Thiên 52 — Tôn Đăng

 Tôn Đăng

 Tôn Đăng, tên chữ là Công Hòa, người quận Cấp (nay thuộc vùng tỉnh Hà Nam, Trung Quốc). Ông không có gia đình, người thân, đào một cái hang đất ở núi phía bắc quận để ở. Ông thích đọc Kinh Dịch (bộ sách kinh điển cổ bàn về lẽ biến đổi của trời đất và con người), thường gảy cây đàn chỉ có một dây, tính tình không bao giờ nóng giận.

 Có người ném ông xuống nước, muốn xem ông nổi giận ra sao, nhưng ông lên bờ rồi chỉ cười vang. Ông từng ở núi Nghi Dương. Có người đốt than gặp ông, biết ông không phải người thường, bèn bắt chuyện, nhưng ông không đáp.

 Văn Đế (tức Tư Mã Chiêu, quyền thần nhà Ngụy, về sau được nhà Tấn truy tôn là Văn Đế) nghe tiếng, sai Nguyễn Tịch (danh sĩ đương thời, một trong nhóm "Trúc Lâm thất hiền", tức bảy người hiền ở rừng trúc) đến xem. Nguyễn Tịch gặp được và nói chuyện với ông, ông cũng không đáp.

 Kê Khang (danh sĩ, nhà thơ, cũng thuộc nhóm "Trúc Lâm thất hiền") theo ông du ngoạn suốt ba năm, hỏi ông chí hướng, mưu tính điều gì, nhưng rốt cuộc ông vẫn không trả lời. Khi sắp chia tay, Kê Khang nói: "Tiên sinh rốt cuộc không có lời nào dạy bảo sao?"

 Tôn Đăng mới nói: "Ông có hiểu lửa không? Lửa sinh ra đã có ánh sáng, vậy mà nếu không dùng đến ánh sáng ấy thì sao? Rốt cuộc cái quý là ở chỗ biết dùng ánh sáng. Con người sinh ra đã có tài, vậy mà nếu không dùng đến tài ấy thì sao? Rốt cuộc cái quý là ở chỗ biết dùng tài. Cho nên muốn dùng được ánh sáng thì phải có củi, nhờ đó mà lửa giữ được thân mình. Muốn dùng được tài thì phải hiểu rõ lẽ chính đáng (?), nhờ đó mà giữ trọn được mạng sống. Nay ông tài thì nhiều mà hiểu biết thì ít, e khó tránh khỏi tai họa ở đời nay! Ông đừng mong cầu gì nữa chăng?"

 Kê Khang không làm theo được lời ấy. Về sau (khi bị hãm hại, ngồi trong ngục), ông làm bài thơ "U phẫn" (nghĩa là "Uất hận trong lòng"), có câu: "Xưa thẹn với Liễu Hạ, nay hổ với Tôn Đăng" (Liễu Hạ tức Liễu Hạ Huệ, bậc hiền nhân nước Lỗ thời Xuân Thu, nổi tiếng giữ mình ngay thẳng mà vẫn ung dung với đời, mấy lần bị cách chức cũng không oán; ý Kê Khang là tự thẹn không biết giữ mình như Liễu Hạ Huệ, không nghe lời khuyên của Tôn Đăng).

 Còn Tôn Đăng thì rốt cuộc không ai biết ông kết thúc cuộc đời ra sao.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video