Quyển mười hai.
Bàn về tiết khí của mười hai tháng. Tiết khí là hai mươi bốn mốc thời tiết trong năm theo vị trí mặt trời. Mỗi tháng có một "tiết" ở đầu tháng và một "trung khí" ở giữa tháng.
Tháng Giêng, tháng Dần. Mỗi tháng âm lịch ứng với một địa chi; mười hai địa chi là Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi.
Lập xuân là tiết của tháng Giêng; Vũ thủy là trung khí của tháng Giêng.
Tháng Giêng: Đinh là Thiên đức (vị cát của tháng, chủ phúc đức, giải trừ tai họa), Bính là Nguyệt đức (vị can cát lành của tháng), Tân là Nguyệt hợp (can hợp với can Nguyệt đức, cũng là vị cát), Nhâm là Nguyệt không (vị can "trống" của tháng, cũng thuộc vị cát). Giáp, Ất, Bính, Đinh là tú khí trong tháng (khí tốt đẹp, tinh anh nhất của tháng); đây là các thiên can, mười can là Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Về địa chi thì hợp với Hợi, Mão, Mùi, Dần, Ngọ, Tuất. Sợ gặp hai can Quý và Canh, vì chúng làm tổn đức trong tháng.
Tháng Giêng do Hỏa và Mộc làm chủ. Nếu tú khí ở Bính, Đinh, Dần, Ngọ, Tuất và các nạp âm Hỏa (nạp âm là cách gán mỗi cặp can chi vào một trong năm hành) mà gặp Nhâm, Quý, Thân, Tý, Thìn và các nạp âm Thủy, thì là làm tổn tú khí của Hỏa. Nếu tú khí ở Giáp, Ất, Hợi, Mão, Mùi và các nạp âm Mộc mà gặp Canh, Tân, Tỵ, Dậu, Sửu và các nạp âm Kim, thì là làm tổn tú khí của Mộc. Hai khí Hỏa, Mộc nói trên hoàn toàn không bị tổn thương thì chủ số đỗ đạt văn khoa (thi cử đường văn). Nếu chỉ gặp Mộc và Thủy (?) thì cũng chủ đỗ văn khoa. Nếu mang vượng khí cùng các quý thần (sao lành chủ sang quý), lộc mã (Lộc là bổng lộc, Mã là Dịch mã chủ thăng tiến) và những thứ tương tự, mà lại gặp mười thứ hưu phế lớn (?) (các vị trí khí suy, bỏ đi) và làm tổn tú khí trong tháng, thì là bề tôi võ. Phân cách văn, cách võ thì các tháng khác đều theo lệ này. (Theo "Quảng tín tập".)
Xét Đinh nặng hay nhẹ thì căn cứ vào suy hay vượng. Ngày Đinh Tỵ và ngày Đinh Hợi rõ ràng khác nhau, phải xét chỗ dẫn dụng (ngày là "dẫn", giờ là "dụng": xem ngày và giờ phối với nhau ra sao). Như ngày Đinh Hợi gặp giờ Nhâm Dần thì Đinh tuy được nhẹ, nhưng dẫn dụng lại nặng và dày. Như ngày Đinh Tỵ được giờ Kỷ Dậu thì tuy là Hỏa của Đinh Tỵ, lại bị dẫn đến đất Dậu, là chỗ chết, không có khí, nên không bằng Đinh Hợi. Đinh là nơi đức ẩn chứa (?), Nhâm là đức hợp (can hợp với Đinh). Nhâm ở trên vị Hỏa Dần, Ngọ, Tuất là đất "ký tế" tạo phúc. Ký tế là tên một quẻ trong Kinh Dịch, nước ở trên lửa, chỉ sự nước lửa điều hòa, việc đã thành. Còn như Nhâm Tý, Nhâm Thân, hai loại này Thủy thịnh mà Hỏa tắt, ắt bệnh tật và hình thể khiếm khuyết. Nhâm Thìn thì mỗi bên giữ đức của mình; Thủy ở mộ (Thìn là kho chứa Thủy) không khắc chế được Hỏa, đó là đất ký tế.
Bính cũng là tú khí tháng Giêng. Như tháng Bính Ngọ, giờ Giáp Ngọ thì phát mà mất ngay. Bởi tiết tháng Giêng Mộc đã thành, Hỏa đã sinh, mà đều bị dẫn đến hai đất vượng, nên Hỏa bùng ra thì Mộc hết, phúc không lâu được. Như ngày Bính Tuất giờ Canh Dần thì đúng là Hỏa ẩn trong Mộc, khí Mộc thịnh nên Hỏa được nối tiếp (?), phúc dần đầy đủ và lâu dài. Như ngày Bính Thân giờ Bính Thân, hoặc năm và tháng đều có Bính ở trên Thân, Tý, Thìn, thì là hóa theo Thủy. Đó là dương cực thì Bính hóa thành âm. Nếu gặp ở ngày giờ thì là người làm nghề kỹ thuật, theo đạo, nhàn rỗi, phúc mỏng. Huống chi Hỏa của Bính suy mà ở Thân, là đất Thủy sinh, nên không thành phúc được.
Nếu can không gặp được thì xét đến nạp âm. Như Hỏa của Giáp Tuất (nạp âm Sơn đầu hỏa, lửa đầu núi) ở tháng Giêng cũng là tú khí: Mộc của Giáp gặp lúc vượng, Hỏa âm ẩn mà sinh, lại mang ấn khố của ngũ hành (Tuất là kho chứa Hỏa, ấn là hành sinh ra mình) làm đức, cũng chẳng mỏng. Như sinh ngày Giáp Tuất giờ Bính Dần là người có phúc lạ, vì Bính Dần làm dẫn dụng hợp với tính của tạo hóa. Như ngày Giáp Tuất giờ Canh Ngọ thì Hỏa bùng ra mà Mộc chết, chỉ như củi đun. Nhờ vật mà được khí thì không lâu, cũng không hiển đạt được.
Hỏa của Mậu Tý (nạp âm Tích lịch hỏa, lửa sấm sét) lạnh và mỏng, phát lên thì được cứu giúp. Ngũ hành đến cùng cực thì biến: như khí Đông chí, Thủy cực thì hóa Hỏa, âm cực thì thành dương; Hỏa của Mậu Tý thuộc loại ấy. Tháng Giêng là khí tam dương (ba hào dương đã sinh), Mộc đã thành lớn mà nuôi được Hỏa. Như sinh ngày Tân Tỵ giờ Mậu Tý thì từ mỏng chuyển thành dày. Tân hợp với Bính, phải là Tân Tỵ, vì trên Tỵ có Bính, đã gặp Tân nên hòa hợp ngay ngắn. Tân được Mậu Tý là Kim âm không chết, theo công của Hỏa; gặp vậy thì ắt từ cảnh côi cút mà được phúc dày.
Như sinh ngày Bính Dần giờ Mậu Tý là người phá họ hàng, bại gia tộc, suốt đời gian truân. Vì Hỏa của Bính Dần tự cưỡi khí mầm sinh, lại bị Thủy vượng dập tắt đức của nó, nên không dùng được Mậu Tý. Cần xét khéo hay vụng mà nói. Như một Hỏa của Bính, lại phải theo can chi Thái tuế (can chi của năm sinh hoặc năm đang xét) mà phân nặng nhẹ. Như người Canh Dần gặp nó thì quỷ hóa thành quan: quỷ là hành khắc mình một cách hung hại, quan là hành khắc mình nhưng có chừng mực, thành chức vị. Khí quỷ không dứt, thịnh mà sinh phúc. Người Tân gặp nó thì là quan, người Quý gặp nó thì là tài (tiền của, vì hành mình khắc được). Lại phải phân nặng nhẹ, xét kỹ những đất đi qua, rồi theo hành niên (vận năm đang đi tới) và Thái tuế nâng đỡ, hòa hợp mà suy đoán. (Theo "Thần Bạch kinh" (?).)
Tháng Hai, tháng Mão.
Kinh trập là tiết của tháng Hai; Xuân phân là trung khí của tháng Hai.
Tháng Hai: Khôn (phương Tây Nam, ứng chi Thân) là Thiên đức, Giáp là Nguyệt đức, Kỷ là Nguyệt hợp, Canh là Nguyệt không. Giáp, Ất, Bính, Đinh là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Dần, Ngọ, Tuất, Hợi, Mão, Mùi. Sợ gặp hai can Nhâm, Tân và hai vị Thân, Dậu, vì làm tổn đức của mùa. Tháng Hai tú khí ở Giáp, Ất, Hợi, Mão, Mùi và nạp âm Mộc, cùng Bính, Đinh, Dần, Ngọ, Tuất và nạp âm Hỏa. Tháng Hai Mộc của Mão đang vượng nhất, nếu gặp Kim của Thân thì Mộc tuyệt khí; Dậu lại phá Mão. Ai có những thứ ấy thì không những không sang quý mà còn phá tổ nghiệp, phần nhiều là kẻ nghèo hèn. Phàm nhận được tú khí trong tháng mà bị ngày giờ làm tổn hại là điều hệ trọng nhất, bởi ngày là "dẫn", giờ là "dụng".
Lại phải xem trung khí. Như sau trung khí năm ngày thì "kẻ sắp tới thì tiến, kẻ đã thành công thì lui": khí của mùa sắp tới mạnh lên, khí của mùa đã qua lui xuống. Thuyết này về trung khí của mười hai tháng rất cần xét kỹ. Tháng Hai, Giáp Dần, Giáp Thìn, Kỷ Hợi, Kỷ Mão, Ất Hợi, Ất Mão, Ất Mùi đều là tú khí, nên xét kỹ mà dùng. (Theo "Quảng tín tập".)
Gặp Giáp, Ất ở trên Dần, Thìn, Mùi, Hợi thì càng đẹp. Như Kỷ ở trên Hợi, Mão, Mùi cũng là tú khí, vì sao? Ví như vợ ở nhà chồng thì theo họ chồng (Kỷ là "vợ" của Giáp). Nếu gặp Tân Dậu, Quý Dậu thì là ách phá nhà, vì khí Kim và Mộc, kỵ Kim xung khắc trọn vẹn. Nếu ngày giờ gặp phải thì bị hình, hèn hạ (?), dẫu có đức cũng suốt đời không lập nên được. Nếu gặp Bính, Đinh thì là lúc hòa khí thông sáng; trên Mộc là hoa, nhẹ nhàng xinh đẹp (?) nhưng không lâu được. Như ngày Bính Dần giờ Tân Mão thì theo tính của Mộc, khí đầy đặn mà tươi đẹp, ắt là kẻ sáng suốt thông đạt, dung mạo đoan chính (?). Như ngày Giáp Ngọ giờ Đinh Mão thì Mộc yếu, Hỏa rỗng, gặp thời mà không thông, là người làm nghề kỹ thuật, khéo tay, gần gũi người sang, phúc không lâu.
Nếu gặp Nhâm, Quý xối vào Mộc thì điềm là có thể sinh dưỡng, nhưng thường không yên, vì vào tiết tháng Hai là nước chết ngâm gỗ sống. Gặp vậy thì an nhàn, dần dần hanh thông, nhưng không đến bậc giàu sang. Nếu trong đó lại ẩn Thổ thì ắt là người bệnh tật. Như Thủy ở nạp âm của Giáp Thân (Tuyền trung thủy, nước trong suối) hay ở can Nhâm Thìn thì vẫn là người có địa vị. Tháng Hai, ngày Kỷ Dậu giờ Quý Dậu thì Thủy và Thổ đều gặp chỗ chết, bại, nên Thủy Thổ vẩn đục. Như Kim của Quý Dậu (nạp âm Kiếm phong kim, kim mũi kiếm) làm tổn đức của mùa, thì không những hèn hạ mà còn nhiều tật nguyền. Thủy của Nhâm Thìn có tú khí, không đục. Thủy của Giáp Thân ẩn chỗ Kim Mộc giao nhau, giấu ở âm mà gửi ở Giáp, nên không thể coi là nước chết mà suy. Gặp giờ như thế thì khéo hay vụng phải xét kỹ dẫn dụng mà nói nặng nhẹ. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Ba, tháng Thìn.
Thanh minh là tiết của tháng Ba; Cốc vũ là trung khí của tháng Ba.
Tháng Ba: Nhâm là Thiên đức, lại là Nguyệt đức; Đinh là Nguyệt hợp, Bính là Nguyệt không. Nhâm, Mậu là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Dần, Ngọ, Tuất, Thìn, Sửu, Mùi. Sợ gặp hai can Tân và Thân (?). Tháng Ba do Thủy và Thổ làm chủ, tú khí ở Nhâm, Quý, Thân, Tý, Thìn, Mậu, Kỷ, Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Rất sợ Mộc của Giáp làm tổn đức của mùa. Tháng này gặp Giáp, Kỷ thì hung, gặp Đinh, Nhâm thì cát. (Theo "Quảng tín tập".)
Nhâm nặng, Quý nhẹ, bên trong ẩn Thổ dương. Mậu, Kỷ không có đất riêng mà rải ra ở bốn mùa. Dương theo mộ của vợ, âm theo mộ của chồng (mộ là giai đoạn hành khí được thu cất vào kho). Nếu lại vượng ở trên chuyên vị (vị trí riêng thuộc hẳn về hành ấy) thì càng là bậc cao quý hiển đạt. Mậu Ngọ được thì nhẹ, Mậu Tý thì đại quý. Xét khéo vụng: nếu giữ Khôi cương (Thiên Cương là Thìn, Hà Khôi là Tuất, hai chi cứng mạnh) thì có quyền tướng văn tướng võ; nếu đến Truyền tống (tên gọi của chi Thân) thì được hiển đạt ở chốn Hàn lâm, văn chương.
Như Thủy của Nhâm Tý thì dồn tụ, không trong. Tuy có phúc lộc nhưng ắt thiếu thọ, vì vật quá mức thì không lâu được. Thủy của Nhâm Thân như suối trong giếng, múc rồi lại sinh ngay. Thủy của Nhâm Thìn thì có chỗ quy về. Đều là tinh túy, thích đáng trong tháng. Quý Hợi, Quý Dậu cũng tạo phúc. Họa phúc nặng nhẹ không thể không xét kỹ dẫn dụng.
Khí tháng Ba là Thổ và Thủy giúp nhau, hội tụ. Như Mậu gặp Giáp là tổn đức rất nặng. Như ngày Mậu Ngọ giờ Giáp Dần thì Thổ nhẹ Mộc nặng, nên lập được ít mà mất nhiều. Như ngày Mậu Tuất giờ Giáp Dần thì khí Thổ hơi nặng, được mất nhiều nhưng rốt cuộc cũng có chút phúc. Tháng Ba Nhâm và Mậu (?) cùng đi, mỗi bên giữ đức của mình; Thủy Thổ suy vượng cũng thường đi cùng nhau, không nên nói là khắc hại nhau. Như ngày Kỷ Dậu và ngày Kỷ Mão giờ Quý Dậu, tuy Thủy Thổ trong nhưng ở đất hưu bại (khí đã suy, đã bại), ắt không tiến đạt được, cơm áo tuy đủ mà nhiều gian khổ. Như ngày Nhâm Thân giờ Mậu Thân thì phúc yên ổn, dày dặn; nhưng trong đó gặp Thổ của Mậu Thân (nạp âm Đại dịch thổ, đất đường lớn) làm đục khí Thủy, nên thường lo bệnh tật quấn thân.
Như ngày Mậu Dần giờ Giáp Dần thì khí Thổ hư nổi, bị Mộc khắc chế. Thổ của Mậu Dần là Thổ có Hỏa (?), Mộc của Giáp hình nó, Thủy âm cuốn trôi nó. Nhưng Giáp Dần là Mộc có Hỏa (?), không làm tổn Mậu được, mà lại giúp nó trỗi dậy; từ gian khổ mà có quyền bính, ở địa vị hiển đạt. Như ngày Kỷ Mùi giờ Mậu Thìn là bậc quý nhân hiển đạt, vì được công của tạo hóa nhiều. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Tư, tháng Tỵ.
Lập hạ là tiết của tháng Tư; Tiểu mãn là trung khí của tháng Tư.
Tháng Tư: Tân là Thiên đức, Canh là Nguyệt đức, Ất là Nguyệt hợp, Giáp là Nguyệt không. Bính, Đinh, Mậu, Quý là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Tỵ, Dậu, Sửu, Dần, Ngọ, Tuất. Sợ gặp hai can Giáp, Nhâm. Lại nói: tháng Tư tú khí ở ba khí Bính Đinh, Mậu Quý, Canh Tân. (Theo "Quảng tín tập".)
Tú khí ở Canh, Tân; khí mạnh là Hỏa của Bính, Đinh; thông sáng là nước của Nhâm, Quý. Giáp, Ất bị thương tổn; Câu trần (tên một vị thần sát, ở đây chỉ Thổ) mất đất. Lại xét kỹ tình phối hợp ở chỗ chúng rơi vào. Như Tân Tỵ ở trên Nhâm, Quý thì tú khí đẹp đặc biệt, đều đắc địa, chủ văn học, nhiều trí tuệ, chức quan cao, dần dần sang quý. Hỏa và Kim mỗi bên giữ thế của mình thì phát nhanh, hoặc phát ở biên cương. Như ngày Tân Tỵ giờ Đinh Dậu thì Kim Hỏa đều tranh nhau. Ngày Đinh Tỵ giờ Ất Tỵ thì gặp quý nhân mà thành tài. Như ngày Nhâm Tuất giờ Tân Hợi thì theo khí Thủy, Kim của Tân không hiển lộ; tuy có dẫn dụng nhưng không tinh đáng, nên dù có phúc giàu sang cũng rỗng mà không thực. Ngày Quý Tỵ giờ Đinh Tỵ hoặc giờ Bính Thìn thì theo tính của Hỏa; tuy không có dẫn dụng nhưng lại là phúc tinh đáng. Lẽ dẫn dụng nên xét kỹ chủ và khách (ngày là chủ, giờ là khách) hợp với điều gì.
Mộc của Ất Hợi mới sinh, khí còn non, theo Hỏa mà hanh thông, không thể dùng riêng. Như ngày (?) Ất Hợi giờ Bính Tuất và giờ Đinh Hợi thì Hỏa tuy suy nhưng được Mộc của Ất Hợi nuôi dưỡng. Như ngày Ất Hợi giờ Ất Dậu thì không những Mộc rơi vào đất không có khí, mà còn là lúc tiết tháng, Kim đang sinh; người gặp vậy cả đời gian truân, tay chân có bệnh. Hỏa của Bính Ngọ cứng mà tổn đức, trước tất được tiến, sau ắt gặp tai ách nặng. Mộc của Canh Dần, Tân Mão (nạp âm Tùng bách mộc, gỗ tùng bách) không suy yếu; lúc đức của Kim Canh Tân đang vượng, bên dưới có Kim mới sinh trong Hỏa Mộc (?) nên chưa làm hại được. Vật đã thành thì không khắc nhau được; cần phân nặng nhẹ. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Năm, tháng Ngọ.
Mang chủng là tiết của tháng Năm; Hạ chí là trung khí của tháng Năm.
Tháng Năm: Hợi (phương Càn, Tây Bắc) là Thiên đức, Bính là Nguyệt đức, Tân là Nguyệt hợp, Nhâm là Nguyệt không. Bính, Đinh là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Dần, Ngọ, Tuất, Thìn, Sửu, Mùi. Sợ gặp Canh, Nhâm. "Thần Bạch kinh" ghi là hai can Nhâm, Quý, và Giáp cũng không nên gặp.
Lại nói: tháng Năm tú khí ở Ất, Bính, Đinh. (Theo "Quảng tín tập".)
Khí Hỏa quá thịnh, Kim bị giam, Mộc chết, là lúc Nhâm Quý ở thai mà sinh. Tháng này Mộc của Giáp chết, Mộc của Ất sinh; Canh bị giam, Tân vượng (?). Ấy là Tân với Bính hợp nhau, theo chồng mà vượng. Kim của Canh Tân cứng, bị Hỏa làm khốn. Giáp chết, Ất sinh, bên trong ẩn khí thiên đình (?); anh chết rồi thì theo con mà hanh thông. Ất sinh được mà Bính được thời. Mộc gặp ách ở Ngọ, lợi ở nạp âm Thủy. Nhâm, Quý gặp thì tổn đức của mùa; nạp âm mà ẩn chứa Thủy thì dương cực dần thông.
Tháng Năm gặp ngày Bính Ngọ, Bính Dần, giờ Nhâm Thìn thì là nước lửa ký tế, âm dương phối hợp; gặp vậy thì thông minh, địa vị hiển đạt. Như Tân Hợi, Ất Hợi là lẽ âm dương hợp đạo mà phát sinh; người gặp vậy phần nhiều là điềm lành của gia môn. Bính Tuất, Đinh Tỵ, Bính Dần đều là những giờ kỳ lạ. Phép dẫn dụng không thể không xét kỹ, đó là chỗ tinh diệu để lập quan chức. Phải cân nhắc có dùng được hay không; nếu ở Nhâm Tý, Quý Hợi thì hung. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Sáu, tháng Mùi.
Tiểu thử là tiết của tháng Sáu; Đại thử là trung khí của tháng Sáu.
Tháng Sáu: Giáp là Thiên đức, lại là Nguyệt đức; Kỷ là Nguyệt hợp, Canh là Nguyệt không. Mậu, Kỷ, Giáp, Ất là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Hợi, Mão, Mùi, Thìn, Tuất, Sửu. Sợ gặp hai can Bính, Quý. Tháng này Thổ, Mộc nắm việc. Lại nói: tháng Sáu tú khí ở Giáp, Ất, Kỷ. (Theo "Quảng tín tập".)
Giáp, Kỷ là tú khí, Ất cũng phụ giúp. Hỏa của Bính yếu, tắt; Hỏa của Đinh chưa suy. Như ngày Đinh Mùi giờ Giáp Thìn là người có phúc. Ất một mình đi trên Hợi, Mão, Mùi thì nhờ quý nhân dùng mà dần hanh thông. Nếu gặp Kỷ thì không nên gặp Ất, vì tổn đức, phúc ắt không lâu. Nếu Ất không đắc địa thì nhẹ, phúc chỉ như Kỷ (?). Như Kỷ ở trên Hợi, Mão, Mùi, bên cạnh lại gặp Giáp, thì là số hiển đạt khác thường. Như tháng Sáu gặp Kim Mộc khắc nhau mà Kim thắng thì tổn đức, chuốc hình phạt. Nếu khí Mộc Thổ gặp phải, đều cưỡi khí suy bại, thì cũng chủ cả đời khốn trệ, không lập nên được.
Ngày Bính Thân giờ Canh Dần thì Hỏa suy ẩn trong Mộc, theo tính của Mộc, dẫn dụng ở đất trường sinh của Hỏa (giai đoạn Hỏa mới sinh ra, tức Dần). Kim của Canh cùng kiệt, bị Hỏa của Bính chế ngự, chỉ còn Mộc; gặp vậy cũng là người có phúc. Như ngày Canh Dần giờ Giáp Thân thì tuy Kim của Canh mà sinh ra được nhật lộc (lộc của can ngày: Canh có lộc ở Thân), nhưng Mộc lại có khí, dẫn dụng ở chỗ không có khí. Gặp một Giáp và nạp âm Mộc đều không tinh đáng. Người gặp vậy không thành lớn được; tuy có phúc ắt mất, tức là gặp mà như không gặp. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Bảy, tháng Thân.
Lập thu là tiết của tháng Bảy; Xử thử là trung khí của tháng Bảy.
Tháng Bảy: Quý là Thiên đức, Nhâm là Nguyệt đức, Đinh là Nguyệt hợp, Bính là Nguyệt không. Nhâm, Canh là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Tỵ, Dậu, Sửu, Thân, Tý, Thìn; về nạp âm thì hợp với ba khí Kim, Thủy, Thổ. Sợ gặp hai can Giáp, Bính. Lại nói: tháng Bảy tú khí ở Nhâm, Quý, Canh, Tân và nạp âm Kim, Thủy. (Theo "Quảng tín tập".)
Nhâm, Quý là tú khí. Khí Kim cứng sắc, Hỏa gặp ách, Mộc yếu, Thổ âm theo thời mà hanh thông. Như ngày Nhâm Tý thì trong đến cực độ nhưng không thành phúc dày. Nhâm Thìn, Nhâm Thân khí rất tốt đẹp; nếu bên trong lại ẩn khí Kim thì mới là phá cách, vượt bậc. Ngày Nhâm Thìn giờ Tân Hợi thì dẫn dụng, chủ khách đều đúng đường, hợp lại ắt địa vị hiển đạt cao sang. Ngày Tân Tỵ giờ Quý Tỵ thì xét theo Kim, cắt đứt đức của Thủy; đó là người làm nghề kỹ thuật gần người sang, thuộc cửu lưu (chín dòng học thuật, ngành nghề trong xã hội cũ), tăng đạo, người không có quyền.
Như Bính Tý, Giáp Thân thì xét theo Thủy (nạp âm của hai cặp này đều thuộc Thủy). Tháng Bảy Mộc tuyệt, Hỏa gặp ách, nếu không được Thủy thì xét theo tính của hành đang vượng. Như ngày Bính Ngọ giờ Bính Thân, ngày Bính Tý giờ Bính Thân, đều theo cái dụng của Thủy. Sinh ngày Bính Tý, Nhâm Tý giờ Giáp Thân thì dẫn dụng ở đất trường sinh (Thủy trường sinh ở Thân). Như ngày Giáp Thân giờ Ất Hợi thì Thủy của Giáp Thân được dẫn lên Hợi, mà Thân hợp với chỗ vượng của nó, đều lại có phúc quý. Ngày Bính Tý giờ Quý Tỵ thì dẫn đến chỗ Hỏa của Bính vượng, không phải là người có phúc, chỉ làm người nhàn gần kẻ sang. Tuy dẫn dụng được nhật lộc nhưng không hợp với tạo hóa của chủ khách. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Tám, tháng Dậu.
Bạch lộ là tiết của tháng Tám; Thu phân là trung khí của tháng Tám.
Tháng Tám: Dần (phương Cấn, Đông Bắc) là Thiên đức, Canh là Nguyệt đức, Ất là Nguyệt hợp, Giáp là Nguyệt không. Nhâm, Quý, Dần (?), Tân là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Tỵ, Dậu, Sửu, Thân, Tý, Thìn và nạp âm Kim, Thủy. Sợ gặp hai can Bính, Kỷ. (Theo "Quảng tín tập".)
Tú khí ở Canh, Tân, Nhâm, Quý, là khí thông sáng. Mộc tàn, Thủy chết (?), Thổ đục, Thủy trong. Tháng Tám, Canh Tân, Kim Mộc giao nhau ngang bằng (?), đều ẩn tú khí. Kỷ Sửu là Kim ở mộ có tú khí; gặp vậy đều là người hiển đạt. Tân Tỵ, Tân Sửu nếu gặp giờ Quý Tỵ thì theo Kim mà được sang quý; gặp giờ Nhâm Thìn thì tú lệ, thông đến cõi tiên, danh vang trên đời, tài trong sạch, lòng rộng rãi. Nếu phạm giờ Bính Ngọ, Mậu Ngọ thì bị hình, tàn tật, là số hèn hạ. Lành dữ, sang hèn không thể nhìn một lần mà nói được, còn phải phân chủ khách, xét dẫn dụng khéo hay vụng mà nói. Như Mộc của Ất không suy, vì theo đức của Canh: ở trên Tỵ, Dậu, Sửu thì Ất hóa thành Kim (Ất hợp với Canh hóa Kim), theo tính của Canh, cùng đi với Canh, nên không suy.
Hỏa của Đinh không chết. Phép xưa nói: khí dương chết thì âm sinh. Lại trong Kim, khí Hỏa không dứt mà ẩn trong Kim, đó là Hỏa của Đinh. Nếu ở vị Tỵ, Dậu, Sửu thì cũng hơi thông đạt. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Chín, tháng Tuất.
Hàn lộ là tiết của tháng Chín; Sương giáng là trung khí của tháng Chín.
Tháng Chín: Bính là Thiên đức, lại là Nguyệt đức; Tân là Nguyệt hợp, Nhâm là Nguyệt không. Mậu, Quý, Đinh, Nhâm là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Thân, Tý, Thìn, Dần, Ngọ, Tuất. Sợ gặp hai can Giáp, Ất. Lại nói: tháng Chín tú khí ở Bính, Tân, Đinh. Bính Tân hóa Thủy, nên hợp với ba khí Kim, Thủy, Hỏa, thế là đắc địa. (Theo "Quảng tín tập".)
Tú khí ở Bính, Tân, Đinh cũng phụ giúp. Bính ở Dần, Ngọ, Tuất; Tân ở trên vị Tỵ (?), Dậu, Sửu mà gặp Kim, thì là người quý hiển. Tháng Chín, các ngày Tân Dậu, Tân Sửu, Tân Tỵ đều là Kim có đức ở vị (?). Nếu gặp giờ Quý Tỵ, dẫn dụng ở đất trường sinh của Kim (Kim trường sinh ở Tỵ), thì là người lạ trong thiên hạ, có phúc có thọ. Như giờ Nhâm Thìn thì gặp mà như không gặp: Thủy của Nhâm Thìn không hòa với mùa, chế ngự đức của mùa là Kim Thủy; tuy có tú khí nhưng không quý hiển, chỉ là lộc nhàn tản, chậm chạp, hoặc là người cửu lưu gần kẻ sang. Nếu sinh ngày Giáp Thân, dẫn dụng ở giờ Nhâm Thân, thì là người đau khổ, tàn tật, mất mát, phần nhiều không lập nên được.
Như ngày Mậu Ngọ giờ Bính Thìn là người phúc dày trên đời. Hỏa của Mậu Ngọ (nạp âm Thiên thượng hỏa, lửa trên trời) vượng mà ẩn; tháng Chín Hỏa vào mộ mà cất giấu, đó là lúc cái sáng làm đức. Giờ Bính Thìn được nhiều tú khí của tạo hóa, là bậc hiển đạt. Như giờ Đinh Tỵ thì tuy lập được nhật lộc (Mậu có lộc ở Tỵ) nhưng không bằng giờ Bính Thìn; ở đây Hỏa nhẹ, Thổ yếu, lại không mang ấn (hành sinh ra mình), nên giàu sang mà không hiển đạt. Như Kỷ Mùi, Kỷ Sửu, Giáp Tuất, Giáp Thìn, bốn cặp này đều nạp âm Hỏa. Trong đó Giáp Tuất và Kỷ Mùi hơn Thìn và Sửu, vì Tuất là đất Hỏa, Mùi là chỗ Hỏa thịnh, ẩn Hỏa trong đó, đức và phúc nặng. Sinh giờ Bính Dần là người hiển đạt. Như ngày Kỷ Tỵ giờ Canh Ngọ thì dẫn dụng ở đất lâm quan, đất vượng, nhưng rỗng mà không thực; tuy gần người sang, cũng khá có phúc, rốt cuộc không lâu được. Gặp giờ Đinh Mão thì dẫn dụng ở chỗ hư bại, chủ phúc lộc chậm, gần người sang, là người cửu lưu thông minh mà không thực, phúc rốt cuộc không lâu. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Mười, tháng Hợi.
Lập đông là tiết của tháng Mười; Tiểu tuyết là trung khí của tháng Mười.
Tháng Mười: Ất là Thiên đức, Giáp là Nguyệt đức, Kỷ là Nguyệt hợp, Canh là Nguyệt không. Nhâm, Quý, Giáp, Ất, Đinh là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Hợi, Mão, Mùi, Thân, Tý, Thìn. Sợ gặp hai can Canh, Tân. (Theo "Quảng tín tập".)
Tú khí ở Giáp, Ất; tinh hoa của Hỏa ẩn hình. Mộc thịnh, Thủy trong, Hỏa ẩn, Thổ rỗng, là lúc Kim bệnh. Thổ của Kỷ theo chồng mà không cùng kiệt, nhưng phải ở chính vị Hợi, Mão, Mùi mới dùng được. Thổ của Mậu bị chế mà đục. Hỏa của Bính ẩn trong Mộc mà có tiến. Hỏa của Đinh hợp với Nhâm mà hóa Mộc; Hỏa của Đinh tuyệt diệt mà hóa. Mộc của Ất Hợi ẩn Hỏa mà có tú khí. Giáp Dần, Ất Mão đều là khí mạnh. Canh Dần, Tân Mão đều là tinh đáng. Giáp Thân, Ất Dậu gặp đức mà lại tổn phúc. Ất Sửu gặp can Mộc là đức, nhưng ở vị Kim bị chế, không thể trong sáng hiển đạt. Ngày Ất Sửu gặp giờ Mậu Dần, Kỷ Mão thì Mộc thịnh Kim suy, vì dẫn dụng khéo.
Tiết tháng Mười, gặp Giáp Thìn, Giáp Tuất đều là Mộc ẩn ánh sáng (nạp âm thuộc Hỏa). Vào tiết Lập đông, khí Hỏa tuyệt diệt mà khí Mộc được sinh dưỡng. Giáp ở vị Nguyệt đức, bên trong ẩn Hỏa âm không dứt, ắt sinh bậc kỳ tài, thông đạt, anh tuấn hiển hách. Như ngày Canh Dần giờ Kỷ Mão hoặc giờ Đinh Hợi đều là người có phúc. Còn giờ Giáp Thân, Ất Dậu thì xét theo Kim, mất chủ khách. Nếu sinh giờ Quý Mùi là người mang ấn, phúc thọ khác thường. Giờ Mậu Dần thì dẫn dụng ở đất Mộc vượng, nhưng gặp Thổ tro lửa của Mậu Dần, Mộc tuy có tú khí cũng không hiển đạt được; so với giờ Thân, Dậu thì chẳng qua là không gặp họa tai (?).
Hỏa của Mậu Tử cùng khốn mà có chút thành tựu. Khí tháng Mười là âm cực, ứng quẻ thuần Khôn (sáu hào đều âm), là đất Hỏa dương sắp sinh, bên cạnh gặp khí Thủy mà được hanh thông. Hỏa của Đinh Tỵ khí mạnh, không thể dập tắt tính thông vượng, làm quan võ nơi biên ải; gặp tú khí của một Mộc, không bị hình khắc, thì được cái đẹp của tạo hóa. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Mười một, tháng Tý.
Đại tuyết là tiết của tháng Mười một; Đông chí là trung khí của tháng Mười một.
Tháng Mười một: Kỷ (?) là Thiên đức, Nhâm là Nguyệt đức, Đinh là Nguyệt hợp, Bính là Nguyệt không. Ất, Quý là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Dần, Ngọ, Tuất, Thân, Tý, Thìn. Sợ gặp hai can Kỷ, Canh. Lại nói: tháng Mười một tú khí ở Đinh, Nhâm, Ất, Tân, Quý. (Theo "Quảng tín tập".)
Tú khí ở Đinh, Nhâm, Quý cũng giúp vào. Đây là lúc Kim chết, Hỏa tắt, Mộc bại, Thổ rỗng. Canh chết, Tân sinh; Đinh tươi, Bính theo (?); Giáp bại, Ất tốt (?). Ấy là âm dương mỗi bên được theo tính của mình. Tháng Mười một, Kim của Tân Tỵ (nạp âm Bạch lạp kim, kim trong sáp trắng) có tú khí và sống thọ. Gặp dẫn dụng thì phải xét kỹ nguồn mệnh (can chi năm sinh) có gặp hay không. Dẫn dụng khéo mà nguồn mệnh lại gặp được chỗ hợp thì là người kỳ lạ, giàu sang trong thiên hạ. Ngày Tân Tỵ giờ Bính Thân là dẫn dụng khéo, là vượng khí trong tháng; người tuổi Mậu được thì có phúc hiển đạt, người tuổi Thìn được thì gặp mà như không gặp. Ấy là Dần, Ngọ thì được dùng, Tý, Thân thì coi là đồ bỏ (?).
Như Nhâm Tý, Nhâm Thân, Nhâm Thìn là khí tinh đáng, trong nhất của bốn mùa. Nếu ngày Tân Tỵ giờ Nhâm Thìn thì là người đắc đạo, thông tiên, kỳ lạ, thông đạt. Nếu ngày Bính Dần giờ Nhâm Thìn thì nước lửa ký tế, cũng là phúc cao minh, kỳ lạ, địa vị dày mà rỗng. Ngày Giáp Thân không nên gặp giờ Nhâm Thân; nếu can tháng lại mang vượng khí thì Thủy cực mà tràn, tuy dẫn dụng khéo mà được vinh hiển, nhưng sau là kẻ phá bại, khốn đốn. Mộc của Mậu Tuất (nạp âm Bình địa mộc, cây ở đồng bằng) không nên gặp, vì tổn đức của mùa, bị hình, hèn hạ. Như Hỏa của Mậu Tý nên gặp sau trung khí, lúc dương khí sắp sinh, Thủy cực mà theo tinh của Hỏa, trước gặp ách rồi sau thông đạt.
Như sinh ngày Tân Sửu giờ Quý Tỵ, dẫn dụng tuy khéo và hợp với Tân, nhưng lấy khách làm dụng thì Quý ở đất chết (?), có lộc mà không hiển đạt được; hoặc là người cửu lưu gần kẻ sang, tính không thực, phúc rốt cuộc không vững. Như sinh ngày Nhâm Thân giờ Tân Hợi thì dẫn dụng, chủ khách đều thích hợp, đó là số phúc lộc thông đạt khác thường. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Tháng Mười hai, tháng Sửu.
Tiểu hàn là tiết của tháng Mười hai; Đại hàn là trung khí của tháng Mười hai.
Tháng Mười hai: Canh là Thiên đức, lại là Nguyệt đức; Ất là Nguyệt hợp, Giáp là Nguyệt không. Mậu, Quý, Tân là tú khí trong tháng. Về địa chi thì hợp với Hợi, Mão, Mùi, Tỵ, Dậu, Sửu. Sợ gặp ba can Bính, Đinh, Nhâm. Lại nói: tháng Mười hai tú khí ở Canh, Tân, nạp âm Thổ là thần cát lợi. (Theo "Quảng tín tập".)
Tú khí ở Canh, Tân, Ất theo đó. Đây là lúc Mộc ở thế "tướng" (khí đang lên), Hỏa rỗng, Thủy suy, Thổ có lợi. Nếu gặp Ất Tỵ, Ất Dậu, Ất Sửu thì từ chỗ không có khí mà thành vượng, được quý nhân mà thành tài; trong đó Ất Sửu tinh đáng nhất. Tân ở trên Tỵ, Dậu, Sửu, nếu có Canh Thân, đều là tinh đáng trong tháng. Nhâm Thân, Quý Dậu (nạp âm Kiếm phong kim) khí trong mà phúc dày; Canh Thìn được thì càng dày, Canh Tuất được thì rỗng mỏng. Canh Tý, Canh Ngọ gặp thì tuy mỏng mà có khí. Nếu ngày Canh Tý giờ Bính Tý thì bị hình, hèn hạ, là người điếc, tàn tật. Gặp giờ Giáp Thân thì tuy mỏng nhưng dẫn dụng khéo. Nếu lại có tú khí nâng đỡ thì là phúc khác thường, có thể từ chỗ hèn mọn mà đến hiển đạt. Ngày Canh Dần dẫn đến giờ Đinh Sửu, Tân Tỵ, Giáp Thân thì được trọn vẹn cái đẹp của tạo hóa, là người hiển đạt, có phúc kỳ lạ, sinh trong nhà giàu sang, lớn lên thân vinh hiển, có phúc trong sạch, hiển đạt. Như ngày Canh Thân giờ Bính Tuất hoặc giờ Bính Tý thì gặp mà như không gặp.
Nếu trong tháng Mười hai có Mậu Thìn, Mậu Tuất, Kỷ Sửu, Kỷ Mùi ở trên chuyên vị (vị trí riêng thuộc hẳn về Thổ) thì gọi là giờ hợp với tháng cuối mùa; Mậu Thìn, Kỷ Mùi được thì càng dày. Phải xét kỹ dẫn dụng, chủ khách, suy vượng trong tháng, làm rõ phúc của nguồn mệnh có hay không. Tứ tượng (bốn trạng thái: thái dương, thiếu dương, thái âm, thiếu âm, ứng bốn mùa) và tam nguyên (ba nguồn: can là thiên nguyên, chi là địa nguyên, nạp âm là nhân nguyên) không được bỏ qua việc cân nhắc. Nêu ra những điều ưa ghét, được dùng, suy bại và tú khí trong tiết khí mười hai tháng này, xét nặng nhẹ mà suy thì không sai.
(Theo "Thần Bạch kinh".)
Lạc Lộc Tử nói "kẻ sắp tới thì tiến, kẻ đã thành công thì lui"; đó là ý sâu xa của nguyệt lệnh (khí chủ quản của tháng sinh). "Thần Bạch kinh" nói sau trung khí năm ngày thì đi vào kiến vượng (khí của tháng sau bắt đầu mạnh lên). Như người sinh sau tiết Đại hàn tháng Mười hai năm ngày, có Canh Tân là "đã thành công", có Giáp Bính là "sắp tới". Bởi tháng Mười hai lấy Kim làm việc (?), Canh lại là Thiên đức; nhưng phía trước có Lập xuân, Giáp vượng, Bính tướng, nên Hỏa Mộc có phúc sắp tới, còn Canh Tân là kẻ đã thành công. Các tháng khác nên xét theo đây.
Đại phàm trong nguyệt lệnh, can thần đầy đủ, Thiên đức và Nguyệt đức trọn vẹn, tú khí đủ, không ở trên chỗ phá phế, thì là cách trong, chủ có lộc. Nếu chi lại hợp với can, không lìa Thái tuế và nguyệt kiến (chi của tháng sinh), thì là số vinh hiển. Nếu lại mang quý sát trong "Thần Bạch kinh" thì là cách vượt trội, đặc biệt thông đạt. Nếu can chi không có tú khí, đức, mà chỉ nạp âm có, thì là người giàu có. Nếu có nhiều nạp âm tú khí thì cũng có lộc, nhưng không đến mức được cất nhắc hiển đạt. Nếu làm tổn đức của mùa, khí quỷ quá nặng, có nhiều phá, hại, suy phế (?), thì là cực đục (?), là số không lộc, nghèo hèn. Nếu tổn đức không nhiều, hoặc là cách làm quan, thì rốt cuộc cũng là kẻ tiểu nhân ẩn giữa người quân tử. Hoặc có dẫn mà không có dụng, có dụng mà không có dẫn, thì phân ra ở trung niên hay cuối đời có hay không.
Đại phàm xem mệnh phải xét kỹ dẫn dụng, để biết trung niên và cuối đời có lập nên, thành tựu thực sự hay không, bởi ngày là dẫn, giờ là dụng. Giả như người Canh Tân, tứ trụ gặp Ất, Canh, Tỵ, Dậu, Sửu, sinh vào tháng Tư, tháng Tám, tháng Mười hai, không ở sau trung khí năm ngày (?), thì tú khí trong tháng đầy đủ. Rồi xem dẫn dụng thế nào: dẫn dụng đắc địa thì trước sau đều hưởng giàu sang. Có dẫn không dụng thì về già không tốt. Có dụng không dẫn thì trung niên bôn ba. Nếu bị phế bỏ, lìa mất, Thái tuế và dẫn dụng không có đất, thì ắt không còn nói đến công danh nữa. (Theo "Quảng tín tập".)
Phàm xem số sang quý, phải xem đức thần của tháng sinh có ưa hợp ở ngày giờ, có dính dáng đến ngày giờ thì tốt; lại xem nặng nhẹ mà nói. (Theo "Thốn châu xích bích".)
Ngũ hành sinh vượng đức thần (các can mang đức, khí đang sinh và vượng của năm hành theo từng tháng).
Tháng Giêng: ngày giờ can Bính, Đinh, Tân, gặp chi Ngọ, Mùi. Tháng Hai: ngày giờ can Canh, Ất, Giáp, gặp chi Thân, Tỵ. Tháng Ba: ngày giờ can Đinh, Nhâm, Mậu, gặp chi Thìn, Hợi.
Tháng Tư: ngày giờ can Tân, Ất, Canh, gặp chi Tuất, Tỵ. Tháng Năm: ngày giờ can Nhâm, Tân, Bính, gặp chi Hợi, Tuất. Tháng Sáu: ngày giờ can Giáp, Ất, Kỷ, gặp chi Dần, Mùi.
Tháng Bảy: ngày giờ can Đinh, Nhâm, Quý, gặp chi Sửu, Tý. Tháng Tám: ngày giờ can Giáp, Ất, Canh, gặp chi Sửu, Dần. Tháng Chín: ngày giờ can Bính, Tân, Đinh, gặp chi Tỵ, Ngọ.
Tháng Mười: ngày giờ can Giáp, Ất, Đinh, gặp chi Mão, Thìn. Tháng Mười một: ngày giờ can Đinh, Nhâm, Bính, gặp chi Tỵ, Tý. Tháng Mười hai: ngày giờ can Ất, Canh, Tân, gặp chi Sửu, Thân.
Người có ngày giờ gặp đủ ngũ hành sinh vượng đức thần thì mười người có chín người sang quý.
Chân khí (khí chân chính, tốt lành của mùa).
Tháng Dần, Ngọ, Tuất: Tân, Bính, Đinh. Tháng Tỵ, Dậu, Sửu: Tân, Ất, Canh. Tháng Thân, Tý, Thìn: Nhâm, Quý, Đinh. Tháng Hợi, Mão, Mùi: Giáp, Ất, Kỷ.
Ngày giờ gặp những can này, hoặc vận năm gặp, thì nhất định hưng phát về tiền tài, bổng lộc.
Ngũ hành hưu bại (các can làm khí của năm hành suy yếu, bại hoại theo từng tháng).
Tháng Giêng: ngày giờ can Quý, Canh. Tháng Hai: ngày giờ can Tân, Nhâm. Tháng Ba: ngày giờ can Giáp, Tân. Tháng Tư: ngày giờ can Nhâm, Quý.
Tháng Năm: ngày giờ can Giáp, Quý. Tháng Sáu: ngày giờ can Bính, Quý. Tháng Bảy: ngày giờ can Giáp, Bính. Tháng Tám: ngày giờ can Bính, Kỷ.
Tháng Chín: ngày giờ can Giáp, Ất. Tháng Mười: ngày giờ can Tân, Canh. Tháng Mười một: ngày giờ can Kỷ, Canh. Tháng Mười hai: ngày giờ can Đinh, Nhâm.
Giờ sinh kỵ gặp trong tháng.
Tháng Dần, Ngọ, Tuất sợ giờ Dậu. Tháng Tỵ, Dậu, Sửu sợ giờ Tý. Tháng Thân, Tý, Thìn sợ giờ Mão. Tháng Hợi, Mão, Mùi sợ giờ Ngọ. (Theo "Thần Bạch kinh".)
Phép tính tiết hậu (thời điểm giao tiết khí) của mười hai tháng trong năm.
Phép xưa nói: "Kinh chiếm ngũ thời tam" (Kinh trập chiếm năm thời ba khắc; câu này dùng để lấy tiết khí (?)), "nhị thời lục khắc thu" (hai thời sáu khắc thì đến; câu này dùng để lấy trung khí của tháng). Thời là một canh giờ, bằng hai tiếng đồng hồ. Khắc là đơn vị thời gian xưa, một ngày đêm chia làm một trăm khắc, mỗi khắc khoảng mười lăm phút.
Giả như tháng Giêng, Lập xuân vào khắc thứ nhất giờ Dần ngày Giáp Tý. Thì từ ngày Ất Sửu đếm đến ngày Giáp Ngọ, cộng ba mươi ngày; trừ giờ Dần ra không đếm, rồi đếm giờ đến giờ Mùi là năm thời; đến khắc thứ ba giờ Mùi thì được tiết Kinh trập. Vì thế gọi là "Kinh trập chiếm năm thời ba". Lại như tháng Giêng, Lập xuân vào khắc thứ nhất giờ Dần ngày Giáp Tý, thì từ ngày Ất Sửu đếm đến (?) giờ Thìn là hai thời; đến khắc thứ sáu giờ Thìn thì được trung khí Vũ thủy. Các tháng khác đều theo đó mà suy.
Một bài ca nói: "Thỏ Chấp, Rồng Khai, Tỵ dừng ở Bình (?); tháng Năm Thu, tháng Sáu Mãn, tháng Bảy Nguy đổ; tháng Tám Kiến, tháng Chín Phá, tháng Mười Bế cửa; Chuột Định, Trâu Thu, trọn một năm." Đây dùng mười hai trực (mười hai trạng thái xoay vòng: Kiến, Trừ, Mãn, Bình, Định, Chấp, Phá, Nguy, Thành, Thu, Khai, Bế). Thỏ là tháng Mão, Rồng là tháng Thìn, Chuột là tháng Tý, Trâu là tháng Sửu. Đều lấy Lập xuân làm khởi đầu: xem Lập xuân rơi vào giờ nào, thì từ giờ ấy khởi trực Kiến, đếm thuận. Gặp Chấp là giờ giao tiết tháng Hai, gặp Khai là giờ giao tiết tháng Ba, còn lại theo đó mà đếm. Giả định Lập xuân vào giờ Thân, thì khởi Kiến ở giờ Thân, Trừ ở giờ Dậu, Mãn ở giờ Tuất, Bình ở giờ Hợi, Định ở giờ Tý, Chấp ở giờ Sửu; giờ ấy giao tiết tháng Hai. Các tháng khác đều theo đó mà suy.
Giờ của mười hai tháng. Đây là tên mười hai thần tướng ứng với mười hai địa chi, dùng trong các phép bói toán như Lục Nhâm.
Công Tào là Dần, thuộc Mộc. Thái Hành (thường gọi là Thái Xung) là Mão, thuộc Mộc. Thiên Cương là Thìn, thuộc Thổ. Thái Ất là Tỵ, thuộc Hỏa. Thắng Quang là Ngọ, thuộc Hỏa. Tiểu Cát là Mùi, thuộc Thổ.
Truyền Tống là Thân, thuộc Kim. Tòng Khôi là Dậu, thuộc Kim. Hà Khôi là Tuất, thuộc Thổ. Đăng Minh là Hợi, thuộc Thủy. Thần Hậu là Tý, thuộc Thủy. Đại Cát là Sửu, thuộc Thổ.
Bài ca nói: "Thiên Cương một thần thuộc sao Phá Quân; Thái Ất, Thắng Quang là sao Lộc Tồn; Tiểu Cát, Truyền Tống ở vị Tham Lang; Tòng Khôi, Hà Khôi là sao Văn Khúc; Đăng Minh, Thần Hậu thêm sao Vũ Khúc; Đại Cát, Công Tào là sao Cự Môn; Thái Hành riêng ưa vị Liêm Trinh. Từng cái từ đầu đều phân rõ." Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân là bảy ngôi sao của chòm Bắc Đẩu. (Theo "Quảng lục". Sách "Tam lịch hội đồng" nói: tháng Giêng dùng Hợi, tháng Hai dùng Tuất, theo từng tháng đi ngược, mỗi tháng dùng một chi làm nguyệt tướng, tức vị thần tướng chủ quản tháng ấy.)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video