Quyển thứ hai mươi tám
Giải thích các lệ tạp
Bài ca phân chia mười hai cung (trích Quảng lục)
Sao Giác, Cang (hai trong nhị thập bát tú, tức hai mươi tám chòm sao dọc đường đi của mặt trời, mặt trăng) thuộc cung Xứng (cái cân, tức Thiên Bình, một trong mười hai cung hoàng đạo), ở Thìn, là đất nước Trịnh, phân dã (vùng đất ứng với vùng trời) là Thọ Tinh (tên một trong mười hai "thứ", tức mười hai đoạn chia vòng trời); sao Đê, Phòng, Tâm là đất Tống, cung Yết (bọ cạp), thuộc Đại Hỏa.
Sao Vĩ, Cơ thuộc cung Nhân mã, đất Yên, ở Dần, là Tích Mộc; sao Đẩu, Ngưu thuộc cung Ma kết, ở Sửu, đất Ngô, là Tinh Kỷ.
Sao Nữ, Hư, Nguy thuộc cung Bình (Bảo Bình), đất Tề, ở Tý, là Huyền Hiêu; sao Thất, Bích thuộc cung Song ngư, ở Hợi, đất Vệ, là Tưu Tư.
Sao Khuê, Lâu thuộc cung Bạch dương, đất Lỗ, Tuất quản, là Giáng Lâu; sao Vị, Mão, Tất thuộc đất Triệu, ở Dậu, cung Kim ngưu, là Đại Lương.
Sao Chủy, Sâm thuộc cung Âm dương (Song tử), ở Thân, đất Tấn, là Thực Trầm; sao Tỉnh, Quỷ thuộc cung Cự giải, ở Mùi, châu Tần, là Thuần Thủ.
Sao Liễu, Tinh, Trương thuộc đất Chu, phần cung Sư tử, là Thuần Hỏa; sao Dực, Chẩn thuộc cung Song nữ, đất Sở, ở Tị, là Thuần Vĩ.
【Lệ dịch mã của mười hai cung】
Dịch mã (sao chủ đi lại, thăng tiến), Lục ách (sách Xuyên châu chỉ chưởng nói: còn gọi là Nhược sát), Hoa cái, Kiếp sát, Tai sát, Thiên sát, Tuế sát,
Địa sát, Vong thần, Tướng tinh, Phàn an. (Tam mệnh soạn cục)
Dịch mã ví như người cưỡi ngựa đi xa. Mã ở trường sinh, lâm quan (các giai đoạn đang lên, đang thịnh trong vòng mười hai giai đoạn) thì chủ sang; mã ở bệnh, tuyệt thì chủ họa.
Lục ách là thần rất xấu; khắc mệnh, đến thân thì tai nặng, nếu không thì cũng tai nhỏ.
Tam mệnh kiềm nói: Lục ách ở sau kiếp sát hai chi, chủ người lòng dạ gian hiểm, danh phận thấp hèn; năm tuổi gặp nó thì chủ có việc tù tội, tổn thương.
Hoa cái là đất phúc, chủ phúc lớn; cùng vị trí với lộc khố (kho lộc) thì chủ sang.
Kiếp sát là thần rất xấu, chủ quyền sang; bậc đại quý nhân thì chủ được cầm cờ tiết (được giao quyền trấn giữ một phương); khắc mệnh, đến thân thì tai, nếu không thì không.
Tai sát là thần rất xấu, chủ quyền binh và hình pháp; bậc đại quý nhân thì chủ được cầm cờ tiết; khắc mệnh, đến thân thì định là hung, nếu không thì chỉ chủ việc để tang khóc lóc.
Tam mệnh kiềm nói: Tai sát ở trước kiếp sát một chi. Người gặp nó, người quân tử sẽ giữ chức gần vua, kẻ tiểu nhân thì nhiều bệnh tật; năm tuổi đến đây cũng sinh việc bất ngờ, cãi cọ, hoặc bệnh tật, tù tội.
Thiên sát là thần dữ, chủ quyền; không khắc thân thì không thành tai, khắc thân thì tai cũng nặng.
Tam mệnh kiềm nói: Thiên sát ở trước kiếp sát hai chi. Chủ người tính tình ngay thẳng dũng mãnh, không màng chỗ ở, hoặc giữ chức nắm binh quyền, coi việc giết chóc; hoặc gặp nạn nước, lửa, sấm sét; kẻ tiểu nhân gặp nó thì phần nhiều mắc vào pháp luật; năm tuổi đến đây thì chủ được thăng quan, tài vật dồi dào.
Tuế sát chủ quyền, chủ văn chương, không thành tai; khắc thân thì tai cũng nặng.
Tam mệnh kiềm nói: Tuế sát ở trước kiếp sát hai chi. Người gặp nó, người quân tử sẽ đứng ở triều đình, được sang mà lên chức quan trọng yếu; kẻ tiểu nhân gặp nó thì chủ có việc binh dịch hoặc mắc bệnh; năm tuổi đến đây cũng chủ đi xa, hoặc bệnh tật quấn quanh.
Nguyệt sát là thần dữ; quan văn thì chủ được sang làm quan hầu cận thanh quý, quan võ thì chủ được ngôi vị tung hoành có chức; khắc thân thì tai cũng nặng.
Địa sát là thần dữ, chủ quyền; bậc đại quý nhân thì chủ cầm cờ tiết; không thành tai, khắc thân thì tai nặng.
Tam mệnh kiềm nói: Địa sát ở trước kiếp sát năm chi. Người gặp nó, nếu thân chế được sát thì làm tướng chỉ huy quân lính, hoặc nắm quyền hình phạt; nếu sát khắc thân thì trong nhà nhiều lo âu hoạn nạn; năm tuổi cũng theo như thế.
Vong thần là thần rất xấu, chủ quyền binh và hình pháp; bậc đại quý nhân thì chủ cầm cờ tiết; khắc mệnh, đến thân thì là tai lớn, nếu không thì không; hoặc chỉ là việc để tang khóc lóc.
Tam mệnh kiềm nói: Vong thần ở trước kiếp sát sáu chi.
Hình sát (cùng vị trí với tướng tinh) là thần rất xấu, hại vật; mang Kim, Hỏa thì càng nặng, chủ quyền binh và hình pháp; bậc đại quý nhân thì chủ cầm cờ tiết; mang Thổ, Mộc, Thủy mà không khắc mệnh, không đến thân thì không thành tai; khắc mệnh, đến thân thì chủ có họa bất ngờ. Người sinh năm thuộc tứ trọng (Tý, Ngọ, Mão, Dậu) mà ở bản mệnh mang Kim, Hỏa, thì dù không khắc thân cũng chủ có họa bất ngờ.
Tam mệnh kiềm nói: Hình sát ở trước kiếp sát bảy chi. Người gặp nó, nếu ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ sinh khắc lẫn nhau) nâng đỡ nhau, thì người quân tử nắm hình pháp, ở ngôi cao hiển đạt, kẻ tiểu nhân thì chủ sa vào tù tội. Lại nói: Tướng tinh ở sau mã hai chi; người gặp nó chủ có phúc thọ, ngôi đến tướng soái tể tướng; người thường gặp nó cũng chủ nhờ võ dũng mà tiến xa; năm tuổi đến đây cũng có việc mừng về quan chức.
Tám sát trên đây, người xưa cho rằng mang Kim, Thổ thì làm quan võ, mang Thủy, Mộc thì làm quan văn; tôi cho rằng quan văn gặp Thủy, Kim làm sát cũng chủ nắm binh quyền.
Phàn an (vịn yên ngựa) ví như người cưỡi ngựa đi xa, chủ phúc; nếu người có lộc và mã cùng một chỗ mà gặp phàn an thì chủ phúc dày.
Tam mệnh kiềm nói: Phàn an ở sau dịch mã một chi. Người gặp nó sẽ được quý nhân dẫn dắt, chức vụ gần triều đình, suốt đời an nhàn; nên nói: đàn ông gặp phàn an, đi đường không phải mua (?) lương ăn; đàn bà gặp phàn an, tôi tớ đứng thành hàng. Đến đây mà vận khí nâng đỡ thì chủ thăng quan, thêm của.
Phàm dịch mã, hoa cái, phàn an là thần lành; tám sát cùng lục ách, chín thần (?), chủ tai họa và phúc đều có nặng nhẹ; kiếp sát, vong thần, lục ách, năm sát, chủ quyền cũng nặng, gây tai cũng nặng. Bốn sát thiên, địa, tuế, nguyệt thì nhìn chung nhẹ hơn các sát trước. Phàm nói "khắc thân" là khi nạp âm (hành gán cho mỗi cặp can chi trong sáu mươi Giáp Tý) dưới hung sát khắc nạp âm của năm sinh, tức thái tuế (năm sinh); nói "đến thân" là hung sát mang thái tuế, nạp âm ở dưới vị trí gốc. Nạp âm của thái tuế là thân; nếu thân bị khắc, bị đến ở vị trí tử, bại, tuyệt thì liền gặp tai họa bất ngờ; nếu thân ở chỗ có khí mà bị khắc thì tai cũng nặng, bị đến thì tai nhẹ hơn. (Tam mệnh đề yếu)
【Lệ khởi mệnh cung (cách định cung mệnh trên lá số)】
Phàm khởi mệnh cung, xem lúc sinh Thái dương (mặt trời) ở cung nào; lấy giờ sinh đặt lên chỗ Thái dương, đếm thuận đến chỗ gặp Mão thì là mệnh cung. Nếu sinh giờ Mão thì chỗ Thái dương ở chính là mệnh cung. Phép tính gọn: tháng giêng Thái dương ở Tý, tháng hai ở Hợi, mỗi tháng dời một cung, theo thứ tự mà đếm. 【Lệ khởi thân cung】 Phàm khởi thân cung, xem lúc sinh Thái âm (mặt trăng) ở cung nào; chỗ Thái âm ngồi tức là thân cung.
【Phép gọn tìm sao Thái âm】
Muốn biết lúc Thái âm đi qua các độ: tiết tháng giêng khởi ở sao Nguy, tháng hai ở Khuê, tháng ba ở Vị, tháng tư dời sang Tất, tháng năm ở Tỉnh (?), tháng sáu ở Liễu, Trương ở tháng bảy, tháng tám lấy sao Dực làm đầu, cuối thu (tháng chín) thì đi qua sao Giác (Long giác), tháng mười lấy sao Phòng làm ngày khởi, tháng Tý (tháng mười một) thì tìm kỹ sao Cơ, tháng mười hai phải biết là Khiên Ngưu; độ của vòng trời không sai lệch.
Giả như sinh ngày mồng mười tháng giêng, thì từ mồng một khởi ở sao Nguy, mỗi sao giữ một ngày, đếm ngược đến mồng mười là sao Sâm; sao Sâm vốn phối ở cung Thân, thì cung Thân chính là sao Thái âm. Các trường hợp khác theo đó. (Đều trích Ngũ tinh tiệp luận)
【Mười hai sát theo Thái tuế (năm đang trải qua)】
Thái tuế, Sinh khí, Tang môn, Thiên y, Quan phù, Tử phù, Đại hao, Phát đạo, Phúc đức, Đại cát, Điếu khách, Bệnh phù. (Động vi kinh)
Linh đài kinh nói: Thái tuế, Tang môn ắt có khóc lóc; Điếu khách, Tử phù, Bệnh phù cũng là tai ương; Quan phù thì tù ngục, Phát đạo thì trộm cướp; Thiên y, Phúc đức thì yên ổn khỏe mạnh; Sinh khí, Đại cát vốn là mừng; Đại hao thì của cải bị tổn hao.
【Lệ khởi nguyệt kiến (cách tìm can chi của tháng)】
Năm Giáp, Kỷ thì tháng giêng lấy Bính làm đầu (Bính Dần); năm Ất, Canh thì lấy Mậu làm đầu; năm Bính, Tân thì theo thứ tự đếm từ Canh;
năm Đinh, Nhâm thì khởi Nhâm mà chảy thuận; năm Mậu, Quý lại dời khởi ở đâu? Tháng giêng liền tìm ở Giáp Dần.
Lạc Lộc Tử nói: luật lữ cung thương, ngũ hổ bàn thành bại. Vương thị chú rằng: sáu âm luật dương là "luật", sáu âm luật âm là "lữ" (luật lữ: mười hai thang âm chuẩn của nhạc cổ); ngũ âm (năm bậc âm cung, thương, giốc, chủy, vũ) đều gồm trong luật lữ; thổi luật hút lữ để định cung thương. Bởi ngũ hành hợp với ngũ âm, nên Giáp Kỷ là cung, thuộc Thổ, độn (đẩy đếm) khởi từ Bính Dần; Ất Canh là thương, thuộc Kim, khởi từ Mậu Dần; Bính Tân là vũ, thuộc Thủy, khởi từ Canh Dần; Đinh Nhâm là giốc, thuộc Mộc, khởi từ Nhâm Dần; Mậu Quý là chủy, thuộc Hỏa, khởi từ Giáp Dần. Thành bại lành dữ của người theo phép độn
đều bắt đầu từ đó, nên nói "ngũ hổ (năm cách khởi tháng Dần, tức tháng con hổ) bàn thành bại".
【Lệ khởi giờ (cách tìm can chi của giờ)】
Ngày Giáp, Kỷ thì giờ Tý lại sinh Giáp (Giáp Tý); ngày Ất, Canh thì Bính làm đầu; ngày Bính, Tân thì là Mậu Tý; ngày Đinh, Nhâm thì ở Canh Tý;
ngày Mậu, Quý thì khởi Nhâm Tý; đó là sách độn giờ. (Đều trích Tam mệnh soạn cục)
【Lệ tìm ngày hoàng đạo (ngày tốt), hắc đạo (ngày xấu)】
Tháng giêng, tháng bảy thường đặt ở Tý; tháng hai, tháng tám thì đến Dần; tháng ba, tháng chín ở trên Thìn; tháng tư, tháng mười thì tuần ở đầu ngựa (Ngọ); tháng năm, tháng mười một ở đâu? Thong dong lại đến Thân; tháng sáu và tháng mười hai thì gần gũi với đất Tuất.
Trên đây theo từng tháng, dùng mười hai chữ "Đồ viễn kỷ thời thông đạt, lộ diêu hà nhật hồi trình" (đường xa bao giờ thông suốt, đường dài ngày nào về), lấy chữ "đồ" đặt vào chi của tháng tương ứng mà đếm, đi thuận mỗi chi một chữ; gặp chữ có bộ "sước" (nét chỉ sự đi lại) như chữ "viễn" thì là hoàng đạo (?), còn lại là hắc đạo. (Kim thư mệnh quyết)
Tam lịch đồng hội nói: phàm trăm việc lành dữ, gặp hoàng đạo là thuận, rất tốt; gặp hắc đạo là nghịch, trăm việc đều xấu.
【Bài quyết định giờ Dần】
Tháng giêng, tháng chín: canh năm điểm hai (đêm chia năm canh, mỗi canh chia năm điểm) là giờ Dần; tháng Thỏ, tháng Gà (tháng hai, tháng tám): đồng hồ nước báo hết canh năm; tháng ba, tháng bảy: lúc trời vừa hửng sáng là giờ Dần;
tháng tư, tháng sáu: lúc mặt trời mọc, giờ Dần không khác; tháng năm: lúc mặt trời đã cao ba trượng; tháng mười, tháng mười hai: canh tư điểm hai; chỉ có giữa đông (tháng mười một) là đầu canh tư; đó là giờ Dần, anh nên nhớ.
【Bài quyết tìm hướng mặt trời mọc, lặn】
Tháng giêng, tháng chín mọc ở phương Ất, lặn ở phương Canh (hai trong hai mươi bốn hướng của la bàn); tháng hai, tháng tám về hướng Gà (Dậu), mọc ở buồng Thỏ (Mão); tháng ba, tháng bảy mọc ở Giáp, lặn về Tân;
tháng tư, tháng sáu mọc dời sang Dần, lặn vào chỗ Chó (Tuất); tháng năm mọc ở Cấn (đông bắc), lặn về Càn (tây bắc); giữa đông mọc ở Tốn (đông nam), lặn ở vùng Khôn (tây nam);
chỉ có tháng mười và tháng mười hai thì nên suy xét kỹ ở hai vị Thìn, Thân. (Đều trích Bách kỵ lịch)
【Phép mọc lặn trong lịch Cụ chú (lịch có ghi chú đầy đủ)】
Trước lập xuân một ngày: mặt trời mọc ở Ất, khắc ba (mỗi phương vị chia nhỏ thành các khắc, từ khắc đầu đến khắc bốn), lặn ở Dậu, khắc một.
Trước vũ thủy ba ngày: mọc ở Ất, khắc hai; lặn ở Dậu, khắc hai.
Trước kinh trập năm ngày: mọc ở Ất, khắc một; lặn ở Dậu, khắc ba.
Sau kinh trập bảy ngày: mọc ở Ất, khắc đầu; lặn ở Dậu, khắc bốn.
Trước xuân phân ba ngày: mọc ở Mão, khắc đầu; lặn ở Tân, khắc đầu.
Trước xuân phân một ngày: mọc ở Mão, khắc bốn; lặn ở Tân, khắc đầu.
Sau xuân phân năm ngày: mọc ở Mão, khắc ba; lặn ở Tân, khắc một.
Sau thanh minh ba ngày: mọc ở Mão, khắc hai; lặn ở Tân, khắc hai.
Sau cốc vũ một ngày: mọc ở Mão, khắc một; lặn ở Tân, khắc ba.
Sau lập hạ một ngày: mọc ở Mão, khắc đầu; lặn ở Tân, khắc bốn.
Trước tiểu mãn bốn ngày: mọc ở Mão, khắc đầu; lặn ở Tuất, khắc đầu.
Trước tiểu mãn một ngày: mọc ở Giáp, khắc bốn; lặn ở Tuất, khắc đầu.
Trước mang chủng hai ngày cho đến hết tiết hạ chí: mọc ở Giáp, khắc ba; lặn ở Tuất, khắc một.
Sau tiểu thử ba ngày: mọc ở Giáp, khắc bốn; lặn ở Tuất, khắc đầu.
Sau đại thử hai ngày: mọc ở Mão, khắc đầu; lặn ở Tuất, khắc đầu.
Sau đại thử năm ngày: mọc ở Mão, khắc đầu; lặn ở Tân, khắc bốn.
Ngày lập thu: mọc ở Mão, khắc một; lặn ở Tân, khắc ba.
Sau xử thử một ngày: mọc ở Mão, khắc hai; lặn ở Tân, khắc hai.
Trước bạch lộ một ngày: mọc ở Mão, khắc ba; lặn ở Tân, khắc một.
Trước thu phân bốn ngày: mọc ở Mão, khắc bốn; lặn ở Tân, khắc đầu.
Sau thu phân hai ngày: mọc ở Ất, khắc đầu; lặn ở Dậu, khắc đầu.
Sau thu phân ba ngày: mọc ở Ất, khắc một; lặn ở Dậu, khắc bốn.
Trước hàn lộ năm ngày: mọc ở Ất, khắc một; lặn ở Dậu, khắc ba.
Sau hàn lộ sáu ngày: mọc ở Ất, khắc hai; lặn ở Dậu, khắc hai.
Sau sương giáng bốn ngày: mọc ở Ất, khắc ba; lặn ở Dậu, khắc một.
Sau lập đông bốn ngày: mọc ở Ất, khắc bốn; lặn ở Dậu, khắc đầu.
Trước tiểu tuyết hai ngày: mọc ở Thìn, khắc đầu; lặn ở Dậu, khắc đầu.
Ngày tiểu tuyết: mọc ở Thìn, khắc đầu; lặn ở Canh, khắc bốn.
Trước đại tuyết hai ngày cho đến hết tiết đông chí: mọc ở Thìn, khắc hai; lặn ở Canh, khắc ba.
Sau tiểu hàn hai ngày: mọc ở Thìn, khắc đầu; lặn ở Dậu, khắc bốn.
Sau đại hàn một ngày: mọc ở Thìn, khắc đầu; lặn ở Dậu, khắc đầu.
Sau đại hàn bốn ngày: mọc ở Ất, khắc bốn; lặn ở Dậu, khắc đầu.
(Tam lịch hội đồng)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video