Phẩm thứ ba: Cơ cảm trà-tì (chúng sinh có lòng cảm thì Phật ứng hiện, trong lễ trà-tì — tức lễ hỏa táng thân Phật)
Bấy giờ, tất cả đàn ông, đàn bà trong thành Câu-thi (thành Câu-thi-na, nơi Phật nhập Niết-bàn) đều khóc lóc, rơi nước mắt. Họ không biết phép tắc lễ trà-tì phải làm thế nào, nên hỏi A-nan (vị đệ tử thân cận, thường hầu bên Phật): "Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ cõi chân thật mà đến) nhập Niết-bàn (dứt hẳn sinh tử, tịch diệt hoàn toàn) thì theo phép tắc nào để làm lễ trà-tì?"
Lúc ấy, Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, vị thần hộ trì Phật pháp) kể lại đầy đủ những điều trước đây và trả lời: "Như lời Phật đã dạy, làm theo phép tang của luân vương (Chuyển luân thánh vương — vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp)."
Khi ấy, toàn thể dân chúng trong thành Câu-thi vừa khóc vừa rơi nước mắt, cùng kéo vào trong thành. Họ liền làm một cỗ quan tài bằng vàng, trang trí bằng bảy thứ báu. Họ sắm một nghìn tấm bạch điệp (?) (vải bông trắng mịn) tuyệt đẹp, quý đến mức không định được giá; vô số bông đâu-la (thứ bông cực kỳ mềm mịn) mềm nhẹ tốt đẹp; vô số gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương) và trầm thủy (trầm hương, loại gỗ thơm nặng chìm trong nước) quý báu; hàng trăm nghìn vạn loại hương trộn, bùn thơm (bột hương hòa nước thành dạng sệt để thoa) và nước thơm; cùng mọi thứ lọng lụa, phướn, hoa. Các thứ ấy nhiều như mây, phủ đầy trên không trung, chất cao như núi Tu-di (ngọn núi cao nhất, ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo). Sắm sửa xong, họ buồn thương rơi lệ, đem đến chỗ Phật, sụp lạy trước Như Lai, nghẹn ngào không kìm được mà dâng lên cúng dường.
Bấy giờ, toàn thể dân chúng trong thành Câu-thi và cả đại chúng lại một lần nữa buồn thương, nghẹn ngào rơi lệ. Họ lại cầm vô số hương, hoa, phướn, lọng và mọi thứ đồ cúng, nhiều như mây phủ khắp không trung. Họ nắm tay nhau, đấm ngực nghẹn ngào, nước mắt đầm đìa, tiếng khóc vang động cả cõi đại thiên (một đại thiên thế giới, gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), sụp lạy trước Như Lai, buồn thương cúng dường.
Khi ấy, đại chúng đau buồn nghẹn ngào, không nói thành lời, với lòng kính trọng sâu xa, ai nấy đều dùng vải bông trắng mịn che tay, nâng Như Lai đặt vào trong quan tài vàng, rót dầu thơm vào cho đầy rồi đóng nắp quan tài lại.
Bấy giờ, trai gái trong thành Câu-thi vì lòng ham phước, muốn riêng mình thu lấy công đức của Như Lai, nên không cho chư thiên, loài người và cả đại chúng cùng khiêng quan tài Phật. Họ liền cùng nhau bàn bạc, cử bốn lực sĩ to khỏe không ai bằng. Bốn người cởi bỏ chuỗi ngọc và áo quần đang mặc, một lòng xin khiêng quan tài thánh của Như Lai để rước vào trong thành, tự mình dâng lễ cúng dường. Họ dốc hết sức thần, nhưng hoàn toàn không khiêng nổi.
Khi ấy, trong thành lại cử tám đại lực sĩ đến chỗ quan tài thánh, cởi áo đang mặc ra, cùng nhau nâng quan tài Phật. Họ đều dốc hết sức thần mà cũng không nhấc lên được. Trong thành lại cử mười sáu lực sĩ cực lớn đến chỗ quan tài, cởi áo đang mặc, cùng khiêng quan tài Phật, cũng không nổi.
Bấy giờ, Lâu Đậu (tức tôn giả A-nậu-lâu-đà, một trong các đại đệ tử của Phật) nói với các lực sĩ: "Dù cho toàn bộ người trong thành, trai gái lớn bé, cùng khiêng quan tài Như Lai để rước vào thành cũng không được, huống chi các ông mà khiêng nổi sao? Các ông nên thỉnh đại chúng và sức của chư thiên giúp các ông khiêng thì mới vào thành được."
Lâu Đậu nói chưa dứt lời, lúc ấy Đế Thích liền cầm chiếc lọng lớn tuyệt đẹp bằng bảy thứ báu, cùng vô số hương hoa, cờ phướn, âm nhạc, cùng chúng chư thiên khóc lóc rơi lệ, từ trên không trung buông xuống cúng dường quan tài thánh. Cho đến chư thiên ở tầng trời thứ sáu (Tha-hóa tự tại thiên, tầng trời cao nhất của cõi Dục — cõi của chúng sinh còn ham muốn) và chư thiên cõi Sắc (cõi của chư thiên đã lìa dục vọng thô nặng nhưng còn thân hình vi tế) đều cúng dường quan tài thánh giống như Đế Thích.
Bấy giờ, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) với lòng đại bi che chở khắp nơi, muốn cho mọi người trong đời được lòng bình đẳng, được phước như nhau không khác, nên ngay tại rừng Ta-la (rừng cây sa-la, nơi Phật nhập diệt) quan tài tự nâng lên, bay lên không trung, cao bằng một cây đa-la (cây thốt nốt, rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao). Như vậy, toàn thể dân chúng trong thành Câu-thi cùng đại chúng trời người trong thế gian đều như nhau, không ai được khiêng quan tài thánh của Phật.
Khi ấy, Đế Thích và chúng chư thiên liền cầm lọng lớn bằng bảy báu, đài báu có bốn cột, bốn mặt trang hoàng, chuỗi ngọc bảy báu buông rủ giữa hư không, che phủ quan tài thánh của Phật; lại có vô số hương hoa, cờ phướn, chuỗi ngọc, âm nhạc tuyệt diệu, lụa nhiều màu, cúng dường trên không trung. Chư thiên từ tầng trời thứ sáu cho đến cõi Sắc che phủ quan tài thánh và dâng lễ cúng dường gấp bội so với Đế Thích trước đó.
Bấy giờ, toàn thể dân chúng trong thành Câu-thi thấy quan tài thánh của Phật bay lên không trung, liền đấm ngực khóc lớn, nghẹn ngào đau khổ. Lúc ấy, tất cả trời người ở trên con đường phía trước quan tài báu của bậc Đại Thánh Tôn, rải khắp bảy báu, ngọc trai, hương hoa, chuỗi ngọc, lụa nhiều màu tuyệt đẹp, rơi lả tả như mây, phủ đầy cả mặt đất lẫn hư không. Họ khóc thương rơi lệ, cúng dường quan tài thiêng bảy báu của Như Lai, cùng cất tiếng than: "Khổ thay, khổ thay! Chúng ta không có phước, khiêng quan tài thánh của Phật mà rốt cuộc không được. Chúng ta côi cút không nơi nương tựa, nào có căn lành gì!"
Khi ấy, quan tài vàng của Thế Tôn Đại Thánh, từ giữa hư không trên rừng Ta-la, chầm chậm lướt trên không mà vào cửa tây thành Câu-thi. Bấy giờ, toàn thể trai gái trong thành Câu-thi, vô số Bồ-tát (người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh), Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng), trời người và đại chúng, phủ đầy cả mặt đất lẫn hư không, đi theo quan tài thiêng của Như Lai Đại Thánh. Họ nắm tay nhau gào khóc lớn, đấm ngực kêu la, nghẹn ngào rơi lệ; ai nấy cầm vô số hương hoa, cờ báu, phướn, lọng, phủ đầy mặt đất và hư không, kêu khóc than thở, cúng dường quan tài thiêng.
Thành Câu-thi-na ấy mỗi cạnh dài rộng bốn mươi tám do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Bấy giờ, quan tài vàng bảy báu của Như Lai chầm chậm lướt trên không, ra khỏi cửa đông thành Câu-thi; lướt trên không vòng sang phải, vào cửa nam thành; từ từ đi trên không, ra cửa bắc; lướt trên không vòng sang trái, trở vào cửa tây thành Câu-thi. Cứ xoay vần như thế, đi quanh ba vòng rồi, lại chầm chậm lướt trên không trở vào cửa tây; lướt trên không ra cửa đông; đi trên không vòng sang trái vào cửa bắc thành; từ từ đi trên không ra cửa nam; lướt trên không vòng sang phải trở vào cửa tây. Cứ xoay vần như thế, đi quanh bốn vòng. Như vậy, vòng trái vòng phải quanh thành Câu-thi tất cả bảy vòng.
Bấy giờ, khi quan tài thánh bảy báu sắp vào thành, toàn thể đại chúng kêu khóc nghẹn ngào. Ai nấy cầm vô số gỗ thơm quý: chiên-đàn (gỗ đàn hương), trầm thủy (trầm hương) và mọi thứ hương báu, thớ gỗ thơm sạch, hương bay khắp thế giới. Họ lại cầm vô số cờ báu, phướn, lọng, hương hoa, chuỗi ngọc, đến chỗ trà-tì buồn thương cúng dường.
Khi ấy, Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương, ở tầng trời thấp nhất của cõi Dục) cùng chúng chư thiên khóc lóc rơi lệ, mỗi vị cầm gỗ chiên-đàn và trầm thủy thượng hạng của cõi trời, trong ngoài đều thơm sạch, hương thơm ngào ngạt lan khắp, mỗi vị năm trăm khúc, khúc nào cũng to như bánh xe. Họ lại cầm mọi thứ hương báu, cờ báu, lọng báu, hoa đẹp, chuỗi ngọc đến chỗ trà-tì buồn thương cúng dường. Chư thiên tầng trời thứ hai mỗi vị mang một nghìn khúc, tầng trời thứ ba mỗi vị hai nghìn, tầng trời thứ tư mỗi vị ba nghìn, tầng trời thứ năm mỗi vị bốn nghìn, tầng trời thứ sáu mỗi vị năm nghìn, cùng phướn và hoa, đến chỗ trà-tì buồn thương cúng dường. Bấy giờ, chư thiên cõi Sắc và cõi Vô sắc (cõi của chư thiên chỉ còn tâm thức, không còn thân hình) chỉ có hương hoa, đến chỗ trà-tì buồn thương cúng dường. Khi ấy, toàn thể đại chúng trong thế gian ai nấy cầm chiên-đàn, trầm thủy quý, hương hoa, phướn, lọng, đến chỗ trà-tì buồn thương cúng dường.
Bấy giờ, Lâu Đậu nước mắt đầm đìa, thương xót vô cùng, xin chư thiên và loài người các thứ gỗ thơm quý, chiên-đàn, trầm thủy, đủ sáu nghìn khúc, thớ gỗ thơm sạch, hương thơm ngào ngạt lan khắp, đem đến chỗ trà-tì buồn thương cúng dường.
Hồ A-nậu-đạt (hồ nước lớn ở phương bắc theo truyền thuyết) mỗi cạnh dài rộng hai trăm do-tuần, là nơi phát ra bốn con sông lớn. Khi Phật mới thành đạo, ở bờ bắc sông Hằng có một cây chiên-đàn mọc lên theo Phật, to như bánh xe, cao bằng bảy cây đa-la, hương thơm bay khắp để cúng dường Như Lai. Vị thần cây thơm ấy sinh ra cùng với cây, thường lấy hương này cúng dường Phật. Khi Phật nhập Niết-bàn, cây chiên-đàn này cũng chết theo Phật, vỏ lá đều rụng, vị thần cũng chết theo. Có các vị thần khác lấy cây thơm này đưa đến chỗ trà-tì buồn thương cúng dường.
Nơi đất ấy chính là chỗ làm lễ trà-tì của chư Phật ba đời (các đức Phật quá khứ, hiện tại và vị lai). Đức Đại Giác Thế Tôn (bậc giác ngộ lớn) nương sức bản nguyện (sức của lời nguyện lớn phát ra từ ban đầu) cũng làm lễ trà-tì ở nơi ấy. Nơi ấy có vô số tháp báu của chư Phật thời xưa, là chỗ vững chắc như kim cương (thứ cứng chắc nhất, không gì phá hủy được), không bao giờ hư hoại.
Bấy giờ, quan tài báu của Như Lai Đại Thánh từ từ đi trên không đến chỗ trà-tì, chầm chậm từ hư không hạ xuống, đặt yên trên giường bảy báu. Chiếc giường ấy được trang hoàng bằng mọi thứ chuỗi ngọc đẹp và lụa nhiều màu vô giá. Từ lúc ấy lại trải qua bảy ngày nữa.
Bấy giờ, toàn thể trai gái trong thành Câu-thi, vô số Bồ-tát, Thanh văn, chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời Đao-lợi, nơi Đế Thích làm chủ) và toàn thể đại chúng, buồn thương nghẹn ngào, cầm các thứ phướn, lọng, cờ báu, hương hoa, đi theo quan tài Phật suốt bảy ngày. Nhờ thần lực của Phật, tất cả trời người không hề thấy đói khát, không một ai nghĩ đến chuyện ăn uống, chỉ thấy khóc thương, luyến nhớ Như Lai.
Khi đã đủ bảy ngày, bậc Đại Thánh Như Lai sắp được đưa ra khỏi quan tài. Bấy giờ, toàn thể trai gái trong thành Câu-thi và vô số đại chúng lại khóc thương lớn, vang động thế giới. Họ lại cầm hương hoa, vô số cờ, lọng, nhạc trời tuyệt diệu, sụp lạy trước quan tài Phật, nghẹn ngào cúng dường. Lúc ấy, đại chúng buồn thương nghẹn ngào rơi lệ, ai nấy dùng vải bông trắng mịn che tay mình, với lòng kính trọng sâu xa, từ trong quan tài báu nâng thân Như Lai ra một cách nhẹ nhàng thong thả — tấm thân vàng tử-ma (thứ vàng ròng tốt nhất, ánh tía), đủ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ (những đặc điểm hình thể toàn hảo chỉ thân Phật mới có), bền chắc như kim cương, không hư hoại — rồi đặt lên giường bảy báu.
Bấy giờ, đại chúng lại vô cùng buồn thương, tiếng khóc vang động khắp các cõi Phật trong mười phương (khắp mọi hướng). Họ lại cầm mọi thứ hương hoa, lọng lụa, âm nhạc, hết lòng cúng dường, ngất lịm nghẹn ngào, sụp lạy trước Như Lai. Lúc ấy, đại chúng lại càng nghẹn ngào, nước mắt đầm đìa, ai nấy cầm vô số nước thơm, bùn thơm, với lòng kính trọng sâu xa, từ đầu đến chân tắm rửa tấm thân sắc tướng của Như Lai — thân đủ ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp phụ, được trang nghiêm bởi phước đức và trí tuệ vô lượng, bền chắc như kim cương, màu vàng tử-ma, không hư hoại. Họ cũng rửa quan tài báu cho thật sạch sẽ.
Tắm rửa xong, đại chúng lại gào khóc lớn, buồn thương nghẹn ngào, đốt hương quý, rải hoa bảy báu; vô số cờ báu, phướn, lọng phủ đầy mặt đất và hư không, kêu khóc thương xót cúng dường Như Lai. Lúc ấy, đại chúng đều nghẹn ngào thương xót, liền cầm vô số bông đâu-la quý, từ đầu đến chân quấn bọc thân sắc kim cương của Như Lai. Quấn thân xong, họ lại lấy một nghìn tấm vải bông trắng thượng hạng vô giá, lần lượt chồng lên nhau quấn bên ngoài lớp bông đâu-la quanh thân Như Lai. Quấn thân xong, đại chúng lại vô cùng buồn thương, gào khóc ngất lịm, lại cầm hương hoa, phướn, lọng, cờ báu, âm nhạc, nghẹn ngào cúng dường. Lúc ấy, đại chúng khóc thương rơi lệ, với lòng kính trọng sâu xa, ai nấy dùng vải bông trắng che tay, nghẹn ngào thương xót, cùng nâng Như Lai đặt vào trong quan tài báu, rót dầu thơm vào cho đầy rồi đóng nắp quan tài lại. Bấy giờ, đại chúng lại vô cùng buồn thương, tiếng khóc vang động thế giới, lại cầm hương hoa, phướn, lọng, âm nhạc, gào khóc thảm thiết cúng dường quan tài báu.
Bấy giờ, gỗ thơm quý do toàn thể đại chúng gom về chất cao như núi Tu-di, hương thơm ngào ngạt bay khắp thế giới. Gỗ được xếp chồng lên nhau, khít khao thứ lớp, thành một lầu hương lớn. Bốn mặt trang hoàng bằng bảy báu; cờ, lọng, phướn, hoa, chuỗi ngọc, lụa nhiều màu phủ khắp không trung như mây để trang nghiêm; âm nhạc của trời người buồn thương cúng dường.
Lúc ấy, đại chúng trời người sắp khiêng quan tài đặt lên lầu hương, lại vô cùng buồn thương, đấm ngực kêu lớn, tiếng vang động cõi đại thiên, lại cầm cờ, lọng, hương hoa, âm nhạc buồn thương cúng dường. Lúc ấy, đại chúng thương xót sầu muộn, với lòng kính trọng sâu xa, ai nấy dùng vải bông trắng che tay, cùng khiêng quan tài báu của Như Lai Đại Thánh đặt lên lầu hương quý đã trang hoàng. Họ lại gào khóc lớn, ngất đi rồi tỉnh lại, kêu lên: "Khổ thay, khổ thay! Nào ngờ côi cút, không còn chỗ nương tựa!" Rồi nghẹn ngào rơi lệ, lại rải hương hoa, cờ báu, phướn, lọng, âm nhạc, lụa nhiều màu, tất cả đều hết lòng buồn thương cúng dường.
Bấy giờ, quan tài báu của Như Lai Đại Thánh đã được đặt lên lầu hương báu quý, sắp châm lửa làm lễ trà-tì Như Lai. Lúc ấy, đại chúng lại gào khóc lớn, làm kinh động cõi đại thiên, lại càng buồn thương sâu nặng mà cúng dường quan tài báu của bậc Đại Thánh và lầu hương quý.
Bấy giờ, toàn thể đại chúng khóc thương đầm đìa nước mắt, ai nấy cầm đuốc thơm bảy báu to như bánh xe, ánh lửa rực rỡ chiếu khắp thế giới, cùng lúc khóc lớn mà châm vào lầu hương để trà-tì, tiếng khóc thương vang động khắp cõi đại thiên và mọi thế giới; lại dùng hương hoa phủ đầy để cúng dường. Thế nhưng, đuốc báu vừa đến chỗ lầu hương thì tự nhiên tắt hết. Lúc ấy, toàn thể chư thiên lại cầm đuốc lớn bảy báu bậc nhất, ánh lửa chiếu khắp, buồn thương rơi lệ ném vào lầu hương, cũng đều tắt hết. Bấy giờ, tất cả thần biển cầm đuốc lớn bảy báu bằng lửa dưới biển, vô số ánh lửa, ném vào lầu hương, cũng đều tắt hết.
Lúc ấy, đại chúng gào khóc rất lâu, mọi thứ cúng dường đều đã làm, mà không biết vì duyên cớ gì việc của Như Lai chưa xong, ném lửa vào lầu hương để trà-tì mà lửa không cháy. Bấy giờ, Thế Tôn với lòng đại bi thấm nhuần khắp nơi, chờ chúng của Ca-diếp đến rồi mới cháy.
Lúc ấy, Đại Ca-diếp (Ma-ha Ca-diếp, vị đại đệ tử đứng đầu về hạnh tu khổ hạnh) cùng năm trăm đệ tử đang ở núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, gần thành Vương Xá), cách thành Câu-thi năm mươi do-tuần. Ngài đang thân tâm lặng yên, nhập tam-muội (trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một chỗ). Đang trong chánh thọ (tức trạng thái thiền định ấy), bỗng nhiên tâm ngài kinh động, toàn thân run rẩy, ngài liền xuất định (ra khỏi thiền định). Ngài thấy núi non mặt đất đều rung chuyển dữ dội, liền biết Như Lai đã nhập Niết-bàn.
Ngài bảo các đệ tử: "Đức Phật, bậc Thầy lớn của chúng ta, đã nhập bát-niết-bàn (diệt độ hoàn toàn), đến nay đã bảy ngày, đã được đặt vào quan tài. Khổ thay, khổ thay! Chúng ta phải mau đến chỗ Như Lai, e rằng đã làm lễ trà-tì rồi thì không còn được thấy tấm thân sắc tướng chân thật trong sạch, đủ ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp phụ của Phật."
Ca-diếp vì kính Phật nên không dám bay trên không mà đến chỗ Như Lai, liền dẫn đệ tử theo đường bộ đi gấp. Buồn thương vội vã, đi đúng bảy ngày thì đến đầu đường phía đông thành Câu-thi. Ca-diếp gặp một người bà-la-môn (thuộc giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ) cầm một bông hoa trời đi dọc đường tới. Ca-diếp hỏi: "Ông từ đâu đến?" Người ấy đáp: "Phật đã nhập bát-niết-bàn, tôi từ chỗ làm lễ trà-tì đến." Lại hỏi: "Đây là hoa gì?" Đáp: "Ở chỗ trà-tì tôi được bông hoa trời này." Ca-diếp đến gần xin. Người ấy đáp: "Không được. Tôi định đem về cho sáu hàng thân thuộc (cha mẹ, anh em, vợ con) xem và cúng dường ở nhà." Ca-diếp mượn bông hoa đặt lên đỉnh đầu mình, liền ngất lịm, mê man ngã xuống đất, nghẹn ngào thương xót. Hồi lâu mới tỉnh, ngài tự nghĩ: "Ở đây gào khóc mà không thấy được tấm thân màu vàng tử-ma với tám mươi vẻ đẹp của Như Lai thì có ích gì?" Liền cùng đệ tử vội vàng tiến lên, vào thành Câu-thi bằng cửa bắc.
Trong thành, ngài vào một tăng phường (chỗ ở của các vị xuất gia), thấy các tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) tụ họp một chỗ. Họ nói với Ca-diếp: "Các ông từ xa đến, chắc vất vả lắm. Hãy ngồi yên chờ ăn." Ca-diếp đáp: "Bậc Thầy lớn của tôi đã nhập Niết-bàn, tôi còn lòng dạ nào mà ngồi yên ở đây chờ ăn?" Các tỳ-kheo hỏi: "Thầy của ông là ai?" Ngài đáp: "Các ông không biết sao? Thương thay, đau khổ thay! Đức Đại Giác Thế Tôn nay đã nhập Niết-bàn rồi." Các tỳ-kheo nghe xong ai nấy đều rất vui mừng, nói: "Sướng thay, sướng thay! Khi Như Lai còn tại thế, ngài ngăn cấm chúng ta bằng giới luật nghiêm khắc, chúng ta rất khó chịu đựng, không thể làm theo. Nay ngài đã nhập Niết-bàn, những giới cấm nghiêm khắc ấy đáng được buông bỏ rồi. Ông cứ chờ ăn đã, có gì mà vội?"
Nhờ thần lực của Phật, tai của chư thiên đều bị che lấp, ngay cả các đệ tử của Đại Ca-diếp cũng đều không nghe thấy lời của các tỳ-kheo xấu ác ấy; chỉ một mình Ca-diếp nghe được.
Thế rồi Ca-diếp liền dẫn đệ tử khóc lóc rơi lệ, vội vàng đến chỗ Phật. Lúc ấy, Ca-diếp cùng các đệ tử thầm nghĩ: "Chúng ta làm sao có được các thứ đồ cúng để đem đến chỗ Phật cúng dường Như Lai?" Ca-diếp lại nói: "Ta vốn sinh ra và lớn lên trong thành này, đi xin đồ cúng chắc cũng có thể được." Rồi dẫn các đệ tử vào trong thành, lần lượt đi xin từng nhà. Ngài xin được đủ một nghìn tấm vải bông trắng mịn, lại được vô số bông đâu-la quý, lại được vô lượng hoa báu, bùn thơm, nước thơm, dầu thơm, cờ báu, phướn, lọng, âm nhạc, đàn ca, chuỗi ngọc, lụa nhiều màu, thảy đều đầy đủ. Ca-diếp và các đệ tử buồn thương rơi lệ, liền mang các thứ ấy vội vàng ra cửa tây thành.
Bấy giờ, Ca-diếp nghe thấy ở chỗ trà-tì toàn thể đại chúng nghẹn ngào gào khóc. Họ cùng hỏi Đế Thích: "Đã cúng dường xong cả rồi, làm sao có được lửa để đốt lầu hương này, trà-tì Như Lai?" Đế Thích đáp: "Mọi người hãy đợi, Ma-ha Ca-diếp sắp đến ngay bây giờ." Đế Thích nói chưa dứt lời, toàn thể đại chúng đang trong lúc khóc thương liền thấy Ca-diếp cùng các đệ tử theo đường buồn bã đi tới. Mọi người liền ngừng khóc, rẽ lối cho ngài.
Ca-diếp tiến lên, từ xa trông thấy quan tài Phật, liền dẫn các đệ tử cùng lúc lễ lạy, gào khóc nghẹn ngào, ngất lịm ngã xuống đất, tâm trí mê loạn, hồi lâu mới tỉnh. Nước mắt tuôn rơi không kìm được, ngài từ từ bước tới, hỏi đại chúng: "Làm sao mở được quan tài thánh của bậc Đại Bi?" Đại chúng đáp: "Phật nhập Niết-bàn đã hai lần bảy ngày (tức mười bốn ngày), e rằng thân đã hư hoại, làm sao mở được?" Ca-diếp đáp: "Thân Như Lai bền chắc như kim cương, là thường, lạc, ngã, tịnh (bốn đức của Niết-bàn: thường còn, an vui, tự tại chân thật, trong sạch), không thể hư hoại; hương đức thơm ngát như núi chiên-đàn." Nói xong, nước mắt nước mũi ròng ròng, ngài đến bên quan tài Phật.
Bấy giờ, Như Lai với lòng đại bi bình đẳng, vì Ca-diếp mà quan tài tự nhiên mở ra; nghìn tấm vải bông trắng và lớp bông đâu-la đều tự tháo rời, hiện ra tấm thân sắc tướng bền chắc màu vàng ròng tử-ma, đủ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ. Ca-diếp cùng các đệ tử thấy vậy, ngất lịm ngã xuống đất, nghẹn ngào thương xót. Hồi lâu mới tỉnh, nước mắt đầm đìa, ngài cùng các đệ tử chầm chậm bước lên lầu hương, đến gần bên quan tài Phật, lại nghẹn ngào gào khóc thương xót. Rồi ngài đem hương hoa, phướn, lọng, cờ báu, chuỗi ngọc, âm nhạc, đàn ca đã xin được, kêu khóc cúng dường. Ngài lấy bùn thơm, nước thơm tắm rửa tấm thân màu vàng của Như Lai, đốt hương rải hoa, khóc thương cúng dường.
Tắm rửa xong, Ca-diếp cùng các đệ tử lấy bông đâu-la quý đã xin được quấn quanh tấm thân màu vàng tử-ma của Như Lai, kế đó lấy lớp bông cũ quấn lên trên lớp bông mới. Quấn bông xong, lại lấy nghìn tấm vải bông trắng đã xin được, lần lượt chồng lên nhau, quấn bên ngoài lớp bông quanh thân Như Lai. Quấn vải trắng xong, lại lấy vải cũ đặt lên trên vải mới, lần lượt quấn quanh. Quấn tất cả xong, nắp quan tài liền đóng lại, có chuỗi ngọc bảy báu và mọi thứ trang hoàng.
Bấy giờ, Ca-diếp lại vô cùng buồn thương, cùng các đệ tử đi nhiễu bên phải bảy vòng (đi vòng quanh theo chiều kim đồng hồ, giữ người được tôn kính ở bên phải mình, để tỏ lòng kính trọng). Nước mắt đầm đìa, ngài quỳ thẳng chắp tay, nói kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) than thương:
"Khổ thay, khổ thay, bậc Đại Thánh tôn quý! Nay lòng con đau xót như trúng thuốc độc.
Thế Tôn diệt độ sao mà nhanh quá! Lòng đại bi không nán lại chờ con.
Con đang thiền định trên núi Kỳ-xà-quật, quán xét khắp nơi đều không thấy Như Lai.
Lại quán thấy Phật đã nhập Niết-bàn, bỗng chốc lòng run rẩy, vô cùng kinh hãi.
Chợt thấy mây tối phủ khắp thế giới, lại thấy núi non mặt đất rung chuyển dữ dội.
Liền biết Như Lai đã nhập Niết-bàn, nên con vội đến mà đã không còn được thấy.
Lòng đại bi của Thế Tôn sao chẳng che chở đến con, để con không được thấy lúc Phật nhập Niết-bàn.
Chẳng được một lời dạy bảo, nay con côi cút biết nương tựa vào đâu?
Thế Tôn ơi, nay con đau khổ tột cùng, lòng rối loạn, mê muội, tối tăm.
Nay con nên lễ đỉnh đầu Thế Tôn, hay là đau xót lễ ngực Như Lai?
Hay là kính lễ đôi tay bậc Đại Thánh, hay là buồn thương lễ lưng Như Lai?
Hay là kính lễ rốn Như Lai, hay là hết lòng lễ đôi chân Phật?
Khổ sao không được thấy Phật lúc nhập Niết-bàn, cúi xin chỉ cho con chỗ để kính lễ.
Như Lai còn tại thế thì chúng sinh an vui, nay nhập Niết-bàn thì tất cả đều khổ lớn.
Thương thay, thương thay, khổ sâu nặng thay! Xin lòng đại bi chỉ dạy chỗ để con lễ."
Bấy giờ, Ca-diếp nghẹn ngào buồn thương nói kệ xong, Thế Tôn với lòng đại bi liền hiện ra đôi chân có tướng bánh xe nghìn căm (hình bánh xe có nghìn nan hoa nơi lòng bàn chân, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật), đưa ra ngoài quan tài, quay về phía Ca-diếp cho ngài thấy. Từ tướng bánh xe nghìn căm phóng ra nghìn luồng ánh sáng, chiếu khắp mọi thế giới trong mười phương. Bấy giờ, Ca-diếp cùng các đệ tử thấy chân Phật rồi, cùng lúc lễ lạy tướng bánh xe nghìn căm, liền lại ngất lịm, mê man ngã xuống đất, hồi lâu mới tỉnh. Ngài cùng các đệ tử kêu khóc nghẹn ngào, đi nhiễu bên phải bảy vòng. Nhiễu bảy vòng xong lại lễ chân Phật, buồn thương khóc lóc, tiếng vang động thế giới, rồi lại nói kệ than thương đôi chân Phật:
"Như Lai có lòng đại bi rốt ráo, ánh sáng từ bi bình đẳng, chiếu soi không phân biệt.
Chúng sinh có lòng cảm thì không gì không ứng, nên hiện cho con thấy đôi chân có tướng bánh xe nghìn căm.
Nay con hết lòng quy mạng (dâng trọn thân mạng để nương về) đảnh lễ đôi chân tôn quý có tướng bánh xe nghìn căm.
Từ trong bánh xe nghìn căm phóng nghìn ánh sáng, chiếu khắp mười phương, khắp mọi cõi Phật.
Nay con quy y (nương về), cúi đầu sát đất lễ tướng bánh xe nghìn căm mãi chiếu sáng.
Chúng sinh gặp ánh sáng ấy đều được giải thoát; chúng sinh trong tam đồ (ba đường khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) và bát nạn (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật nghe pháp) đều lìa khổ.
Con lại quy y, cúi đầu sát đất lễ ánh sáng bánh xe cứu khắp các ác thú (các cõi xấu ác, đầy khổ đau).
Thế Tôn từ vô số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) xưa kia, vì chúng con mà tu khổ hạnh.
Nay chứng được thân kim cương này, nên dưới chân phóng ra nghìn ánh sáng.
Buồn thương cúi đầu quy mạng lễ bánh xe nghìn căm đem an ổn cho chúng sinh.
Phật tu mọi công đức vì tất cả chúng sinh, ngày thành đạo dưới cội cây hàng phục bốn loài ma (tứ ma: ma phiền não, ma thân năm uẩn, ma chết và thiên ma).
Hàng phục bốn ma rồi lại chế ngự ngoại đạo (các đạo ngoài Phật giáo), chúng sinh nhờ đó được chánh kiến (cái thấy hiểu đúng đắn).
Cúi đầu quy y, sát đất đảnh lễ đôi chân ánh sáng đem chánh kiến cho chúng sinh.
Phật là người cha hiền chân thật của tất cả, ánh sáng nơi chân bình đẳng cứu độ chúng sinh.
Con lại quy y, cúi đầu sát đất lễ ánh sáng bánh xe nơi chân, giúp mọi người bình đẳng lìa khổ.
Con được gặp đôi chân ánh sáng nghìn căm, buồn vui lẫn lộn, lòng xót xa.
Con lại buồn thương cúi đầu sát đất lễ tướng ánh sáng bánh xe nghìn căm hiện ra theo lòng cảm.
Cúi đầu quy y ánh sáng bánh xe nơi chân, nương cỗ xe rốt ráo (giáo pháp tối thượng đưa đến thành Phật) mà ra khỏi ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ vòng sinh tử).
Kính lễ đôi chân nơi trời người nương về, ánh sáng bánh xe chiếu khắp nỗi khổ của tam hữu (ba cõi còn sinh tử).
Chúng sinh chưa ra được cửa khổ, đều quy mạng đôi chân ánh sáng bánh xe.
Chúng con luân hồi chưa thoát ra, sao đôi chân bánh xe lại bỏ chúng con?
Thương thay, thương thay các chúng sinh, trong đêm dài sinh tử chẳng còn thấy ánh sáng bánh xe nơi chân.
Xin sám hối với Thế Tôn đại từ bi, đã hiện cho con kính lễ đôi chân ánh sáng nghìn căm.
Thương thay, nay được gặp tướng ánh sáng bánh xe, từ đây về sau biết bao giờ còn được thấy lại?"
Bấy giờ, Ca-diếp cùng các đệ tử nói kệ xong, lại ngất lịm, mê man ngã xuống đất, hồi lâu mới dần tỉnh lại, buồn thương nghẹn ngào không tự kiềm chế được. Đôi chân kim cương có tướng bánh xe nghìn căm của Đức Đại Giác Thế Tôn tự trở vào trong quan tài, khép kín như cũ. Bấy giờ, toàn thể trai gái trong thành và đại chúng trời người thấy Đại Ca-diếp như vậy, lại gào khóc, đấm ngực kêu lớn, tiếng thương xót vang động cõi đại thiên và vô lượng thế giới, ai nấy đem những gì mình mang theo nghẹn ngào cúng dường.
Bấy giờ, trong thành Câu-thi có bốn lực sĩ, thân trang sức chuỗi ngọc, cầm đuốc bảy báu to như bánh xe, ánh lửa chiếu khắp, để đốt lầu hương trà-tì Như Lai. Đuốc ném vào lầu hương thì tự nhiên tắt hết. Ca-diếp bảo: "Quan tài báu của bậc Đại Thánh, lửa của cả ba cõi còn không thể đốt được, huống chi sức của các ông mà đốt nổi sao?" Trong thành lại có tám đại lực sĩ cầm đuốc lớn bảy báu rực lửa, cùng lúc ném vào chỗ quan tài, cũng đều tắt hết. Trong thành lại có mười sáu lực sĩ cực lớn, mỗi người cầm đuốc lớn bảy báu ném vào lầu hương, cũng đều tắt hết. Trong thành lại có ba mươi sáu lực sĩ cực lớn, mỗi người cầm đuốc lớn bảy báu ném vào, cũng đều tắt hết.
Bấy giờ, Ca-diếp bảo các lực sĩ và toàn thể đại chúng: "Các ông nên biết, dù dùng hết đuốc lửa của tất cả trời người cũng không thể trà-tì quan tài báu của Như Lai. Các ông không cần vất vả gắng gượng làm việc ấy nữa." Bấy giờ, trai gái trong thành và đại chúng trời người lại buồn thương, ai nấy đem những gì mình mang theo khóc lóc cúng dường, cùng lúc lễ lạy, đi nhiễu bên phải bảy vòng, kêu khóc lớn, tiếng vang động ba nghìn đại thiên thế giới.
Khi ấy, Như Lai dùng sức đại bi, từ trong tâm ngực phát ra lửa, vọt ra ngoài quan tài, dần dần thiêu trải qua bảy ngày, đốt lầu hương quý mới cháy hết. Trong bảy ngày ấy, trai gái trong thành và đại chúng trời người kêu khóc không ngớt, ai nấy đem những gì mình có cúng dường không ngừng.
Bấy giờ, Tứ Thiên Vương mỗi vị đều nghĩ: "Ta sẽ dùng nước thơm rưới vào lửa cho tắt, rồi mau thu lấy xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi hỏa táng thân Phật) đem về cõi trời cúng dường." Nghĩ vậy rồi, các vị liền cầm bình vàng bảy báu đựng đầy nước thơm, lại đem theo bốn cây chảy sữa ngọc thơm sạch to lớn ở bốn góc núi Tu-di, mỗi cây to nghìn vòng ôm, cao trăm do-tuần, cùng theo Tứ Thiên Vương đồng thời hạ xuống chỗ trà-tì. Cây tuôn sữa ngọt rót vào bình thơm, cùng lúc rưới vào lửa. Rưới xong, ngọn lửa lại càng bốc cao, hoàn toàn không tắt.
Bấy giờ, các thần biển, Ta-già-la Long vương (vua rồng ở biển lớn), cùng thần sông, thần suối thấy lửa không tắt, ai nấy đều nghĩ: "Ta lấy nước thơm rưới vào lửa cho tắt, rồi mau thu lấy xá-lợi đem về chỗ mình ở cúng dường." Nghĩ vậy rồi, mỗi vị cầm bình báu đựng vô lượng nước thơm đến chỗ trà-tì, cùng lúc rưới vào lửa. Rưới xong, ngọn lửa vẫn như cũ, cũng hoàn toàn không tắt.
Bấy giờ, Lâu Đậu hỏi Tứ Thiên Vương và các thần biển: "Các vị rưới nước thơm để dập lửa, chẳng phải là muốn lấy xá-lợi đem về chỗ mình ở để cúng dường sao?" Họ đáp: "Đúng thật như vậy." Lâu Đậu nói với Tứ Thiên Vương: "Các vị thật lòng tham lớn! Các vị ở trên trời, nếu xá-lợi theo các vị mà ở cung trời, thì người ở dưới mặt đất làm sao lên đó cúng dường được?" Lại nói với các thần biển: "Các vị ở trong biển lớn, sông ngòi, nếu các vị thu lấy xá-lợi của Như Lai thì người ở trên mặt đất làm sao đến đó cúng dường được?" Bấy giờ, Tứ Thiên Vương đều sám hối (nhận lỗi và hối cải), sám hối xong, mỗi vị trở về cung trời. Khi ấy, các thần biển lớn, sông ngòi cũng đều sám hối, công nhận đúng như lời bậc thánh nói; sám hối xong, mỗi vị trở về.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video