Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bốn mươi mốt. Phẩm Ly Thế Gian (Lìa Thế Gian), thứ ba mươi ba, phần năm.
Phật tử (người con Phật, cách gọi những người đang nghe pháp trong hội)! Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu giác ngộ thành Phật và cứu độ mọi loài; ma-ha-tát: bậc đại sĩ, người có tâm nguyện lớn lao) có mười loại nghiệp (việc làm, hành động). Mười loại ấy là gì? Đó là: Nghiệp về thế giới, vì có thể làm cho mọi thế giới đều trang nghiêm, trong sạch. Nghiệp về Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến), vì phụng sự, cúng dường tất cả chư Phật. Nghiệp về bạn lành của Bồ-tát, vì cùng chung thiện căn (gốc rễ điều lành, tức những việc thiện đã làm, là nguồn sinh ra quả tốt). Nghiệp về chúng sinh (mọi loài có sự sống, có hiểu biết), vì dạy dỗ, cảm hóa mọi chúng sinh, làm cho họ được thuần thục (căn lành chín muồi, đủ sức giác ngộ). Nghiệp về đời vị lai, vì thâu nhận hết thảy cho đến tận cùng thời vị lai. Nghiệp về thần lực (sức thần thông), vì không rời chỗ cũ mà vẫn đi khắp mọi thế giới. Nghiệp về ánh sáng thanh tịnh, vì phóng ra những luồng sáng đủ màu nhiều không thể đo đếm, không bờ bến; nơi đầu mỗi tia sáng đều có hoa sen thanh tịnh bằng bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não), trên đài mỗi hoa đều có Bồ-tát ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), thảy đều hiện rõ. Nghiệp giữ cho Tam bảo (ba ngôi báu: Phật; Pháp — giáo pháp; Tăng — đoàn thể người tu hành) không đứt, vì sau khi chư Phật diệt độ (nhập Niết-bàn, rời bỏ cõi đời) vẫn thọ trì (nhận lấy và gìn giữ), che chở chính pháp (giáo pháp đúng đắn) của Phật. Nghiệp biến hóa, vì đi khắp mười phương (bốn hướng chính, bốn hướng phụ, phương trên và phương dưới) thuyết pháp (giảng dạy giáo pháp), giáo hóa chúng sinh. Nghiệp gìn giữ, vì tùy theo chỗ chúng sinh phát tâm mà thị hiện (hiện thân, hiện ra cho thấy) với họ, khiến họ thành tựu trọn vẹn mọi đại nguyện (lời nguyện lớn). Phật tử! Đó là mười loại nghiệp của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ (đứng vững, ở yên) trong các nghiệp này thì được đại nghiệp vô thượng (cao tột, không gì hơn) của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại thân. Mười loại ấy là gì? Đó là: Thân không đến của Bồ-tát, vì không thọ sinh trong mọi nẻo (thú: các nẻo tái sinh như trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh…). Thân không đi của Bồ-tát, vì tìm khắp mọi nẻo cũng không thể nắm bắt được. Thân không thật của Bồ-tát, vì giống như những gì thế gian nắm bắt được (vốn không thật) (?). Thân không hư dối của Bồ-tát, vì hiểu đúng sự chân thật như chính các thế gian. Thân không cùng tận của Bồ-tát, vì đến tận đời vị lai cũng không thể đứt. Thân kiên cố của Bồ-tát, vì các loài ma (những thế lực ngăn cản, phá hoại sự tu hành) không thể phá hoại. Thân bất động của Bồ-tát, vì các loài ma và ngoại đạo (những người theo giáo thuyết ngoài Phật pháp) không thể lay động. Thân có tướng của Bồ-tát, vì thị hiện những tướng tốt thanh tịnh, mỗi tướng do trăm phúc tạo thành. Thân không tướng của Bồ-tát, vì pháp tướng (hình tướng, đặc tính của các pháp) xét đến tận cùng thì không có các tướng. Thân đến khắp nơi của Bồ-tát, vì đều bình đẳng với Như Lai ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Phật tử! Đó là mười loại thân của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các thân này thì được thân vô thượng, vô tận của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại thân nghiệp (việc làm thuộc về thân). Mười loại ấy là gì? Đó là: Thân nghiệp của Bồ-tát dùng một thân đầy khắp mọi thế giới. Thân nghiệp của Bồ-tát hiện thân trước mặt mọi chúng sinh. Thân nghiệp của Bồ-tát hiện thọ sinh trong từng nẻo. Thân nghiệp của Bồ-tát đi khắp mọi thế giới. Thân nghiệp của Bồ-tát đến chỗ của tất cả chư Phật và các đại chúng. Thân nghiệp của Bồ-tát dùng một bàn tay che trùm khắp mọi thế giới. Thân nghiệp của Bồ-tát có thể dùng tay mài tất cả các núi Kim Cang Vi (dãy núi bao quanh thế giới, cứng như kim cương) nát thành bụi nhỏ. Thân nghiệp của Bồ-tát ngay trong thân mình hiện cho thấy sự thành, sự hoại của mọi chúng sinh và mọi cõi Phật (cõi nước do một vị Phật giáo hóa). Thân nghiệp của Bồ-tát có thể dùng một thân che chở khắp mọi chúng sinh. Thân nghiệp của Bồ-tát ngay trong thân mình hiện khắp mọi cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh và mọi chúng sinh rốt ráo thành tựu bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) vô thượng. Phật tử! Đó là mười loại thân nghiệp của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các nghiệp này thì được đại pháp vô thượng của tất cả chư Phật, đều có thể mở mang, làm cho mọi chúng sinh tỉnh ngộ.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại thân. Mười loại ấy là gì? Đó là: Thân ba-la-mật (ba-la-mật: những hạnh tu đưa người qua bờ mê đến bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), vì hướng thẳng đến bồ-đề. Thân tứ nhiếp (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ), vì không bỏ chúng sinh. Thân đại bi (lòng thương lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh), vì thay mọi chúng sinh chịu vô số khổ mà không mỏi mệt, chán nản. Thân đại từ (lòng thương lớn, muốn đem niềm vui đến cho chúng sinh), vì cứu giúp, che chở mọi chúng sinh. Thân công đức (phúc đức tích lũy nhờ làm việc lành), vì làm lợi ích cho mọi chúng sinh. Thân trí tuệ, vì đó là thân kim cương (vững chắc, không gì phá nổi) của tất cả chư Phật. Thân pháp thanh tịnh, vì xa lìa sự sống chết trong các nẻo. Thân phương tiện (cách thức khéo léo, tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người khác), vì có thể thị hiện khắp với mọi chúng sinh. Thân thần lực, vì thị hiện mọi sức tự tại. Thân bồ-đề, vì bất cứ lúc nào cũng có thể thành bồ-đề. Phật tử! Đó là mười loại thân của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các thân này thì được thân đại trí tuệ vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại miệng. Mười loại ấy là gì? Đó là: Miệng mềm mại, vì làm cho mọi chúng sinh yên vui. Miệng cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví lời nói mát lành), vì làm cho mọi chúng sinh mát mẻ. Miệng không hư dối, vì nói điều chân thật. Miệng nói đúng như thật, vì cho đến trong mộng cũng không nói lời dối. Miệng được tôn trọng, vì Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên), Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời hộ trì bốn phương)… đều cung kính tôn trọng. Miệng rất sâu xa, vì hiển bày pháp chân thật. Miệng kiên cố, vì nói vô lượng pháp không thể cùng tận. Miệng ngay thẳng, vì mọi âm thanh đều đầy đủ biện tài (tài ăn nói, giảng giải lưu loát). Miệng trang nghiêm, vì tùy thời, tùy nghiệp báo (quả báo của việc làm) mà thị hiện khắp. Miệng nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật), vì tùy chỗ thích hợp mà độ chúng sinh. Phật tử! Đó là mười loại miệng của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các miệng này thì được miệng vi diệu, thanh tịnh, vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại nghiệp thanh tịnh làm trang nghiêm khẩu nghiệp (việc làm thuộc về lời nói) của Bồ-tát. Mười loại ấy là gì? Đó là: Ưa nghe âm thanh thanh tịnh của Như Lai, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Ưa nghe âm thanh thanh tịnh của Bồ-tát, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Không nói những lời mà chúng sinh không muốn nghe, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Trong đời quá khứ đã lìa bốn lỗi của miệng (nói dối, nói hai lưỡi gây chia rẽ, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt vô ích), làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Vui mừng khen ngợi Như Lai, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Tại tháp miếu (nơi thờ di cốt hoặc tưởng niệm Phật) của Như Lai lớn tiếng khen ngợi công đức chân thật của Phật, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Một lòng ban rộng chính pháp cho chúng sinh, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Dùng âm nhạc ca tụng, khen ngợi Như Lai, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Ở chỗ chư Phật, không tiếc thân mạng để nghe nhận chính pháp, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Một lòng không rời các vị pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) Bồ-tát, nghe nhận chính pháp, phụng sự cúng dường, làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát. Phật tử! Đó là mười loại nghiệp thanh tịnh làm sạch khẩu nghiệp của Bồ-tát ma-ha-tát, sinh ra khẩu nghiệp thanh tịnh của Bồ-tát.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát sinh ra khẩu nghiệp thanh tịnh như thế thì được mười loại che chở. Mười loại ấy là gì? Đó là: được các thiên vương và chư thiên (các vị trời) che chở; được long vương (vua loài rồng), dạ-xoa vương (vua loài dạ-xoa, một loại quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn-thát-bà vương (vua loài nhạc thần của cõi trời), a-tu-la vương (vua loài a-tu-la, thần hiếu chiến, hay giao tranh với chư thiên), ca-lâu-la vương (vua loài chim thần cánh vàng khổng lồ), khẩn-na-la vương (vua loài thần ca hát, hình dáng gần giống người), ma-hầu-la-già vương (vua loài thần rắn lớn), Phạm vương và các vị trời Phạm thiên, cùng tất cả chư Phật là bậc Pháp vương (vua của giáo pháp) đều cùng che chở. Phật tử! Đó là mười loại che chở mà Bồ-tát ma-ha-tát có được khi sinh ra khẩu nghiệp thanh tịnh.
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát sinh ra khẩu nghiệp thanh tịnh như thế, được mười loại che chở, thì có thể làm nên mười việc lớn. Mười việc ấy là gì? Đó là: khiến mọi cõi chúng sinh đều vui mừng; mọi cõi nước không đâu là không nghe biết; đều có thể khơi dậy mọi căn (năng lực, khả năng tiếp nhận giáo pháp của chúng sinh); đều có thể làm thanh tịnh mọi cõi tính (bản tính của chúng sinh) (?); nhổ ra khỏi mọi cõi phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ não như tham, giận, si mê); xa lìa mọi cõi tập khí (thói quen, những nếp còn sót lại do phiền não huân tập lâu đời); làm sáng sạch mọi cõi trực tâm (tâm ngay thẳng); nuôi lớn mọi cõi thâm tâm (tâm sâu xa, bền chắc hướng về đạo); làm đầy khắp mọi cõi pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật); soi sáng mọi cõi đại Niết-bàn (Niết-bàn: trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết). Đó là mười việc.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại tâm. Mười loại ấy là gì? Đó là: Tâm như mặt đất, vì nâng giữ mọi thiện căn của chúng sinh. Tâm như biển lớn, vì thâu giữ biển giáo pháp lớn là trí tuệ không thể đo đếm, không bờ bến của chư Phật. Tâm như vua núi Tu-di (ngọn núi cao lớn nhất, ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), vì khiến mọi chúng sinh an trụ trong thiện căn vô thượng. Tâm như ngọc ma-ni (ngọc báu trong sáng, như ý), vì xa lìa phiền não, tâm ngay thẳng trong sạch. Tâm kim cương, vì quyết định biết rõ mọi pháp (ở đây chỉ mọi sự vật, hiện tượng). Tâm kiên cố như núi Kim Cang Vi, vì các loài ma và ngoại đạo không thể phá hoại. Tâm như hoa sen, vì mọi pháp thế gian không thể làm vấy nhiễm. Tâm như hoa ưu-đàm-bát (loài hoa rất hiếm, tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần), vì trong mọi kiếp (khoảng thời gian cực dài) đều khó gặp được. Tâm như mặt trời trong sáng, vì trừ diệt màn tối ngu si che lấp của mọi chúng sinh. Tâm như hư không (khoảng không trống rỗng), vì mọi chúng sinh không thể đo lường. Phật tử! Đó là mười loại tâm của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các tâm này thì được đại tâm thanh tịnh vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại phát tâm. Mười loại ấy là gì? Đó là: phát tâm cứu độ, giải thoát mọi chúng sinh; phát tâm nhổ mọi chúng sinh ra khỏi phiền não; phát tâm dứt trừ mọi tập khí; phát tâm dứt trừ mọi nghi ngờ, đầy đủ tâm thanh tịnh không còn nghi ngờ; phát tâm trừ diệt khổ não của mọi chúng sinh; phát tâm trừ diệt các tai nạn của mọi ác đạo (những nẻo tái sinh xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); phát tâm tùy thuận lời dạy của tất cả chư Phật; phát tâm học mọi điều Bồ-tát học; phát tâm giác ngộ bồ-đề của tất cả chư Phật, thị hiện cho mọi chúng sinh điều mà kẻ phàm phu ngu muội không thể đi vào; phát tâm đánh trống pháp lớn (ví việc giảng giáo pháp vang khắp như tiếng trống), tiếng vang khắp mọi thế giới, soi sáng khắp các căn của mọi chúng sinh. Phật tử! Đó là mười loại phát tâm của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các tâm này thì được sự phát tâm vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại tâm đầy khắp. Mười loại ấy là gì? Đó là: Đầy khắp mọi cõi hư không, vì chúng sinh không có bờ bến. Đầy khắp mọi pháp giới (toàn thể vũ trụ, mọi cảnh giới của các pháp), vì đi sâu vào chỗ không thể đo đếm, không bờ bến. Đầy khắp ba đời, vì trong một niệm (khoảnh khắc ý nghĩ cực ngắn) đều thấu hiểu thoát suốt. Đầy khắp tất cả Phật, vì đều hiểu rõ từ lúc giáng thần nhập thai, ra đời, bỏ nhà xuất gia, đắc đạo, chuyển chính pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như quay bánh xe pháp nghiền nát phiền não), cho đến lúc nhập đại bát Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, khi Phật rời bỏ thân xác). Đầy khắp mọi cõi chúng sinh, vì quyết định biết rõ mong cầu, tập khí và các căn của họ. Đầy ánh sáng trí tuệ, vì tùy thuận biết rõ mọi pháp giới. Đầy khắp chỗ không thể đo đếm, không bờ bến, vì hiểu mọi pháp như tấm lưới ảo hóa. Đầy khắp vô sinh (chân lý rằng các pháp vốn không thật có sinh ra), vì mọi pháp đều không có tự tính (bản chất riêng tự tồn tại). Đầy khắp sự không chướng ngại, vì tâm mình và tâm người không còn ngăn ngại. Đầy khắp sự tự tại, vì trong từng niệm đều hiện thành bồ-đề. Phật tử! Đó là mười loại tâm đầy khắp của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các tâm này thì có thể thành tựu đầy đủ sự trang nghiêm vô thượng, vô lượng của mọi Phật pháp.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại căn. Mười loại ấy là gì? Đó là: Căn vui mừng, vì lòng tin vào chư Phật không bị phá hoại. Căn ưa thích của Bồ-tát, vì giác ngộ bồ-đề của tất cả chư Phật. Căn không thoái lui của Bồ-tát, vì làm trọn vẹn mọi việc. Căn an trụ của Bồ-tát, vì an trụ trong mọi hạnh Bồ-tát. Căn rất sâu, vì giác ngộ phương tiện khéo léo của Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt chân lý, đưa người đến bờ giác ngộ). Căn không ngừng nghỉ, vì làm trọn vẹn mọi việc của chúng sinh. Căn như kim cương, vì quyết định biết rõ mọi pháp. Căn ngọn lửa ánh sáng kim cương, vì soi khắp mọi cảnh giới của Phật. Căn không pha tạp, vì tất cả Như Lai cùng chung một thân. Căn đến chỗ tận cùng không chướng ngại, vì đi sâu vào mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết điều hợp lẽ và không hợp lẽ, biết nghiệp báo ba đời…). Phật tử! Đó là mười loại căn của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các căn này thì được căn thanh tịnh vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại trực tâm. Mười loại ấy là gì? Đó là: trực tâm không nhiễm mọi pháp thế gian; trực tâm không nhiễm (đường lối của) Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát cho mình) và Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu tự giải thoát); trực tâm tùy thuận bồ-đề; trực tâm không trái con đường nhất thiết trí; trực tâm mà các loài ma và ngoại đạo không thể làm nản lòng, phá hoại; trực tâm không nhiễm (?) trí tuệ thanh tịnh viên mãn của Như Lai; trực tâm hễ nghe pháp nào đều có thể thâu nhận, thọ trì; trực tâm không kén chọn nơi thọ sinh; trực tâm đi sâu vào trí tuệ vi tế; trực tâm khéo léo tu tập mọi Phật pháp. Phật tử! Đó là mười loại trực tâm của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các tâm này thì được trực tâm thanh tịnh vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại thâm tâm. Mười loại ấy là gì? Đó là: Thâm tâm không thoái lui, vì nuôi lớn mọi pháp lành. Thâm tâm lìa nghi ngờ, vì hiểu mọi lời sâu kín, nhiệm mầu của Phật. Thâm tâm gìn giữ đúng đắn, vì không bỏ đại nguyện và hạnh của Bồ-tát. Thâm tâm ngay thẳng vô thượng, vì đi sâu vào pháp của tất cả chư Phật. Thâm tâm thông suốt, vì được tự tại đối với mọi Phật pháp. Thâm tâm thù thắng (vượt trội), vì đi sâu vào các pháp phương tiện. Thâm tâm đứng đầu, vì đối với mọi cảnh giới đều thấu đến tận cùng. Thâm tâm tự tại, vì trang nghiêm mọi tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú một chỗ) một cách tự tại không đứt đoạn. Thâm tâm đầy đủ, vì thâu giữ đại nguyện ban đầu. Thâm tâm không buông bỏ, vì giáo hóa mọi loài chúng sinh. Phật tử! Đó là mười loại thâm tâm của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các tâm này thì được thâm tâm thanh tịnh vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại phương tiện. Mười loại ấy là gì? Đó là: Phương tiện bố thí, vì buông bỏ tất cả mà không cầu báo đáp. Phương tiện học mọi điều cần học, giữ mọi giới, đầy đủ hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn sơ để gột sạch lòng tham đắm), uy nghi (cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng phép) thanh tịnh, vì không khinh người khác. Phương tiện lìa mọi sự trói buộc của phiền não, lìa điên đảo (thấy biết trái ngược lẽ thật), giận dữ, ngã mạn (tự cao cho mình hơn người), nhẫn chịu mọi điều ác của chúng sinh, vì xa lìa mọi ý tưởng phân biệt người và ta. Phương tiện tinh tấn không thoái lui, vì trong mọi cảnh giới, các việc làm của thân, miệng, ý đều trọn vẹn, không quên mất. Phương tiện về các tầng thiền, tam-muội, giải thoát và các thần thông, vì xa lìa mọi ngũ dục (năm thứ ham muốn đối với hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị ngon, xúc chạm) và các phiền não. Phương tiện hướng thẳng đến trí tuệ, vì nuôi lớn mọi công đức, tâm không biết chán đủ. Phương tiện đại từ, vì nói rằng mọi chúng sinh vốn không có thực thể chúng sinh. Phương tiện không bỏ đại bi, thay mọi chúng sinh chịu khổ não, vì hiểu rằng mọi pháp không có tự tính. Phương tiện giác ngộ mười lực, vì đem trí không chướng ngại một cách quyết định mà thị hiện cho mọi chúng sinh. Phương tiện chuyển pháp luân không thoái lui, vì chuyển đến tận tâm chúng sinh. Phật tử! Đó là mười loại phương tiện của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì được phương tiện đại trí vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại ưa tu. Mười loại ấy là gì? Đó là: Ưa tu điều tối thắng, vì tôn trọng phương tiện và các thiện căn. Ưa tu trang nghiêm, vì sinh ra mọi thứ trang nghiêm. Ưa tu việc rộng lớn, vì tâm càng thêm rộng mở. Ưa tu tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não), vì đi sâu vào pháp phương tiện rất sâu. Ưa tu điều không bờ bến, vì phát tâm không thể đo lường. Ưa tu sự khéo gìn giữ, vì được tất cả chư Phật hộ niệm (che chở và nhớ nghĩ). Ưa tu sự không bị phá hoại, vì mọi việc làm của ma không thể phá hoại. Ưa tu sự quyết định, vì hiểu rõ mọi nghiệp báo. Ưa tu sự hiển hiện (?), vì tùy ý có thể hiện sức thần tự tại và những biến hóa lớn. Ưa tu sự lắng nghe tiếp nhận, vì được tất cả chư Phật thụ ký (Phật báo trước việc người ấy sẽ thành Phật). Ưa tu sự tự tại, vì tùy ý, tùy lúc mà thành bồ-đề. Phật tử! Đó là mười loại ưa tu của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong sự tu này thì được sự ưa tu vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại giải thoát đi sâu vào thế giới. Mười loại ấy là gì? Đó là: mọi thế giới vào trong một thế giới; một thế giới vào trong mọi thế giới; một tòa sen, một thân Như Lai đầy khắp mọi thế giới; thị hiện mọi thế giới đều là hư không; dùng sự trang nghiêm của chư Phật để trang nghiêm mọi thế giới; một thân Bồ-tát đầy khắp mọi thế giới; trong một lỗ chân lông đặt để mọi thế giới; mọi thế giới vào trong một thân chúng sinh; một đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo) của Phật, một cây bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo) đầy khắp mọi thế giới; một âm thanh vi diệu đầy khắp mọi thế giới, tùy chỗ thích hợp, không ai là không nghe hiểu, thảy đều vui mừng. Phật tử! Đó là mười loại giải thoát đi sâu vào thế giới của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì được sự giải thoát vô thượng sinh ra cõi Phật của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại đi vào tính chúng sinh. Mười loại ấy là gì? Đó là: mọi cõi chúng sinh vào tính không có thân; mọi cõi chúng sinh đều vào một thân chúng sinh; mọi cõi chúng sinh đều vào thân Bồ-tát; mọi cõi chúng sinh đều vào kho tàng tính Như Lai (bản tính Phật sẵn có trong mọi chúng sinh); mọi cõi chúng sinh đều vào một cõi chúng sinh; mọi cõi chúng sinh đều vào pháp khí (vật chứa pháp, tức người đủ sức tiếp nhận giáo pháp) của chư Phật; mọi cõi chúng sinh đều vào Đế Thích, Phạm vương, tùy hình dạng, loài loại chúng sinh mà thị hiện khắp; mọi cõi chúng sinh thị hiện vào uy nghi không lay chuyển (?) của mọi Thanh văn, Duyên giác; mọi cõi chúng sinh vào sự trang nghiêm bằng công đức của Bồ-tát để trang nghiêm mọi chúng sinh; mọi cõi chúng sinh vào sắc thân (thân có hình sắc) trang nghiêm bằng tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp trên thân Phật) của Như Lai, với uy nghi tịch tĩnh, thị hiện cho chúng sinh. Phật tử! Đó là mười loại đi vào tính chúng sinh của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong tính này thì được tính tự tại vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại tập khí (ở đây là những nếp đã huân tập lâu ngày thành thói quen tốt). Mười loại ấy là gì? Đó là: tập khí tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh); tập khí thiện căn; tập khí giáo hóa chúng sinh; tập khí thấy Phật; tập khí thọ sinh ở cõi thanh tịnh; tập khí hạnh Bồ-tát; tập khí đại nguyện; tập khí ba-la-mật; tập khí sinh ra pháp bình đẳng; tập khí phân biệt các loại cảnh giới. Phật tử! Đó là mười loại tập khí của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì có thể trừ diệt tập khí phiền não của mọi chúng sinh, được tập khí đại trí vô thượng của Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại rực cháy (làm cho hưng thịnh, sáng rực). Mười loại ấy là gì? Đó là: Làm rực sáng mọi cõi chúng sinh, vì giáo hóa đến cùng, khiến họ thuần thục. Làm rực sáng thế giới, vì làm cho đều trang nghiêm thanh tịnh. Làm rực sáng Như Lai, vì làm trọn vẹn mọi hạnh Bồ-tát. Làm rực sáng thiện căn, vì tích tụ công đức và các tướng hảo của Như Lai. Làm rực sáng đại bi, vì trừ diệt khổ của mọi chúng sinh. Làm rực sáng đại từ, vì khiến mọi chúng sinh an trụ trong niềm vui vô thượng của Như Lai. Làm rực sáng ba-la-mật, vì tích tụ mọi sự trang nghiêm của Bồ-tát. Làm rực sáng phương tiện khéo léo, vì tùy chỗ thích hợp đều thị hiện. Làm rực sáng bồ-đề, vì được trí không chướng ngại. Nói tóm lại, Bồ-tát làm rực sáng mọi pháp, vì sáng suốt thấu hiểu mọi pháp. Phật tử! Đó là mười loại rực cháy của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì có thể làm trọn vẹn, không đứt các hạnh Bồ-tát, trừ diệt sự thiêu đốt của mọi phiền não, và được chính pháp rực sáng vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại hướng tới. Mười loại ấy là gì? Đó là: hướng tới ba-la-mật; hướng tới sự học; hướng tới trí; hướng tới nghĩa chân thật; hướng tới chính pháp; hướng tới việc sinh ra thiện căn; hướng tới việc thấy Phật; hướng tới các pháp môn (cửa ngõ tu tập) của hạnh Bồ-tát; hướng tới bồ-đề vô thượng; hướng tới việc chuyển pháp luân. Phật tử! Đó là mười loại hướng tới của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong sự hướng tới này thì được pháp hướng tới vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười việc giúp đầy đủ mọi Phật pháp. Mười việc ấy là gì? Đó là: tin sâu thiện tri thức (bậc thầy, bạn lành dẫn dắt việc tu hành) thì đầy đủ Phật pháp; tin sâu lời Phật dạy thì đầy đủ Phật pháp; không phỉ báng chính pháp thì đầy đủ Phật pháp; lìa lối sống buông lung, dẹp tan kiêu mạn, dùng phương tiện khéo léo hồi hướng (đem công đức đã làm hướng về bồ-đề và về chúng sinh) thiện căn thì đầy đủ Phật pháp; tin sâu rằng cảnh giới của chư Phật là không thể đo lường thì đầy đủ Phật pháp; đi sâu vào mọi thế giới thì đầy đủ Phật pháp; an trụ trong pháp giới thì đầy đủ Phật pháp; lìa các cõi ma thì đầy đủ Phật pháp; nhớ nghĩ đúng đắn về tất cả Phật thì đầy đủ Phật pháp; tin sâu rằng Như Lai thành tựu mười lực thì đầy đủ Phật pháp. Phật tử! Đó là mười việc giúp Bồ-tát ma-ha-tát đầy đủ mọi Phật pháp. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì được đầy đủ đại trí vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười điều làm thoái lui, mất Phật pháp, cần phải xa lìa. Mười điều ấy là gì? Đó là: đối với thiện tri thức mà sinh tâm kiêu mạn thì mất con đường Phật pháp; sợ cái khổ của sống chết thì mất con đường Phật pháp; chán hạnh Bồ-tát thì mất con đường Phật pháp; chán ghét việc thọ sinh thì mất con đường Phật pháp; ưa đắm tam-muội thì mất con đường Phật pháp; khởi tâm nghi ngờ đối với các thiện căn thì mất con đường Phật pháp; phỉ báng chính pháp thì mất con đường Phật pháp; dứt bỏ hạnh Bồ-tát thì mất con đường Phật pháp; ưa cầu thừa (cỗ xe, ví pháp tu đưa đến giải thoát) Thanh văn và Duyên giác thì mất con đường Phật pháp; khởi tâm giận dữ thì mất con đường Phật pháp. Cần phải xa lìa. Phật tử! Đó là mười điều làm thoái lui, mất Phật pháp của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát xa lìa các điều này thì được con đường chân chính của hạnh thánh, hướng đúng đến ly sinh (lìa khỏi sự sinh của phàm phu, bước vào địa vị chắc chắn của bậc thánh) của mọi Bồ-tát.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại ly sinh. Mười loại ấy là gì? Đó là: sinh ra Bát-nhã ba-la-mật, là ly sinh của Bồ-tát; quán sát mọi chúng sinh, xa lìa mọi tà kiến (thấy biết sai lệch), dứt mọi trói buộc, cứu độ giải thoát mọi chúng sinh, là ly sinh của Bồ-tát; không nghĩ đến mọi tướng mà cũng không bỏ những chúng sinh còn chấp vào tướng, là ly sinh của Bồ-tát; không chấp vào tam giới (ba cõi: Dục giới — cõi còn ham muốn; Sắc giới — cõi còn hình sắc vi tế; Vô sắc giới — cõi chỉ còn tâm thức) cũng không chấp vào mọi thế giới, là ly sinh của Bồ-tát; lìa hẳn phiền não mà vẫn gần gũi chúng sinh, là ly sinh của Bồ-tát; đối với các pháp đã được pháp lìa ham muốn mà vẫn luôn dùng đại bi thương nhớ chúng sinh, là ly sinh của Bồ-tát; hiện ở giữa quyến thuộc mà khiến họ ưa sự vắng lặng, là ly sinh của Bồ-tát; lìa sự sinh trong thế giới mà hiện chết ở đây sinh ở kia, làm hạnh Bồ-tát, là ly sinh của Bồ-tát; làm mọi việc thế gian mà không nhiễm pháp thế gian, là ly sinh của Bồ-tát; quyết định biết rõ bồ-đề vô thượng mà cũng không bỏ hạnh nguyện Bồ-tát, là ly sinh của Bồ-tát. Phật tử! Đó là mười loại ly sinh của Bồ-tát ma-ha-tát, là chính pháp của bậc đại thánh lìa hẳn thế gian, không chung với mọi chúng sinh cùng Thanh văn, Duyên giác.
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì được mười pháp quyết định của mọi Bồ-tát. Mười pháp ấy là gì? Đó là: sinh vào dòng dõi của tất cả Như Lai; đi sâu vào cảnh giới của tất cả Như Lai; hiểu sâu mọi hạnh Bồ-tát; hướng thẳng đến mọi ba-la-mật; sinh ra thiện căn của tất cả chư Phật; an trụ trong dòng dõi vô thượng của tất cả Như Lai; an trụ trong sức thanh tịnh của tất cả chư Phật; tùy thuận bồ-đề của tất cả Như Lai; cùng chung một thân với tất cả Phật; cùng ở với tất cả Phật mà không khác biệt. Phật tử! Đó là mười pháp quyết định của Bồ-tát ma-ha-tát.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười pháp sinh ra Phật đạo. Mười pháp ấy là gì? Đó là: Tùy thuận thiện tri thức là pháp sinh ra Phật đạo, vì cùng chung thiện căn. Tin sâu mọi Phật pháp là pháp sinh ra Phật đạo, vì ưa cầu sự tự tại vô tận của Như Lai. Đối với mọi đại nguyện có sự mong cầu đúng đắn là pháp sinh ra Phật đạo, vì tu tập tâm rộng lớn. Quyết định biết rõ thiện căn nơi chính mình là pháp sinh ra Phật đạo, vì các việc đã làm đều không hư dối. Trong mọi kiếp tu hạnh Bồ-tát là pháp sinh ra Phật đạo, vì đến tận đời vị lai cũng không mỏi chán. Thọ sinh ở khắp các nơi trong a-tăng-kỳ (số lớn không thể đếm được) thế giới là pháp sinh ra Phật đạo, vì dùng phương tiện khéo léo giáo hóa mọi chúng sinh. Tu tập không ngừng các hạnh Bồ-tát là pháp sinh ra Phật đạo, vì nuôi lớn đại bi. Dùng tâm không thể đo lường là pháp sinh ra Phật đạo, vì trong một niệm đầy khắp mọi cõi hư không. Đi sâu vào các hạnh nguyện lớn rất sâu là pháp sinh ra Phật đạo, vì thiện căn vốn sinh ra không hoại, không mất. Khéo gìn giữ, che chở dòng dõi của tất cả Như Lai là pháp sinh ra Phật đạo, vì khiến mọi chúng sinh phát tâm bồ-đề, chí luôn ưa cầu bồ-đề vô thượng, nuôi lớn mọi thiện căn. Phật tử! Đó là mười pháp sinh ra Phật đạo của Bồ-tát ma-ha-tát.
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì được mười danh hiệu của bậc thiện nam tử (người con trai hiền lành, tức người tu hành chân chính). Mười danh hiệu ấy là gì? Đó là: danh hiệu Bồ-tát, vì có thân trí bồ-đề; danh hiệu Ma-ha-tát, vì trụ ở Đại thừa (cỗ xe lớn, giáo pháp cứu độ khắp mọi người); danh hiệu Đệ nhất tát-đỏa (tát-đỏa: loài hữu tình, ở đây chỉ bậc dũng mãnh; Đệ nhất: bậc nhất), vì có pháp vô gián đạo (giai đoạn tu dứt phiền não liền mạch, không gián đoạn) bậc nhất; danh hiệu Thắng tát-đỏa (bậc thù thắng), vì giác ngộ bồ-đề thù thắng; danh hiệu Vô tỷ tát-đỏa (bậc không ai sánh), vì trí tuệ không ai sánh bằng; danh hiệu Thượng tát-đỏa (bậc trên), vì tinh tấn bậc trên; danh hiệu Vô thượng tát-đỏa (bậc không ai hơn), vì mở bày, hiển hiện pháp vô thượng; danh hiệu Lực tát-đỏa (bậc có sức mạnh), vì biết rộng mười lực; danh hiệu Vô đẳng tát-đỏa (bậc không ai bằng), vì không chúng sinh nào bằng được; danh hiệu Bất tư nghị tát-đỏa (bậc không thể nghĩ bàn), vì tùy theo tâm niệm mà giác ngộ bồ-đề. Phật tử! Đó là mười danh hiệu của bậc thiện nam tử mà Bồ-tát ma-ha-tát có được.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại đạo (con đường tu). Mười loại ấy là gì? Đó là: Một đạo là đạo Bồ-tát, vì không bỏ tâm bồ-đề. Hai đạo là đạo Bồ-tát, vì sinh ra trí tuệ và phương tiện. Ba đạo là đạo Bồ-tát, vì có phương tiện của Không (thấy mọi pháp trống rỗng, không có thực thể), chỗ tận cùng không có giới hạn của Vô tướng (không chấp vào hình tướng) (?), tam-muội Vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác), không nhiễm ba cõi. Bốn hạnh là đạo Bồ-tát, vì sám hối lỗi lầm, trừ tội; tùy hỷ (vui theo việc lành của người khác) công đức; cung kính thưa thỉnh vô lượng chư Phật; khéo biết hồi hướng.
Nuôi lớn ngũ căn (năm năng lực gốc: tin, siêng năng, nhớ nghĩ đúng, tâm định, trí tuệ) là đạo Bồ-tát, vì an trụ vào tín căn (lòng tin) không gì làm nản phá được; phát đại tinh tấn, làm trọn vẹn mọi việc mà không thoái lui; an trụ chính niệm (nhớ nghĩ đúng đắn), trừ diệt ý tưởng tán loạn; phương tiện tam-muội quyết định hiểu rõ; khéo léo phân biệt cảnh giới trí tuệ.
Sáu thần thông tự tại là đạo Bồ-tát: thiên nhãn (mắt như của trời, thấy được mọi nơi xa gần), thấy hết mọi thế giới, các chúng sinh có hình sắc chết ở đây sinh ở kia; thiên nhĩ (tai như của trời, nghe được mọi âm thanh), nghe hết kinh pháp mà tất cả chư Phật nói, đều có thể thọ trì và giảng rộng cho mọi chúng sinh; sinh ra trí biết tâm người khác không chướng ngại, biết hết tâm niệm của mọi chúng sinh; túc mạng trí thông (trí biết các đời trước), biết hết mọi a-tăng-kỳ kiếp quá khứ, nuôi lớn thiện căn; thân thông tự tại (sức biến hiện, đi lại tự tại), tùy chỗ thích hợp mà hiện thần biến lớn; lậu tận trí thông (trí dứt sạch phiền não; lậu: phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm), biết thấy thật tế (chỗ chân thật tột cùng) mà sinh ra đạo Bồ-tát không đứt.
Bảy niệm là đạo Bồ-tát: Niệm Phật, trên đầu một sợi lông (?) thấy tất cả Phật đang giáo hóa chúng sinh. Niệm Pháp, không rời đại chúng của một Như Lai, ở chỗ tất cả Phật đối mặt nghe pháp, đều có thể thọ trì, tùy các căn và mong cầu của chúng sinh mà độ thoát họ. Niệm Tăng, thấy đại chúng Bồ-tát bất thoái chuyển (không còn thoái lui), khiến mọi chúng sinh thường thấy đại chúng Bồ-tát. Niệm bố thí, làm mọi hạnh bố thí của Bồ-tát, nhớ nghĩ đúng đắn để nuôi lớn công đức bố thí của Bồ-tát. Niệm giới, không rời tâm bồ-đề, đem mọi thiện căn hồi hướng cho chúng sinh. Niệm trời, nhớ đến vị Bồ-tát nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật) ở cõi trời Đâu-suất-đà (cõi trời thứ tư của Dục giới, nơi Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ). Niệm mọi chúng sinh, dùng phương tiện khéo léo và trí tuệ để giáo hóa, khiến họ đều an ổn, tùy thuận bồ-đề vô thượng.
Tám nhánh của Chính đạo (con đường chân chính gồm tám phần) là đạo Bồ-tát, đó là: chính kiến (thấy đúng), xa lìa tà kiến; chính tư duy (suy nghĩ đúng), nhớ nghĩ đúng đắn về nhất thiết trí, xa lìa hư vọng; chính ngữ (nói đúng), tùy thuận lời dạy của bậc thánh, lìa bốn lỗi của miệng; chính nghiệp (làm đúng), làm lợi ích, giáo hóa mọi chúng sinh, chưa từng lỡ thời; chính mạng (nuôi sống đúng), an trụ trong bốn thánh chủng (bốn hạnh của bậc thánh: biết đủ về áo mặc, biết đủ về thức ăn, biết đủ về chỗ ở, và ưa dứt bỏ điều ác, ưa tu tập điều lành), thành tựu công đức đầu-đà, đầy đủ uy nghi thanh tịnh, xa lìa mọi điều ác; chính tinh tấn (siêng năng đúng), siêng tu mọi hạnh khổ của Bồ-tát, tu mười lực của Phật mà không vướng mắc; chính niệm (nhớ nghĩ đúng), có thể nhớ giữ mọi âm thanh, trừ diệt mọi ý tưởng tán loạn của thế gian; chính định (tâm định đúng), dùng phương tiện khéo léo, từ một tam-muội sinh ra mọi tam-muội của các pháp môn không thể nghĩ bàn của Bồ-tát.
Chín thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp nhau từ thấp lên cao) là đạo Bồ-tát, đó là: lìa ham muốn và các pháp ác, bất thiện; nhờ giác quán (giác: tâm suy tìm thô; quán: tâm xét kỹ tế nhị) mà khởi lên mọi khẩu nghiệp không trở ngại, thuyết pháp giáo hóa mọi chúng sinh, khiến họ được niềm vui của nhất thiết trí; xa lìa lỗi thoái lui, ngưng dứt niềm hỷ (?); lìa khổ vui của thế gian, thường thấy chư Phật, đạt được niềm vui bồ-đề vô thượng; từ tam-muội bất động sinh ra bốn định Vô sắc (bốn tầng định của cõi Vô sắc), mà cũng không lìa việc thọ sinh ở Dục giới, Sắc giới; nhập vào tam-muội diệt tận (định diệt hết cảm thọ và tư tưởng) mà cũng không ngưng hạnh Bồ-tát.
Mười lực của Như Lai là đạo Bồ-tát, đó là: dùng phương tiện khéo léo, khéo biết thị xứ phi xứ (điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ); khéo biết nghiệp, nhân, quả báo quá khứ, vị lai, hiện tại của mọi chúng sinh; khéo biết các loại căn của mọi chúng sinh, tùy theo căn của họ mà thuyết pháp; khéo biết vô lượng căn tính của chúng sinh; khéo biết các loại ưa muốn của mọi chúng sinh, tùy chỗ thích hợp mà thuyết pháp; thân thanh tịnh của Bồ-tát đều đầy khắp mọi chúng sinh, mọi cõi, mọi đời, mọi kiếp, hiện khắp uy nghi đầy đủ của Như Lai mà cũng không bỏ hạnh Bồ-tát; dùng phương tiện khéo léo, biết sự nhơ, sự sạch và sự khởi lên của mọi thiền, tam-muội, giải thoát, biết đúng lúc và không đúng lúc, sinh ra vô lượng pháp môn của Bồ-tát; khéo biết mọi chúng sinh chết ở đây sinh ở kia; trong một niệm khéo biết mọi a-tăng-kỳ kiếp của ba đời; khéo biết mọi chúng sinh, trừ diệt mọi phiền não kết sử (những trói buộc và sai khiến của phiền não) cùng các tập khí, mà cũng không bỏ hạnh Bồ-tát. Phật tử! Đó là mười loại đạo của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các đạo này thì được đạo phương tiện khéo léo vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có vô lượng đạo, vô lượng đạo cụ (hành trang, vốn liếng trợ giúp cho việc tu đạo), vô lượng sự tu đạo, vô lượng đạo trang nghiêm. Vì sao? Vì Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại đạo vô lượng. Mười loại ấy là gì? Đó là: cõi hư không là vô lượng; pháp giới là vô lượng; cõi chúng sinh vô tận, vô lượng; thế giới không có giới hạn, vô lượng; a-tăng-kỳ kiếp vô tận, đến tận cùng vẫn vô lượng; ngôn ngữ của chúng sinh là vô lượng; thân Như Lai là vô lượng; âm thanh của Phật là vô lượng; sức của Như Lai là vô lượng; nhất thiết trí là vô lượng. Phật tử! Đó là mười loại đạo vô lượng của Bồ-tát ma-ha-tát.
Vì sao? Như cõi hư không là vô lượng, Bồ-tát tích tụ đạo cụ cũng như thế. Như pháp giới không thể đo đếm, không bờ bến, Bồ-tát tích tụ đạo cụ cũng như thế. Như cõi chúng sinh vô tận, vô lượng, Bồ-tát tích tụ đạo cụ cũng như thế. Như thế giới không có giới hạn, vô lượng, Bồ-tát tích tụ đạo cụ cũng như thế. Như mọi kiếp không thể tính đếm cho hết, Bồ-tát tích tụ đạo cụ cũng như thế, dù tất cả chúng sinh cùng nhau tính đếm cũng không thể hết. Như ngôn ngữ của mọi chúng sinh là vô lượng, Bồ-tát tích tụ đạo cụ, sinh ra các pháp ngôn ngữ của trí tuệ cũng như thế. Như thân Như Lai là vô lượng, Bồ-tát tích tụ đạo cụ đầy khắp mọi chúng sinh, mọi cõi, mọi đời, mọi kiếp cũng như thế. Như âm thanh của Phật là vô lượng, nói ra một lời thì tiếng ấy đầy khắp mọi pháp giới, không chúng sinh nào không nghe biết, Bồ-tát tích tụ đạo cụ cũng như thế. Như sức của Như Lai là vô lượng, Bồ-tát tích tụ đạo cụ, nuôi lớn sức của Như Lai cũng như thế. Như nhất thiết trí là vô lượng, Bồ-tát tích tụ đạo cụ cũng như thế. Phật tử! Đó là mười loại đạo cụ của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì được trí tuệ không thể đo đếm, không bờ bến của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại tu đạo. Mười loại ấy là gì? Đó là: Tu không chấp, không thoát ra (?), vì thân, miệng, ý không quên mất. Tu không thêm không bớt, vì biết sự chân thật của các pháp. Tu chẳng có chẳng không, vì đi vào tính chẳng có chẳng không. Tu như ảo thuật, như giấc mộng, như ánh chớp, như tiếng vang, như bóng trong gương, như ảo ảnh hơi nóng lúc trời nắng, như bóng trăng dưới nước, vì không chấp vào mọi pháp. Tu Không, Vô tướng, Vô nguyện, vì thấy rõ ba cõi mà không bỏ việc nuôi lớn các thiện căn. Tu điều không thể nói ra, vì không chấp vào những tên gọi, khái niệm đặt ra cho các pháp. Tu không phá hoại pháp giới, vì quyết định biết rõ mọi pháp. Tu như thật tế không thể phá hoại, vì như như (chân như: bản thể chân thật, vốn như thế, không đổi khác) như bờ cõi hư không, bình đẳng đến khắp mọi nơi. Tu trí Bồ-tát, vì không bỏ sức dũng mãnh tinh tấn. Tu sự bình đẳng về mười lực, bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi giảng pháp) và nhất thiết trí của Như Lai, vì trừ hết nghi ngờ đối với mọi pháp. Phật tử! Đó là mười loại tu đạo của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong pháp này thì được sự tu phương tiện khéo léo của nhất thiết trí vô thượng của tất cả chư Phật.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại đạo trang nghiêm. Mười loại ấy là gì? Đó là: Bồ-tát ma-ha-tát không lìa Dục giới mà vẫn có thể nhập vào thiền định, giải thoát của Sắc giới và Vô sắc giới, cũng không vì thế mà thọ sinh ở các cõi ấy; đó là đạo trang nghiêm thứ nhất. Bồ-tát ma-ha-tát đi vào đạo Thanh văn mà không nương đạo ấy để ra khỏi ba cõi; đó là đạo trang nghiêm thứ hai. Bồ-tát ma-ha-tát đi vào đạo Duyên giác mà cũng không bỏ đại bi; đó là đạo trang nghiêm thứ ba. Bồ-tát ma-ha-tát dù có trăm nghìn thiên nữ làm quyến thuộc vây quanh, đoan trang đặc biệt, dung nhan không ai sánh, đủ mọi tài nghệ, âm nhạc khéo léo tuyệt diệu, Bồ-tát nghe tiếng nhạc tuyệt diệu ấy mà chưa từng tạm rời các thiền, giải thoát, tam-muội; đó là đạo trang nghiêm thứ tư. Bồ-tát ma-ha-tát cùng mọi chúng sinh bày các trò ca nhạc, cùng nhau vui chơi, mà không một niệm nào rời các thiền, giải thoát, tam-muội; đó là đạo trang nghiêm thứ năm. Bồ-tát ma-ha-tát không chấp vào mọi pháp thế gian, thấu suốt thế gian, đến được bờ bên kia (bờ giải thoát), độ thoát chúng sinh; đó là đạo trang nghiêm thứ sáu. Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong trí chân chính, tu tập chính đạo, mà vẫn đi vào tà đạo, vì muốn khiến chúng sinh xa lìa tà đạo; đối với tà đạo ấy, không coi đó là tướng chân thật thanh tịnh; đó là đạo trang nghiêm thứ bảy.
Bồ-tát ma-ha-tát xa lìa các ác nghiệp của thân, miệng, ý, thường giữ giới thanh tịnh, một lòng cầu đúng giới thanh tịnh của Như Lai, thị hiện uy nghi giữ giới cho mọi chúng sinh phàm phu ngu muội non dại, để giáo hóa, làm thuần thục những chúng sinh phạm giới. Bồ-tát đầy đủ, trọn vẹn mọi công đức thanh tịnh, hướng đúng nẻo của Bồ-tát, mà vẫn hiện thọ sinh ở địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), cõi của Diêm-la vương (vua cai quản cõi âm) và các nẻo gian nan, để khiến chúng sinh ở đó lìa các nẻo ác; nhưng thật ra Bồ-tát không thuộc về các nẻo ấy; đó là đạo trang nghiêm thứ tám.
Bồ-tát ma-ha-tát đối với mọi Phật pháp không nhờ người khác mà tự ngộ, được biện tài không chướng ngại, trí tuệ sáng sạch, soi khắp chính pháp của tất cả chư Phật, an trụ trong sự tự tại của tất cả chư Phật, cùng chung pháp thân (thân chân lý) thanh tịnh với tất cả Phật, thành tựu đầy đủ mọi chính pháp sáng sạch, bền chắc của bậc đại nhân, an trụ trong mọi thừa bình đẳng, hướng đến pháp môn cảnh giới của tất cả Phật, được mọi chúng sinh khen ngợi, cung kính, cúng dường, làm bậc thầy vô thượng cho mọi chúng sinh, chuyên cầu chính pháp chưa từng lìa bỏ; vậy mà vẫn thị hiện như còn nghi ngờ về pháp, thị hiện tôn thờ thầy, cung kính cúng dường hòa thượng (vị thầy chính truyền giới và dạy dỗ) và a-xà-lê (vị thầy dạy phép tắc, làm khuôn mẫu), trong khi thật ra là bậc pháp sư vô thượng của mọi trời và người. Vì sao? Vì Bồ-tát ma-ha-tát khéo biết phương tiện, trụ trong đạo Bồ-tát, tùy chỗ thích hợp mà dùng phương tiện thị hiện; đó là đạo trang nghiêm thứ chín.
Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu đầy đủ trí tuệ rất sâu, làm trọn vẹn mọi pháp hạnh vô thượng của Bồ-tát; tất cả Như Lai dùng pháp cam lộ rưới lên đỉnh đầu (nghi lễ quán đỉnh, ví việc được xác nhận kế thừa ngôi pháp); đến tận bờ bên kia của sự tự tại đối với mọi pháp; dùng dải lụa pháp thanh tịnh, lìa nhơ, không chướng ngại đội lên đầu; ở mọi thế giới hiện khắp pháp thân không chướng ngại của Như Lai, chuyển pháp luân thanh tịnh không thể phá hoại; pháp thân thanh tịnh ở mọi thế giới không nơi nào không đến; đến tận bờ bên kia của sự tự tại đối với mọi pháp; thành tựu đầy đủ mọi pháp tự tại của Bồ-tát; dùng phương tiện khéo léo thị hiện thọ sinh ở mọi cõi; cùng chư Phật ba đời chung một cảnh giới; mà cũng không dứt hạnh Bồ-tát, không bỏ pháp Bồ-tát, không đổi nghiệp Bồ-tát, không bỏ đạo Bồ-tát, chưa từng bỏ uy nghi Bồ-tát, không bỏ sự rực cháy của Bồ-tát, không bỏ phương tiện khéo léo, không rời việc của Bồ-tát, tu hạnh Bồ-tát mà tâm không mỏi chán, không rời pháp hạnh thọ trì của Bồ-tát. Vì sao? Vì Bồ-tát ma-ha-tát muốn mau thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, cao tột, trọn vẹn của Phật), nên không bỏ hạnh Bồ-tát, quán sát chúng sinh; đó là đạo trang nghiêm thứ mười. Phật tử! Đó là mười loại đạo trang nghiêm của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các đạo này thì được sự trang nghiêm bằng ngọc báu của đạo vô thượng của tất cả chư Phật, mà vẫn không bỏ đạo Bồ-tát.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại chân. Mười loại ấy là gì? Đó là: Chân giới thanh tịnh, vì tích tụ, thành tựu trọn vẹn mọi đại nguyện. Chân tinh tấn, vì tích tụ mọi nhánh bồ-đề (các phần pháp trợ giúp sự giác ngộ) cho đến chỗ không thoái lui. Chân các thần thông, vì tùy theo mong ước của chúng sinh mà khiến họ vui mừng. Chân thân thông, vì không rời một chỗ ngồi mà có thể đến khắp mọi cõi Phật. Chân thâm tâm, vì thấu đến tận cùng mọi pháp thù thắng vi diệu. Chân thệ nguyện bền chắc, vì mọi việc mong cầu đều được trọn vẹn. Chân giữ phép theo bên phải (?) (như phép đi vòng bên phải để tỏ lòng tôn kính), vì không trái mọi lời dạy của bậc đáng tôn trọng. Chân nghe pháp không chán, vì nghe và giữ mọi pháp Phật nói mà không mỏi mệt. Chân có của cải nuôi sống đúng pháp (?), vì vào trong mọi đại chúng mà các căn không khác biệt. Chân hướng đúng về hạnh Bồ-tát, vì lìa mọi điều ác. Phật tử! Đó là mười loại chân của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các chân này thì được đôi chân thù thắng vô thượng của tất cả chư Phật, chỉ một lần nhấc chân đã có thể đến khắp mọi thế giới.
Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại tay. Mười loại ấy là gì? Đó là: Tay lòng tin, vì đối với chính pháp mà tất cả Phật nói đều một lòng tin, thọ trì đến cùng. Tay bố thí của cải không bám chấp, vì khiến người đến xin được vui mừng. Tay chủ động chào hỏi trước "Lành thay, mời đến!", vì hiện rõ tướng của bàn tay phải (?). Tay cung kính cúng dường tất cả Phật, vì nuôi lớn vô lượng công đức không mỏi chán. Tay khéo hiểu nhờ nghe nhiều học rộng, vì trừ mọi nghi ngờ của chúng sinh. Tay xa lìa ba cõi, đạt ly sinh (lìa khỏi sự sinh của phàm phu, bước vào địa vị bậc thánh) vắng lặng, vì kéo các loài chúng sinh ra khỏi bùn nhơ của dục vọng. Tay đặt người lên bờ bên kia, vì cứu vớt những chúng sinh trôi dạt, chìm đắm trong bốn dòng nước xiết (bốn thứ cuốn trôi con người: ham muốn, chấp vào sự tồn tại, thấy biết sai lầm, và vô minh — sự tối tăm không hiểu lẽ thật). Tay pháp không keo kiệt, vì có thể giảng giải hết thảy mọi pháp. Tay trí về mọi luận thuyết thế gian và vượt ra ngoài thế gian, vì trừ diệt mọi bệnh của thân và tâm. Tay báu trí tuệ, vì trừ diệt mọi bóng tối phiền não và ngu si, thị hiện ánh sáng của mọi pháp không thể nói hết. Phật tử! Đó là mười loại tay của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các tay này thì được bàn tay vô thượng của tất cả chư Phật, có thể dùng một bàn tay che trùm khắp mọi thế giới trong mười phương.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video