Thiên 31 — Quyển 10: Phép thọ giới Bồ Tát do Ưu-ba-ly hỏi

 Ưu-ba-li (một đại đệ tử của Đức Phật, giỏi nhất về giới luật) hỏi về phép thọ giới (nghi thức chính thức nhận và hứa giữ giới luật) của Bồ Tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh)

 Bồ Tát Ma-ha-tát (vị Bồ Tát lớn, bậc Bồ Tát đã tu hành sâu dày) thành tựu giới (các điều răn và lời nguyện giữ thân, miệng, ý trong sạch), thành tựu thiện giới (giới làm các việc lành), thành tựu giới làm lợi ích chúng sinh. Trước hết phải học cho đầy đủ giới Ưu-bà-tắc (giới của người tu tại gia), giới Sa-di (giới của người mới xuất gia, chưa thọ giới lớn) và giới Tỳ-kheo (giới đầy đủ của tu sĩ nam xuất gia). Nếu nói chưa đủ giới Ưu-bà-tắc mà được giới Sa-di thì không có lẽ ấy. Chưa đủ giới Sa-di mà được giới Tỳ-kheo thì cũng không có lẽ ấy. Chưa đủ ba thứ giới như thế mà được Bồ Tát giới (bộ giới dành cho người phát nguyện làm Bồ Tát) thì cũng không có lẽ ấy. Ví như một lầu cao bốn tầng, phải lên theo thứ tự; không qua tầng một mà lên được tầng hai thì không có lẽ ấy; không qua tầng hai mà lên tầng ba, không qua tầng ba mà lên tầng bốn thì cũng không có lẽ ấy.

 Bồ Tát sau khi đã đủ ba thứ giới, muốn thọ Bồ Tát giới, thì phải hết lòng, không tham đắm, buông bỏ mọi vật trong thân và ngoài thân. Nếu không buông bỏ được, không đủ ba giới, thì rốt cuộc không thể được Bồ Tát giới. Lúc ấy người thọ giới tự nhìn lại thân mình như đang nhìn bậc trí giả (người có trí, ở đây là vị thầy truyền giới) (?). Bấy giờ, ở nơi vắng lặng, lễ chư Phật (các đấng đã giác ngộ hoàn toàn) khắp mười phương (mọi phương hướng: đông, tây, nam, bắc, bốn góc, trên, dưới), quay về phía đông trước tượng Phật, quỳ gối phải chạm đất, chắp tay mà nói: "Kính bạch chư Phật, Bồ Tát và chư Tăng (đoàn thể người tu) khắp mười phương, xin lắng nghe. Nay con tên là … cầu xin Bồ Tát giới. Con đã đủ giới Ưu-bà-tắc, cho đến đủ những điều mà bậc trí giả cần có. Vì thế con xin chư Phật, Bồ Tát, Tăng mười phương ban Bồ Tát giới. Nay chư Phật, Bồ Tát, Tăng mười phương hãy xét lòng con. Nếu con có lòng không tin, phá hủy tâm Bồ-đề (tâm nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh), có lòng xấu ác, lòng dối trá, thì xin đừng ban giới cho con. Nếu không có những điều ấy thì xin vì lòng thương xót mà ban giới cho con." Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như thế.

 Hết lòng lặng im, chuyên tâm nghĩ nhớ xong, lại nói: "Nay đã ban cho con Bồ Tát giới, con đã được Bồ Tát giới. Vì sao? Vì chư Phật, Bồ Tát mười phương dùng tha tâm trí (trí biết rõ lòng người khác) mà xét lòng con, thấy con có lòng chân thật. Nên biết là đã ban giới cho con vì lòng thương xót. Nay con không có thầy, chư Phật, Bồ Tát mười phương là thầy của con." Lần thứ hai, lần thứ ba cũng như vậy. Bấy giờ chư Phật, Bồ Tát mười phương liền hiện điềm báo cho biết; nên biết là đã được giới.

 Chư Phật, Bồ Tát mười phương bảo đại chúng: "Ở thế giới kia (?) có người tên là … đã thật lòng thọ Bồ Tát giới. Nay ta đã ban cho, vì lòng thương xót. Nay người này không có thầy, ta làm thầy cho người ấy; nay ta che chở, nhớ nghĩ đến người ấy; đó là em trong đạo pháp của ta." Người thọ giới liền đứng dậy lễ chư Phật, Bồ Tát mười phương. Đó gọi là tự yết-ma (yết-ma là nghi thức tuyên đọc chính thức để làm thành một việc của Tăng như truyền giới; tự yết-ma là tự mình làm nghi thức trước chư Phật mà không có thầy truyền).

 Nếu có bậc trí giả mà vì kiêu mạn không chịu thọ giới từ vị ấy thì không được Bồ Tát giới. Nếu vị trí giả ấy là người phá giới, hoặc bậc trí giả ở phương xa, hoặc đất nước loạn lạc, hoặc bản thân bệnh nặng, hoặc vì làm lợi cho nhiều người, hoặc không còn nơi nào để thọ giới; người xuất gia hay tại gia, nếu buông bỏ được, bố thí được, đem lòng sâu xa lập nguyện cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, cùng khắp của Phật).

 Khi ấy, nếu có người cùng tâm Bồ-đề, cùng pháp, cùng ý, biết nói, biết dạy, hiểu rõ nghĩa lý, thì người muốn thọ giới nên đến chỗ người ấy, cúi đầu sát đất làm lễ, để trần vai phải, quỳ gối phải chạm đất, chắp tay mà nói: "Kính bạch Đại đức (cách gọi tôn kính bậc tu hành), xin lắng nghe. Nay con xin Đại đức cho thọ Bồ Tát giới, giới đại tự tại, giới vô thượng (cao nhất, không gì hơn), giới không gì vượt hơn. Kính bạch Đại đức, nếu ngài không coi rẻ con, xin vì lòng thương xót mà ban giới cho con." Nếu vị Đại đức ấy im lặng chấp thuận, thì người thọ giới nên đứng dậy, sửa lại y phục, hướng về chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) khắp mười phương và các Bồ Tát đã ở bậc đại địa (các bậc tu chứng cao), cúi đầu sát đất làm lễ, tùy theo sức hiểu biết của mình mà ngợi khen mọi công đức của chư Phật và chư Bồ Tát. Chuyên tâm nhớ nghĩ Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là lời dạy, Tăng là đoàn thể người tu), trước tượng Phật quỳ thẳng chắp tay mà nói: "Kính bạch Đại đức, nay con là … xin thọ Bồ Tát giới. Kính bạch Đại đức, nay xin vì lòng thương xót mà ban Bồ Tát giới."

 Nếu vị Đại đức ấy im lặng chấp thuận, người thọ giới lúc ấy phải hết lòng chuyên nhớ Tam bảo, sinh lòng vui mừng, lại nghĩ thế này: "Nay ta đã được thành tựu kho báu công đức vô lượng vô biên, cao tột; sẽ được giới mà Bồ Tát thọ trì." Rồi lại một lòng lặng im mà đứng.

 Bấy giờ bậc trí giả bảo người thọ giới: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người tu tại gia hay người nghe pháp), hãy lắng nghe. Em trong đạo pháp, vị Bồ Tát kia, nay ông có thật là Bồ Tát không? Có thật đã phát tâm Bồ-đề không?" Người thọ giới đáp: "Kính bạch Đại đức, thật vậy." Bậc trí giả lại hỏi: "Nay ông đã đủ ba thứ giới chưa?" Đáp: "Đã đủ." Lại hỏi: "Có buông bỏ được mọi vật trong thân và ngoài thân không?" Đáp: "Buông bỏ được." Lại hỏi: "Có tiếc thân mạng, của cải không?" Đáp: "Không tiếc." Lại hỏi: "Ông có thể thọ từ ta tất cả giới của Bồ Tát, giới thâu giữ mọi con đường Bồ-đề, giới làm lợi ích tất cả chúng sinh; giới này giống như giới của chư Phật, Bồ Tát ba đời mười phương; ông giữ được không?" Đáp: "Giữ được." Lần thứ hai, lần thứ ba cũng như thế.

 Bấy giờ bậc trí giả nên xướng rằng: "Kính bạch chư Phật, chư Bồ Tát và chư Đại đức Tăng mười phương xin lắng nghe. Nay người tên … xin con, từ chư Phật, Bồ Tát, Tăng mười phương mà thọ Bồ Tát giới. Người ấy đã đủ ba giới, đã phát tâm Bồ-đề, là Bồ Tát chân thật, có thể buông bỏ mọi vật trong thân ngoài thân, không tiếc thân mạng. Xin chư Phật, Bồ Tát, Tăng mười phương vì lòng thương xót mà ban Bồ Tát giới cho người tên …; vì lòng thương xót mà ban giới là kho báu công đức vô lượng vô biên cao tột; vì làm lợi ích chúng sinh, vì làm lớn thêm pháp của chư Phật, Bồ Tát." Lần thứ hai, lần thứ ba cũng như thế.

 Lúc ấy các phương có gió mát nổi lên. Bậc trí giả nên biết chư Phật, chư Bồ Tát, Tăng mười phương đã ban giới cho người này, rồi bảo người thọ giới: "Người tên … hãy lắng nghe. Chư Phật, chư Bồ Tát, Tăng mười phương nay ban giới cho ông, giống như giới của tất cả Bồ Tát ba đời. Ông phải hết lòng giữ gìn. Giữ được không?" Đáp: "Giữ được." Lần thứ hai, lần thứ ba cũng như thế.

 Bấy giờ bậc trí giả kính lễ chư Phật, chư Bồ Tát, Tăng mười phương và lễ tượng Phật. Lễ xong lại xướng rằng: "Kính bạch chư Phật, Bồ Tát, Đại đức mười phương xin lắng nghe. Nay người tên … qua ba lần nói, đã từ chư Phật và Bồ Tát mười phương mà được Bồ Tát giới. Người nói giới là con; người thọ giới là …; con làm chứng nhân cho người ấy. Đại sư (thầy lớn) là vô lượng chư Phật, Bồ Tát, Tăng mười phương; tiểu sư (thầy nhỏ) là chính con. Thầy có hai loại: một là thầy thấy được, hai là thầy không thấy được. Thầy không thấy được là chư Phật, Bồ Tát, Tăng mười phương; thầy thấy được là chính con. Ở nơi thầy thấy được và thầy không thấy được, người này đã được giới xong." Lần thứ hai, lần thứ ba cũng như thế. Như vậy là yết-ma xong. Yết-ma xong, cả hai đều lặng im.

 Bấy giờ chư Phật và chư Bồ Tát ở các thế giới mười phương biết được điềm ấy, bảo đại chúng: "Ở thế giới kia có người như thế, từ bậc trí giả kia thọ Bồ Tát giới. Người như thế là em trong đạo pháp của ta; nay ta hết lòng thương xót, che chở, nhớ nghĩ." Nhờ chư Phật, chư Bồ Tát, Tăng mười phương thương xót che chở, nhớ nghĩ, nên người truyền giới và người thọ giới đều tăng thêm pháp lành. Lặng im giây lát, rồi đứng dậy kính lễ chư Phật, chư Bồ Tát, Tăng mười phương. Đó gọi là Bồ Tát đã thọ Bồ Tát giới.

 Đó là nhất thiết giới (giới bao gồm tất cả), giới vô thượng, giới vô biên, giới là khối công đức, giới vắng lặng, giới tâm trong sạch, giới phá trừ phiền não (những tâm trạng xấu làm khổ và ràng buộc như tham, giận, si mê) của tất cả chúng sinh. Giới như thế hơn giới của tất cả hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, cầu tự giải thoát cho mình) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ một mình nhờ quán xét nhân duyên, không giáo hóa người khác) khắp mười phương. Vì sao? Vì giới này cứu độ, giải thoát tất cả chúng sinh.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, nên học đọc Bồ Tát pháp tạng (kho kinh điển dạy về hạnh Bồ Tát) và Bồ Tát ma-di (bộ luận giải thích, tóm lược giáo pháp và giới luật của Bồ Tát). Khi Bồ Tát muốn thọ Bồ Tát giới, trước hết phải quan sát người truyền giới. Nếu là người không có lòng tin thì không nên thọ giới từ người ấy. Người keo kiệt, người tham lam, người không biết đủ, người phá giới, làm nhơ giới, không kính trọng giới, người ưa tham lam và giận dữ, người không nhẫn nhục, người không thể giúp người khác ngăn tránh lỗi lầm, người lười biếng biếng nhác, tham hưởng thú vui đời, ưa nói chuyện đời, cho đến không thể trong một khoảnh khắc nhớ nghĩ đến Tam bảo, người bị lưới nghi ngờ và sự tối tăm ngu si che lấp, không thể đọc tụng Bồ Tát pháp tạng, Bồ Tát ma-di mà còn chê bai: những người như thế không nên thọ giới từ họ.

 Đã thọ giới rồi thì không nên nói giới cho người không có lòng tin, cho đến không nói cho người chê bai Đại thừa (giáo pháp lớn, dạy con đường Bồ Tát cứu độ tất cả chúng sinh). Vì sao? Vì người không có lòng tin, do nhân duyên ấy mà sa vào địa ngục. Vì vậy Bồ Tát không nên nói cho họ; nếu nói thì mắc tội. Nếu Bồ Tát biết chắc rằng nói cho người ấy có thể phá được lời nói ác, việc làm ác và lòng không tin của người ấy, thì nói ra không có tội.

 Bồ Tát đã thọ Bồ Tát giới rồi, thầy nên nói cho biết thế nào là phạm, thế nào là không phạm. Nếu biết người ấy hết lòng thọ nhận được, không vì được cúng dường mà thọ, không vì bắt chước người khác mà thọ, không vì kiêu mạn mà thọ, thì lúc ấy thầy nên nói về phạm và không phạm: "Người tên … hãy lắng nghe. Bồ Tát giới có tám trọng pháp (tám điều cấm nặng nhất). Bốn trọng pháp đầu như đã nói trước. Bồ Tát nếu vì tham lợi lộc, sự cúng dường mà tự khen mình là đã được Bồ Tát giới, đã ở Bồ Tát địa (địa vị, cấp bậc tu chứng của Bồ Tát), thì đó là trọng pháp thứ năm của Bồ Tát.

 Nếu có người nghèo khổ, chịu khổ não, hoặc người bệnh đến xin, mà Bồ Tát tham tiếc không cho, dù chỉ là vật đáng một đồng tiền; có người cầu pháp mà keo tiếc không nói cho, dù chỉ một bài kệ (bài thơ ngắn trong kinh): đó là trọng pháp thứ sáu của Bồ Tát.

 Bồ Tát dù có giận cũng không được làm điều ác với người. Nếu dùng tay đánh, hoặc dùng gậy, dùng đá, hoặc lớn tiếng mắng chửi nhục mạ, hoặc có lúc không đủ sức đánh mắng thì ôm lòng giận dữ; hoặc khi bị người khác đánh mắng, người ấy xin hối lỗi mà không nhận lời sám hối (tỏ bày lỗi lầm và xin tha thứ), cố ý ôm lòng giận hận, càng lúc càng tăng không dứt, lòng không trong sạch: đó là trọng pháp thứ bảy của Bồ Tát.

 Bồ Tát nếu có người cùng thầy, cùng học mà chê bai kinh Phương Đẳng (các kinh Đại thừa) và pháp tạng của Bồ Tát, lại thọ học, đội lên đầu tôn thờ những điều trông giống chánh pháp mà thật là phi pháp, thì không nên ở chung với người ấy. Nếu đã biết chắc như vậy mà vẫn đi ngợi khen đức hạnh người ấy với người khác: đó là trọng pháp thứ tám của Bồ Tát.

 Bồ Tát có hai loại: một là tại gia (sống ở nhà, có gia đình), hai là xuất gia (rời nhà đi tu). Bồ Tát tại gia có sáu trọng pháp, Bồ Tát xuất gia có tám trọng pháp. Tám trọng pháp này, nếu Bồ Tát phạm, mà phạm trọn vẹn từng trọng pháp, thì ngay đời này không thể trang nghiêm (tô điểm, làm cho đầy đủ) quả Bồ-đề vô lượng vô thượng, ngay đời này không thể khiến tâm vắng lặng. Người ấy chỉ gọi là Bồ Tát trên danh nghĩa, không phải Bồ Tát thật nghĩa; đó gọi là Chiên-đà-la (hạng người thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa, làm nghề giết mổ; ở đây ví người hèn kém trong hàng Bồ Tát) trong hàng Bồ Tát. Không gọi là Sa-môn (người xuất gia tu hành), không phải Bà-la-môn (ở đây chỉ người tu hành thanh tịnh), không thể đi đúng hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Tâm của Bồ Tát có ba bậc: thấp, vừa, cao. Nếu phạm bốn trọng pháp sau với tâm bậc thấp, bậc vừa thì không gọi là phạm. Nếu phạm với tâm bậc cao, tâm ác, thì gọi là phạm. Bậc cao tức là ưa làm bốn việc ấy, lòng không biết hổ thẹn, không biết sám hối, không thấy mình phạm tội, lại khen người phá giới: đó gọi là phạm với tâm ác bậc cao. Bồ Tát dù phạm bốn trọng pháp như thế, rốt cuộc cũng không mất Bồ Tát giới.

 Như Tỳ-kheo phạm bốn trọng tội thì mất giới Ba-la-đề-mộc-xoa (bộ giới luật giải thoát của người xuất gia, giữ từng điều thì thoát khỏi từng lỗi); Bồ Tát nếu phạm bốn trọng tội của Tỳ-kheo thì cũng mất giới Ba-la-đề-mộc-xoa và làm nhơ Bồ Tát giới. Làm nhơ nghĩa là ngay đời này không thể trang nghiêm quả Bồ-đề, không được vô lượng phúc đức và tam-muội (trạng thái tâm định, tập trung sâu lắng); như thế gọi là làm nhơ. Có hai nhân duyên làm mất Bồ Tát giới: một là thối lui tâm Bồ-đề, hai là khởi tâm ác bậc cao. Ngoài hai duyên ấy ra, thì dù sang đời sau ở trong địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (loài quỷ đói), rốt cuộc cũng không mất Bồ Tát giới. Bồ Tát giới không giống giới Ba-la-đề-mộc-xoa. Bồ Tát nếu ở đời sau lại thọ Bồ Tát giới thì không gọi là mới được, mà gọi là khai mở, làm cho sáng sạch lại.

 Nay sẽ nói thêm về các tướng phạm và không phạm, nặng và nhẹ, sự khác nhau của bậc cao, vừa, thấp khi đã thọ Bồ Tát giới. Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, nếu ngày đêm đối với tháp, tượng, kinh sách, người đọc tụng kinh và nghìn vạn Bồ Tát, mà không dùng hoa, hương cúng dường, lễ lạy, không thể ngợi khen, lòng không vui mừng dù chỉ một niệm: đó là phạm tội nặng, nhưng không thuộc tám trọng pháp. Đó gọi là Bồ Tát có tâm nhơ, tâm nghi; có vết thương, sa đọa, khởi tâm không trong sạch (?). Nếu làm việc gì mà không có lòng cung kính, vì không có lòng tin, vì lười biếng: đó là phạm tội nặng, nhưng không thuộc tám trọng pháp. Nếu vì quên, không để tâm, thì là phạm tội nhẹ. Không phạm là khi có tâm trong sạch, luôn cầu Bồ-đề. Tâm trong sạch là như bốn lòng tin bất hoại (lòng tin vững chắc không lay chuyển vào Phật, Pháp, Tăng và giới) của bậc Tu-đà-hoàn (bậc thánh quả đầu tiên, đã vào dòng thánh).

 Bồ Tát nếu không biết đủ, không ít ham muốn, tham đắm lợi lộc cúng dường: đó là phạm tội nặng, nhưng không thuộc tám trọng pháp. Không phạm là khi biết chắc rằng nhờ việc không biết đủ ấy mà có thể điều phục (dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thiện) chúng sinh.

 Bồ Tát nếu thấy bậc thượng tọa (vị tu sĩ ngồi hàng trên, lâu năm tu hành), bậc túc đức (người đức hạnh lâu năm), người cùng học, cùng thầy, mà sinh lòng kiêu mạn và lòng xấu, không đứng dậy đón tiếp, lễ lạy, mời ngồi, không trò chuyện, không chủ động thăm hỏi trước; nếu được hỏi điều nghi ngờ mà không giải thích: đó là phạm tội nặng, nhưng không thuộc tám trọng pháp. Đó gọi là Bồ Tát có tâm nhơ, tâm nghi; có vết thương, sa đọa, không đứng dậy được, không trong sạch trong việc mình làm (?). Không phạm là khi: bị bệnh, đang ngủ, tâm đang rối loạn; đang hết lòng nghe pháp, đang cúng dường Phật; đang chép kinh, đọc tụng, giảng giải, bàn luận nghĩa lý, đang nói chuyện với khách đến trước (?); vì giữ lòng người đang thuyết pháp nên biết mà không nói chuyện; vì có thể khiến người kia được điều phục; vì giữ quy chế của Tăng; vì bảo vệ nhiều người.

 Nếu có Tỳ-kheo vì muốn tìm lỗi mà nghe Bồ Tát giới, người không tin nhận, người không tin theo lời dạy, cùng những người không thành tựu giới Ưu-bà-tắc, không thành tựu giới Sa-di, không thành tựu giới Ba-la-đề-mộc-xoa, thì không được nghe Bồ Tát giới; nghe thì mắc tội. Nếu Tỳ-kheo phạm tội Ba-dật-đề (loại tội nhẹ, phải sám hối trước người khác), không hổ thẹn, không ăn năn mà nghe Bồ Tát giới, thì mắc tội Thâu-lan-giá (loại tội thô nặng, gần với tội nặng mà chưa thành). Nếu Tỳ-kheo phạm tội Thâu-lan-giá, không hổ thẹn, không ăn năn mà nghe Bồ Tát giới, thì mắc tội Tăng-già-bà-thi-sa (loại tội nặng thứ hai, phải sám hối trước Tăng chúng mới còn ở trong Tăng). Nếu Tỳ-kheo phạm tội Tăng-già-bà-thi-sa, không hổ thẹn, không ăn năn mà nghe Bồ Tát giới, thì mắc tội Ba-la-di (tội nặng nhất, bị loại khỏi hàng tu sĩ). Còn nếu có người nói ra trọng pháp thứ tám thì mắc tội Tăng-già-bà-thi-sa. Vì thế trong kinh nói rằng: người không tin thì không nên nghe; với người không tin thì không nên nói.

 Có đàn-việt (thí chủ, người bố thí cúng dường cho người tu) có lòng tin sâu đến mời Bồ Tát, hoặc đến nhà mình, hoặc đến chùa tháp, hoặc làng xóm, hoặc trong nước, để cung cấp những thứ cần dùng như y phục, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men; Bồ Tát vì kiêu mạn, giận hận, khinh rẻ mà không đến nhận thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm.

 Nếu Bồ Tát không có bạn đi cùng mà một mình đến nhà người bạch y (người thế tục, tại gia, vốn mặc áo trắng), thì mắc tội sai sót. Nếu đến nhà người bạch y mà không thể thuyết pháp, chỉ bày, giáo hóa, khiến họ cúng dường Phật, Pháp, Tăng: đó là phạm tội nặng, nhưng không thuộc tám trọng pháp. Không phạm là khi: bị bệnh, hoặc tối dạ chậm hiểu, hoặc điên cuồng, hoặc nơi mời ở xa, hoặc đường sá đáng sợ, nguy hiểm; biết rằng không nhận lời mời thì khiến người kia được điều phục; hoặc đã nhận lời mời nơi khác trước; hoặc đang chuyên cần tu pháp lành; hoặc có nghĩa lý chưa được nghe nên muốn đi nghe; hoặc biết lòng người mời không chân thật; hoặc nếu nhận lời mời ấy thì e nhiều người giận; hoặc vì quy chế của Tăng.

 Nếu có đàn-việt đem vàng, bạc, ngọc trai, xa cừ (một loại vỏ sò quý), mã não, lưu ly (đá quý màu xanh), pha lê, đầy tớ, xe cộ, voi ngựa cùng các tấm trải nhiều màu dâng cúng Bồ Tát, thì Bồ Tát nên nhận. Nếu không nhận thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm. Không phạm là khi: bị điên cuồng; biết nhận rồi ắt sinh tham đắm; biết nhận rồi thí chủ sinh hối tiếc; biết thí chủ cho xong sẽ phát cuồng; biết nhận rồi thí chủ sẽ nghèo khổ; biết vật ấy là vật của Tam bảo; biết vật ấy do cướp đoạt mà có; biết nhận rồi sẽ gặp nhiều khổ não như bị vua bắt tội, bị giặc cướp trộm, chết chóc, bị giam cầm, tiếng xấu lan truyền, bị đuổi ra khỏi xứ; biết nhận rồi không thể đem cho đi, dùng để vun trồng phúc đức nơi ruộng phúc tốt (những đối tượng đáng cúng dường, giúp đỡ, như ruộng tốt gieo hạt thì được mùa).

 Nếu có chúng sinh vì muốn hiểu nghĩa, muốn được nghe pháp, đến chỗ Bồ Tát thưa hỏi những điều chưa được nghe, mà Bồ Tát vì lòng khinh, lòng ngạo mạn không nói cho thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm. Không phạm là khi: biết người ấy có tà kiến (cách thấy sai lệch) xấu ác, đến để tìm lỗi; hoặc mình bị bệnh, hoặc bệnh mới khỏi, hoặc điên cuồng; biết rằng không nói thì khiến người ấy được điều phục; hoặc điều ấy Phật chưa cho phép; biết người ấy không kính trọng Tam bảo; hoặc cử chỉ thô suất; biết người ấy căn tánh chậm lụt, nghe nghĩa sâu xong sẽ sinh tà kiến; hoặc người ấy ưa chấp tà kiến; biết người ấy nghe xong sẽ đem nói lại với kẻ ác để phá hoại chánh pháp.

 Nếu có kẻ ác hay giết hại, cùng hạng Chiên-đà-la, mà Bồ Tát không gần gũi, qua lại thuyết chánh pháp cho họ thì mắc tội. Vì sao? Vì Bồ Tát thấy người giữ giới, tinh tấn (siêng năng tu tập), thân miệng ý trong sạch thì không cần khởi lòng từ bi, còn thấy kẻ ác thì phải sinh lòng từ bi. Vì thế Bồ Tát nếu không nói pháp cho họ thì phạm tội. Không phạm là khi: bị điên cuồng, hoặc lệnh vua cấm, hoặc quy chế của Tăng cấm; hoặc e nhiều người chê trách; hoặc biết không nói thì khiến người ấy được điều phục.

 Nếu có đàn-việt không phải là thân thích, hoặc trưởng giả (người giàu có, có địa vị), hoặc Bà-la-môn (người thuộc giai cấp tăng lữ trong xã hội Ấn Độ xưa) đem các thứ vải áo dâng cúng Bồ Tát, thì Bồ Tát nên nhận. Nếu Bồ Tát tự đi xin mà được nhiều thì cũng nên nhận. Y và bát (áo và bình bát ăn cơm của người tu) cũng như thế; chỉ may y, bát cũng như thế. Bồ Tát nếu đến chỗ đàn-việt xin sợi chỉ, nhờ thợ dệt không phải thân thích dệt, dặn làm cho khéo, cố làm cho rộng và dày, nói rằng: "Tôi không tự mặc; ông cùng với đàn-việt đều có phúc." Nếu đàn-việt nói: "Tôi làm vì thầy, chỉ mong thầy tự mặc", Bồ Tát được rồi, nếu vì bản thân mà tự đến chỗ thợ dệt dặn làm cho khéo, cố làm cho rộng và dày, được áo rồi tự mặc, thì phạm tội nặng, nhưng không thuộc tám trọng pháp. Nếu không dặn dò thì không phạm.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, nên nhận, nên cất giữ đồ trải bằng lụa kiêu-xa-da (lụa tơ tằm quý), cho đến trăm nghìn vạn; vàng bạc cũng thế. Hàng Thanh văn chỉ vì lợi cho riêng mình, nên Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) không cho phép họ nhận và cất giữ. Bồ Tát thì không như thế; vì làm lợi cho chúng sinh nên được phép cất giữ, không được không nhận. Nếu vì muốn được tiếng là biết đủ mà không nhận, thì mắc tội thất ý (lỗi do sơ suất, lơ đãng mà phạm), sa đọa không đứng dậy được; việc làm có chỗ nghi, không trong sạch (?). Nếu Bồ Tát vì nhân duyên lười biếng mà không làm lợi ích được cho chúng sinh thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm.

 Nếu Bồ Tát được người khen là đã ở bậc Thập trụ (mười bậc an trụ trong quá trình tu của Bồ Tát), hoặc là A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử) cho đến Tu-đà-hoàn, là người ít ham muốn, biết đủ, mà im lặng nhận lời khen ấy thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm. Nếu Bồ Tát vào trong Tăng chúng, thấy có người đùa cợt, cười giỡn trái phép mà không quở trách thì mắc tội. Không phạm là khi: lúc nghe pháp, vì để điều phục; vì thuyết pháp tùy theo lòng người; vì có thể làm lợi ích.

 Nếu nói rằng: "Bồ Tát không ưa niết-bàn (sự giải thoát hoàn toàn, dứt hết phiền não và khổ đau, ra khỏi vòng sinh tử) mà cũng không phải không ưa; không sợ phiền não mà cũng không phải không sợ. Vì sao? Vì Bồ Tát còn trôi lăn trong sinh tử." Nếu Bồ Tát nói như thế thì mắc tội. Vì sao? Vì sự ưa thích niết-bàn của Bồ Tát là điều Thanh văn và Duyên giác (cũng tức là Bích-chi Phật, người tự ngộ nhờ quán xét nhân duyên) không thể biết. Sự ưa thích niết-bàn của Thanh văn, Duyên giác so với sự ưa thích của Bồ Tát thì không bằng một phần trăm, một phần nghìn, một phần trăm nghìn vạn, cho đến không có lấy một phần. Bồ Tát quở trách và sợ phiền não, điều đó Thanh văn, Duyên giác không thể biết. Sự quở trách và sợ phiền não của Thanh văn, Duyên giác so với sự quở trách và sợ phiền não của Bồ Tát thì không bằng một phần trăm, một phần nghìn, một phần trăm nghìn vạn, cho đến không có lấy một phần. Vì sao? Vì Thanh văn, Duyên giác chỉ vì lợi mình, không thể lợi người; Bồ Tát thì không như thế, vì vừa lợi mình vừa lợi người. Bồ Tát dù còn làm việc hữu lậu (còn dính mắc phiền não, còn trong vòng sinh tử) mà vẫn hơn A-la-hán; suốt ngày ở trong hữu lậu mà không bị phiền não làm nhơ. Vì thế nói như trên thì mắc tội.

 Nếu Bồ Tát không sợ tiếng xấu, không giữ gìn để khỏi bị tiếng xấu, thì mắc tội thất ý. Nếu người khác không có điều ác mà ngang ngược nói người ấy ác, thì phạm tội ác. Tội này là do phiền não mà phạm. Nếu vì muốn điều phục mà dùng lời nặng nề với người, thì mắc tội thất ý, không phải tội ác. Không phạm là khi: quở trách kẻ ngoại đạo (người theo đạo khác ngoài đạo Phật) giả vờ đến thọ Bồ Tát giới; hoặc lòng vốn không ác mà miệng lỡ nói lời ác; hoặc người điên cuồng; hoặc biết quở trách sẽ có lợi lớn; hoặc biết giận người ấy thì người ấy được lợi ích. Nếu vì giữ giới mà không giận thì mắc tội (?), khi biết rằng giận người ấy thì chỉ được chút lợi trước mắt chứ không có lợi lớn ở đời sau (?). Nếu Bồ Tát bị đánh mà đánh lại, bị mắng mà mắng lại, bị làm phiền mà làm phiền lại, thì mắc tội thất ý. Tội này là do phiền não mà phạm.

 Nếu có các Bồ Tát chê trách lẫn nhau, dù đúng hay không đúng, Bồ Tát liền phải hạ mình xin lỗi. Nếu không làm được thì mắc tội. Không nhận lời xin lỗi cũng mắc tội. Vì buông lung mà không xin lỗi thì mắc tội; vì buông lung mà không nhận lời xin lỗi thì mắc tội. Không phạm là khi: biết người kia xưa nay vốn xấu xa, thường tìm chỗ sai của người khác; hoặc biết không nhận lời xin lỗi thì khiến người kia bỏ được điều ác.

 Nếu Bồ Tát giận hận người khác, thường nghĩ: "Khi nào ta gặp thì sẽ đánh, sẽ mắng", không thôi không dứt, không tự điều phục được mình, thì phạm tội.

 Nếu Bồ Tát cùng đi chung một đường với Tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia) thì không phạm. Nếu có lòng tham thì mắc tội. Không phạm là khi vì để điều phục.

 Nếu Bồ Tát nhận thức ăn từ Tỳ-kheo-ni không phải thân thích thì không phạm. Vì sao? Vì Bồ Tát Ma-ha-tát sau khi phát tâm Bồ-đề thì đối với mọi chúng sinh không ai là không thân thích. Nếu Bồ Tát vì tham mà sai khiến người, nuôi nhiều đệ tử, thì phạm tội. Không phạm là khi: vì để điều phục, vì giữ gìn chánh pháp, vì làm lợi ích, hoặc không có lòng tham.

 Nếu Bồ Tát lười biếng biếng nhác, không chuyên cần tinh tấn, ưa ngủ nằm, thì mắc tội. Không phạm là khi: bị bệnh, hoặc bệnh mới khỏi sức chưa đủ, hoặc lúc đi đường xa, hoặc lúc đọc tụng mỏi mệt, hoặc lúc đang suy nghĩ cách đối trị (cách chữa trị, khắc phục) phiền não.

 Nếu Bồ Tát cùng người bàn chuyện đời, nói những lời vô ích, thì mắc tội. Không phạm là khi: người khác hỏi thì nói; hoặc thuận theo lòng người để điều phục họ. Khi nói phải hết lòng, không được thêm bớt.

 Nếu Bồ Tát vì lòng kiêu mạn mà không thưa hỏi thầy, không nhận lời thầy dạy, thì mắc tội. Không phạm là khi: bị bệnh, điên cuồng, ngu si; hoặc là người rất thông minh, học rộng, có trí, vì để điều phục chúng sinh; hoặc lúc đang nhập định (vào trạng thái thiền định).

 Nếu Bồ Tát khi lòng ham muốn dục lạc nổi lên mà không quán xét cách đối trị để mau dẹp tắt, thì phạm tội. Không phạm là khi: dù đã quán xét đối trị nhưng sức phiền não quá mạnh không dập tắt được; hoặc cố ý thử mình khi lòng dục nổi lên.

 Nếu Bồ Tát nói rằng: "Không nên thọ giới Thanh văn, không nên đọc kinh Thanh văn. Vì sao? Vì kinh luật Thanh văn không làm lợi ích được cho chúng sinh." Nếu nói như thế thì phạm tội nặng, nhưng không thuộc tám trọng pháp. Không phạm là khi nói như vậy với người tham đắm kinh luật Tiểu thừa (giáo pháp nhỏ, nhắm sự giải thoát cho riêng mình).

 Nếu Bồ Tát không đọc không tụng pháp tạng của Bồ Tát, mà một mực đọc tụng kinh luật Thanh văn, thì mắc tội. Không phạm là khi không được nghe biết có kho kinh Bồ Tát. Nếu Bồ Tát không đọc không tụng kinh chánh của Như Lai, mà đọc tụng sách vở đời, văn chương thơ phú, thư từ sớ luận, thì mắc tội. Không phạm là khi: vì bàn luận để phá tà kiến; hoặc học hai phần kinh Phật, một phần sách ngoài. Vì sao? Vì để biết sách ngoài là pháp hư dối còn Phật pháp là chân thật; vì để biết việc đời; vì để không bị người đời khinh rẻ.

 Nếu Bồ Tát nghe trong kho kinh Bồ Tát, kho kinh Thanh văn có những việc không thể nghĩ bàn, mà không tin không nhận, nói rằng không phải lời Phật dạy; dù tự mình chê bai hay người khác chê bai, đều mắc tội. Nếu Bồ Tát nói rằng: "Sức trí của ta yếu kém, mắt thịt không trong sạch, không thấy được cảnh giới sâu xa của Như Lai; cảnh giới của Như Lai là điều mắt Phật thấy, chỉ Phật mới biết được; toàn bộ pháp giới (mọi sự vật, hiện tượng trong vũ trụ) không phải chỗ ta với tới." Nếu suy nghĩ, quán xét được như thế, thì gọi là tu hành chân thật. Bồ Tát chấp nhận hay không chấp nhận, cả hai đều không phạm.

 Nếu Bồ Tát sinh lòng giận và kiêu mạn, tự nói rằng "ta giữ giới, học rộng, trí tuệ đều hơn ngươi", thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm. Không phạm là khi: vì để phá tà kiến; vì để phá kẻ khinh miệt Phật pháp; vì để hàng phục lòng tự cao của người kia; vì khiến người chưa tin sinh lòng tin; vì khiến người đã tin được tăng trưởng. Nếu Bồ Tát nghe nơi nào có thuyết pháp, trong vòng một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số) mà không đến nghe, thì mắc tội. Nếu vì khinh người thuyết pháp mà không đến thì mắc tội; tội này là do phiền não mà phạm. Nếu vì lười biếng mà không đến thì mắc tội thất ý. Không phạm là khi: không hay, không biết, không nghe; bị bệnh, hoặc bệnh mới khỏi sức chưa đủ; biết người thuyết pháp nói điên đảo, không phải chánh pháp; e người thuyết pháp sinh lòng xấu hổ; nếu người ấy chỉ nói một pháp, không có nghĩa gì khác; hoặc đang tu pháp lành; hoặc đang giáo hóa chúng sinh; hoặc không hiểu được lời người kia nói; hoặc không thể nhớ được.

 Nếu Bồ Tát khinh người thuyết pháp, không sinh lòng cung kính, không ngợi khen đức hạnh của người ấy, chê cười điều người ấy nói là lời lẽ và nghĩa lý không đúng, thì mắc tội.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, những việc chúng sinh làm mà không cùng làm với họ, thì mắc tội. Đó là những việc như đi lại, ra vào, giữ gìn của cải, hòa giải tranh cãi, làm các việc lành; về giữ giới, bố thí, học rộng mà không cùng làm với họ thì mắc tội. Không phạm là khi: bị bệnh, hoặc không biết làm, hoặc đang tự lo việc lớn, hoặc đã hứa giúp người khác trước, hoặc đang tự tu pháp lành, hoặc e nhiều người giận, hoặc đang vui, hoặc ngu si, hoặc điên cuồng, hoặc biết không cùng làm thì có thể điều phục người kia, hoặc vì quy chế của Tăng.

 Bồ Tát nếu khinh người thuyết pháp, mắng nhục, đánh ném, chê cười điều họ nói, chỉ dựa vào câu chữ mà không dựa vào nghĩa lý, thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, không thể thuận theo lòng chúng sinh thì mắc tội, tức là trong lúc đi, đứng, ngồi, nằm, tu các việc lành. Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, thấy người bệnh khổ mà không thể chăm sóc, nuôi nấng, làm người hầu hạ cho họ, thì mắc tội. Không phạm là khi: tự mình bị bệnh; hoặc không có sức lực làm việc thì nên rộng khuyên những người có sức lực đến giúp; hoặc người bệnh ấy có nhiều họ hàng thân thích; hoặc đang gấp rút tu pháp lành cao tột; hoặc đã đang chăm sóc người bệnh khác trước; hoặc căn tánh tối tăm chậm lụt. Đối với người nghèo cùng khốn khổ cũng như với người bệnh vậy.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, thấy chúng sinh xấu ác làm các điều ác mà không thể dạy bảo, quở trách, khuyên răn, thì mắc tội thất ý. Không phạm là khi: biết người ấy có thiện tri thức (bạn tốt, thầy hiền dẫn đường tu tập) có thể dạy bảo, quở trách; biết dù có nói thì họ cũng không nghe theo; hoặc đợi đến lúc họ hiểu được lời (?); hoặc họ có lòng muốn hại.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, những đồ vật mình cất giữ mà giống như của người bạch y, thì mắc tội thất ý.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, không nên dùng chén bát bằng vàng bạc để nhận thức ăn uống. Đồ bằng đồng cất giữ không được giống của người bạch y. Đồ bằng gỗ, đồ bằng sừng đều không được dùng; dùng thì mắc tội. Không phạm là khi: mất bát vốn có; hoặc lúc đi đường được mời; hoặc bị bệnh nặng.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, chịu ơn mà không nhớ ơn thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, chịu ơn huệ của người mà không đền đáp được thì mắc tội. Người đền ơn nên giữ giới, tinh tấn, ngồi thiền, đọc tụng kinh điển, tùy theo điều thí chủ ưa thích mà đền đáp. Không phạm là khi thí chủ không nhận sự đền đáp. Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, thấy người gặp khổ, như có người chết, mất của, bị vua quan, giặc cướp, nước lũ, lửa cháy, thân thuộc chia lìa, thì nên đến chỗ họ thuyết pháp an ủi, tùy họ cần gì mà theo sức mình cấp cho. Nếu không làm được thì phạm tội. Không phạm là khi: không được tự do; tự mình bệnh nặng; người kia không nghe lời; hoặc có điều nghi ngại, khó khăn; hoặc vua đang giận người ấy; hoặc vì quy chế của Tăng.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, nếu nuôi đệ tử mà không thể xin các đàn-việt có lòng tin sâu những thứ cần dùng như y phục, đồ ăn, giường nằm, thuốc men, phòng ốc để tùy lúc cung cấp cho đệ tử, lại không tùy lúc thuyết pháp giáo hóa, thì mắc tội. Không phạm là khi: biết đệ tử có thế lực lớn, thông minh, có phúc đức, có nhiều đàn-việt; hoặc đệ tử là kẻ ngoại đạo giả vờ đến để trộm pháp; hoặc biết người ấy không thể làm tăng trưởng Phật pháp. Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, nên thường ngợi khen việc lành của người khác; nếu che giấu đức hạnh của người thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm. Không phạm là khi: người kia ngăn không cho khen; hoặc tâm rối loạn, chậm lụt không biết; hoặc bị bệnh nặng; hoặc e người khác chê trách; hoặc việc ấy khó biết rõ, như quả am-la (quả xoài: nhìn bên ngoài khó biết chín hay sống, ví với người khó biết thật hư).

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, giường ghế ngồi cao quá tám ngón tay thì mắc tội. Không phạm là khi: lúc thuyết pháp; lúc nhận lời mời của đàn-việt có lòng tin sâu; lúc đến ngồi trong đền thờ của ngoại đạo.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, đối với đệ tử, đáng giận mà không giận, đáng quở mà không quở, đáng phạt mà không phạt, đáng đuổi mà không đuổi, thì mắc tội. Tội này là do phiền não mà phạm. Không đáng giận mà giận, không đáng quở mà quở, không đáng phạt mà phạt, không đáng đuổi mà đuổi, thì mắc tội. Không phạm là khi: biết đệ tử có thể đốt chùa tháp, làm điều đại ác, hoặc giết thầy, giết hòa thượng (vị thầy chính truyền giới cho mình); hoặc người ấy là người cùng thầy, cùng hòa thượng; hoặc là cha mẹ; hoặc đang chờ thời; hoặc biết chắc do nhân duyên ấy mà Tăng chúng bị phá hoại; hoặc biết về sau người ấy sẽ tự sinh lòng hổ thẹn.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, được thần túc (năng lực thần thông, đi lại biến hóa tự tại) lớn, thấy người đáng làm cho sợ mà không làm cho sợ, người có thể sinh lòng tin mà không khiến họ sinh lòng tin, thì mắc tội. Không phạm là khi biết tất cả họ đều tin theo kiến giải tà vạy điên đảo, không tin Phật pháp.

 Bồ Tát sau khi thọ Bồ Tát giới, luôn hết lòng nhớ nghĩ, không có ý muốn phạm. Nếu đã phạm thì liền phải phát lộ sám hối (nói rõ lỗi ra trước người khác và ăn năn) với người khác, tức là những người thuộc Đại thừa hay Tiểu thừa có thể hiểu rõ nghĩa lý và khéo giảng nói. Đó gọi là nhất thiết giới của Bồ Tát. Từ khi Bồ Tát ở bậc sơ địa (bậc thứ nhất trong mười bậc tu chứng của Bồ Tát) hiểu rõ sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), cho đến tất cả giới, tất cả đều là giới cấm của Bồ Tát; đó gọi là nhất thiết giới. Những điều Như Lai trước đây chưa nói trong kinh Thanh văn, nay nói trong Bồ Tát tạng ma-di. Vì sao gọi là nhất thiết giới? Vì nói chung cả giới của người xuất gia và tại gia, nên là nhất thiết giới.

 Nan giới (giới khó giữ) có ba loại. Một là Bồ Tát có quyền thế lớn, tự tại, của cải giàu có vô lượng mà đều có thể buông bỏ để thọ Bồ Tát giới; đó gọi là nan giới. Hai là Bồ Tát khi gặp lúc nguy cấp, vẫn không để giới có chút tì vết, huống chi là hủy phá; đó gọi là nan giới. Ba là Bồ Tát dù đi, đứng, ngồi, nằm theo chúng sinh mà vẫn luôn giữ giới vững chắc, không để hủy phạm; đó gọi là nan giới.

 Nhất thiết tự giới (giới tự có nơi bản thân, gồm đủ mọi mặt) có bốn loại: một là thọ, hai là tánh, ba là tu, bốn là phương tiện (cách thức khéo léo để giúp người). Thọ là ba lần yết-ma. Tánh là giới cùng có chung với tánh của mình: Bồ Tát Ma-ha-tát vì tánh mềm mỏng hiền hòa nên việc làm của thân, miệng, ý luôn lành. Tu là ở chỗ vô lượng chư Phật, chư Bồ Tát mà tu tập. Phương tiện là như các Bồ Tát dùng tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) để thu phục chúng sinh, dạy họ tu tập điều lành nơi thân, miệng, ý. Đó gọi là nhất thiết tự giới.

 Thiện nhân giới (giới của người lành) có năm loại: một là tự mình giữ giới cấm; hai là dạy người khác giữ; ba là ngợi khen giới; bốn là thấy người ưa giữ giới thì vui mừng ngợi khen; năm là có phạm thì liền sám hối, lòng không ngơi nghỉ. Đó gọi là thiện nhân giới.

 Nhất thiết hành giới (giới bao gồm mọi hạnh) có mười ba loại: một là phát nguyện hồi hướng (hướng mọi công đức về) niết-bàn; hai là rộng lớn; ba là trong sạch; bốn là vui mừng; năm là không phá; sáu là không bị lôi kéo; bảy là bền chắc; tám là chuỗi ngọc (trang sức cho thân tâm); chín là chân thật; mười là nghĩa; mười một là tin; mười hai là báu; mười ba là thường còn. Như giới cấm của Thanh văn và mọi pháp lành ở Thanh văn địa (địa vị tu tập của hàng Thanh văn), tất cả đều là nhân của A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đó gọi là nhất thiết hành giới.

 Trừ giới (giới trừ bỏ điều ác) có tám loại. Bồ Tát thường nên nghĩ thế này: "Như ta không muốn chết, tất cả chúng sinh cũng như vậy; vì thế không nên giết hại mạng sống. Như ta không muốn bị cướp trộm, bị xâm phạm vì tham dục, bị nói lời ác, nói dối, nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ), nói lời vô nghĩa, bị dùng gậy đá đánh mắng…, tất cả chúng sinh cũng như vậy; vì thế không nên cướp trộm, tham dục tà dâm, nói lời ác, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời vô nghĩa, dùng gậy đá đánh mắng." Đó gọi là trừ giới. Bồ Tát dù đến mất thân mạng cũng quyết không hủy phá tám giới như thế.

 Tự lợi lợi tha giới (giới vừa lợi mình vừa lợi người): Bồ Tát đối với giới, chỗ cần ngăn thì ngăn, chỗ được mở thì mở. Nếu chỗ cần ngăn mà không ngăn, chỗ được mở mà không mở thì mắc tội. Bồ Tát biết tất cả chúng sinh, ai nên thu nhận thì thu nhận, ai nên buông bỏ thì buông bỏ. Giới trong sạch của thân và miệng luôn đi cùng với đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đưa đến giải thoát), cho đến đi cùng với bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ thấy rõ thật tướng mọi sự, đưa đến giải thoát). Giới trong sạch như thế lợi mình lợi người; đó gọi là tự lợi lợi tha giới.

 Tịch tĩnh giới (giới vắng lặng): từ khi mới thọ giới đã hết lòng giữ vững, vì bốn quả Sa-môn (bốn quả vị thánh của người tu: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán), vì quả Bồ Tát, chứ không vì thân mạng; đó gọi là tịch tĩnh giới. Bồ Tát đang ngồi, thấy vua hay trưởng giả mà đứng dậy thì mắc tội. Nếu đang ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt trên hai đùi) mà thấy vua hay trưởng giả liền quỳ thì mắc tội. Nếu trước đó y phục không ngay ngắn, thấy vua hay trưởng giả mới thu nghiêm dáng vẻ (?), sửa sang y phục thì mắc tội. Nếu vua hay trưởng giả nói lời ác mà tùy ý khen theo thì mắc tội. Chỗ không đáng nghi mà cố sinh nghi thì mắc tội; chỗ đáng nghi mà không sinh nghi thì mắc tội. Người giữ Bồ Tát giới, đầu hôm và cuối đêm không được ngủ nằm; nguyện lành, hạnh lành, pháp lành đều đầy đủ; đáng được dùng vào việc lớn (?), thành tựu chánh mạng (sống bằng cách chân chính, không mưu sinh tà vạy); xa lìa đoạn kiến và thường kiến (hai cách thấy sai lệch: cho rằng chết là hết hẳn, hoặc cho rằng có cái gì thường còn mãi không đổi), thực hành đầy đủ trung đạo (con đường ở giữa, không nghiêng về hai cực đoan); lìa thú vui ngũ dục (năm thứ ham muốn: của cải, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ), cao tột không gì hơn; xa lìa tà kiến, không phá không hoại. Đó gọi là tịch tĩnh giới.

 Khối giới của Bồ Tát được thành tựu thì đầy đủ vô lượng quả tốt đẹp. Nhờ nhân duyên khối giới này mà đầy đủ thi ba-la-mật (hạnh giữ giới đưa đến giải thoát). Người thọ giới dù chưa được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng đã được đầy đủ năm điều công đức: một là thường được chư Phật, Bồ Tát nhớ nghĩ; hai là thường hưởng niềm vui trong sạch; ba là lúc sắp chết không hối hận; bốn là bỏ thân này được sinh về các thế giới của chư Phật; năm là trang nghiêm quả A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Người thọ trì Bồ Tát giới không vì bản thân mình, chỉ vì lợi ích người khác và vì trang nghiêm quả A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bồ Tát giới này đều là điều mà chư Phật, Bồ Tát quá khứ, vị lai, hiện tại, nhiều như số cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; ý nói nhiều không đếm xuể), đã thành tựu; cho đến chư Phật, Bồ Tát mười phương cũng đều như thế.

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video