<Tử bộ (nhóm sách các nhà, các môn học thuật), loại Thuật số (các môn đoán vận mệnh, bói toán), nhóm Chiêm bốc (bói toán), sách "Bốc pháp tường khảo" (Khảo cứu tường tận về phép bói rùa)>
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn)
Bốc pháp tường khảo, quyển sáu
Lễ bộ Thị lang (chức quan phó đứng đầu bộ Lễ, bộ coi việc nghi lễ, giáo dục, thi cử) Hồ Húc soạn.
Kính xét: phía trên bên trái là điềm Kim ứng với Giáp Ất. Phía trên bên phải là điềm Hỏa ứng với Bính Đinh. Giữa bên trái là điềm Kim–Thủy của vùng "Yêu kim" (?), giữa bên phải là điềm Kim–Mộc của vùng "Yêu kim" (?). Ở đây, điềm (tức "triệu": vết nứt hiện ra trên mai rùa khi đem hơ lửa, dùng để đoán việc). Giáp, Ất, Bính, Đinh… là thiên can (mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý; trong phép bói rùa, chúng dùng để gọi các phần của vết nứt). Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ là ngũ hành (năm yếu tố kim loại, cây, nước, lửa, đất, sinh ra hoặc khắc chế lẫn nhau). Bên dưới là vị trí Hỏa của vùng "Đâu tài", cũng bên trái là Giáp Ất, bên phải là Bính Đinh. Tất cả đều lấy phía hướng về "Thiên lý" làm đầu (Thiên lý: tên gọi phía trước của mai rùa, hướng về đầu con rùa) (?). Khi bàn về mười can, đều đếm từ Giáp Ất ở đầu đến Nhâm Quý ở chân.
Hình Yêu kim Giáp Ất (Yêu kim: tên một dạng vết nứt nằm ở vùng "eo" của mai rùa) [luận theo hành Thủy].
Đầu cao, chân thấp: việc gì cũng không nên. Ở đây, đầu, thân, chân là ba phần của vết nứt: đầu là phần ở trên, thân ở giữa, chân ở dưới. Đầu cao, chân thẳng: mọi việc đều có lợi. Đầu cao, chân rạp xuống: tình người hòa thuận. Đầu cao, chân rủ: chớ tin lời thị phi. Đầu cao, chân thu lại như cái ống (?): cầu của ắt được đầy đủ. Đầu thấp, chân thấp: việc tốt hóa thành việc xấu. Đầu thấp, chân thẳng: việc mưu cầu nên thôi. Đầu thấp, chân rạp: bệnh nhẹ cũng thành khóc than. Đầu thấp, chân tràn lan: việc tang phải lo gấp. Đầu thấp, chân sụt xuống: mọi việc chớ làm. Đầu nhỏ, chân rủ: chuyện thị phi vặt vãnh. Đầu thấp, thân ngửa lên: thị phi ngày càng nhiều. Đầu cao, chân cao: mưu cầu uổng công. Đầu thẳng, chân cao: nên tìm người kết giao. Đầu thẳng, chân thấp: việc không lỡ thời cơ. Đầu thẳng, chân thẳng: cầu của có lợi. Đầu thẳng, chân thu như ống (?): tiền lời, hàng hóa đến chậm. Đầu thẳng, chân lay động: dối trá, bấp bênh. Đầu thấp, chân thu như ống: đúng là đáng lo nghi. Đầu cong, chân cong: việc lắm lật lọng, đổi thay. Đầu rạp, thân cao, chân phía sau rủ xuống: kiện tụng ở cửa quan, không thể nhờ cậy người quen.
Đầu rạp, thân thấp, chân lại thấp: người bệnh và việc kiện tụng ắt kéo dài.
Đầu thẳng, thân ngưng trệ, chân lại sụt: việc quan, việc bệnh không có điều dữ, được bạn bè giúp đỡ.
Đầu cao, thân vượng (mạnh mẽ, đầy đặn), chân lại bung ra: mọi việc mưu tính, đi lại, sử dụng đều tuột khỏi tay (?).
Đầu cao, thân ngưng trệ, chân cao mà lả lướt: dù đi hay ở, ắt gặp chuyện kỳ quặc.
Đầu thẳng, thân rạp, chân lại rạp: dù có lợi, việc cầu của vẫn đều không đủ.
Đầu rạp, thân nổi lên, quẻ (tức hình vết nứt trên mai rùa) cao ở phần ngọn: người bệnh kinh hoảng, cuồng loạn; việc kiện tụng thì chuốc lấy tội (?).
Đầu ngửa, thân cao, chân lại bung ra: gặp người quyền quý, cầu làm quan ắt hanh thông.
Từ đây trở xuống lẽ ra là hình Yêu kim Bính Đinh.
Đầu cao, chân cao: chuốc nhiều điều tiếng cãi vã. Đầu cao, chân thấp: thị phi do đàn bà gây ra. Đầu cao, chân nổi lên: mọi việc chớ dính vào. Đầu cao, chân thẳng: nên đem nhiều hiểu biết ra dùng. Đầu cao, chân rạp: tai họa về việc quan đến không nhanh. Đầu cao, chân ngưng trệ: chớ tranh giận chuyện vặt. Đầu cao, chân lả lướt: mọi việc đều kỳ quặc. Đầu thấp, chân cao: làm gì cũng tự chuốc vất vả (?). Đầu thấp, chân thấp: không thị không phi. Đầu thấp, chân thu như ống: lo nghi, buồn thương. Đầu thấp, chân vung lên: người già có bệnh, đáng lo. Đầu thẳng, chân thẳng: việc kiện tụng có thế mạnh. Đầu thẳng, chân thấp: chớ dây vào việc không đâu. Đầu thẳng, chân ngửa: chớ nghe "tiếng nước" (?). Đầu nhỏ, chân nhỏ: chớ đi cầu của. Đầu to, chân to: của nhà phá tán. Đầu thẳng, chân bung ra: lợi lộc lộ rõ về nhà cửa. Đầu thẳng, chân lả lướt: tin tức lắm phiền nhiễu. Đầu rạp, thân bằng, chân càng bằng: cầu của, cầu lợi có thể làm ăn được.
Đầu cao, thân thấp, chân phía sau rủ: có lợi khi gặp quan lớn, người quyền thế, dứt được thị phi.
Đầu thấp, thân vượng, chân phía sau bung ra: thoát khỏi việc rắc rối, trừ được mối lo, kiện tụng không bị trách phạt.
Đầu thẳng, thân cao, chân lại cong vòng: cầu quan, cầu việc về sau khó khăn.
Hình Đâu tài (tên một dạng vết nứt ở vùng dưới của mai rùa) [lẽ ra phải gọi là hình Đâu tài Giáp Ất, luận theo hành Hỏa].
Đầu thẳng, chân ngửa: mọi việc tốt lành, tiền hàng có lợi, việc quan không bị tổn hại. Đầu cao, chân cao: việc quan chuốc nhiều, cầu của có lợi, người bệnh đều khỏi. Đầu thẳng, chân thẳng: bói bệnh thì không lợi, việc quan thì lời qua tiếng lại lắng xuống, cầu của ít được như ý. Đầu thẳng, chân rạp: đàn bà bệnh thì khóc than, tiền hàng không có lợi, việc quan hoàn toàn không có. Đầu thấp, chân thấp: việc tốt hóa xấu, người bệnh gặp điều dữ, không có của, việc quan yên. Đầu thấp, chân toác mở: tiền hàng có lợi, lưu thông. Đầu cong, chân cong: mọi việc đều không đủ. Đầu thấp, chân thẳng: người già bệnh nguy, khóc than. Đầu cao, chân thẳng: mọi việc đều có lợi. Đầu thẳng, thân thẳng, chân ngửa: công danh có lợi, cầu của có được, việc quan thì không nên. Đầu thấp, chân lả lướt: mọi việc kỳ quặc, cầu quan thì bị đánh đòn, người già bệnh khó qua khỏi. Đầu cao, chân ngửa, phía trên mọc nhánh (nhánh: vết nứt phụ tách ra từ vết nứt chính): danh thành lợi đạt, nhưng người bệnh thì nguy.
Đầu thẳng, chân cao, phía dưới có nhánh lọt ra: việc gì cũng không nên.
Đầu to, chân nhọn: cầu của chớ tham, hôn nhân khó thành, công danh chưa trọn. Đầu cao, thân nặng, chân nổi lên: nếu vết nứt to rộng, bóng nhuận lại vượng tướng (đang ở thế mạnh, được thời theo mùa và ngũ hành) thì tốt bậc nhất; nếu hưu tù (yếu suy, thất thời), gãy khúc thì mọi việc không nên. Đầu thẳng, thân thẳng, chân nhọn: nếu hưu tù thì phá bại, bệnh tật; nếu to nhuận, vượng tướng thì tốt.
Đâu tài Bính Đinh [luận theo hành Hỏa].
Đầu thẳng, chân ngửa: hôn nhân tốt lành, công danh rất lợi, bói bệnh không sao. Đầu cao, chân cao: việc quan chuốc nhiều, công danh rất quý hiển, người già bệnh thì nam giới gặp dữ (?). Đầu thẳng, thân và chân lại thẳng: không thị không phi, của và quan đều không có, bói bệnh thì dữ, nguy. Đầu thẳng, chân rạp: của và quan đều không, công danh không lợi, đàn bà bệnh đều khóc than. Đầu thấp, chân thấp: việc tốt hóa xấu, người bệnh gặp tai họa, danh lợi không nên. Đầu cao, chân toác mở: tiền lời không lưu thông, công danh rất lợi, người bệnh phải tìm thuốc. Đầu cao, chân cong: người bệnh khóc than, việc quan dây dưa, công danh không đủ. Đầu thấp, thân thẳng, chân lả lướt: mọi việc chớ dính vào.
Đầu cao, chân thẳng: mọi việc đều có lợi.
Đầu thẳng, thân thẳng, chân ngửa: việc quan bị hình phạt, tổn thương; công danh rất lợi; tiền lời bình thường. Đầu thấp, chân lả lướt: mọi việc kỳ quặc.
Đầu cao, chân nổi lên, phía trên mọc nhánh: mọi việc đều tốt, riêng việc bệnh thì không nên.
Đầu thẳng, chân cao, phía dưới mọc nhánh: mọi việc không nên, hãy suy xét kỹ.
Đầu to, chân nhọn: công danh không trọn, chớ đi cầu của, bói bệnh thì kéo dài. Đầu cao, thân nặng, chân nổi lên, lại vượng tướng: việc nào cũng tốt.
Đầu thẳng, thân chìm, chân nhọn: tiền lời không trọn.
Từ đây trở xuống là phần đoán chung theo từng loại việc.
Thơ đoán mưa nắng: bài ca "Thân chìm đầu nặng" và các bài khác.
Thân chìm, đầu nặng: nhiều tuyết bay;
Gãy khúc, đan chéo: sấm chớp, gió.
Trời quang, vết nhẹ và trong thì có sương mù (?);
Mưa lớn ào ạt như từ cung rồng đổ ra.
Bài thứ hai
Vết to lớn, sáng rõ: trời ắt nắng;
Điềm có nhánh đan chéo: ắt nổi gió.
Mờ tối, như rỉ nước tràn lan (?): ứng với nhiều mưa;
Mắt tinh, lòng thông thì rùa hiện linh.
Dương trạch (nhà ở của người sống)
Nếu bói việc dời đến nền nhà mới hay cũ,
Lợi nhất là đầu cao, hình như "cá vờn nước" (?).
Chỉ sợ mọc nhánh và hào Quỷ động (hào: mỗi phần của vết nứt ứng với một hành và một mối quan hệ; hào Quỷ tức hào Quan quỷ, chủ việc quan, tai họa, ma quỷ);
Nếu cung Thân (phần thân của vết nứt) mảnh mai uốn éo thì chớ dời nhà.
Bài thứ hai
Nếu bói nền đất, hãy xem vùng Thân;
Thân vững thì của nhiều, dư lương thực.
Chân thu như ống thì của cải hưng thêm gấp mười;
Đầu như đầu rắn há miệng thì chủ việc tranh cãi ầm ĩ.
Bài thứ ba
Nhà mà gặp điềm đầu trắng và mờ mịt,
Ấy là có tà thần chiếm cung đất.
Người ở vào thì gia đạo suy sụp,
Vàng bạc tự nhiên dần tiêu hao.
Bài thứ tư
Giáp Ất là cổng ngõ, Bính Đinh là nhà thờ thần, Mậu Kỷ là sân giữa, Canh Tân là chỗ bếp núc; Nhâm Quý là cống rãnh. Trên dưới hãy xem chỗ thấp chỗ cao. Vết to nhuận đều là tốt, không kinh động đến chốn quỷ thần. Nếu khô ráo, nhánh tụ chéo nhau, riêng Bính Đinh bung rộng ra, thì dù họ hàng bạn bè không cản trở, cũng ắt bị họa hỏa hoạn.
Bài thứ năm
Giáp Ất có nhánh ở đầu: cổng nhà nhiều thị phi; hồn ma mượn tiền của mà quấy quái, e ba đời không có con trai. Thế như cây cầu bắc từ bờ phía đông sang: đây là nền của hai nhà cũ và mới. Có thần ngoại đạo gây họa, phải làm lễ cúng giải mới yên.
Bài thứ sáu
Bói nhà thì "âm" và điềm phải tương sinh (âm: một trong ngũ âm Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ, mỗi họ người ứng một âm, mỗi âm thuộc một hành);
Khi tương khắc thì chủ tranh đấu.
Người đến xin bói và ngày bói đều xét như vậy;
Hãy suy xét kỹ năm hành ấy.
Như âm Vũ không hợp với hình Thổ, âm Chủy không hợp với hình Thủy, đại loại như thế. Đại khái lấy "quang" làm nhà, lấy nhật thần (can chi của ngày bói) làm người; người khắc nhà là tốt, nhà khắc người là xấu [chữ "quang" bị sai].
Bài thứ bảy
Giáp Ất là rừng cây, Bính Đinh là vùng đường sá, Mậu Kỷ là gò đồi, Canh Tân là chỗ lò gạch, lò bếp; Nhâm Quý là ao giếng. Lần lượt xem hưng vong; lại kết hợp với phép Lục thần (sáu vị thần Thanh Long, Chu Tước, Câu Trần, Đằng Xà, Bạch Hổ, Huyền Vũ, được phân vào các phần của điềm để đoán việc), xét kỹ cả trong lẫn ngoài.
Âm trạch (mồ mả)
Vết mạnh, sống động, mọc nhánh hướng về phía dương thì có lợi;
Thân chìm, không động thì hợp với đất âm (?).
Vết béo chủ hào cường, vết quái dị chủ dâm loạn,
Vết đẹp đẽ thanh tú chủ có người tài, nhiều thanh cao nghĩa khí.
Bài thứ hai
Đặt bói, điềm… to lớn mà huyền vi (?);
Dữ lành phải dựa vào… mà suy xét kỹ (?).
Tất cả đều do lòng và mắt tinh khéo;
Người đời hãy đọc thuộc sách "Ngọc linh".
Bài thứ ba
Lục thần phối vào năm vùng (năm vùng của điềm ứng với năm hành);
Tháng dương thì đếm từ đầu đến cuối.
Bên thân âm thì đếm ngược như trên;
Xem vị trí nào mang họa mà đoán điều dữ [đây tức là phép luận Lục thần ở quyển trước].
Bài thứ tư
Hình điềm, người đến bói và nhật thần,
Ba bên mỗi bên thuộc hành gì, hãy suy luận kỹ.
Trong đó nếu không có Thổ thì khó làm mộ;
Phối hợp âm dương không thể thuần một bên.
Hôn nhân
Bói hôn nhân thì hai quẻ phải đầy đặn tươi tốt (hai quẻ: hai điềm bói cho hai bên trai gái);
Đầu chân cân xứng thì niềm vui tràn đầy.
Hai quẻ chênh lệch nhau lại thêm chân đứt,
Thì con côi gái góa, gặp điều dữ "vọng môn" (hôn ước đã định mà một bên chết trước khi cưới).
Bài thứ hai
Hợp hôn thì hai quẻ nên tinh xảo;
Dương vượng âm suy thì vợ sớm bị khắc.
Âm vượng dương suy lại hại chồng;
Hai quẻ như nhau thì cùng sống đến già.
Bài thứ ba
Hai quẻ có tình với nhau, như cá với nước nương tựa; lòng đồng thì phúc đến, vợ chồng tôn kính nhau; con cháu hiếu nghĩa, đời đời không nguy; người và của đều không tầm thường, là vợ chồng tốt bậc nhất.
Bài thứ tư
Bói hôn nhân, điều cốt yếu nhất là hỏi Tam đường (ba tầng: trên, giữa, dưới của điềm, ứng với cha mẹ, vợ chồng, con cái);
Các hào Phụ mẫu, Tử tôn, Tài, Quan không được tổn thương (Phụ mẫu, Tử tôn, Thê tài, Quan quỷ, Huynh đệ là năm mối quan hệ dùng để đoán việc).
Phụ mẫu là cha mẹ chồng, Tài là vợ,
Quan là chồng, Tử là con trai.
Bài thứ năm
Nhánh điềm lộn xộn là người mang bệnh;
Hình quẻ có thế dữ thì ắt hại thân.
Vết khô mục ắt mắc bệnh lao;
Hai bên không có lực thì không phải thật.
Bài thứ sáu
Giáp Ất to nhuận, chỉ sợ chân toác;
Người ăn nói lanh lợi, nhiều thông minh.
Trong tướng mạo không khuyết tật, thành người trẻ trung (?);
Rõ ràng có mái tóc xanh đẹp.
Bài thứ bảy
Nếu bói Bính Đinh thì kỵ chân mềm;
Hai bên sinh nghi, có sự thay đổi.
Hào Quan quỷ mọc nhánh là người có bệnh;
Trong họng có tật, hay hen suyễn.
Bài thứ tám
Nếu bói điềm Mộc thì sợ thân rỗng,
Lại thêm vết mờ, gãy ở trong đó.
Con dâu tuy dung mạo đẹp,
Nhà mẹ đẻ rất kỵ có chuyện tư thông.
Bài thứ chín
Quẻ biến thành điềm Mộc thì sợ đầu co lại;
Người gan dạ hùng hào nhưng tâm tính độc ác.
Nhánh mọc ngay chính diện thì nên dùng gấp;
Người rất có mưu mô, khó lường.
Bài thứ mười
Mạch phía trên bên cạnh hiện hình "rồng quay ngược đối nhau" (?);
Hai bên chân thấp lại càng đáng nói.
Lại xem trên dưới không chênh dài ngắn,
Thì vợ chồng hòa hợp đến già trọn vẹn.
Bài thứ mười một
Hình quẻ có khí mà sợ chân lọt ra;
Bác gái, cô, dì có đủ kiểu tranh cãi.
Không kính chồng, có tình riêng bên ngoài;
Khí huyết không hòa, ít thanh tú.
Bài thứ mười hai
Giấu tuổi, sửa ngày sinh thì đầu chân nổi lên;
Thân phận trong sáng thì không có biến đổi.
Mặt đỏ hồng lại có sắc tím (?);
Con đầu lòng là trai, rất vui mừng.
Bài thứ mười ba
Hỏi về thân thể, sợ nhất là nhánh lọt khỏi thân;
Trai gái đều có mùi hôi nách đi theo.
Mặt như hoa phù dung, thân yểu điệu;
Chuyện phòng the gấp gáp, cũng nhiều con.
Bài thứ mười bốn
Hình quẻ cân xứng, chân thẳng;
Thế có bung ra thì chủ sự thay đổi.
Sau khi cưới, người trong nhà phải ly tán;
Con trai đều đi làm ăn nơi khác.
Bài thứ mười lăm
Đầu cao có khí, nếu rạp thì nhiều trì trệ;
Vết rỉ tràn thì người không có trí, giỏi uống rượu.
Vết co rút, đứt đoạn, rung động thì diện mạo cổ quái;
Răng hư, mang vết sẹo (?), mặt rỗ.
Bài thứ mười sáu
Bính Đinh vượng mà gấp gáp thì chủ bệnh bụng;
Răng thưa, tóc vàng, tính nóng nảy.
Nếu không thì mắt to, sắc đỏ hồng;
Bệnh khí thường phát lên.
Bài thứ mười bảy
Mậu Kỷ to nhuận thì thân hình rộng lớn;
Lông mày khéo, nhân từ, nhiều dáng vẻ.
Khi gấp gáp mà động thì sinh tai họa về máu;
Khí của tỳ (lá lách, cơ quan tiêu hóa theo Đông y) không hòa, mắc bệnh vàng da, ghẻ lở.
Bài thứ mười tám
Canh Tân to nhuận thì mặt vuông tròn;
Da trắng, nhiều uy, nói nhanh.
Chân bền và cân xứng (?) thì phần nhiều giàu đủ;
Trái lại thì khí huyết, mạch máu, mụn nhọt liên miên.
Bài thứ mười chín
Hào Nhâm Quý động thì đàn bà phần nhiều dâm;
Diện mạo xấu, mặt đen, có "âm phối" (?).
Nếu lại tối mờ thì ắt tái giá;
Trong sáng không động là lòng trinh tiết trong sạch.
Bài thứ hai mươi
Huyền Vũ (một trong Lục thần, thuộc hành Thủy, chủ việc mờ ám, trộm cắp, dâm loạn) phát động: người ấy da đen, nhiều dâm, diện mạo… (?), tính khí không định, mừng giận thất thường, có tình riêng bên ngoài. Hào ấy thường ở phần chân. Nếu thấp mà động thì nhiều buông thả, ít con. Lại thêm mờ tối như hoa đào nở khắp đồng thì ắt không phải gái trinh; hoặc người tái giá cũng như vậy. Nếu chân to nhuận, trong sáng, không động thì là người con gái trinh khiết.
Chương Hôn nhân theo phần "Nhân nguyên" (?)
Thời xưa, con trai hai mươi tuổi làm lễ đội mũ (lễ thành người lớn của nam), ba mươi tuổi lấy vợ. Con gái mười bốn tuổi làm lễ cài trâm (lễ thành người lớn của nữ), hai mươi tuổi lấy chồng. Ấy là lấy hình tượng nam nữ đã trọn vẹn thân thể.
Phép hợp hôn là xét hai họ không tổn hại nhau, bàn xem ngũ hành có khí hay không; lẽ ấy chỉ là một. Trên có thể nối tổ tông, dưới có thể nối dõi con cháu. Vợ chồng lâu dài thì hình quẻ không khác nhau. Sau đó mới hơ mai rùa cho hiện hình, xem rõ hình thế mạnh yếu ra sao. Quý ở chỗ hai điềm đầy đặn, đầu chân cân xứng; đó là nghĩa lớn.
Phải lấy Tam đường làm chính. Phần trên xét hào Phụ mẫu, làm cha mẹ chồng. Phần giữa xét hào Tài, Quan, làm vợ chồng. Phần dưới nghiệm hào Tử tôn, làm con nối dõi. Nếu hào cha mẹ chồng bị hại, hoặc không có cha mẹ chồng, thì người con gái ắt có bệnh. Tài và Quan tranh chấp chồng chất, ấy là Quan quỷ (?), vợ chồng không hòa hợp. Tử tôn mờ, gãy thì người con gái nhiều tai nạn khi sinh nở. Tử tôn rơi vào chỗ rỗng thì ắt không có con nối dõi. Nhánh điềm ngang dọc thì ắt sinh bệnh lạ, hoặc có người lai lịch không rõ ràng. Hai quẻ chênh lệch, gấp gáp, đứt đoạn thì trai côi gái góa, hoặc mắc lỗi "vọng môn", hoặc bị họa phá của tan tành. Thọ hay yểu, hiền hay ngu, dung mạo, thiện ác, trăm thứ tình trạng đều có thể suy ra; cái diệu là ở chỗ lòng và mắt tinh khéo.
Kinh nói: "Hào Tài là vợ, hào Quỷ là chồng; không phạm Không vong (thời điểm hoặc vị trí bị coi là trống rỗng, vô hiệu, việc khó thành) thì rốt cuộc là tốt." Đại khái phép hợp hôn về lý không có gì mười phần trọn vẹn; chỉ cần được bảy tám phần là rất tốt, năm sáu phần là trung bình. Hào cha mẹ chồng bị hại mà thực sự không có cha mẹ chồng thì không sao. Điều kỵ là người mai mối nói tô vẽ, vốn đã giấu tuổi, đổi tháng, không báo đúng tên tuổi nhà gái, khiến hình quẻ trái ngược, khô mục, tối mờ; cần suy xét chỗ ấy (?).
Trước hết lấy đầu làm phần mặt, Bính Đinh làm phần mắt, Mậu Kỷ làm ngực bụng, Canh Tân làm máu, Nhâm Quý làm tay chân. Xem chỗ nào động [kính xét: mở bốn điềm, ghi chú bốn phần thân thể; chỗ tĩnh mà gặp can của ngày thì coi là động], để phân biệt, nghiệm xem có bệnh tật hay không, tướng mạo đẹp hay xấu, rồi đoán lành dữ. Hai quẻ giống nhau, to nhuận, hưng thịnh là vợ chồng tốt bậc nhất, thì cứ tiến tới mà không bỏ. Nếu có chỗ khiếm khuyết thì cân nhắc mà dùng. Không thể chỉ theo một đường mà chọn, không thể theo một lệ mà suy. Ở đây tạm nêu vài điều, nên suy ra mà hiểu.
Cầu tài
Vết quay ngược lên như khói thì tai họa đến;
Ba phần đều thấp, phình ra đổi dạng (?) thì chớ đến gần nước (?).
Cong vẹo không thành hình thì ắt gặp tai ương;
Mạnh vượng mà mọc nhánh thì của và niềm vui gấp bội.
Bài thứ hai
Của do việc công mang lại thì hào Quỷ phải vượng;
Đầu bằng, chân thu như ống thì bàn là được nhiều.
Sáng rõ, có khí thì đều bình ổn;
Vị trí Tài đầy đặn thì lộc tự vượt trội.
Bài thứ ba
Của do việc công mà hào Quỷ suy,
Lại mờ tối, tĩnh lặng, gãy khúc, thì việc phần nhiều trái ý.
Đầu rạp, thân rỗng thì của tổn hao;
Hào Bạch Hổ (một trong Lục thần, chủ việc hung dữ, tranh chấp, máu me) nổi lên thì tranh chấp kiện tụng kéo đến.
Bài thứ tư
Cầu tài rất kỵ bản thân rỗng;
Chân nổi, đầu thấp thì việc không thành.
Lại sợ nhánh điềm khắc chiến nhau;
Nghìn lần đi gặp quý nhân cũng không gặp được.
Bài thứ năm
Phàm cầu tài thì hào Tài phải vượng; hào Tử tôn vượng thì được mười phần của. Hào Huynh đệ và Quan quỷ không nên động. Hào Bạch Hổ động mạnh thì điều tiếng kéo đến. Khi Huyền Vũ động thì phải phòng trộm cướp. Hưu tù, bị mọt ăn, gãy khúc thì ắt sinh tai họa. Trong sáng, vượng tướng lại to nhuận, chỗ vượng mà mọc nhánh thì là của phúc.
Bài thứ sáu
Trả tang vật (?) và đòi nợ là hai loại của khác nhau;
Trả tang vật phải nhờ hào Quỷ vượng tướng.
Đòi nợ thì ngược lại, hãy xét kỹ;
Các phép đoán khác đều như trên.
Bài thứ bảy
Mở cửa hàng, kho hàng thì không giống;
Chân bung ra, đầu ngẩng lên thì đường làm ăn thông suốt.
Đầu thẳng, chân sụt tuy yên ổn,
Nhưng mua bán chậm trễ, ngược lại không thành.
Bài thứ tám
Hào Tài là gốc, phần Thân là chỗ làm ăn;
Hào Huynh đệ là người coi việc.
Bạch Hổ phát thì nhiều điều tiếng;
Huyền Vũ động thì sinh chuyện trộm cắp.
Bài thứ chín [nhánh Kim khắc Mộc]
Muốn hỏi việc cầu thần xin một món của (?),
Cung Thân to nhuận là mối tốt mười phần.
Nhánh Kim tức là dao thớt động;
Thân to mà gặp Không vong thì gây mầm họa.
Bài thứ mười
Đánh bạc, đọ thắng thua: hình quẻ vững vàng mà rung động (?). Đầu chân trái nhau: nghi ngờ, cuồng loạn, mờ tối, tĩnh lặng. Đầu vượng, thân rỗng: trăm việc không một việc vừa ý. Ba phần rỗng mà rung động: trong ván ắt không thắng.
Bài thứ mười một
Bói tài phải dò xét tình hình,
E có kẻ khoét vách trèo tường mang ý xấu.
Buôn bán, việc công tư và làm giả,
Phép đoán trong đó theo hình vẽ cho rõ (?).
Ruộng vườn và hoa lợi
Giáp Ất là gieo giống, Bính Đinh là cây mạ,
Mậu Kỷ là ruộng gò, là quê gốc.
Canh Tân là lúa, là vị trí thu hoạch mùa thu;
Nhâm Quý là cất giữ mùa đông, kho lẫm vững mạnh.
Bài thứ hai
Làm ruộng phải xem đầu, thân, chân;
Chỉ sợ hưu tù và chân gãy.
Nếu mạnh vượng và sáng rõ,
Chắc chắn một năm được nhiều ngũ cốc.
Bài thứ ba
Huyền Vũ mờ tối lại rỉ tràn,
Đoán chắc trong năm có lũ lụt.
Bính Đinh động loạn lại khô ráo,
Hạn lớn khô cháy từ đó mà đến.
Bài thứ tư
Hai hào Chu Tước (một trong Lục thần, chủ việc khẩu thiệt, văn thư) và Bạch Hổ động,
Năm ấy có thể đoán là có sâu châu chấu.
Hào Huynh đệ phát lên, tranh chấp chồng chất,
Thì vì việc rối ren mà phải đến chốn kiện tụng.
Tằm xuân
Bói tằm mà mạnh vượng thì có của mùa xuân;
Chân to, đầu nhọn là mối phúc.
Hỏi về tai họa thì đều theo phép bói bệnh;
Canh Tân phát động chủ tằm bị bệnh cứng xác mà chết.
Bài thứ hai
Một là giống tằm, hai là nhà nuôi và người nuôi tằm,
Ba là thân con tằm, bốn là nong nia (?).
Năm là kén và việc kéo tơ;
Nếu hỏi về lá cho tằm ăn thì hào Mộc làm chủ.
Thanh Long là lứa ngủ thứ nhất (tằm "ngủ": giai đoạn tằm nằm im để lột xác), cũng là giống; Chu Tước là lứa ngủ thứ hai; Câu Trần là lứa ngủ thứ ba; Đằng Xà là lứa ngủ thứ tư; Bạch Hổ là kén; Huyền Vũ là tơ.
Xuất hành
Đầu xòe ra (?), thân rỗng: đi ra ngoài thì tốt. Đầu quay lại, thân áp sát: chủ việc trở về (?). Vết nhuận tươi, hình ngay ngắn: nhiều của báu. Vết vụn vặt, hình trái ngược: ắt không chu toàn. Ngày Giáp, Kỷ thì giờ Thân, Dậu là hàng đầu phải tránh; ngày Ất, Canh thì giờ Ngọ, Mùi chẳng nên cầu; ngày Bính, Tân thì giờ Thìn, Tỵ cần gì phải hỏi; ngày Đinh, Nhâm thì giờ Dần, Mão một phen lo; ngày Mậu, Quý chẳng nên gặp giờ Tý, Sửu. Đó là giờ "Triệt lộ không vong" (giờ chặn đường, kỵ xuất hành); giờ gặp Không vong thì muôn việc đều thôi.
Bài thứ hai
Xuất hành kỵ nhất là đi về phương rơi vào Không vong;
Thân gấp gáp, nhánh nằm ngang thì chủ bị thương trên đường.
Ngày Giáp, Kỷ mà giờ Thân, Dậu là đến chặn đường;
Phải xét nhật thần nâng đỡ hay khắc chế thì mới đoán đúng.
Bài thứ ba
Muốn hỏi người đi buôn bao giờ về,
Phải xét thời hạn trên thiên can.
Trong lòng sáng tỏ, hình quẻ rung động (?),
Thì đầu bờ ruộng nghe ngựa hí liên hồi (tức người sắp về).
Bài thứ tư
Đầu mảnh, chân động, cung Thân nương tựa,
Thì khách đi xa nhớ về, có thể về đúng hẹn.
Đầu xòe, thân rỗng, chân gãy khúc,
Thì dời sang nơi khác, chưa về.
Cầu quan
Tiến sĩ (người đã đỗ khoa thi cao nhất) cầu làm quan và hỏi về danh vị: hào quẻ mạnh vượng, vết to nhuận; đầu chân cân xứng, hào Quan quỷ vượng; chân mở ra thì có ứng biến, hơi kiêu (?) mà vẫn thành.
Bài thứ hai
Mạnh vượng, mọc nhánh thì được nhậm chức, thăng quan;
Hưu tù thì có tai họa ngay trong nhà (?).
Hào Tử tôn nếu động thì quan khó hiển đạt;
Hào Phụ mẫu rỗng thì chức không thành.
Bài thứ ba: khoa cử, công danh
Bàn quẻ cầu quan thì nghiệm hình chính;
Hình quái lạ thì được công danh theo đường khác (không qua thi cử) [đều lấy hào Quan vượng tướng làm bậc nhất].
Hình rồng, hổ, phượng, hạc là tướng công hầu, vương;
Các loại hình khác mà hưng thịnh thì con cháu vinh hiển.
Bài thứ tư
Điềm Mộc hình như cỏ linh chi: vua tôi gặp gỡ;
Công danh theo đường khác mà được phong ngôi tể tướng.
Người đi thi đỗ "hoàng giáp" (bảng danh sách tiến sĩ, viết trên giấy vàng) thì được thăng bổ;
Ba người cùng bước lên thềm son (sân điện của vua), quý hiển.
Thai nghén
Hào Phụ mẫu là người mẹ mang thai,
Hào Tử tôn là thân đứa trẻ.
Phụ mẫu vượng tướng thì người mẹ tốt,
Tử tôn vượng tướng thì đứa trẻ vinh hiển.
Bài thứ hai
Mang thai và sinh nở là hai việc khác nhau;
Mẹ mang thai yên ổn mà phòng sinh lại trống (?).
Quẻ "thành" chỉ nên bói việc mang thai;
Hào "sinh" thì có thể chờ đến lúc sinh mà thông suốt (?).
Bài thứ ba
Hưu tù là âm, vượng thuộc dương; trai hay gái trong bào thai có thể phân ra. Hào Tử rơi vào chỗ rỗng thì đứa trẻ chết; hào Phụ mẫu rỗng thì người mẹ mất. Phụ mẫu và Tử tôn đều vượng tướng thì đứa trẻ và người mẹ đều không sao. Tĩnh thì ứng chậm, động thì ứng nhanh; kỳ hạn cầu khấn thì theo ngày mà suy xét.
Bài thứ tư
Hình rồng lớn bơi biển: trong dữ có lành;
Hình hổ dữ nằm trên gò: trong lành có dữ.
Đầu nhọn, chân sáng (?) thì không có tai họa;
Hào Phúc đức (tức Tử tôn) đan xen thì ắt sinh đôi (?).
Bài thứ năm
Thai nghén rất lợi khi có hình như "súng lửa phụt ra" (?);
Thân sáng, thể trơn thì không có họa dữ.
Hào Tài động loạn, gấp gáp, đứt đoạn là dữ;
Theo phép mà suy thì chỗ nào cũng áp dụng được.
Kiện tụng
Ta kiện người gọi là khởi kiện, người kiện ta gọi là bị kiện. Khởi kiện thì mừng hào Quan quỷ vượng; bị kiện thì lại mừng hào Quan suy. Hai bên phải xem trong hai quẻ. Hai quẻ giống nhau thì việc hòa. Bên trái động vượng thì ta thắng trước; bên phải nổi lên đầy đặn thì bên kia được lợi.
Bài thứ hai
Bàn thắng thua trong kiện tụng thì phân ra ta và người;
Ta kiện người thì hào Quan vượng là được.
Người kiện ta thì hào Quan quỷ nên bình thường;
Nếu vượng mà mọc nhánh thì ắt chuốc họa.
Bài thứ ba
Đầu vượng, thân trì trệ và chân sụt,
Lúc mờ tối thì cảnh lao tù rất xấu.
Hai hình giống hệt nhau,
Thì ắt kéo dài, khó thoát [phàm kiện tụng đều bói cho cả hai bên].
Bài thứ tư
Thân bị mọt ăn, Bạch Hổ động thì có kinh sợ hão;
Ba vùng đều tổn thì họa không nhẹ.
Sáu hào không động, chân bằng thẳng,
Thì kiện ở cửa công không xảy ra, nhà cửa yên ổn.
Bài thứ năm
Tình cờ đánh nhau, kiêng đưa lên cửa quan (?);
Chân nổi, đầu thấp thì việc không thành.
Ba hình động vượng thì phải phòng đánh nhau với kẻ địch;
Hai bên đều không có lực thì rốt cuộc thành không.
Bài thứ sáu
Đi gặp quan thì không nên có nhánh "cắm hoa" (?);
Hễ có nhánh cắm hoa thì bị tra xét, truy bắt.
Thân lại có nhánh, sinh ra Bạch Hổ,
Thì máu đổ vương vấn, kèm theo buồn lo.
Bài thứ bảy
Điềm Mộc mọc nhánh trùm lên đầu,
Thì ba nhà láng giềng có oán thù.
Trong tối có tên bắn lén, đan chéo nhau mà phát ra;
Tiến lui vướng víu, khó mà dừng.
Bài thứ tám
Dưới thân mọc nhánh, lọt khỏi thân,
Thì dây dưa lôi kéo, bị đường khác xâm phạm.
Nếu chân thu như ống thì rốt cuộc khó xong;
Đầu… vùng Quan, quan lại xử án nổi giận (?).
Bắt trộm
Bắt trộm phải xem vùng Quan quỷ;
Suy vượng của hai bên phải phân rõ.
Ta suy, họ vượng thì khó bắt được;
Ta vượng, họ suy thì ắt ta mạnh hơn.
Bài thứ hai
Hỏi về tang vật thì phải xem vùng Tài;
Khi hào Tài động thì tang vật bị dời đổi.
Vượng mà động thì ắt bị lộ ra;
Hưu tù thì khí của Tài rơi vào Không vong.
Bài thứ ba
Chỗ vượng mọc nhánh lại có nụ,
Thì biết sẽ có người đến báo tin.
Hưu tù, bị mọt, gãy khúc mà mọc nhánh,
Thì kẻ trộm đã trốn thoát, khó tìm, đừng đoán nữa.
Bài thứ tư
Bạch Hổ vượng động thì phải phòng chống cự;
Họa đổ máu là chắc chắn.
Nếu hỏi phương hướng thì xem vị trí động;
Giáp Ất ở phía đông, theo lệ ấy mà suy ra.
Bài thứ năm
Hào phía trước phát động thì lợi cho bên công;
Tượng phía sau cao mạnh thì bên tư lại thông.
Trên dưới đều nổi lên thì phải phòng đánh nhau với kẻ địch;
Hai bên không có lực thì rốt cuộc thành không.
Bài thứ sáu
Nếu hỏi của cúng thần (?) bị mất,
Hào Tài yên, chân thu như ống thì chưa ra khỏi chỗ.
Mậu Kỷ mọc nhánh thì kẻ trộm chạy đến nhà người thân;
Xét kỹ năm vùng để nói hư thực.
Bài thứ bảy
Đầu rạp, chân rạp thì kẻ trộm chôn giấu tang vật;
Như chưa lộ ra, đang muốn đổi chác tang vật.
Đầu nhánh ngẩng cao thì chưa mang ra được;
Nhánh nếu cúi đầu thì tang vật ở ngay gần bên.
Bài thứ tám
Nếu hỏi hình dáng kẻ trộm,
Thì lấy Lục thần mà xem tướng mạo.
Suy xét Mộc, Hỏa, Thủy, Thổ, Kim,
Sẽ biết chỗ ở và nơi nó hướng tới.
Bài thứ chín
Phàm việc người trốn, của mất thì không nên bói,
E rằng ở cửa quan còn dây dưa.
Vì sao lành dữ không thể nói rõ?
Vì một người mừng thì một người ghét.
Bệnh tật
Nhánh hào Giáp Ất nếu phát động
Thì lo nghi, ăn nhầm thứ không nên ăn, lại đau đầu.
Kinh sợ, quái dị từ ngoài đến,
Do đi xem hoa ở chùa chiền, đạo quán phía đông.
Bài thứ hai
Nhánh hào Bính Đinh nếu nổi lên
Thì lở miệng, đau mắt đỏ, lại thở gấp.
Nếu không thì do bỏ bữa đói lả và ăn uống quá độ mà sinh bệnh;
Họng có bệnh, khó chữa.
Bài thứ ba
Mậu suy, mọc nhánh lại có chỗ cong,
Thì tỳ bị tổn thương (?), phải phòng chứng co giật [phía dưới lẽ ra còn các bài về Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, có lẽ đã thất lạc].
Bốc pháp tường khảo, quyển sáu
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video