm sư tử ấy, thì làm sao người ấy lại phải lễ lạy, tin theo và vui mừng? Vua cha đã từng thấy bậc Đại Pháp vương (Phật, vua của giáo pháp) chuyển bánh xe giáo pháp, dạy dỗ tất cả, khiến họ phát tâm a-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, lại cung kính làm lễ những vị tỳ-kheo ít trí tuệ này chưa?”

 Cô gái thưa vua: “Như nước biển lớn không thể lường, không thể vượt qua, không thể thấy bờ bến, trí tuệ lớn cũng như vậy. Còn kẻ chỉ nhận chút nước suối khe như nước đọng trong vết chân trâu mà tự cho là đầy đủ, thì sao có thể so với biển lớn? Các vị tỳ-kheo sợ sinh tử ấy chỉ chí ở chỗ diệt độ (vào niết-bàn để thoát khỏi luân hồi cho riêng mình). Người phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu-tam-bồ, há lại phải ra đón và làm lễ họ sao? Vua cha đã từng thấy trí tuệ lớn như núi Tu-di cao tột nhất, pháp của Như Lai là tôn quý, hùng mạnh nhất, huống gì lại ra đón và làm lễ những vị tỳ-kheo trí tuệ chỉ bằng hạt cải? Vua cha từng thấy ánh sáng mặt trời mặt trăng, chỗ soi chiếu không thể đếm lường; còn ánh sáng giáo pháp, trí tuệ, công đức và danh tiếng của Như Lai thì hơn thế nghìn ức vạn lần. Há có thể so với ánh sáng đom đóm chỉ tự soi thân mình, không soi tới mọi người? Các vị tỳ-kheo chí nhỏ chỉ tự độ thân mình, còn giáo pháp trí tuệ lớn thì chiếu sáng khắp tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc – toàn bộ thế giới chúng sinh luân hồi), há lại phải ra đón và làm lễ họ sao?”

 Cô gái thưa vua: “Sau khi Phật bát-nê-hoàn (nhập niết-bàn, tức qua đời và vĩnh viễn thoát khỏi sinh tử), con còn không làm lễ những vị tỳ-kheo như thế, huống gì nay Phật đang hiện tiền làm khuôn phép! Vì sao vậy? Lễ các vị tỳ-kheo ấy tức là học theo pháp của họ; còn ai gần gũi pháp của Tam-da-tam-phật thì sẽ đạt hạnh giác ngộ chân chính.”

 Vua bảo con gái Vô Sầu Ưu: “Con có lòng ngang ngược, thấy các vị đại tỳ-kheo mà không cung kính ra đón, không dọn chỗ ngồi tiếp như chủ với khách, lại còn dẫn đủ thứ ví dụ, không nghĩ đến việc dọn cơm dâng các vị. Con chí cầu điều gì?”

 Cô gái thưa vua: “Đại vương há có lòng ngang ngược sao?” Cô gái nói với vua: “Vì sao vua thấy những kẻ ăn xin yếu hèn, thấp kém trong nước mà không làm lễ họ?”

 Vua đáp con gái: “Không, họ không phải cùng hàng với ta.”

 Cô gái đáp vua: “Cũng như vậy, thưa vua, đối với người đã phát tâm làm Bồ-tát, thì hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi-phật (người tự giác ngộ một mình, không giáo hóa người khác) không phải cùng hàng.”

 Vua bảo con gái: “Ta nghe người tu theo pháp Bồ-tát đều bỏ hết lòng cứng cỏi, giận dữ, lấy sự hòa thuận, mềm mỏng mà hạ mình trước mọi người. Con há không có lòng mềm mỏng sao?”

 Cô gái thưa vua: “Người đời ngu si, thường ôm lòng độc ác; Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) vì lòng từ bi, che chở cho họ, muốn trừ mọi thứ độc ấy. Còn các vị đại tỳ-kheo này đã trừ sạch mọi cấu nhiễm; những vị tỳ-kheo này thấy điều lành cũng không tăng thêm gì, thấy điều ác cũng không giảm đi gì.”

 Cô gái thưa vua: “Dù mười phương chư Phật trong tương lai có giảng pháp sâu xa vi diệu cho các vị tỳ-kheo này, họ cũng không thể tinh tấn thêm được nữa. Vì sao vậy? Vì họ đã đóng lấp con đường sinh tử. Ví như lấy bình đựng đầy nước đặt ngoài trời, trời mưa thì trong bình không nhận thêm được một giọt, giọt nào cũng không vào được. Vì sao vậy? Vì bình đã đầy.”

 Cô gái thưa vua: “Các vị tỳ-kheo này cũng như vậy: dù mười phương chư Phật hiện thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại), biến hóa giảng kinh pháp, họ cũng không thể đạt tới tam-muội (trạng thái định tâm sâu xa) của Như Lai, công đức không tăng thêm được gì.”

 Cô gái thưa vua: “Ví như biển lớn, muôn dòng nước từ bốn phương đều đổ về biển. Vì sao vậy? Vì biển rộng dài, sức chứa không thể đếm lường. Cũng như vậy, thưa đại vương, Bồ-tát ma-ha-tát giảng kinh pháp, nên thấy như thế là đem lại nhiều lợi ích; phát tâm Ma-ha-diễn (Đại thừa: cỗ xe lớn, con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh) thì dung chứa được nhiều. Vì sao vậy? Vì sức chứa của Bồ-tát ma-ha-tát không thể tính, không thể đếm, không thể lường.”

 Lúc ấy, cô gái Vô Sầu Ưu nói kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) cho vua A-xà-thế nghe rằng:

 “Con có tên là Vô Sầu Ưu, là con gái vua A-xà-thế,

 Có năm trăm tỳ-kheo đến, con không đứng dậy làm lễ.

 Liền bị vua quở trách, rằng không cung kính chúng tỳ-kheo,

 Rằng con không biết đây là ruộng phúc (nơi gieo phước, cúng dường thì được phước); nhưng con Phật đã rời lối đi của họ.

 Vô Sầu Ưu đọc kệ rằng: xin nghe con nói lời chân thành,

 Thấy tỳ-kheo con không đứng dậy, trong lòng không khởi ý muốn làm lễ.

 Như người muốn đi thuyền vào biển, lấy một đồng tiền chia làm trăm phần,

 Trong trăm phần chỉ lấy một phần — vào biển giáo pháp mà lại chỉ lấy chừng ấy.

 Nếu có người xin ơn nhà vua, dù là vua Già-ca-việt bay đi khắp nơi,

 Kẻ ăn xin chỉ cầu một đồng tiền, thì chẳng đáng để đến xin vua.

 Người có trí làm vua vui lòng, xin nơi vua nghìn ức của báu,

 Nguyện đem cho người nghèo được yên ổn, người như thế mới là sáng suốt.

 Ví như người chỉ tìm của báu rẻ tiền, người như thế là không khôn,

 Pháp Thanh văn cũng như vậy, vào biển báu mà tự lấy ít ỏi.

 Ví như người lấy tiền của làm giàu, Bồ-tát khôn ngoan lấy trí tuệ làm châu báu,

 Nguyện cúng dường bậc Pháp vương, tự mình thành Phật để độ dân chúng.

 Ví như thầy thuốc chỉ tự chữa thân mình, không chữa lành được cho mọi người,

 Nếu có thầy thuốc chữa cho nhiều người, đó mới là danh y.

 Người phát tâm Bồ-tát là bậc thầy trí tuệ; còn kẻ tự thoát thân mà bỏ người khác,

 Thì bị người khôn ngoan không kính trọng, ví như thầy thuốc chỉ biết tự chữa thân mình.

 Nếu thầy thuốc giỏi biết tên các vị thuốc, liền chữa được cho cả ức người,

 Được người thiên hạ kính trọng; Bồ-tát phát tâm cũng như vậy.

 Ví như cây không lá không quả, chẳng có ích gì cho người đời,

 A-la-hán cũng như cây ấy, chẳng có ích gì cho thế gian.

 Ví như cây chiên-đàn (gỗ đàn hương) thơm ngát, có ích cho tất cả mọi người,

 Pháp Bồ-tát cũng như vậy, dùng kinh pháp mở ra dòng cam lộ (nước ngọt bất tử, ví cho giáo pháp đem lại giải thoát).

 Không thể dùng nước trong vết chân trâu, tắm rửa cho người trừ dơ bẩn, nóng bức,

 Nước sông Hằng làm sạch vô số người, nước sông Hằng chảy về đầy biển lớn.

 Pháp Thanh văn là nước vết chân trâu, không thể trừ nóng bức của thế gian,

 Pháp Bồ-tát như nước sông Hằng, có thể làm no đủ khắp cõi đại thiên (tam thiên đại thiên thế giới: một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ).

 Ví như khi trời mưa xuống châu báu, kẻ ngu giữa đống báu chỉ lấy một đồng,

 Nếu có người khôn lấy thêm thật nhiều, có thể khiến kẻ nghèo thành giàu lớn.

 Phật ví như trời mưa châu báu, pháp Thanh văn chỉ lấy một đồng,

 Bồ-tát gom lấy làm no đủ cho người, Bồ-tát bố thí rộng lớn như thế.

 Như có người đến gần núi Tu-di, đều theo núi mà hóa thành màu vàng,

 Còn những núi đất núi đá khác, không thể làm đổi màu, đổi dạng.

 Pháp Bồ-tát là núi Tu-di, nhờ ơn Bồ-tát mà được sinh lên cõi trời,

 Được lìa khổ não của sinh tử; còn Thanh văn thì không thể độ người.

 Sương đọng trên cỏ chẳng được bao nhiêu, sương không thể làm chín năm loại lúa,

 Mưa lớn thấm nhuần thật nhiều, nhờ thấm nhuần mà được mùa bội thu.

 Pháp Thanh văn như sương trên cỏ, pháp Bồ-tát như cơn mưa lớn,

 Những ai đến từ khắp cõi đại thiên, đều được mưa giáo pháp thấm nhuần.

 Hoa ca-tùy (?) không có hương thơm, người đời không ai hái lấy,

 Hoa tư-di (?) người ta thích hái, cùng với hoa ưu-đàm-bát (loài hoa quý hiếm, tương truyền rất lâu mới nở một lần) và hoa sen.

 Pháp Thanh văn như hoa ca-tùy, hương Thanh văn không bay xa,

 Pháp Bồ-tát như hoa tư-di, độ tất cả đến nê-hoàn (niết-bàn: cảnh giới giải thoát hoàn toàn).

 Như người nhút nhát đi qua đầm hoang vắng, chưa đủ gọi là gian nan lớn,

 Đi giữa đường đời người mới là gian nan lớn, dẫn dắt tất cả vượt qua sinh tử.

 Pháp Thanh văn như đi qua đầm hoang, pháp Bồ-tát như đi giữa đường đời,

 Đưa người mê loạn vượt qua sinh tử, dẫn dắt tất cả những người sợ hãi.

 Buộc bè thả nổi chở chẳng được bao nhiêu, bè không thể chở người đi rồi về,

 Ví như người đóng chiếc thuyền lớn, chở vô số người đi về được.

 Pháp Thanh văn như buộc bè nổi, pháp Bồ-tát như chiếc thuyền lớn,

 Dùng bảy giác chi (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả) chở tất cả, thoát ái dục mà vượt biển lớn.

 Như người mặc áo giáp mà cưỡi lừa, không thể xông vào giữa trận đông người,

 Người mặc áo giáp cưỡi ngựa, cưỡi voi, ra trận đánh thắng kẻ thù.

 Pháp Thanh văn như cưỡi lừa, pháp Bồ-tát như cưỡi ngựa voi,

 Ngồi dưới gốc cây hàng phục cung điện của ma, cứu người cõi trời và người thế gian.

 Giữa hư không đầy những tinh tú, đám tinh tú ban đêm không đủ sáng,

 Mặt trăng một mình mọc lên thật sáng, nam nữ trông thấy đều vui mừng.

 Pháp Thanh văn như các tinh tú, pháp Bồ-tát như trăng sáng một mình,

 Ơn Bồ-tát đem lại yên ổn, khiến ai cũng phát tâm cầu tát-vân-nhã (nhất thiết trí: trí tuệ biết tất cả của Phật).

 Đêm tối có ánh đom đóm sáng, người ta không cho đó là sáng,

 Mặt trời mọc, ánh sáng rực rỡ, có ích cho cõi Diêm-phù (thế giới loài người chúng ta).

 Pháp Thanh văn như đom đóm, trí tuệ Bồ-tát như mặt trời mặt trăng,

 Đi giữa biển sinh tử mà độ người, soi sáng khắp cho tất cả mọi người.”

 Lúc ấy, vua A-xà-thế nghe con gái Vô Sầu Ưu nói kệ này thì lặng thinh, không hiểu đó là lời gì.

 Xá-lợi-phất nghĩ thầm: “Lời này thật đáng lạ, nói năng không ngăn ngại, khôn ngoan sáng suốt đến thế. Ta muốn thử xem, liệu cô có giữ được lòng vui vẻ và nhẫn nại chăng?” Xá-lợi-phất nói với cô gái Vô Sầu Ưu: “Đối với tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Bích-chi-phật và Bồ-tát), cô chí muốn cầu điều gì?”

 Cô gái đáp: “Con nương cỗ xe đại bi, đại từ trong điều mình mong cầu.”

 Xá-lợi-phất đáp: “Cô muốn cầu Ma-ha-diễn tam-bạt-trí (?) (địa vị vững chắc trong Đại thừa, không còn thoái lui) chăng?”

 Cô gái đáp: “Không.”

 Xá-lợi-phất lại hỏi: “Cô tu hành muốn cầu gì mà dám cất tiếng gầm sư tử?”

 Cô gái đáp Xá-lợi-phất: “Trong điều mình cầu mà không có gì để cầu; nếu có điều để cầu thì không phải là tiếng gầm sư tử; không có chỗ nào để trụ lại, dừng lại thì mới cất được tiếng gầm sư tử. Ngài Xá-lợi-phất đã dựa vào pháp mà chứng quả, vậy có pháp Thanh văn, pháp Bích-chi-phật, pháp Ma-ha-diễn chăng?”

 Xá-lợi-phất đáp: “Không có tướng (hình tướng, đặc điểm phân biệt) của các pháp, chỉ là một mà thôi! Trống không, không có gì cả.”

 Cô gái hỏi Xá-lợi-phất: “Các pháp đều không, vậy tu theo pháp gì mà đặt ra ba thừa?”

 Xá-lợi-phất đáp cô gái: “Không có gì để tu cả.”

 Xá-lợi-phất lại hỏi cô gái: “Có Phật pháp và không có Phật pháp, có khác nhau không?”

 Cô gái đáp tôn giả Xá-lợi-phất: “Khoảng không gần và khoảng không xa, có khác nhau không?”

 Xá-lợi-phất đáp: “Không khác.”

 Cô gái hỏi Xá-lợi-phất: “Ví như khoảng không bên trong và khoảng không bên ngoài, có khác nhau không?”

 Đáp: “Không khác.”

 “Cũng như vậy, thưa ngài Xá-lợi-phất, người đã được Phật pháp và người chưa đắc đạo pháp, đều ngang bằng không khác.” Cô gái giảng cho Xá-lợi-phất đủ cách về pháp Không của tánh Không; Xá-lợi-phất lặng thinh, không có tài biện luận nào khác để đáp lại lời ấy.

 Lúc ấy, tôn giả Ma-ha Mục-kiền-liên nói với cô gái Vô Sầu Ưu: “Cô thấy Như Lai có gì khác biệt, mà cứ nói là hàng Thanh văn, Bích-chi-phật không thể biết tới?”

 Cô gái đáp tôn giả Mục-kiền-liên: “Ngài có biết được số tinh tú trong tam thiên đại thiên thế giới không?”

 Mục-kiền-liên đáp cô gái: “Tôi sẽ vào thiền định tam-muội để quán xét đến tận gốc nguồn.”

 Cô gái nói với Mục-kiền-liên: “Như Lai trong mỗi một tam-muội mà Ngài giữ, đều thấy được ý nghĩ và chỗ hướng tới của số dân chúng nhiều như cát sông Hằng, huống gì là tinh tú! Vì thế mà biết rằng Như Lai nắm giữ trọn vẹn các pháp, cho nên hàng Thanh văn, Bích-chi-phật không biết tới được. Tôn giả Mục-kiền-liên có biết trong các cõi Phật ở mười phương có bao nhiêu trời đất sắp hoại diệt? Bao nhiêu trời đất sắp hình thành không?”

 Đáp cô gái: “Không biết.”

 Cô gái lại hỏi Mục-kiền-liên: “Ngài có biết bao nhiêu Đức Phật đã qua, bao nhiêu Đức Phật sắp đến, bao nhiêu Đức Phật hiện đang có mặt không?”

 Đáp cô gái: “Không biết.”

 Cô gái lại hỏi Mục-kiền-liên: “Trong thế gian có bao nhiêu người tham dâm? Bao nhiêu người hay giận dữ? Bao nhiêu người ngu si? Bao nhiêu người làm đủ cả ba điều ấy? Bao nhiêu người không làm ba điều ấy?”

 Đáp: “Không biết.”

 Cô gái lại hỏi tôn giả Ma-ha Mục-kiền-liên: “Trong thế gian có bao nhiêu người cầu đạo Thanh văn? Bao nhiêu người cầu đạo Bích-chi-phật? Bao nhiêu người cầu Ma-ha-diễn?”

 Đáp cô gái: “Không biết.”

 Cô gái lại hỏi Mục-kiền-liên: “Trong thế gian có bao nhiêu người cầu Phật đạo? Bao nhiêu người không tin Phật đạo? Bao nhiêu người tin chín mươi sáu loại đạo (các học phái, tôn giáo ngoài Phật giáo ở Ấn Độ thời ấy)? Bao nhiêu người không tin chín mươi sáu loại đạo? Bao nhiêu người hoàn toàn không tin gì cả?”

 Đáp: “Không biết.”

 Cô gái đáp Mục-kiền-liên: “Như Lai đều biết những việc ấy, lại còn biết hơn thế nữa, không thể tính, không có giới hạn, là điều hàng Thanh văn, Bích-chi-phật không thể biết tới; vì thế Như Lai nắm giữ trọn vẹn các pháp. Tôn giả Mục-kiền-liên được Như Lai khen là thần túc bậc nhất, vậy ngài đã từng đến cõi Kiền-đà-ha chưa? Trong cõi ấy có cây được trang hoàng bằng bảy thứ báu, cây làm bằng đủ thứ báu, lấy chiên-đàn làm hoa hương.”

 Ma-ha Mục-kiền-liên đáp cô gái: “Trước nay tôi chưa từng nghe, chưa từng thấy, nay mới được nghe. Tên cõi này tôi chưa từng thấy nghe; xin được nghe danh hiệu của Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật ở cõi ấy, hiện nay Ngài có đang giảng kinh pháp không?”

 Cô gái đáp: “Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Hương Khiết Phóng Quang Minh Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật, hiện đang giảng kinh pháp ở cõi ấy.” Cô gái Vô Sầu Ưu ngồi yên không đứng dậy, nhập tam-muội Thụy Ứng (định khiến hiện ra điềm lành ứng nghiệm), nghĩ rằng: “Bồ-tát vừa mới phát tâm cầu a-nậu-đa-la tam-da-tam-phật đã vượt lên trên hàng Thanh văn, Bích-chi-phật. Nếu con thật lòng chí thành, xin Đức Hương Khiết Phóng Quang Minh Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật hiện ánh sáng, khiến các vị Thanh văn thấy được cõi nước của Ngài, và khiến hương chiên-đàn trong cõi ấy thơm tới cõi này.” Cô gái Vô Sầu Ưu vừa lập nguyện ấy, Đức Hương Khiết Phóng Quang Minh Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật liền phóng ánh sáng từ thân tướng. Các vị Thanh văn ở cõi này đều thấy cõi kia, thấy Đức Hương Khiết Phóng Quang Minh Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật đang giảng kinh pháp cho các Bồ-tát giữa đại chúng. Các vị Thanh văn ngay tại chỗ mình đều nghe được pháp mà Đức Phật kia giảng, tất cả đều nhờ ơn oai thần của Phật. Đức Hương Khiết Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật kia dùng sáu mươi thứ âm thanh (sáu mươi phẩm chất tuyệt diệu của giọng nói Phật) mà nói: “Đúng như lời cô gái Vô Sầu Ưu nói, không khác: những người mới phát tâm cầu a-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ đã vượt lên trên hàng Thanh văn, Bích-chi-phật.”

 Khi ấy, Bồ-tát Di-lặc bạch Phật: “Hương chiên-đàn này từ cõi nào đến, mà tới đây còn thơm như thế?”

 Phật bảo Bồ-tát Di-lặc: “Vì cô gái Vô Sầu Ưu cùng các vị đại Thanh văn cùng nhau cất tiếng gầm sư tử nên có điềm lành này, hiện ra cõi Phật Hương Khiết Phóng Quang Minh, và hương chiên-đàn trong cõi ấy tràn khắp cõi Sa-ha (cõi Ta-bà: thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ).”

 Cô gái Vô Sầu Ưu nói với tôn giả Mục-kiền-liên: “Bồ-tát hiện công đức biến hóa như thế, thì có lẽ nào lại chí ở con đường nhỏ?”

 Cô gái lại hỏi Mục-kiền-liên: “Ngài có biết cõi Kiền-đà cách đây xa gần thế nào không?”

 Mục-kiền-liên đáp: “Không biết.”

 Cô gái nói với Mục-kiền-liên: “Giả sử những người như ngài Mục-liên đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới này, nhiều như lau sậy, thân mía (?), tre, lúa, cỏ cây, số người như ngài Mục-liên nhiều đến thế, trải qua một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) mà tính các cõi Phật kia cũng không ai tính biết được chỗ ấy; phải vượt qua chừng ấy cõi Phật mới đến được nơi Đức Phật Hương Khiết Phóng Quang Minh giáo hóa.” Lúc ấy Đức Phật Hương Khiết Phóng Quang Minh liền thu ánh sáng về cõi mình, cõi Phật ấy không hiện ra nữa. Mục-kiền-liên thấy sự biến hóa lạ lùng ấy, lặng thinh không nói được gì.

 Tôn giả Ma-ha Ca-diếp nói với cô gái Vô Sầu Ưu: “Cô có thấy Đức Thích-ca-văn (Phật Thích-ca Mâu-ni) Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-bồ trước mặt đây không? Có thể thấy được sắc thân (thân xác bằng xương thịt) của Phật chăng? Vậy lời Phật đã dạy thì thế nào?

 “Kẻ thấy sắc thân Ta, kẻ nghe tiếng Ta, ngu si chẳng tin,

 Người ấy không thấy Ta.

 Do pháp mà thấy Phật, Phật là pháp thân (thân chân lý, bản thể giác ngộ của Phật), pháp thì khó hiểu, vì thế khó thấy.”

 Lúc ấy, tôn giả Ma-ha Ca-diếp nghĩ rằng: “Cô gái đã từng thấy Đức Thích-ca-văn Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật chăng?”

 Cô gái đáp Ca-diếp: “Vâng. Con thấy Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật, không phải dùng nhục nhãn (mắt thịt) mà thấy, không phải thấy qua hình sắc, không phải thấy qua cái không hình sắc, cũng không dùng thiên nhãn (mắt của chư thiên, thấy xa và thấy cả cõi vô hình) mà thấy, cũng không dùng con mắt của thống dương (cảm thọ: khổ, vui), tư tưởng (tri giác), sinh tử (hành: các hoạt động tạo tác của tâm) và thức (sự nhận biết) mà thấy, cũng không dùng tuệ nhãn (mắt trí tuệ thấy lý Không) mà thấy, cũng không thấy qua tưởng và thức, cũng không dùng pháp nhãn (mắt thấy rõ các pháp để độ chúng sinh) mà thấy, cũng không thấy qua thân, cũng không dùng Phật nhãn (mắt của Phật, thấy biết trọn vẹn tất cả) mà thấy, cũng không thấy qua mạng sống. Thưa ngài Ma-ha Ca-diếp, con thấy Như Lai, chứ như tôn giả Ma-ha Ca-diếp đây thì vì không có ánh sáng lớn của trí tuệ nên ưa sinh ở thế gian, tự cho là có thân, theo hạnh giác ngộ một mình, nghĩ muốn thấy đạo.”

 Ma-ha Ca-diếp nói với cô gái: “Giả như pháp này không có chủ thể, kẻ ngu si mới ưa sinh ra, tự cho đó là thân ta. Tất cả muôn vật đều là ý tưởng ‘pháp ta sở hữu’, mà ở giữa hay ở bờ đều không thấy được, thì từ đâu mà hóa sinh ra?”

 Cô gái nói với Ma-ha Ca-diếp: “Các pháp không thể thấy được, vì thế pháp không có hình; đã không thể thấy được như vậy thì sinh ra thế nào?”

 Ma-ha Ca-diếp nói với cô gái: “Phật pháp cũng trống không, không có gì.”

 Cô gái lại nói với Ma-ha Ca-diếp: “Ai muốn thấy pháp chân chính cao tột thì phải đúng như pháp.”

 Ma-ha Ca-diếp đáp cô gái: “Pháp của người bạch y (người tại gia, mặc áo trắng) tôi còn muốn nghe, huống gì đạo Phật mà lại không muốn nghe?”

 Cô gái nói với Ma-ha Ca-diếp: “Pháp thì không thấy là có, cũng không thấy là không.”

 Ma-ha Ca-diếp nói với cô gái: “Pháp này là không.”

 Cô gái lại nói với Ma-ha Ca-diếp: “Các pháp đều trống không, không có hình, không thể theo cái gọi là chân thật mà thấy được. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin Phật) muốn thấy thân tướng Phật, thì phải tự làm trong sạch việc tu hành của mình, trong việc tu được thanh tịnh, thấy được mọi sự trong sạch, đó tức là thuần thục.”

 Ma-ha Ca-diếp nói với cô gái: “Thế nào là tự làm trong sạch việc tu hành của mình cho thuần thục?”

 Cô gái nói với Ma-ha Ca-diếp: “Ai tự quán được thân mình là không thì đều thấu vào sự không của các pháp; các pháp cũng không giảm, cũng không tăng; đó là tự thấy mọi sự trong sạch.”

 Ma-ha Ca-diếp nói với cô gái: “Thế nào gọi là thân không?”

 Cô gái đáp: “Không đến tận cùng của không, đó chính là thân không; sự không của các pháp cũng như vậy.”

 Ma-ha Ca-diếp lại hỏi cô gái Vô Sầu Ưu: “Cô nghe pháp này từ đâu mà có thể tin chắc như vậy? Phật dạy có hai nhân duyên để có được lòng tin: nghe điều hay từ người khác, và tự suy xét việc làm của mình.”

 Cô gái đáp Ca-diếp: “Người khác có trí giảng nói thì có thể nghe, rồi mới tự quán thân mình mà tu hành.” Cô gái đáp Ma-ha Ca-diếp: “Nếu tự mình có trí tuệ, lại quán xét nhất thiết trí, thì lấy ánh sáng trí tuệ làm thầy.”

 Ma-ha Ca-diếp đáp cô gái: “Làm sao tự biết việc làm của thân mình là lành?”

 Cô gái đáp: “Nghe pháp mà quán xét điều lành, thân làm điều lành thì thấy được việc làm lành.”

 Ma-ha Ca-diếp đáp cô gái: “Bồ-tát tự quán việc làm lành của thân mình thế nào?”

 Cô gái đáp Ma-ha Ca-diếp: “Pháp Bồ-tát là hòa hợp thích đáng với tất cả mọi người trong thiên hạ, không xa cách ai; đó là việc làm lành của thân Bồ-tát.” Cô gái lại đáp Ma-ha Ca-diếp: “Đối với pháp vị lai, pháp quá khứ, pháp hiện tại, ý không tăng không giảm, đó là tu theo pháp Bồ-tát.”

 Ma-ha Ca-diếp hỏi cô gái: “Thế nào là thấy pháp không tăng, không giảm?”

 Cô gái đáp Ma-ha Ca-diếp: “Có hai điều: có pháp và không có pháp, đều không tăng không giảm; nghĩ được như thế là tự thấy hoạt động của thân và ý; thấy được hoạt động của thân và ý thì là không có gì để thấy, để biết. Thưa ngài Ma-ha Ca-diếp, đó là tự thấy thân mình.”

 Ca-diếp nói với cô gái: “Thế nào là tự thấy thân mình?”

 Cô gái đáp: “Như ngài Ma-ha Ca-diếp tự độ thân mình mà không thấy tất cả mọi người.”

 Ma-ha Ca-diếp đáp: “Tôi không thấy gì cả.”

 Cô gái đáp Ma-ha Ca-diếp: “Đối với các pháp, vốn không có gì để bỏ, cũng không có gì để bám vào.”

 Ma-ha Ca-diếp lặng thinh, không còn gì để đáp thêm.

 Lúc ấy, tôn giả Tu-bồ-đề nghe những lời này, cho là thật khó có, thật khó có, vô cùng vui mừng, hỏi cô gái Vô Sầu Ưu: “Cô được lợi lớn từ đâu mà có tài biện luận như vậy?”

 Cô gái đáp Tu-bồ-đề: “Cũng không có được lợi, cũng không có không được lợi; tuệ cũng không thấy pháp, pháp cũng không thấy tuệ; cũng không quán bên trong, cũng không quán bên ngoài; đó chính là tuệ. Vì sao vậy? Thưa ngài Tu-bồ-đề, nói có pháp thì đó chẳng phải là pháp. Như tôn giả Tu-bồ-đề bậc nhất ưa chỗ vắng vẻ, vậy pháp có chỗ chốn, có lời nói chăng? Có tuệ hay không có tuệ? Tuệ thì không có gì để nói.”

 Tu-bồ-đề đáp cô gái: “Không phải nhờ chỗ vắng vẻ hay nhờ nơi có pháp mà được tuệ; pháp này thấy được nhưng chẳng phải là có thể nói, không thể đem ra trình bày.”

 Cô gái đáp Tu-bồ-đề: “Tất cả các pháp đều như thế, không do đâu mà thấy, không do đâu mà nắm lấy, thì làm sao được lợi lớn mà có tuệ?”

 Tu-bồ-đề đáp cô gái: “Nếu là không, không có tuệ, thì do đâu có lời nói này?”

 Cô gái hỏi Tu-bồ-đề: “Ngài có từng nghe ở trong núi gọi to thì có tiếng vang đáp lại không? Tất cả các pháp đều như thế. Tin mà không nói, tin là tiếng vang; có tuệ hay không có tuệ, vốn chẳng có tuệ; tiếng vang ấy nhờ tiếng gọi mà hợp thành.” Cô gái hỏi Tu-bồ-đề: “Tiếng vang phát ra ấy có hình bóng không?”

 Tu-bồ-đề đáp cô gái: “Tiếng vang không có hình bóng, tiếng vang nhờ khoảng không mà có tên gọi. Tất cả các pháp như tiếng vang, nhờ cái không mà sinh ra.”

 Cô gái đáp Tu-bồ-đề: “Tất cả các pháp và những điều pháp nói ra đều từ cái không mà sinh.”

 Tu-bồ-đề hỏi cô gái: “Nếu tất cả các pháp từ cái không mà sinh, thì vì sao Phật nói thế gian sẽ có các Đức Phật tương lai nhiều như số cát sông Hằng?”

 Cô gái đáp Tu-bồ-đề: “Ngài muốn biết chỗ sinh ra của pháp chăng?”

 Đáp: “Muốn biết.”

 “Chỗ sinh ra là không có chỗ sinh; không có chỗ sinh chính là chỗ sinh. Thưa ngài Tu-bồ-đề, các Đức Phật nhiều như cát sông Hằng, không thấy từ Như Lai mà đi, cũng không đến nơi nào. Sở dĩ thành Phật là vì không có pháp nào từ chỗ khởi ý mà ra, cũng không dừng ở ý (?).”

 Tu-bồ-đề đáp cô gái: “Lời nói này là bậc nhất về chỗ chưa sinh, chưa khởi.”

 Cô gái đáp Tu-bồ-đề: “Những điều được nói ra đều là bậc nhất; nói hay không nói cũng đều là bậc nhất. Tất cả không có gì sinh ra thì không thể nói; không thể nói mà không lìa Phật pháp.”

 Tu-bồ-đề đáp cô gái: “Thật khó có! Sống ở nhà mà tu đạo, lại có tài biện luận như thế, hiểu rộng mọi điều cốt yếu, thấu sâu chỗ vi diệu.”

 Cô gái đáp Tu-bồ-đề: “Bồ-tát cũng không có ở nhà, cũng không có xuất gia, cũng không có sa-môn (người tu hành xuất gia), cũng không có chẳng phải sa-môn. Vì sao vậy? Vì lấy tâm ý làm việc tu hành; người tu hành lấy trí làm cao nhất, lấy sự khôn ngoan sáng suốt làm điều lành.”

 Tu-bồ-đề hỏi: “Bồ-tát có mấy chỗ an trú? Xin được nghe giảng.”

 Cô gái đáp Tu-bồ-đề: “Bồ-tát giữ tám pháp mà an trú, vì thế chỗ an trú ở khắp nơi được an trú, không đâu là không an trú, đứng bậc nhất trong hàng Thanh văn. Tám pháp ấy là gì? Một là Bồ-tát thường giữ ý lành, hết lòng cầu Phật đạo không thoái chuyển; hai là dùng lòng đại từ cứu giúp che chở người trên trời dưới đất; ba là không bỏ lòng đại bi, lìa pháp thế gian, không bám víu vào thân mạng; bốn là thực hành ẩu-hòa-câu-xá-la với trí tuệ không thể tính, khiến mọi người đều phát tâm cầu Phật; năm là thường tu hành dũng mãnh, không chán việc thấy nghe để tìm cầu các pháp; sáu là biết rõ tất cả chỗ tu hành của Bồ-tát; bảy là cứu giúp tâm ý của tất cả mọi người; tám là trí tuệ không nhận từ người khác, đối với tất cả các pháp tự mình chứng mà được nhẫn. Như vậy, thưa ngài Tu-bồ-đề, giữ tám pháp này mà tu hành thì ở bất cứ chỗ an trú nào cũng vượt lên trên các vị A-la-hán, Bích-chi-phật.” Bấy giờ Tu-bồ-đề lặng thinh.

 Lúc ấy, tôn giả La-vân hỏi cô gái Vô Sầu Ưu: “Cô đã hiểu biết như thế, thấu suốt mọi điều cốt yếu, nắm giữ trọn vẹn trí tuệ, thế mà sao lại tự ngồi trên giường vàng ô uế, không có lòng khiêm nhường, cung kính, tự ngồi trên giường cao mà vặn hỏi, giảng nói kinh pháp với các vị đại tỳ-kheo? Tôi từng nghe Phật dạy: người không đau ốm thì không được ngồi giường cao hay nằm mà nghe và giảng kinh pháp.”

 Cô gái đáp tôn giả La-vân: “Ngài có biết ở thế gian lấy gì làm trong sạch? Cái gì là không trong sạch không?”

 La-vân đáp cô gái: “Ở thế gian, người giữ giới (các điều răn cấm trong đạo Phật), tin nhận mà không phạm, đó là trong sạch; nếu có phạm thì là không trong sạch.”

 Cô gái đáp La-vân: “Khoan đã! Ngài chưa hiểu, chưa thấu. Vì sao vậy? Thưa ngài La-vân, người giữ giới, tin nhận mà không phạm thì là không trong sạch; người phạm giới mới là trong sạch. Vì sao vậy? Vì không nương vào trí tuệ thanh tịnh nên mới có sạch và không sạch; còn xét theo bản vô (chân như: bản thể vốn như thế của muôn pháp) thì không có sạch hay không sạch; các vị A-la-hán thấy như vậy. Người phạm giới là trong sạch, vì sao vậy? Thưa ngài La-vân, vì đã lìa khỏi giới, không còn phải học nữa, có thể đạt tới trí tuệ tột cùng, xa lìa đường ác, vượt khỏi thế gian; vì thế gọi là lìa giới.”

 La-vân đáp cô gái: “Người ấy lập nguyện hay không lập nguyện, có khác nhau không?”

 Cô gái đáp: “Thưa tôn giả La-vân, ví như vàng tử ma (loại vàng ròng ánh tím, quý nhất), đem làm các món đồ như hạt châu, vòng tay, chuỗi ngọc, dây đeo; đã làm thành hay chưa làm thành, màu trước với màu sau, có khác nhau không?”

 La-vân đáp: “Không khác.”

 “Cũng như vậy, thưa ngài La-vân, cớ sao lại chê việc ngồi giường cao là không cung kính khiêm nhường? Điều cốt yếu (?) là ở hoạt động của tâm ý. Thưa ngài La-vân, xưa kia Bồ-tát trải đệm cỏ dưới đất làm chỗ ngồi, mà vẫn vượt hơn chỗ ngồi của hàng Thanh văn, chỗ ngồi của Phạm thiên.”

 La-vân lại hỏi: “Vì sao chỗ ngồi ấy lại vượt hơn chỗ ngồi của hàng Thanh văn, chỗ ngồi của Phạm thiên?”

 “Thưa ngài La-vân, Bồ-tát ngồi trên cỏ dưới gốc cây, thì Đế Thích, Phạm thiên, Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) trong các cõi của ba nghìn thế giới, cùng thế gian, lên đến cõi trời Ba Mươi Ba, nhân dân và các đại quỷ thần trong đó đều đến thăm hỏi Bồ-tát. Trong số ấy có kẻ cúi đầu mặt lễ chân Bồ-tát, có kẻ quỳ lạy, có kẻ vái chào, có kẻ chắp tay; có phải vậy không, thưa ngài La-vân?”

 La-vân đáp: “Có vậy, có vậy.”

 “Thưa ngài La-vân, nên biết: chỗ cao hay thấp của Bồ-tát là ở tâm ý, chứ không phải ở giường ghế; vì thế vượt hơn chỗ ngồi của hàng Thanh văn, chỗ ngồi của Phạm thiên. Nên hiểu như vậy.”

 Lúc ấy, vua A-xà-thế bảo con gái Vô Sầu Ưu: “Con không biết sao? Tôn giả La-vân thuộc dòng dõi vua Già-ca-việt, tôn quý bậc nhất; vì tin theo đạo đức nên từ nhỏ đã bỏ nhà đi tu làm sa-môn, bỏ cả ngôi vua Già-ca-việt. Ngài là con của Phật Thích-ca-văn, giữ giới bậc nhất. Sao con lại khinh nhờn, không lễ kính?”

 Cô gái thưa vua: “Thôi! Xin đừng nói lời ấy. Há có thể đem viên ngọc thần đan mà so với thủy tinh? Vua cha đã từng thấy sư tử sinh ra sâu bọ, chồn cáo chưa? Con của vua Già-ca-việt há lại làm vua nước nhỏ sao?”

 Vua nói: “Không phải vậy.”

 Cô gái lại thưa vua: “Nên biết nhân duyên này: ngài La-vân kia không phải do Như Lai làm cha mẹ mà sinh ra từ bào thai. Như Lai đi bước sư tử, hàng phục cả chín mươi sáu loại đạo, có trí tuệ thần thông, đầy đủ trọn vẹn, là bậc đại thánh dũng mãnh, thấu biết tất cả các pháp, không gì ngăn ngại, biết đều khắp những ý nghĩ trong lòng mọi người, biết rõ cả tương lai, quá khứ và hiện tại, là bậc đại y vương chữa khổ đau cho người, thường khuyến khích giúp đỡ tất cả, chuyển bánh xe giáo pháp. Các vị Xá-lợi-phất, Ma-ha Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, Tu-bồ-đề, Lễ-việt, La-vân, A-nan, những vị như thế nghe pháp đều vâng làm theo, nhưng vẫn chưa phải là con của Phật.”

 Lúc ấy, các vị Thanh văn đáng kính đang ở giữa đại chúng, cô gái giảng kinh pháp cho các vị. Cô gái thưa vua: “Vô số kiếp a-tăng-kỳ (số kiếp nhiều không thể đếm) về trước, có Đức Phật hiệu là Đề-hòa-kiệt-la (Phật Nhiên Đăng). Thuở ấy có một cô gái bà-la-môn tên là Tu-la-đà. Lại có một chàng trai bà-la-môn tên là Bệ-đa-vệ (tiền thân của Phật Thích-ca), khi ấy cầm năm cành hoa rải lên Đức Đề-hòa-kiệt-la Như Lai. Lúc ấy cô gái bán hoa phát lời nguyện: ‘Mong đời đời làm vợ chồng, cho đến khi thành Phật.’ Cô lại phát tâm cầu Ma-ha-diễn. Từ thuở ấy, trải vô số kiếp a-tăng-kỳ đã làm công đức, phát nguyện đời đời theo nhau, muốn cứu những kẻ thấp kém, vì thế mới cầu nguyện nơi Phật. Cầu nguyện nơi Phật thì rốt cuộc không bao giờ uổng! Cù-di (vợ của thái tử Tất-đạt-đa khi Phật Thích-ca chưa xuất gia) là con gái dòng họ Thích, rất vui lòng phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu-tam-bồ. Bồ-tát dùng hạnh ẩu-hòa-câu-xá-la mà khuyến khích tất cả các Bồ-tát, thị hiện (hiện ra cho người thấy) có vợ con, con trai con gái, tôi tớ, voi ngựa, vàng bạc, châu báu, ngọc ma-ni (ngọc quý như ý). Vì sao vậy? Là để giữ gìn cho những người theo chín mươi sáu loại đạo, không muốn họ phỉ báng Bồ-tát rằng: ‘Chẳng phải là bậc vua đàn ông, chỉ là kẻ sinh ra hoàng môn (người bất lực, không có khả năng làm đàn ông), đời có gì đặc biệt mà nói là nhẫn chịu khổ cực?’ Nếu họ nghĩ như thế thì sẽ rơi vào nê-lê (địa ngục), ngày đêm khổ đau không thể nói. Bồ-tát từ khi gặp Đức Đề-hòa-kiệt-la Như Lai A-la-ha Tam-miệu-tam-phật đến nay, đã nhận lời thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật), không còn ý tưởng về sắc dục.”

 Cô gái thưa vua: “Lúc ấy chàng trai bà-la-môn Bệ-đa-vệ, nơi Đức Đề-hòa-kiệt-la Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật, được sáu vạn cửa tam-muội Tuệ Minh, đạt được pháp đà-lân-ni Vô Tận Minh nhiều như số cát sông Hằng. Khi nhận lời thọ ký ấy, những điều đã nguyện, đã làm trước kia đều bỏ hết, từ đó được nhẫn. Ai nói La-vân là con của Phật, sinh ra từ bào thai cha mẹ, thì đó là phỉ báng Như Lai. Bồ-tát đối với vợ con, đất nước, thành trì, không phải vì ưa sắc dục; Bồ-tát đã lìa ái dục, không vướng nhiễm gì với pháp thế gian.”

 Cô gái thưa vua: “Tìm lửa trong biển lớn còn có thể được, chứ tìm tham dâm, giận dữ nơi Bồ-tát thì không thể được. Vua nên biết pháp này: tôn giả La-vân là do hóa sinh (sinh ra bằng biến hóa, không qua bào thai), không phải sinh ra từ bào thai cha mẹ; những gì được hóa hiện đều là oai thần của Phật. Bồ-tát theo phong tục tập quán mà giáo hóa, che chở cho tất cả những tâm ý ngu si; như trò huyễn thuật mà hiện ra hình tướng, mọi việc làm đều thường không rời tam-muội. Bồ-tát tự hiện vào giữa đám trẻ nhỏ, hiện vào giữa hàng cư sĩ áo trắng, hiện vào giữa hàng Bồ-tát, Thanh văn, ở cõi trời, ở cõi người, giữa loài người và loài chẳng phải người, kẻ sang người hèn, già trẻ, kẻ thấp kém, chốn ca múa, cung nữ, chốn ăn uống rượu chè; tùy theo kẻ muốn độ mà sinh vào đó; những chỗ thị hiện như thế không thể tính, không thể đếm. Trong hội chúng, nếu có ai khởi ý nghĩ: ai mới thật là con chân chính thuộc dòng họ Như Lai? Thì đó là những người biết đều khắp, thấy chân chính, không làm đứt Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng), giữ gìn bảy giác ý, tùy theo chỗ ưa thích của chúng sinh mà giáo hóa; những người như thế mới là con chân chính của Phật. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn làm con chân chính của Phật, thì nên phát tâm a-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ.”

 Khi cô nói những lời ấy, hai mươi lăm cung nữ trong hậu cung của vua đều phát tâm a-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Lúc ấy có một nghìn vị thiên tử (con trời, các vị trời) nghe tiếng gầm sư tử của cô gái Vô Sầu Ưu, đều phát tâm a-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, đồng thanh nói: “Chúng tôi là con trưởng của các Đức Phật tương lai và các Đức Phật quá khứ.” Phát tâm xong, họ rải mưa hoa trời phủ khắp thành lớn La-duyệt-kỳ để cúng dường cô gái Vô Sầu Ưu.

 Lúc ấy, Vô Sầu Ưu bước xuống giường vàng, tiến đến trước các vị Thanh văn đáng kính. Cô gái Vô Sầu Ưu hỏi các vị Thanh văn đáng kính: “Các ngài có hiểu phép khất thực không?”

 Các vị Thanh văn đáng kính đáp cô gái: “Đã hiểu.”

 “Hiểu thế nào?”

 Các vị đáp: “Thân này có bốn thần (bốn đại: đất, nước, lửa, gió – bốn yếu tố cấu tạo nên thân thể) do nhân duyên mà sinh ra, phải thường che chở nuôi dưỡng cho thuận theo, sợ nó hư hoại, vì thế phải cho nó ăn. Thân này nhờ ăn uống mà đứng vững, không ăn uống thì không được yên ổn. Thân này ví như chiếc xe cũ nát, phải có dầu mỡ mới chạy được yên, cho nên phải ăn đúng giờ là để giữ gìn thân. Đi khất thực không phải để tự cao, không phải vì nhan sắc, không phải vì tham ăn, mà cũng là để phá trừ lòng tham.”

 Cô gái Vô Sầu Ưu nghe các vị Thanh văn đáng kính mỗi người nói như thế, nghe xong không vui cũng không buồn, nghĩ: “Thân này là tai họa, khổ nhọc đến thế.” Cô liền đúng giờ mời các vị Thanh văn, cúng dường cơm trăm vị. Các vị dùng cơm xong, đều vái chào, rồi trở về núi Kỳ-xà-quật nghe Như Lai giảng pháp.

 “Chúng ta cũng nên cùng đi.” Ăn xong, cô gái Vô Sầu Ưu cùng cha mẹ, anh em, họ hàng, hậu cung, cung nữ, quần thần, dân chúng, ra khỏi thành đến núi Kỳ-xà-quật, tiến lên cúi đầu mặt sát đất làm lễ Phật, đi nhiễu quanh Phật ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính) rồi lui ngồi một bên. Các vị Thanh văn đáng kính xuất thiền cũng đều đến, làm lễ Phật rồi ngồi một bên.

 Xá-lợi-phất từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa y phục, quỳ gối phải xuống, chắp tay bạch Phật: “Cô gái Vô Sầu Ưu này nói những điều rất khó, thấu vào chỗ cốt yếu sâu xa của pháp, dùng phương tiện quyền biến mà giúp người lập đạo không thể đếm xuể, những câu hỏi đủ loại đều đáp được hết.”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Cô gái Vô Sầu Ưu này đã cúng dường chín mươi hai ức Đức Phật mà làm công đức, thường không rời ẩu-hòa-câu-xá-la.”

 Xá-lợi-phất bạch Phật: “Cô gái này vì sao không bỏ thân nữ?”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Các vị Thanh văn lại cho rằng Vô Sầu Ưu này là nữ nhân sao! Các ông không thấu sâu bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa đến bờ giác ngộ, thấy rõ mọi pháp đều không), không thấy căn tánh của người, không quán xét gốc ngọn, nên mới chỉ nhìn bằng con mắt bình thường theo những gì họ làm. Bồ-tát tùy theo chỗ ưa thích mà dùng quyền đạo (phương tiện tạm thời) thị hiện có nam có nữ, giới hạn ấy không có gì ngăn ngại, là vì muốn độ cả nam lẫn nữ.”

 Cô gái Vô Sầu Ưu muốn dứt mối nghi ngờ của Xá-lợi-phất, liền hiện thân lập nguyện: “Xin khiến cả đại chúng đều thấy tôi là nam tử.” Nghĩ xong, liền đó cả đại chúng thấy thân Vô Sầu Ưu là nam tử, không còn thấy hình dáng nữ nhân nữa. Lúc ấy Vô Sầu Ưu vọt lên hư không, cách mặt đất bảy mươi trượng (khoảng hơn hai trăm mét) mà đứng giữa không trung.

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Ông có thấy Vô Sầu Ưu này đã thành nam tử, vọt lên hư không cách đất bảy mươi trượng không?”

 Xá-lợi-phất bạch Phật: “Dạ vâng, đã thấy.”

 Phật bảo Xá-lợi-phất: “Vô Sầu Ưu này, sau bảy trăm kiếp a-tăng-kỳ nữa sẽ thành Phật, hiệu là Bệ-kiệt-du Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật, cõi nước tên là Bệ-mạt-câu-liêu-hại, thọ mười vạn kiếp. Sau khi Đức Phật ấy bát-nê-hoàn, kinh pháp còn lưu lại mười kiếp không đứt đoạn. Đất trong cõi ấy đều như lưu ly (một loại ngọc trong suốt màu xanh) mịn. Cõi nước ấy tám phương, mỗi phương có một con đường, là chỗ Phật đi lại; cây làm bằng bảy thứ báu, lan can làm bằng đủ thứ báu, lọng hoa làm bằng lụa trời, xông ướp bằng các thứ hương nổi tiếng, không có đá sỏi gạch vụn dơ bẩn, muôn vật thuần là châu báu. Trong cõi ấy không có nê-lê, cầm thú, tiết-lệ (ngạ quỷ: loài quỷ đói khát), chỉ có Bồ-tát, chư thiên và loài người, giống như cung điện nơi vua trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi dục, do Đế Thích làm chủ) ở.”

 Lúc ấy, đại chúng và vua A-xà-thế vui mừng hớn hở, đều nói: “Lành thay! Lành thay!”

 Phu nhân chính cung của vua A-xà-thế tên là Chiên-la-ạp (nghĩa là Nguyệt Minh), từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay, tự cảm thán trong lòng, bạch Phật: “Được làm người đã là khó, con lại được mang thai nuôi dưỡng vị Bồ-tát này, càng vui mừng gấp bội. Nhân công đức ấy, con phát tâm cầu a-nậu-đa-la tam-da-tam-phật, phát tâm lập nguyện: nay Phật thọ ký trí tuệ cho Bồ-tát Vô Sầu Ưu, mai sau thành Phật đến khi kiếp ấy hết, xin cho con được nối theo thứ tự mà thành Phật trong cõi nước ấy.”

 Lúc ấy, Phật biết điều lòng mong nguyện của vợ vua là Nguyệt Minh, Phật bảo Xá-lợi-phất: “Ông có thấy vợ vua là Nguyệt Minh không?”

 Xá-lợi-phất nói: “Thấy.”

 “Vợ vua là Nguyệt Minh, nhờ công đức đã làm này, sẽ bỏ thân nữ được thân nam, rồi sẽ sinh lên cõi trời Đao-lợi, làm vị trời tên là Bảo Đệ Nhất. Khi Phật Di-lặc giáng sinh xuống đời, có vị quốc vương tên là Ha, người ấy sẽ làm thái tử của vua, tên là Chung Hảo, sẽ cúng dường Phật Di-lặc suốt đời, về sau sẽ theo Phật Di-lặc làm sa-môn; pháp bậc trên cũng giữ, pháp bậc giữa cũng giữ, pháp bậc dưới cũng giữ, cúng dường tất cả các Đức Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật trong kiếp Bạt-đà (Hiền kiếp: kiếp hiện tại, có một nghìn Đức Phật ra đời). Lại tu hành pháp Bồ-tát; sau khi Đức Ly Sầu Như Lai (tức Vô Sầu Ưu) thành Phật, Bảo Đệ Nhất sẽ ở cõi ấy làm vua Già-ca-việt tên là Bảo Phong, sẽ cúng dường, phụng sự Như Lai suốt đời, rồi sẽ nối theo thứ tự Đức Phật ấy mà thành Phật, hiệu là Phổ Minh Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật. Ngài sẽ giáo hóa ở cõi Vô Cấu Trọc Viêm Minh, vốn chính là cõi nước cũ ấy, mọi việc đều giống như nơi Đức Ly Ưu Như Lai giáo hóa, ngang bằng không khác.”

 Vợ vua là Nguyệt Minh nghe Phật thọ ký như thế, càng vui mừng gấp bội, tự cảm thán, đem viên ngọc ma-ni trên người trị giá trăm vạn lượng vàng dâng lên Phật. Bà xin vua A-xà-thế cho được giữ năm giới (năm điều răn: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), ở riêng một nơi, lìa bỏ việc dâm dục, và khiến tất cả mọi người đều tu hạnh thanh tịnh.

 Bồ-tát Vô Sầu Ưu bấy giờ từ hư không đi xuống, chắp tay đứng trước Phật: “Nguyện khi con thành Phật, trong cõi nước của con, các Bồ-tát đều tự nhiên hóa sinh và lớn lên trên tòa pháp, áo cà-sa (pháp y của người xuất gia) tự nhiên khoác lên thân, ai cũng như nhau, không già không trẻ, đều có dung sắc như tuổi hai mươi. Nay con tự nguyện thân mình làm sa-môn, tự nhiên khoác pháp y.” Liền đó, sự thị hiện ấy hiện ra đúng như vậy.

 Bồ-tát Vô Sầu Ưu thưa vua: “Pháp không có gì bền chắc, từ cái không mà đứng, từ cái không mà ngồi; trong niệm và không niệm, ở giữa đó lập ý không tán loạn, không có gì để ghi giữ, việc làm không thuộc về đâu. Vua có thấy điều này không? Chỉ trong một ngày, con từ thân nữ biến thành hình nam, lại hiện làm tỳ-kheo tăng. Cái nào mới thật là chân thật? Ở chỗ này và chỗ khác, trong thân người đều có tam độc (ba thứ độc: tham lam, giận dữ, ngu si), dùng ba thứ thuốc mà chữa cho thiêu sạch các độc. Vì biết pháp này, đại vương không nên làm điều trái pháp, nên năng đến chỗ Phật. Bồ-tát đồng nam Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ) có thể trừ cấu nhiễm cho người, tăng thêm công đức, độ những người chưa được độ. Trong nước của vua có nhiều việc, muốn về thì tùy ý.”

 Phật bảo A-nan: “Bồ-tát Vô Sầu Ưu nhận thọ ký, hiểu chân lý, có thể giữ gìn, có thể giảng nói, sẽ vì tất cả mà giảng rộng kinh pháp. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn cầu Phật đạo, dù đem bảy thứ báu chất đầy cả tam thiên đại thiên thế giới này mà bố thí cho Như Lai A-la-ha Tam-da-tam-phật, cũng không bằng nghe kinh này mà tin, không phỉ báng; công đức ấy không thể tính được, huống gì vâng làm theo suốt đời, cúng dường lụa, hoa, phướn, lọng, cờ, thì công đức ấy không ai có thể tính đếm được!”

 Các vị tỳ-kheo vâng nhận lời dạy; Bồ-tát Vô Sầu Ưu vui mừng; vua A-xà-thế, vợ vua là Nguyệt Minh, tỳ-kheo đáng kính A-nan, cùng tất cả đại chúng gồm chư thiên, rồng, thần, a-tu-luân (a-tu-la: loài thần có sức mạnh lớn nhưng hay giận dữ, tranh đấu), nghe Phật giảng kinh đều vui mừng, tiến lên cúi đầu mặt sát đất làm lễ Phật rồi lui ra.

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video