Thiên 0 — Tên sách, hai bài tựa và mục lục

 "Ngũ hành tinh kỷ" (Ghi chép tinh yếu về Ngũ hành).

 Lời tựa thứ nhất

 Trời ban cho Cửu trù (chín phép lớn để trị nước, chép trong thiên Hồng Phạm của Kinh Thư; chữ gốc in là "hoàn", có lẽ là "cửu") (?), điều thứ nhất là Ngũ hành (năm hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, năm loại khí mà người xưa cho là tạo nên và chi phối vạn vật). Phàm trời, đất, người, hễ có hình thì có số, có số thì bị gói trong ngũ hành. Vì thế người giỏi bốc phệ (bói bằng mai rùa và bằng cỏ thi) có thể đoán biết trước. Con người sống giữa trời đất thì lại càng rõ ràng, có thể suy ra được.

 Sách xưa chẳng nói đó sao: "Sống chết có số, giàu sang do trời". Há phải lời bịa đặt của thầy số đâu. Trước thời Xuân Thu, Chiến Quốc, người giỏi xem tướng thì nhiều. Còn việc suy lộc mệnh (đoán số phận một người: giàu nghèo, sang hèn, thọ hay yểu) thì thịnh lên vào đời Hán. Giả Nghị (học giả đời Hán) chê Tư Mã Quý Chủ (thầy bói nổi tiếng đời Hán) rằng: "Nói cao lộc mệnh của người ta để làm vui lòng người, bịa lời họa phúc để mưu lấy tiền của người". Đời sau ra sao thì cũng biết được rồi.

 Nay từ hàng sĩ đại phu (tầng lớp quan lại, người có học) cho đến nông dân, ông già nhà quê, ai cũng thích bàn chuyện số mệnh. Vì thế ông ấy (?) khảo nghiệm chỗ đúng sai, so lường chỗ nông sâu, soạn thành ba quyển "Tinh kỷ", mang đến cho tôi xem. Tôi cho rằng chỗ ngũ hành gửi mình vào có cái thường, có cái biến. Cái thường dễ suy, vì đó là dấu vết. Cái biến khó suy, vì đó là lý lẽ bên trong.

 Nếu không phải người lòng thông, ý ngộ thì không đủ để hiểu hết điều này! Xưa nói người giỏi việc này không ai bằng Lý Hư Trung (nhà mệnh học đời Đường, người đặt nền cho phép đoán số theo năm, tháng, ngày sinh). Việc ấy muôn mối nghìn đầu, đan xen chồng chéo. Người học theo đó mà truyền phép của ông, lúc đầu tưởng nắm được, rồi bỗng chốc lại mất. Việc này há dễ sao. Ông Liêu đã về rồi. Nếu nhân đọc sách mà ngộ được lý, thì sẽ biết phép bắn của Dưỡng Do Cơ (thần xạ nước Sở thời Xuân Thu), trăm phát trăm trúng. Bằng không thì cũng như Tề Hầu đọc "cặn bã" (điển trong sách Trang Tử: người thợ đẽo bánh xe bảo vua Tề Hoàn Công rằng sách vở chỉ là bã rượu của người xưa, cái tinh túy không truyền bằng chữ được), cái cốt lõi bên trong thì không thể biết được.

 Lời tựa thứ hai

 Từ khi dòng thuật gia (những người làm nghề bói toán, đoán số) nổi lên thì sách của họ lan tràn. Khắp thiên hạ sách chất đầy đến nóc nhà, trâu chở đến toát mồ hôi (ý nói nhiều vô kể). Dù người dốc công chuyên vào môn ấy (?) cũng không thể nắm hết các thuyết.

 Người đời đều nói thuật lộc mệnh bắt đầu từ đời Hán. Tôi vốn chưa rảnh để khảo xét cho tin chắc. Riêng tôi thầm lấy làm lạ: từ Tam Đại (ba triều Hạ, Thương, Chu) trở lên, người ta bổ quan theo dòng dõi nối đời, chưa đặt ra khoa cử. Dân trong làng xóm, họ tộc, hương đảng đông đúc như thế, người tài giỏi được chọn lựa tiến lên cũng nhiều, há lại không có một người nào có lá số giống kiểu Canh, Đinh, Tuất, Kỷ, hay hợp kiểu Giáp Thìn, Quý Sửu, đều được nuôi dưỡng tốt đẹp sao? Thế mà lộc (sao chủ bổng lộc) vốn không thể dùng để phân nặng nhẹ, làm quan thì không ra khỏi bờ cõi. Mã (sao Dịch mã, chủ việc đi xa, đổi dời, thăng tiến) vốn không thể trông vào để mong việc dẹp loạn làm trong sạch thiên hạ (?). Quân chế thuộc hàng khanh, còn tướng thì đặt kẻ sĩ nhàn rỗi, chỉ đến việc cầm ngọc chương dâng lễ, thế là sao Thiên Ất (sao quý nhân) bị bỏ không dùng (?).

 Không chỉ có thế. Đại Náo làm ra Giáp Tý, vốn là chỗ phân biệt nạp âm (cách gán mỗi cặp can chi vào một hành trong ngũ hành và đặt tên hình tượng như "vàng trong biển", "lửa trong lò"...) ngày nay. Nhưng khi người ta còn cài tóc bằng thứ đơn sơ (?) thì lấy đâu ra "Thoa xuyến" (tên nạp âm "vàng trâm vòng"). Khi còn ở hang ổ thì lấy đâu ra "trên mái nhà", "trên vách" (tên các nạp âm "đất trên mái nhà", "đất trên vách"). Những người đời Hán nắm thuật này, thầy trò truyền nối nhau, ắt phải có gốc, ngược lên thì nối với Tam Đại. Vậy mà thuyết ấy thời Tam Đại đều không thấy dùng, thì lấy đâu mà tin?

 Lã Tài đời Đường nói: "Đám lính bị chôn sống ở Trường Bình (trận quân Tần chôn sống hàng chục vạn quân Triệu) chắc gì đều cùng phạm Tam hình (ba thế địa chi hình phạt nhau, điềm xấu). Họ hàng gần của vua ở Nam Dương (quê của Hán Quang Vũ, rất nhiều người được phong tước) hà tất đều gặp Lục hợp (sáu cặp địa chi hợp nhau, điềm tốt). Số người gặp chuyện đã đông, lẽ nào số mệnh lại giống nhau cả".

 Thế mà sách ấy lưu hành đã hơn nghìn năm. Người thông hiểu, kẻ sĩ có học đông đến nối vai liền tay (?), chưa ai không dùng nó để đoán việc đã qua, xét việc sắp tới. Họ dò đoán, gán ghép, mà những chỗ đoán trúng thì phần nhiều lại vượt ra ngoài mọi suy tính khéo léo, khớp với sự vận hành tài tình của tạo hóa. Điều đó e không thể lấy lẽ thường mà nói được.

 Bởi lẽ người xưa dựa vào trời mà bày ra Toàn cơ (dụng cụ quan sát thiên văn) (?), thấy cỏ bồng lăn trước gió mà nghĩ ra bánh xe. Một lý đã đủ, muôn sự khác nhau từ đó nảy sinh. Đo dặm dồn đến tận núi Côn Lôn, chia độ đến tận cực trời (?). Trên đời ai có thể đi đến tận đất Cùng Phát (vùng cực bắc không cây cỏ) mà rong chơi, hay bắc thang lên mây mà đo bước đi của trời đâu.

 Có lý ấy thì có tượng ấy, có tượng ấy thì có sự sinh sôi ấy. Đó là chỗ số sinh ra, và cũng là chỗ dựa để đoán họa phúc, lành dữ. Đo lường trong thoáng chốc, người ta còn có thể dựa vào lịch số (?) mà diễn ra lý tự nhiên, xét điềm báo của việc sắp tới. Vậy chỉ vì không tìm thấy nguồn gốc mà ngờ vực nó thì có được chăng (?).

 Tôi lúc nhỏ ham học, thẹn vì còn một vật chưa biết, tìm tòi đến cùng để thông hiểu hình và khí. Tôi thường lo rằng chương cú của năm nhà (năm trường phái thuật số) đã mất, mà những sáng tác hời hợt, quê kệch lại lẫn vào giữa. Sau tôi được sách của ông Liêu, mà Văn Trung Chu công (tức Chu Tất Đại, tể tướng Nam Tống, tên thụy là Văn Trung) đã đề tựa cho thiên sách (?). Tôi cảm khái vuốt sách mà than rằng: "Bậc tiền bối, bậc thầy lớn đối với nghề nhỏ mà vẫn xem trọng chỗ dùng được, không bỏ đi (?), là như thế".

 Ông Liêu là nhà nho, cắt bỏ chỗ rườm rà, gọt sửa chỗ sai lầm, muốn nhờ sách mà truyền lại, há lại không có lý do. Thế mà lời tựa của Văn Trung chỉ lấy một mặt là chỗ đoán nghiệm, ý chừng tóm gọn mà quy về đó. Còn chỗ mong mỏi chính của ông Liêu thì dường như không chỉ ở đó.

 Sau đó ba mươi mốt năm, tôi mới kết lại mà viết lời tán rằng: Ôi! Tôi từng nghe Phu tử ta (Khổng Tử) nói về giàu sang: bắt đầu từ lòng ham muốn mà kết thúc ở đạo (ý câu Luận Ngữ: giàu sang ai cũng muốn, nhưng không được bằng đạo thì không nhận). Hàn Dũ ở Xương Lê (văn hào đời Đường) là người tôn đạo Khổng; khi suy đến những gì không thể may mà có được, ông liền nói: "Đó là có mệnh". Con người được phú cho hình dáng, lúc đầu đều như nhau, từ khi sinh ra đến khi trưởng thành, há có hai gốc.

 Người đời chạy theo danh lợi thì không thể không lo nghĩ đến mỏi mệt (?). Ai biết rằng kẻ sợ bóng mình mà chạy thật nhanh (điển trong sách Trang Tử: người sợ bóng chạy mãi đến chết, không biết vào chỗ râm thì bóng tự mất), họ không biết bóng vốn sinh ra từ mặt trời. Nếu có người chỉ bảo cho, thì họ nghỉ dưới bóng cây lớn và bóng liền mất (?).

 Sách ông Liêu làm ra há chẳng đủ để cảnh tỉnh kẻ đi xa quay về, mà giúp cho việc giáo hóa người đời sao? Vì vậy tôi phụ thêm những điều còn ngờ để báo cho người xem.

 Ngày Thanh minh (tiết khí đầu tháng ba âm lịch) năm Mậu Tý, niên hiệu Thiệu Định thứ nhất đời Nam Tống (năm 1228).

 Nhạc Kha ở Ngạc quốc viết lời tựa.

 Mục lục:

 Lời tựa thứ nhất

 Lời tựa thứ hai

 Quyển 1: Bàn về Lục thập Giáp Tý (sáu mươi cặp can chi, từ Giáp Tý đến Quý Hợi, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ), phần trên

 Bàn về phép nạp âm của Lục Giáp (sáu tuần Giáp, tức trọn sáu mươi cặp can chi)

 Quyển 2: Bàn về Lục thập Giáp Tý, phần dưới

 Quyển 3: Bàn về Can thần (mười thiên can: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, xét như những "thần" chi phối số mệnh), phần một

 Quyển 4: Bàn về Can thần, phần hai

 Quyển 5: Bàn về Can thần, phần ba

 Bàn về Giáp, Ất

 Bàn về Bính, Đinh

 Bàn về Mậu, Kỷ

 Bàn về Canh, Tân

 Bàn về Nhâm, Quý

 Quyển 6: Bàn về Chi thần (mười hai địa chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi)

 Bàn chung cả Can thần

 Quyển 7: Bàn về Ngũ hành, phần một

 Quyển 8: Bàn về Ngũ hành, phần hai

 Quyển 9: Bàn về Ngũ hành, phần ba

 Quyển 10: Bàn về năm, tháng, ngày, giờ và thai (tháng thụ thai, tính lùi khoảng mười tháng trước tháng sinh, cũng được xét như một phần của lá số)

 Giải các quý cách (thế cục tốt, báo hiệu người sang trọng) ở ngày, giờ

 Quyển 11: Giải các cách cực xấu ở ngày, giờ

 Giải các trường hợp ngày, giờ phạm ác sát (sao xấu, chủ tai họa) trong tháng

 Quyển 12: Bàn về tiết khí (các mốc thời tiết chia năm ra hai mươi bốn phần theo lịch) của mười hai tháng

 Quyển 13: Bàn giải lệ các cát thần, quý thần (các sao tốt, sao chủ sang trọng)

 Quyển 14: Bàn về Thiên Ất quý thần (sao quý nhân bậc nhất, chủ được người sang giúp đỡ, gặp dữ hóa lành)

 Quyển 15: Bàn về Lộc (vị trí địa chi ứng với bổng lộc của mỗi thiên can)

 Quyển 16: Bàn về Mã (sao Dịch mã)

 Quyển 17: Bàn chung về Lộc và Mã

 Bàn về Quan thần (sao chủ chức quan)

 Quyển 18: Bàn về Ấn thụ (sao chủ quyền chức, học vấn, được che chở; nghĩa gốc là cái ấn và dây đeo ấn của quan)

 Bàn về Thực thần (sao chủ ăn uống, phúc lộc)

 Bàn về Tam kỳ (ba can kỳ diệu đi liền nhau trong lá số, chủ người tài lạ)

 Bàn về Hợp thần (các can chi hợp nhau)

 Quyển 19: Bàn về Tiến thần (sao chủ tiến lên thuận lợi)

 Bàn về Chính ấn (sao Ấn ở đúng vị trí chính)

 Bàn về Khố mộ (kho và mồ: chỗ mỗi hành thu lại, cất giấu)

 Bàn về Tài (sao tiền của)

 Quyển 20: Bàn về Hoa cái (sao chủ sự thanh cao, cô độc, giỏi nghệ thuật, gần tôn giáo; nghĩa gốc là cái lọng hoa che trên đầu)

 Bàn về Kim dư (sao "xe vàng", chủ phú quý, được nhờ vợ con)

 Bàn về Học đường, Văn chương (các sao chủ học hành, văn tài)

 Bàn về Khoa danh (đỗ đạt thi cử)

 Bàn về Ấm bổ (được bổ làm quan nhờ công lao của cha ông)

 Bàn về Võ chức (chức quan võ)

 Quyển 21: Bàn về Quý cục (thế cục sang trọng), phần trên

 Quyển 22: Bàn về Quý cục, phần dưới

 Quyển 23: Giải lệ các hung thần (sao xấu)

 Quyển 24: Bàn về Kiếp sát (sao xấu chủ cướp đoạt, tai họa bất ngờ)

 Bàn về Vong thần (sao xấu chủ mất mát, hao tán)

 Quyển 25: Bàn về Tam hình

 Bàn về Lục hại (sáu cặp địa chi làm hại nhau)

 Bàn về Không vong (những địa chi bị "trống rỗng" trong mỗi tuần Giáp, chủ việc hư không, không thành)

 Quyển 26: Bàn về Xung phá (địa chi đối đầu nhau và phá nhau)

 Bàn về Kim sát (một loại sát tinh thuộc hành Kim) (?)

 Quyển 27: Bàn về Hung sát (các sao dữ)

 Quyển 28: Giải lẫn các lệ

 Giải lệ về trẻ con

 Quyển 29: Giải lệ về số mệnh đàn ông

 Giải lệ về số mệnh đàn bà

 Giải chung lệ số mệnh nam nữ

 Bàn về vị trí cha mẹ (chỗ trong lá số ứng với cha mẹ)

 Quyển 30: Bàn về vị trí con cái

 Bàn về tăng đạo (nhà sư, đạo sĩ)

 Bàn về Cửu lưu (chín dòng học thuật, nghề nghiệp trong xã hội)

 Bàn về lại tốt (nha lại và lính tráng)

 Bàn về hình dáng, tính tình

 Bàn về hình thể con người

 Quyển 31: Bàn về bệnh tật

 Bàn về thọ yểu (sống lâu hay chết sớm)

 Quyển 32: Bàn lẫn các việc

 Quyển 33: Bàn về Đại vận (vận lớn, cứ khoảng mười năm đổi một lần trong đời người)

 Bàn về Tiểu vận (vận nhỏ, xét theo từng năm)

 Quyển 34: Bàn về hai vận

 Bàn về Thái tuế (can chi của năm đang xét, xem như vị thần cai quản năm đó)

 Bàn về tuế vận (năm và vận gặp nhau)

 Ngũ hành tinh kỷ

 Liêu Trung đời Tống (soạn)

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video