# Phật thuyết Bồ-tát tu hành kinh (Kinh Phật nói về việc tu hành của Bồ-tát)
Phật thuyết Bồ-tát tu hành kinh
Đời Tây Tấn, Bạch Pháp Tổ dịch.
Phật thuyết Bồ-tát tu hành kinh (còn gọi là Kinh trưởng giả Uy Thí hỏi về việc quán xét thân)
Sa-môn (người xuất gia tu hành) Bạch Pháp Tổ, người quận Hà Nội (vùng đất phía bắc sông Hoàng Hà ở Trung Quốc thời xưa), đời Tây Tấn dịch.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật (bậc đã tự giác ngộ hoàn toàn và giác ngộ cho người khác) ở tại tinh xá (ngôi nhà tu hành, nơi ở của tăng chúng) Kỳ Thụ Cấp Cô Độc (khu vườn cây của thái tử Kỳ-đà, do trưởng giả Cấp Cô Độc mua để dâng cúng Phật) ở nước Xá-vệ (một nước lớn ở miền bắc Ấn Độ thời Phật). Cùng ở với Ngài có một nghìn hai trăm năm mươi vị đại tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ đủ giới) và năm nghìn vị Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh). Các vị đều là những Bồ-tát đáng kính — có thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) và trí tuệ thông suốt, có trí khôn khéo léo biết tùy cơ biến hóa, đi khắp ba nghìn thế giới (toàn thể vũ trụ rộng lớn theo quan niệm Phật giáo), đem lợi ích đến khắp tất cả, không ai là không được cứu giúp.
Bấy giờ, trong thành lớn Xá-vệ có một trưởng giả (người giàu có, có danh vọng trong xã hội) giàu sang tên là Tỳ-la-đạt (tiếng Tấn gọi là Uy Thí). Ông cùng năm trăm vị đại trưởng giả khác trong thành, vốn từ trước đã cùng chung một ý nghĩ, đều cùng ra khỏi thành lớn Xá-vệ, đi đến tinh xá Kỳ Thụ Cấp Cô Độc. Đến chỗ Phật, tất cả đều cúi đầu sát đất làm lễ, đi quanh Phật ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính), thăm hỏi Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), rồi lui ra ngồi một bên.
Bấy giờ Thế Tôn, với trí thông suốt không giới hạn, liền hỏi Uy Thí cùng các trưởng giả và những người con nhà dòng dõi: "Các ông phát chí gì mà đến chỗ Như Lai (bậc đã đến từ chân lý, một danh hiệu của Phật) vậy?"
Khi ấy Uy Thí cùng các trưởng giả liền thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Chúng con tụ họp ngồi nơi yên tĩnh, ai nấy đều cùng nghĩ: 'Gặp được đời có Phật là rất khó, được thân người cũng khó như vậy, mà được thoát khỏi vòng đời này cũng thật là khó.'
Chúng con bàn riêng với nhau: 'Nên dùng cỗ xe nào (thừa: con đường tu tập, ví như cỗ xe chở người đến nơi) để đến nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới giải thoát, mọi phiền não và khổ đau đều dứt hết)? Nên theo thừa Thanh văn (con đường của những người nghe lời Phật dạy mà tự tu để giải thoát riêng mình) hoặc thừa Duyên giác (con đường của người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ để giải thoát riêng mình) mà đến nê-hoàn? Hay theo Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh), với trí tuệ thấu suốt khắp mọi điều, mà giải thoát vào nê-hoàn?'
Lúc ấy chúng con dấy lòng, liền nói rằng: 'Chúng ta chí nguyện đến nê-hoàn bằng cỗ xe cao tột không gì hơn, chứ không tự giải thoát theo con đường Thanh văn hay Duyên giác.' Bạch Thế Tôn! Chúng con đã phát tâm chí nguyện hướng về sự giác ngộ chân chính, tôn quý bậc nhất, không gì hơn; vì pháp ấy mà đến phụng sự Như Lai.
Bạch Thế Tôn! Bồ-tát đại sĩ (bậc Bồ-tát có tâm lớn) trong lòng luôn mong được hợp với quả giác ngộ cao tột, bình đẳng, chân chính, tôn quý, thì phải học pháp gì, phải thực hành và an trụ ra sao? Cúi mong Như Lai rủ lòng trí tuệ và từ bi rộng khắp, với lòng thương xót vô cùng, giải bày cho chúng con khỏi những mối nghi vướng mắc."
Bấy giờ Thế Tôn bảo Uy Thí rằng: "Hay thay, hay thay! Các vị đại trưởng giả đã có thể đổi bỏ lối sống thế tục, bỏ vinh hoa khoái lạc ở đời, phát tâm cầu đạo cao tột chân chính, đến yết kiến Như Lai. Này Uy Thí và các vị, hãy chăm chú lắng nghe và suy nghĩ, ta sẽ giảng nói cho: hạnh của Bồ-tát đại sĩ để đạt được quả giác ngộ cao tột, ngang bằng và chân chính bậc nhất, những điều chí nguyện cần làm, và pháp giác ngộ ấy."
Trưởng giả Uy Thí cùng năm trăm người đều chắp tay nhận lời dạy mà lắng nghe.
Khi ấy Phật bảo rằng: "Này các trưởng giả! Bồ-tát đại sĩ khi phát hạnh, muốn được hợp với quả giác ngộ cao tột, chân chính, ngang bằng bậc nhất, thì lòng phải hướng về chúng sinh, phải dựng lên lòng đại từ (lòng thương lớn, muốn đem niềm vui cho chúng sinh) rộng khắp không cùng tận; chí phải luôn tập luyện, ghi nhớ, thực hành, siêng năng nắm giữ không buông bỏ, tiến lên học hỏi không quên; như vậy mới hợp với con đường giác ngộ cao tột.
Lại nữa, này các trưởng giả! Nếu có chúng sinh nào gánh lấy những điều ác về thân, miệng và ý (?), việc làm của họ không chân chính (?), thì khi chết sẽ phải đọa vào địa ngục. Này các trưởng giả! Trời đất hợp tụ, gom đủ mọi nỗi khổ; đối với các loài chúng sinh mắc trong lưới tà kiến (những cách nhìn sai lầm), phải giữ lòng đại từ, siêng năng một lòng đại bi (lòng thương lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ); giữ gìn, tập học và thực hành, chuyên cần tinh tấn như thế.
Thân mình không đắm đuối vào áo mặc, chăn đắp, thức ăn uống; đối với các lợi lộc được cúng dường, ý cũng không tham; những gì quý báu mình có đều vui lòng đem bố thí hết. Nghĩ đến chúng sinh ấy mà cẩn thận giữ đầy đủ giới (các điều răn cấm), nhẫn (nhẫn nhịn chịu đựng), tinh tấn (siêng năng tiến tới), thiền định (giữ tâm lắng yên chuyên nhất) và trí tuệ. Như vậy đó, này các trưởng giả! Bồ-tát đại sĩ muốn phát tâm cầu đạo cao tột chân chính thì phải tập pháp quán (quan sát, suy xét kỹ) thì mới hợp với hạnh về thân."
Bấy giờ Uy Thí cùng các trưởng giả thưa: "Bạch Thế Tôn! Chúng con sẽ tu pháp giữ gìn ba điều về thân, bốn điều về miệng, ba điều về ý (mười điều lành: thân không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm; miệng không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt; ý không tham lam, không giận dữ, không tà kiến). Vậy Bồ-tát đại sĩ nên quán xét pháp hạnh về thân như thế nào?"
Bấy giờ Thế Tôn bảo Uy Thí và các vị: "Này các trưởng giả! Bồ-tát đại sĩ có bốn mươi hai điều dùng để quán xét thân. Quán xét như vậy rồi thì lìa được sự trói buộc của các ý tưởng. Những gì thuộc thân, tâm, ý, thức mà bị trói vào cái 'ta', tham đắm thân và mạng sống, cùng mọi điều sai trái nhơ đục rối loạn, đều liền được trừ sạch."
Khi ấy Uy Thí cùng các trưởng giả nhận lời dạy mà lắng nghe.
Phật dạy: "Bồ-tát đại sĩ: quán thân nhơ bẩn, vốn không trong sạch; quán thân là chỗ hôi thối, toàn chứa đồ mục rữa; quán thân mong manh nguy ngập, rốt cuộc phải hư hoại; quán thân không bền chắc, sẽ phải tan nát; quán thân như trò ảo thuật, các đại (bốn yếu tố cấu thành thân: đất, nước, lửa, gió) luôn biến đổi; quán thân đầy đồ dơ, chín lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, hai đường đại tiểu tiện) rỉ chảy;
quán thân bừng cháy, lửa dâm dục hừng hực; quán thân bị thiêu đốt, nổi lên lửa độc giận dữ; quán thân ngu tối, độc si mê mờ mịt rất mạnh; quán thân như lưới, bị ân ái trói buộc; quán thân như mụn nhọt, bao tai họa quấn quanh; quán thân đáng lo, mắc bốn trăm lẻ bốn thứ bệnh (mỗi đại trong bốn đại sinh ra một trăm lẻ một bệnh); quán thân như căn nhà dơ, chứa đủ loài giòi bọ;
quán thân vô thường (không còn mãi), chết rồi trở về bụi đất; quán thân ngu đần, không hiểu thấu bản chất của chính mình (?); quán thân hèn yếu nguy ngập, chẳng bao lâu sẽ hư rụng; quán thân không có chỗ cậy, thường ôm nhiều lo âu; quán thân không bền chắc, già đến thì khổ cùng cực; quán thân không chỗ nương tựa, tô điểm giả dối, toàn là lừa gạt; quán thân khó làm cho đầy, chứa nhận mãi không chán; quán thân như hang ổ cong queo, chứa đựng lòng ham mê sắc đẹp (?);
quán thân tham lam mê muội, đắm vào năm thú vui (vui thích do sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon và cảm xúc êm ái); quán thân mờ tối, trong ý ôm những niềm vui mừng (hão huyền); quán thân không dừng ở đâu cố định, sống chết đổi sang loài này loài khác; quán thân có thức và niệm, ôm nghĩ những điều thấp hèn; quán thân không có bạn, dù nuôi dưỡng hết lòng rồi cũng phải chia lìa; quán thân làm thức ăn cho muôn loài, cáo nuốt sói giành; quán thân như bộ máy, xoay vần vô số;
quán thân lệ thuộc, chỉ là chỗ chứa đồ ăn uống; quán thân không nỡ nhìn, đầy máu mủ hôi thối; quán thân sẽ bị hủy diệt, đi theo lẽ vô thường; quán thân như kẻ thù, thường gây nhiều oán hại; quán thân nóng bức phiền não, luôn ôm nỗi lo vướng mắc; quán thân là chỗ tụ tai ương, bị năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: hình sắc, cảm thọ, tưởng tượng, tâm hành, nhận thức) làm cho lầm lạc; quán thân là đồ chứa khổ, chịu đau đớn dữ dội của sống chết;
quán thân không phải là 'ta', chỉ do các duyên (điều kiện) tích tụ; quán thân không có sự sống thật, trai gái hợp rồi tan; quán thân là trống rỗng, các giác quan tiếp nhận mọi cảm xúc; quán thân không thật, ví như trò ảo thuật; quán thân hư giả, hiện ra như giấc mộng; quán thân giả dối mê hoặc, như ảo ảnh hơi nóng giữa đồng (quáng nắng); quán thân lừa gạt, ví như tiếng vang và bóng hình.
Này các trưởng giả, đó là bốn mươi hai điều quán thân của Bồ-tát đại sĩ. Người không quán xét thì có thể tham đắm thân, và tâm, thần, ý, thức theo đó mà sinh diệt. Còn Bồ-tát nào quán xét như vậy rồi, thì lòng yêu đắm thân mạng, tham ái cái 'ta', những vết nhơ nghi ngờ, những điều điên đảo sai lầm, các dục lạc, cùng với ý nghĩ cho rằng mọi thứ còn mãi, thảy đều trừ sạch.
Theo chí nguyện mà giữ tâm chuyên nhất, không tiếc tuổi thọ, như vậy sẽ mau đầy đủ sáu độ vô cực (sáu hạnh đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Này các trưởng giả, như thế là Bồ-tát đại sĩ nhờ đầy đủ sáu đức ấy mà khéo léo tùy cơ giáo hóa khắp nơi, mau chóng đạt quả giác ngộ cao tột, chân chính bậc nhất."
Thế rồi Thế Tôn lại giảng rộng thêm pháp về hạnh của thân, và nói bài tụng rằng:
"Được làm người rất khó gặp, chớ dùng thân làm điều ác;
rốt cuộc chết bỏ nơi gò mả, bị cáo sói ăn hoặc thối rữa.
Thân giả dối lừa ta, kẻ ngu thường mê, chỉ chuyên dấy lòng tham sắc dục;
thân này cầu mãi chẳng đền đáp lại (?), ngày đêm phải chịu mọi khổ đau.
Do muôn khổ mà thành phiền não, thân như ung nhọt chứa đầy đồ dơ;
luôn khốn đốn cùng cực vì đói khát, người trí sao lại tham sống?
Thường lo cho thân mãi chẳng chán, gắng sức nuôi nấng, quá mực thân thiết;
vì thấy sắc đẹp mà phạm nhiều tội, do đó phải chịu đau đớn trong địa ngục.
Thân không thể bền như kim cương, chớ lấy nó mà tạo nghiệp ác;
dù sống lâu rồi cũng phải chết, hãy kịp thời dấy lòng tin khi đời có Phật.
Giả như nuôi dưỡng thân lâu dài, bằng món ăn ngon cùng hương hoa,
rồi cũng đói khát, chẳng còn mãi, dù gắng sức thì được ích gì?
Trải qua bao nhiêu kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) mới lại gặp đời có Phật, bậc tôn quý anh hùng trong loài người;
hãy luôn giữ lòng tin, chớ phạm tội, kẻo đọa vào ba đường ác chịu khổ độc.
Dù sống đến nghìn ức năm, còn phải tự siêng năng như dập lửa cháy;
huống chi người chỉ sống trăm năm, lại kiêu căng buông thả, gây tai họa địa ngục.
Nếu cứ ôm ý nghĩ về cái 'ta', (nên biết) được thân người rất khó;
cứ mặc ý buông theo năm thú vui, tạm vui chơi, nào biết chuyện về sau?
Niềm vui ấy chẳng được lâu, mọi khổ độc sắp đến chẳng xa;
hãy mau lìa bỏ keo kiệt tham lam, mới được hưởng phúc lớn.
Của cải chẳng phải của mình, ví như giấc mộng, nó gượng lừa dối chúng sinh;
có lúc vừa có liền mất hết, người sáng trí không tiếc của.
Như sắc mê hoặc của trò ảo thuật, hiện ra hư giả như hoa tươi rực rỡ;
lòng ham của ấy lừa dối thân ai? (?) kẻ ngu tối bị mê, rơi vào điên đảo.
Chịu muôn nỗi khổ để có của cải, vì thân mà lo nghĩ tính toán;
của cải chẳng phải của mình, mà thuộc năm nhà (năm thứ có thể lấy mất của cải: vua quan, giặc cướp, lửa, nước, con cái phá gia), người có trí nào lại bị của cải mê hoặc?
Lầm lạc chiều theo vợ con, rồi thế lực vua chúa cướp đoạt của đã gom góp;
hiểu lẽ vô thường rõ ràng như thế, rốt cuộc chẳng còn ham lợi lộc gia đình.
Ân ái gom lại sinh ra khổ não, chớ tham mê đắm vào ngục tù là gia đình;
cha mẹ, của cải, thân thể, vợ con đều ở lại, việc mình làm thì mình tự gánh.
Có kẻ tham tiếc mà không tự biết, chỉ sợ của cải theo mình mà mất;
kẻ ngu đần ra sức tìm của, người có trí suy xét thì giữ lòng tin, không tham.
Kẻ keo kiệt, không có lòng tin thì chớ theo; họ tự hạ mình cùng cực như trẻ con, đầy tớ;
bên ngoài bị lòng tham thiêu đốt, bên trong nóng nảy nịnh bợ, các bậc thánh hiền không hề khen.
Họ bàn chuyện sách vở hoặc ngâm thơ, để mê hoặc người như kỹ nữ;
ý thô lỗ, tính hung tợn xấu xa; kẻ keo kiệt phần nhiều hay ganh ghét.
Tính tham như sói, không có bạn thân, bề ngoài tỏ ra khiêm nhường, gượng gần gũi người;
chỉ vì của cải mà quen theo đuổi khổ, người trí suy xét chớ tin họ.
Vì chạy theo của cải mà làm những việc ấy, bèn dấy lên lòng độc ác hại người;
vì vậy người trí nên tự xét, bỏ lìa keo kiệt, ganh ghét và việc tà.
Vàng, ngọc, châu báu, mọi của quý lạ, đều nhờ phúc đức mà có được;
vì những thứ ấy mà sinh tranh chấp kiện tụng, hãy chế ngự ý ấy, sửa nó theo đúng pháp.
Nếu gặp thời bậc tôn quý anh hùng trong loài người, là Như Lai Phật Từ Thị (Phật Di-lặc, vị Phật sẽ ra đời trong tương lai),
khi ấy sẽ có đất bằng vàng báu, biết đâu mình lại được sinh vào đó? (?)
Năm thú vui dục lạc toàn là hư giả, lừa gạt khiến kẻ ngu mê lầm;
dục như cái nóng gay gắt mùa hè, vì đuổi theo quáng nắng mà mệt nhoài.
Mắt tham sắc đẹp, dục làm mình mê, lòng dâm nổi lên làm say, mất cả ý chí;
cứ quen theo dục, theo điên đảo, đến bao giờ mới gặp được đời có Phật?
Trong chín mươi mốt kiếp, đời mới có một bậc giác ngộ tôn quý là Phật;
núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) còn bị thiêu hủy tiêu diệt, sau đó lấy duyên gì mà gặp được nữa?
Biển, đầm, ao đều khô cạn, trời đất cháy rụi không còn gì;
lửa dục cháy bừng cũng như thế, người có trí nào lại đắm dục?
Các bậc thông suốt sáng trí, nên xét biết mà an trú nơi tịch diệt (cảnh giới mọi phiền não đều lặng dứt, tức Niết-bàn);
có gì để tham, có gì đáng vui? Hiểu được nghĩa này thì không sa vào lưới.
Quán xét, thực hành, học tập là bậc nhất trong pháp; chớ luyến tiếc thân như xác chết, mồ mả, ngục tù;
kẻ đắm ân ái, ý tham nhơ đục, thì không tránh được tai ương khổ ngục.
Có vợ con, tham luyến rồi cũng phải ly biệt, việc mình làm thì mình tự chịu;
một mình đi theo khổ độc, ở đó không ai chịu đau thay.
Trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc: toàn bộ thế giới của chúng sinh còn trong sống chết), điều gây phiền não nặng nhất, không gì bằng vợ và con;
lúc đầu thương yêu mong được vui, trái lại thành gốc của lo âu, tội lỗi, phiền não.
Do đó phải chịu khổ trong ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ tức ma đói, và súc sinh), sinh ra đau đớn thảm thiết, độc hại cay đắng;
khi bị các gốc phiền não ấy bủa vây, vợ con chẳng ai gánh đỡ được (?).
Chớ vì cha mà làm điều ác, cũng chớ vì mẹ và họ hàng thân thích;
nỗi đau ở địa ngục A-tỳ (địa ngục nặng nhất, khổ đau không lúc nào ngớt) không ai cứu thoát, chỉ người tự làm phải tự chịu (?).
Vua Diêm-la (vị vua cai quản cõi chết, xét xử tội người chết) và ngục tốt (lính canh địa ngục) ở chốn ngục, không hỏi đến chuyện cha mẹ,
anh em, vợ con, bạn thân, chỉ xét định điều lành điều dữ của chính mình.
Đã được làm thân người, gặp được dịp này thì chớ nghĩ điều ác;
hãy dứt bỏ mọi việc làm gây tai ương tội lỗi, sửa trừ những việc chẳng lành trước kia.
Đã nhơ bẩn rồi thì phải tự phòng giữ che chắn (?), chớ tin rằng làm mà không có báo ứng;
đấng Pháp Vương (vua của chánh pháp, chỉ Phật) ấy sẽ giảng giải, phân biệt rõ ràng hạnh trong sạch.
Thân gieo trồng việc làm thì tự mình chịu, buông thả ý thì theo đó rơi vào phiền não;
thân làm điều gì liền nhận tai ương ấy, ví như bóng luôn theo hình.
Khi phải chịu khổ đau, cha mẹ người thân không cứu thoát được,
cả người thân thiết tốt bụng cũng chẳng ai chịu thay; vì vậy người trí không luyến dục.
Ai muốn thoát khỏi nỗi khổ đòn roi ác độc trong ngục, cùng mọi trói buộc, gông cùm, xiềng xích,
hãy siêng nghĩ đến việc lìa bỏ dục, mau thực hành pháp theo lời dạy của đấng Thế Hùng (bậc anh hùng của thế gian, chỉ Phật).
Nhà như ngọn lửa lớn cháy rực, nhiều gốc phiền não, lửa đã bốc lên thì cháy mãi;
người trí tuệ thông suốt nào lại thích như vậy? Như chạm vào lửa lớn, e khó ở giữa đó (?).
Người ở nhà lo chuyện lợi lộc, sống theo nghề đời, lo toan cho vợ con;
có muôn mối lo nghĩ như thế, người có trí tuệ nào lại không bỏ nhà?
Lời dạy của đấng Thập Lực (Phật, bậc có mười năng lực trí tuệ đặc biệt) rất đáng vui, không cần gieo trồng mà như được cả gốc rễ (?);
kẻ ngu si không có chí ấy, chỉ vì mê nhà mà đọa địa ngục.
Những kẻ chuyên mê lầm trong trời đất, dấy lên ý nghĩ: 'Đây là vợ con của ta';
ý ngu đần cho là còn mãi, không biết đó chỉ là thân như trò ảo thuật."
Khi Phật Thế Tôn nói pháp này, năm trăm trưởng giả như Uy Thí ngay lúc ấy đạt được nhu thuận pháp nhẫn (trí tuệ mềm mỏng thuận theo chân lý, tâm chấp nhận được lẽ thật của mọi sự vật, nhưng chưa chứng ngộ trọn vẹn). Từ khi đạt được bậc nhẫn ấy, họ đầy đủ thần thông, biết rõ quá khứ và tương lai, trí tuệ của bậc thánh rộng lớn nhiệm mầu, trí tuệ không bị ngăn ngại, hiểu rõ ý chí, chỗ hướng đến và mong muốn của chúng sinh. Vì muốn khơi dậy cho tất cả hội chúng tâm quán xét, họ liền nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
"Sướng thay, được lợi lớn, là lợi cao nhất trong mọi lợi:
người nào phát tâm tu hành, cầu làm Phật, làm Bồ-tát.
Tâm Đại thừa thật đáng vui, chỉ mong chúng sinh được yên ổn,
làm cầu cống cho mọi người, đó là người vui chí với Đại thừa.
Chúng sinh đều yêu mến người ấy, ai cũng vui khi nhìn dung nhan,
là người dấy lòng phát tâm, chí cầu đạo Bồ-tát.
Những ai phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), gieo đức nơi ruộng phúc (nơi gieo việc lành để gặt phúc, như Phật, Pháp, Tăng),
người vui sâu xa với hạnh Bồ-tát, được làm ánh sáng cho ba cõi.
Tâm Bồ-tát cao quý thánh thiện, vượt hơn mọi tâm ý của chúng sinh,
tất cả đều đầy đủ, có thể cứu độ mọi chúng sinh.
Chúng con sướng thay được lợi, vui mừng dấy lên tâm này,
gặp đời Phật Năng Nhân (bậc có khả năng làm điều nhân từ, tức Phật Thích-ca), bậc giác ngộ chân chính bậc nhất, mạnh như sư tử.
Được nghe pháp này, pháp quán thân của Bồ-tát,
chí liền vui với Đại thừa, đạt được nhu thuận pháp nhẫn."
Khi ấy Phật liền mỉm cười. Lúc Thế Tôn mỉm cười, ánh sáng năm màu phát ra, phóng từ trong miệng, rực rỡ chói lòa, mỗi màu một khác, rồi có vô số ánh sáng tỏa khắp các cõi ở mười phương (bốn phương, bốn hướng giữa, phương trên và phương dưới), uy quang che lấp ánh sáng của cung điện Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm Thiên (vua cõi trời Phạm), mặt trời, mặt trăng, chư thiên và ma vương.
Khi Phật mỉm cười và ánh sáng che phủ, chư thiên (các vị trời), rồng, thần cùng người đời, bảy vạn hai nghìn vị, thấy sự biến hóa thần diệu chói lọi của Phật, cũng đều tự cảm thấy ánh sáng của Như Lai làm thân mình được yên ổn nuôi dưỡng; ai nấy ngay trên chỗ ngồi bỗng đều đạt được vô sở tùng sinh pháp lạc nhẫn (vô sinh pháp nhẫn: chứng biết các pháp vốn không từ đâu sinh ra, cũng không diệt mất, tâm an trụ vững vàng trong niềm vui của chân lý). Số người còn lại không kể xiết đều phát tâm cầu đạo cao tột chân chính. Rồi ánh sáng ấy quay về, đi quanh thân Phật ba vòng, uy quang bỗng nhập vào đỉnh đầu Phật.
Bấy giờ hiền giả A-nan (vị đệ tử theo hầu Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ) thưa Phật rằng: "Các đức Phật Như Lai xuất hiện ở đời, đạo giáo yên ổn cứu độ chúng sinh rộng lớn mênh mông, không bao giờ cười vô cớ. Nay vì nhân duyên gì mà Ngài tỏ nét mặt uy nghiêm và mỉm cười vui vẻ? Lành thay, Thế Tôn! Như Lai ban đức, thương xót hết thảy vô lượng chư thiên cùng người đời, đều khiến được yên ổn; các loài súc sinh, chim muông, côn trùng bay lượn, sâu bọ bò trườn, không loài nào không được cứu độ. Cúi mong Phật mở bày giảng rõ ý nghĩa nụ cười."
Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan: "Ông có thấy năm trăm trưởng giả như Uy Thí không?"
"Dạ vâng, con đã thấy."
Thế Tôn dạy: "Các trưởng giả này, từ các đức Phật đời quá khứ đã trồng nhiều gốc đức, từ đó phát tâm cầu đạo cao tột chân chính. Như vậy đó, A-nan! Năm trăm trưởng giả như Uy Thí, từ nay về sau sẽ trải qua bảy mươi sáu kiếp không đọa vào ba đường khổ, sau đó cùng thành Phật trong một kiếp, kiếp ấy tên là Dũng Mãnh, đều cùng một danh hiệu là Hoa Cát Tạng Vương Như Lai, Vô Sở Trước (bậc không còn vướng mắc), Bình Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng), Đạo Pháp Ngự (bậc điều khiển, dẫn dắt người theo đạo pháp), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), là Phật Thế Tôn; số người mà mỗi vị cứu độ nhiều đến vô lượng."
Khi ấy A-nan lại thưa Phật: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn! Thật sâu xa nhiệm mầu thay, xưa nay chưa từng có! Như Lai đã giảng giải pháp thiết yếu rộng lớn, sâu kín, không cùng tận này. Kinh này tên là gì? Phải phụng trì (vâng theo và gìn giữ) như thế nào?"
Phật dạy: "A-nan! Kinh này tên là 'Bồ-tát Tu Hành', cũng gọi là 'Kinh Đại sĩ Uy Thí hỏi về việc quán xét thân'. Lại nữa, A-nan! Pháp quán thiết yếu này, các đức Phật đời quá khứ, đời vị lai và đời hiện tại, việc thành đạo và giáo hóa rộng khắp, không ai không do pháp này. Nay ta thành Phật, có thân với tướng tốt vẻ đẹp (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp đặc biệt của thân Phật), giáo hóa trong vòng sống chết, cũng là nhờ pháp này. Các ông nên khéo chép, gìn giữ, tụng thuộc, đọc, giảng nói, mở bày cho tất cả mọi người."
Phật nói kinh xong, hiền giả A-nan, năm trăm vị đại sĩ như Uy Thí, chư thiên, rồng, thần cùng người đời, nghe kinh đều vui mừng, ai nấy đứng dậy chắp tay làm lễ Phật.
Phật thuyết Bồ-tát tu hành kinh (Kinh Phật nói về việc tu hành của Bồ-tát)
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video