Phẩm thứ sáu: Đà-la-ni Tối Tịnh Địa (đà-la-ni: câu thần chú có năng lực "tổng trì", tức thâu tóm và giữ gìn mọi điều lành, ngăn mọi điều ác; "Tối Tịnh Địa" nghĩa là các bậc tu hành trong sạch nhất).
Bấy giờ, Bồ-tát Sư Tử Tướng Vô Ngại Quang Diễm (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) cùng vô lượng ức người, từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính, cúi đầu lễ dưới chân Phật. Ngài dâng đủ loại hoa, hương, cờ báu, phướn, lọng để cúng dường, rồi thưa Phật rằng: "Thưa Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), do mấy nhân duyên mà có được tâm bồ-đề (bồ-đề: sự giác ngộ trọn vẹn của Phật; tâm bồ-đề: tâm quyết cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh)? Thế nào là tâm bồ-đề?
Thưa Thế Tôn, ngay nơi bồ-đề, tâm hiện tại không thể nắm bắt, tâm vị lai không thể nắm bắt, tâm quá khứ không thể nắm bắt. Lìa bồ-đề thì tâm bồ-đề cũng không thể nắm bắt. Bồ-đề không thể dùng lời mà nói ra, tâm cũng không có hình sắc, không có tướng mạo, không có việc làm, không phải là thứ có thể tạo ra. Chúng sinh cũng không thể nắm bắt, cũng không thể biết. Thưa Thế Tôn, vậy nghĩa rất sâu xa của các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng) làm sao mà biết được?"
Phật dạy: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe), đúng vậy, đúng vậy. Bồ-đề vi diệu, việc làm và sự tạo tác đều không thể nắm bắt. Nếu lìa bồ-đề thì tâm bồ-đề cũng không thể nắm bắt. Bồ-đề không thể nói ra, tâm cũng không thể nói ra, không có hình sắc tướng mạo, không có việc làm. Tất cả chúng sinh cũng không thể nắm bắt. Vì sao vậy? Vì bồ-đề và tâm đều đồng với chân như (bản tính chân thật, như như không đổi của mọi sự vật); vì người chứng và cái được chứng đều bình đẳng; nhưng chẳng phải không có các pháp mà có thể hiểu biết rõ.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát) biết được như vậy thì mới gọi là thông suốt các pháp, khéo nói về bồ-đề và tâm bồ-đề. Tâm bồ-đề không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại. Tâm cũng như vậy, chúng sinh cũng như vậy; trong đó hai tướng thật không thể nắm bắt. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp đều không sinh.
Bồ-đề không thể nắm bắt, tên gọi bồ-đề cũng không thể nắm bắt. Chúng sinh và tên gọi chúng sinh không thể nắm bắt. Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) và tên gọi Thanh văn không thể nắm bắt. Độc giác (người tự tu tự ngộ, không cần thầy, vào thời không có Phật ra đời) và tên gọi Độc giác không thể nắm bắt. Bồ-tát và tên gọi Bồ-tát không thể nắm bắt. Phật và tên gọi Phật không thể nắm bắt. Hành và phi hành (việc tu hành và cái không phải tu hành) không thể nắm bắt; tên gọi hành và phi hành cũng không thể nắm bắt. Vì không thể nắm bắt, nên an trú được trong tất cả các pháp vắng lặng. Điều này nương vào mọi công đức và căn lành (gốc rễ điều thiện) mà sinh khởi.
Này thiện nam tử, ví như vua núi Tu-di bằng báu (núi Tu-di: núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) làm lợi ích cho tất cả; tâm bồ-đề này làm lợi cho chúng sinh, nên gọi là nhân thứ nhất của bố thí ba-la-mật (ba-la-mật: pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, nghĩa đen là "đến bờ bên kia"; bố thí: đem của cải, giáo pháp, sự che chở mà ban cho người).
Này thiện nam tử, ví như mặt đất nâng giữ muôn vật; nên gọi là nhân thứ hai của trì giới ba-la-mật (trì giới: giữ gìn giới luật).
Ví như sư tử có uy lực lớn, một mình đi lại không sợ hãi, lìa mọi kinh hoàng; nên gọi là nhân thứ ba của nhẫn nhục ba-la-mật (nhẫn nhục: nhẫn chịu điều trái ý, không giận hờn).
Ví như tầng gió (lớp gió nâng đỡ thế giới) và sức mạnh của Na-la-diên (vị thần lực sĩ có sức mạnh vô song), mạnh mẽ nhanh chóng, tâm không lui sụt; nên gọi là nhân thứ tư của cần sách ba-la-mật (cần sách: siêng năng tự thúc giục mình, tức tinh tấn).
Ví như lầu gác bằng bảy thứ báu có bốn lối bậc thềm, gió mát thổi đến bốn cửa, người ở trong được an ổn vui sướng; vì cầu cho kho tàng pháp tĩnh lự được đầy đủ, nên gọi là nhân thứ năm của tĩnh lự ba-la-mật (tĩnh lự: thiền định, giữ tâm lặng yên mà suy xét).
Ví như vầng mặt trời ánh sáng rực rỡ; tâm này có thể nhanh chóng phá tan bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý, gốc của mọi khổ) của sinh tử, nên gọi là nhân thứ sáu của trí tuệ ba-la-mật.
Ví như người chủ đoàn buôn có thể làm cho mọi tâm nguyện đều được đầy đủ; tâm này có thể vượt qua con đường hiểm nguy của sinh tử, thu được báu vật công đức, nên gọi là nhân thứ bảy của phương tiện thắng trí ba-la-mật (phương tiện thắng trí: trí tuệ thù thắng biết dùng cách khéo léo để giúp người).
Ví như vầng trăng trong tròn đầy không bị che khuất; tâm này đối với mọi cảnh giới đều trong sạch đầy đủ, nên gọi là nhân thứ tám của nguyện ba-la-mật (nguyện: lời phát nguyện lớn và sức giữ vững lời nguyện).
Ví như Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp) có vị tướng báu cầm quân, sai khiến tùy ý tự tại; tâm này khéo trang hoàng cõi nước thanh tịnh của Phật, đem vô lượng công đức làm lợi khắp chúng sinh, nên gọi là nhân thứ chín của lực ba-la-mật (lực: sức mạnh của trí tuệ chân chính).
Ví như hư không và Chuyển luân thánh vương; tâm này đối với mọi cảnh giới không bị ngăn ngại, ở mọi nơi đều được tự tại, đạt đến địa vị quán đỉnh (lễ rưới nước lên đỉnh đầu như khi lập thái tử; ở đây chỉ địa vị Bồ-tát sắp thành Phật), nên gọi là nhân thứ mười của trí ba-la-mật (trí: trí biết rõ mọi pháp một cách thấu suốt).
Này thiện nam tử, đó gọi là mười nhân của tâm bồ-đề nơi Bồ-tát ma-ha-tát. Mười nhân như vậy, ông nên tu học.
Này thiện nam tử, nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu bố thí ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là gốc rễ lòng tin. Hai là lòng từ bi. Ba là tâm không mong cầu đền đáp. Bốn là thu nhận che chở tất cả chúng sinh. Năm là nguyện cầu nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả mọi điều của Phật). Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu bố thí ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trì giới ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ của tâm) trong sạch. Hai là không làm nhân duyên gây phiền não cho bất cứ chúng sinh nào. Ba là đóng các nẻo ác (các cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), mở cửa các cõi lành. Bốn là vượt qua địa vị của Thanh văn và Độc giác. Năm là mọi công đức đều được đầy đủ. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trì giới ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu nhẫn nhục ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là có thể chế ngự phiền não tham lam, giận dữ. Hai là không tiếc thân mạng, không mong yên vui nghỉ ngơi. Ba là suy nghĩ về nghiệp đã làm từ trước, nên gặp khổ có thể nhẫn chịu. Bốn là phát lòng từ bi, để giúp chúng sinh thành tựu các căn lành. Năm là để đạt được vô sinh pháp nhẫn rất sâu (sự thấu suốt và an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu nhẫn nhục ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu cần sách ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là không ưa sống chung với các phiền não. Hai là khi phúc đức chưa đầy đủ thì không hưởng yên vui. Ba là đối với những việc khó làm, khổ hạnh, không sinh lòng chán nản. Bốn là dùng lòng đại từ bi thu nhận, làm lợi ích, dùng cách khéo léo giúp tất cả chúng sinh trưởng thành. Năm là nguyện cầu đạt đến bậc bất thoái chuyển (giai vị tu hành không còn thối lui). Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu cần sách ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu tĩnh lự ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là thâu giữ các pháp lành, không để tản mất. Hai là luôn nguyện giải thoát, không chấp vào hai bên (hai cực đoan, như cho rằng có hẳn hoặc không hẳn). Ba là nguyện được thần thông (năng lực siêu phàm do tu định mà có) để giúp chúng sinh thành tựu các căn lành. Bốn là để làm trong sạch pháp giới (cảnh giới chân thật của mọi pháp), gột bỏ cấu bẩn của tâm. Năm là để cắt đứt gốc rễ phiền não của chúng sinh. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu tĩnh lự ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trí tuệ ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là luôn cúng dường, gần gũi tất cả chư Phật, Bồ-tát và những người sáng suốt có trí, không sinh lòng chán bỏ. Hai là khi chư Phật Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến) giảng pháp sâu xa, tâm luôn ưa nghe, không biết chán. Ba là ưa khéo phân biệt bằng trí tuệ thù thắng về chân đế và tục đế (chân lý tuyệt đối và chân lý theo cách hiểu thông thường của thế gian). Bốn là phiền não kiến đạo và tu đạo (phiền não do thấy biết sai lầm, và phiền não do thói quen sâu dày) đều mau chóng dứt trừ. Năm là các nghề, kỹ thuật thế gian và pháp ngũ minh (năm ngành học: ngôn ngữ văn tự, kỹ thuật nghề nghiệp, y học, luận lý, giáo lý nhà Phật) đều thông suốt. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trí tuệ ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu phương tiện ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là đối với sự khác nhau về ý thích, phiền não và tâm hành của tất cả chúng sinh, đều thông suốt. Hai là vô lượng pháp môn đối trị (cách chế ngự, hóa giải phiền não), tâm đều hiểu rõ. Ba là ra vào định đại từ bi một cách tự tại. Bốn là đối với các ba-la-mật-đa (tức ba-la-mật), đều nguyện tu hành thành tựu đầy đủ. Năm là tất cả Phật pháp đều nguyện hiểu thấu, thu nhận không sót. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu phương tiện thắng trí ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu nguyện ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là, đối với tất cả các pháp xưa nay không sinh không diệt, không phải có không phải không, tâm được an trú. Hai là, quán xét lẽ mầu nhiệm nhất của tất cả các pháp, lìa cấu bẩn, trong sạch, tâm được an trú. Ba là, vượt qua mọi tư tưởng, chính là chân như vốn có, không tạo tác, không vận hành, không khác, không động, tâm được an trú. Bốn là, vì muốn làm lợi ích cho chúng sinh, nên ở trong tục đế (chân lý thế gian), tâm được an trú. Năm là, xa-ma-tha (pháp "chỉ": dừng lặng tâm) và tì-bát-xá-na (pháp "quán": quán chiếu sáng suốt) cùng lúc vận hành, tâm được an trú. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu nguyện ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu lực ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là dùng sức trí tuệ chân chính, biết rõ tâm hành thiện ác của tất cả chúng sinh. Hai là có thể khiến tất cả chúng sinh đi vào pháp sâu xa vi diệu. Ba là, tất cả chúng sinh luân hồi sinh tử theo duyên nghiệp của mình, đều biết rõ đúng như thật. Bốn là, đối với ba loại căn tính (căn cơ cao, vừa, thấp) của chúng sinh, dùng sức trí tuệ chân chính mà phân biệt biết rõ. Năm là, nói pháp cho chúng sinh đúng như lý, khiến họ gieo căn lành, trưởng thành và được độ thoát; tất cả đều do sức trí tuệ. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu lực ba-la-mật.
Này thiện nam tử, lại nương vào năm pháp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trí ba-la-mật. Năm pháp là gì? Một là, đối với các pháp, có thể phân biệt thiện ác. Hai là, đối với pháp đen và pháp trắng (điều ác và điều thiện), biết lìa bỏ và biết thu nhận. Ba là, đối với sinh tử và niết-bàn (cảnh giới giải thoát hoàn toàn, dứt hết phiền não và sinh tử), không chán cũng không mừng. Bốn là, đầy đủ hạnh phúc đức và trí tuệ, đến được chỗ rốt ráo. Năm là, nhận lễ quán đỉnh thù thắng, được các pháp bất cộng của chư Phật (những phẩm chất riêng của Phật, không chung với hàng khác) cùng nhất thiết trí trí. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trí ba-la-mật.
Này thiện nam tử, thế nào là nghĩa của ba-la-mật? Nghĩa là: tu tập được lợi ích thù thắng, là nghĩa ba-la-mật. Làm đầy đủ trí tuệ lớn lao, sâu xa vô lượng, là nghĩa ba-la-mật. Đối với pháp hành và phi hành, tâm không chấp trước, là nghĩa ba-la-mật. Thấy đúng, quán đúng về lỗi lầm của sinh tử và công đức của niết-bàn, là nghĩa ba-la-mật. Người ngu và người trí đều thu nhận, là nghĩa ba-la-mật. Có thể bày ra đủ loại báu vật pháp quý giá, là nghĩa ba-la-mật. Trí tuệ giải thoát không ngăn ngại được đầy đủ, là nghĩa ba-la-mật. Phân biệt biết đúng pháp giới và cõi chúng sinh, là nghĩa ba-la-mật. Bố thí cùng các hạnh khác và trí tuệ, có thể đưa đến chỗ không thối lui, là nghĩa ba-la-mật. Có thể làm cho vô sinh pháp nhẫn được đầy đủ, là nghĩa ba-la-mật. Có thể làm cho công đức, căn lành của tất cả chúng sinh được thành thục, là nghĩa ba-la-mật.
Ở nơi bồ-đề, có thể thành tựu đầy đủ mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin vững vàng của Phật khi thuyết pháp), các pháp bất cộng..., là nghĩa ba-la-mật. Thấy sinh tử và niết-bàn rõ ràng không có hai tướng, là nghĩa ba-la-mật. Cứu độ tất cả, là nghĩa ba-la-mật. Tất cả ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật) đến vặn hỏi, đều khéo giải đáp, khiến họ phải khuất phục, là nghĩa ba-la-mật. Có thể chuyển bánh xe pháp mười hai hành tướng (Phật giảng giáo lý Bốn chân lý qua ba lượt: chỉ rõ, khuyên tu, tự chứng; mỗi lượt ứng với bốn chân lý, thành mười hai), là nghĩa ba-la-mật. Không chấp trước, không thấy gì để bám, không có lo lụy, là nghĩa ba-la-mật-đa.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Sơ địa (bậc thứ nhất trong mười bậc tu chứng của Bồ-tát), tướng này hiện ra trước: khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới, phạm vi một vị Phật giáo hóa), vô lượng vô biên kho báu đủ loại, không chỗ nào không đầy ắp; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Nhị địa, tướng này hiện ra trước: khắp tam thiên đại thiên thế giới, đất bằng như bàn tay, có vô lượng vô biên đủ loại màu sắc đẹp đẽ, châu báu trong sạch và các đồ trang hoàng; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Tam địa, tướng này hiện ra trước: tự thân mạnh mẽ, giáp trụ binh khí trang nghiêm, có thể dẹp tan mọi kẻ thù giặc cướp; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Tứ địa, tướng này hiện ra trước: gió bốn phương thổi rải đủ loại hoa đẹp, phủ khắp mặt đất; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Ngũ địa, tướng này hiện ra trước: có người nữ báu xinh đẹp, chuỗi ngọc bằng các thứ báu trang sức khắp thân, đầu đội hoa quý làm đồ trang điểm; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Lục địa, tướng này hiện ra trước: ao hoa bằng bảy thứ báu, có bốn lối bậc thềm, cát vàng trải khắp, trong sạch không dơ, nước tám công đức (nước có tám đức tính tốt như trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm dịu, uống không hại người...) chứa đầy, các loài hoa ưu-bát-la (sen xanh), câu-vật-đầu (sen vàng, hoa súng), phân-đà-lợi (sen trắng) điểm tô khắp nơi; ở bên ao hoa vui chơi khoái lạc, mát mẻ không gì sánh; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Thất địa, tướng này hiện ra trước: trước mặt Bồ-tát có các chúng sinh đáng phải rơi vào địa ngục, nhờ sức Bồ-tát mà không bị rơi, không bị tổn thương cũng không sợ hãi; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Bát địa, tướng này hiện ra trước: hai bên thân có sư tử chúa canh giữ bảo vệ, mọi loài thú đều sợ hãi; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Cửu địa, tướng này hiện ra trước: Chuyển luân thánh vương được vô lượng ức người vây quanh cúng dường, trên đỉnh đầu có lọng trắng được trang hoàng bằng vô lượng thứ báu; Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, với Bồ-tát Thập địa, tướng này hiện ra trước: thân Như Lai sắc vàng chói lọi, vô lượng ánh sáng trong sạch đều tròn đầy, có vô lượng ức Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) vây quanh cung kính cúng dường, Như Lai chuyển bánh xe pháp vi diệu vô thượng (bánh xe pháp: ví lời Phật dạy lăn đi nghiền nát phiền não); Bồ-tát đều thấy.
Này thiện nam tử, vì sao Sơ địa gọi là Hoan Hỉ (vui mừng)? Vì lần đầu chứng được tâm xuất thế (tâm vượt ra khỏi thế gian), điều xưa chưa từng được nay mới được; những việc lớn lao đều được thành tựu như ý nguyện, sinh niềm vui mừng tột bậc; vì thế bậc đầu tiên gọi là Hoan Hỉ.
Mọi cấu bẩn nhỏ nhặt và lỗi phạm giới đều được trong sạch; vì thế bậc thứ hai gọi là Vô Cấu (không cấu bẩn).
Ánh sáng của vô lượng trí tuệ và tam-muội (trạng thái tâm chuyên chú một chỗ, tức định) không thể lay động, không gì dẹp được, lấy văn trì đà-la-ni (năng lực nghe gì nhớ giữ nấy không quên) làm gốc; vì thế bậc thứ ba gọi là Minh Địa (bậc sáng).
Dùng lửa trí tuệ đốt các phiền não, ánh sáng tăng thêm, tu hành các phẩm giác ngộ (các pháp tu giúp đạt giác ngộ); vì thế bậc thứ tư gọi là Diệm Địa (bậc lửa sáng).
Vì tu hành phương tiện thắng trí để được tự tại là điều cực khó đạt, và các phiền não kiến đạo, tu đạo khó chế ngự mà chế ngự được; vì thế bậc thứ năm gọi là Nan Thắng (khó vượt qua).
Sự tu hành nối tiếp không gián đoạn, hiện ra rõ ràng; sự tư duy vô tướng (suy xét không vướng vào hình tướng) đều hiện ra trước mắt; vì thế bậc thứ sáu gọi là Hiện Tiền (hiện ra trước mắt).
Vì tư duy vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy), không gián đoạn, vô tướng, và tam-muội giải thoát được tu hành từ lâu xa, nên bậc này trong sạch không có chướng ngại; vì thế bậc thứ bảy gọi là Viễn Hành (đi xa).
Tư duy vô tướng tu được tự tại, các hoạt động của phiền não không thể làm lay động; vì thế bậc thứ tám gọi là Bất Động (không lay động).
Nói về sự khác biệt muôn vẻ của tất cả các pháp, đều được tự tại, không lo không lụy, trí tuệ tăng trưởng, tự tại không ngăn ngại; vì thế bậc thứ chín gọi là Thiện Tuệ (trí tuệ khéo léo).
Pháp thân (thân chân lý của Phật) như hư không, trí tuệ như đám mây lớn, đều có thể trùm khắp, che phủ tất cả; vì thế bậc thứ mười gọi là Pháp Vân (mây pháp).
Này thiện nam tử, vô minh chấp vào tướng có của "ngã" và "pháp" (cho rằng có cái tôi và các sự vật thật có), và vô minh sợ hãi sinh tử cùng các nẻo ác: hai thứ vô minh này ngăn che Sơ địa.
Vô minh lỡ phạm những giới điều nhỏ nhặt, và vô minh khởi lên đủ loại hành nghiệp: hai thứ vô minh này ngăn che Nhị địa.
Vô minh đắm luyến cái chưa được nay được, và vô minh ngăn che năng lực tổng trì (tức đà-la-ni) thù thắng: hai thứ vô minh này ngăn che Tam địa.
Vô minh vui thích đắm vị trong đẳng chí (trạng thái định sâu, tâm bình lặng đều đặn), và vô minh ưa thích pháp trong sạch vi diệu: hai thứ vô minh này ngăn che Tứ địa.
Vô minh muốn quay lưng với sinh tử, và vô minh mong hướng về niết-bàn: hai thứ vô minh này ngăn che Ngũ địa.
Vô minh quán xét sự trôi lăn của các hành (vòng lưu chuyển sinh tử), và vô minh để tướng thô hiện ra trước: hai thứ vô minh này ngăn che Lục địa.
Vô minh để các tướng vi tế còn hiện hành, và vô minh cố ý ưa thích cái vô tướng: hai thứ vô minh này ngăn che Thất địa.
Vô minh còn dụng công trong phép quán vô tướng, và vô minh chấp tướng mà muốn tự tại: hai thứ vô minh này ngăn che Bát địa.
Vô minh chưa khéo léo trong hai sự không ngăn ngại về nghĩa được nói và về tên gọi, câu, chữ; và vô minh chưa được tùy ý trong tài biện luận bằng lời: hai thứ vô minh này ngăn che Cửu địa.
Vô minh chưa được tự tại biến hiện trong thần thông lớn, và vô minh chưa hiểu được những việc vi tế bí mật: hai thứ vô minh này ngăn che Thập địa.
Vô minh là sở tri chướng (sự ngăn che trí biết các pháp) vi tế đối với mọi cảnh giới, và vô minh là thô trọng (sự nặng nề vụng về do phiền não để lại) của những phiền não cực nhỏ: hai thứ vô minh này ngăn che Phật địa (quả vị Phật).
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Sơ địa tu bố thí ba-la-mật; ở Nhị địa tu trì giới ba-la-mật; ở Tam địa tu nhẫn nhục ba-la-mật; ở Tứ địa tu tinh tấn ba-la-mật; ở Ngũ địa tu thiền định ba-la-mật; ở Lục địa tu trí tuệ ba-la-mật; ở Thất địa tu phương tiện thắng trí ba-la-mật; ở Bát địa tu nguyện ba-la-mật; ở Cửu địa tu lực ba-la-mật; ở Thập địa tu trí ba-la-mật.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát, lần phát tâm đầu tiên thu nhận được tam-ma-địa (tức định) Năng Sinh Diệu Bảo (sinh ra báu mầu); lần phát tâm thứ hai thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Khả Ái Lạc (sinh ra điều đáng yêu thích); lần phát tâm thứ ba thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Nan Động (sinh ra sự khó lay động); lần phát tâm thứ tư thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Bất Thoái Chuyển (sinh ra sự không thối lui); lần phát tâm thứ năm thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Bảo Hoa (sinh ra hoa báu); lần phát tâm thứ sáu thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Nhật Viên Quang Diễm (sinh ra ánh sáng rực của vầng mặt trời); lần phát tâm thứ bảy thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Nhất Thiết Nguyện Như Ý Thành Tựu (làm mọi nguyện đều thành như ý); lần phát tâm thứ tám thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Hiện Tiền Chứng Trụ (chứng và an trú ngay hiện tiền); lần phát tâm thứ chín thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Trí Tạng (kho trí tuệ); lần phát tâm thứ mười thu nhận được tam-ma-địa Năng Sinh Dũng Tiến (mạnh mẽ tiến lên). Này thiện nam tử, đó gọi là mười lần phát tâm của Bồ-tát ma-ha-tát.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Sơ địa này được đà-la-ni tên là Y Công Đức Lực (nương sức công đức). Bấy giờ Thế Tôn liền nói chú rằng:
Đát điệt tha, bô lặc nễ, mạn nô lạt thế, độc hổ, độc hổ, độc hổ, da bạt, tô lợi du, a bà bà tát để (chữ "để" đọc theo phép phiên thiết "đinh lí", các chữ "để" phía dưới cũng vậy), da bạt, chiên đạt la, điều đát để, đa bạt đạt lạc(?) xoa mạn, đạn trà bát lợi ha lam, củ lỗ, sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của một sông Hằng (ví con số nhiều vô kể) đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Sơ địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi, tức là: các loài thú dữ như hổ, sói, sư tử; tất cả quỷ dữ, người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần); giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng (năm thứ ngăn che việc tu hành), không quên nhớ Sơ địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Nhị địa được đà-la-ni tên là Thiện An Lạc Trụ (khéo an trú trong yên vui).
Đát điệt tha, ốt thuyên (đọc giọng nhập, các chữ dưới cũng vậy) lí, chất lí chất lí, ốt thuyên la thuyên la (kéo dài âm), nam thiện đổ thiện đổ, ốt thuyên lí, hổ lỗ hổ lỗ, sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của hai sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Nhị địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Nhị địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Tam địa được đà-la-ni tên là Nan Thắng Lực (sức mạnh khó ai thắng nổi).
Đát điệt tha, đạn trạch, chỉ bàn, trạch chỉ, yết lạt, trí(?) cao lạt trí(?), kê do lí, đạn trí(?) lí, sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của ba sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Tam địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Tam địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Tứ địa được đà-la-ni tên là Đại Lợi Ích (lợi ích lớn).
Đát điệt tha, thất lợi thất lợi, đà nhị nễ đà nhị nễ, đà lí đà lí nễ, thất lợi thất lợi nễ, tì xá la ba thế ba thủy na, bạn đà nhị đế, sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của bốn sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Tứ địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Tứ địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Ngũ địa được đà-la-ni tên là Chủng Chủng Công Đức Trang Nghiêm (trang hoàng bằng đủ loại công đức).
Đát điệt tha, ha lí ha lí, nễ già lí già lí nễ, yết lạt ma (kéo dài âm), nễ tăng yết lạt ma (kéo dài âm), nễ, tam bà sơn nễ chiêm bạt nễ, tất đam bà nễ mô hán nễ, toái diêm bộ bệ sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của năm sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Ngũ địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Ngũ địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Lục địa được đà-la-ni tên là Viên Mãn Trí (trí tuệ tròn đầy).
Đát điệt tha, tì tỉ lí tì tỉ lí, ma lí nễ ca lí ca lí, tì độ hán để, lỗ lỗ lỗ lỗ, chủ lỗ chủ lỗ, đỗ lỗ bà đỗ lỗ bà, xá xá thiết giả bà lí sái sa (đọc giọng nhập), tất để tát bà tát đỏa nam, tất điện đổ mạn đát la bát đà nễ sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của sáu sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Lục địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Lục địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Thất địa được đà-la-ni tên là Pháp Thắng Hành (hạnh pháp thù thắng).
Đát điệt tha, chước ha (đọc giọng thượng), chước ha (kéo dài âm), lỗ chước ha chước ha chước ha lỗ, bệ lục chỉ bệ lục chỉ, a mật lật(?) đa hổ hán nễ bột lí sơn nễ, bệ lỗ sắc chỉ bà lỗ phạt để, bệ đề hế chỉ, tần đà bệ lí nễ, a mật lí để chỉ, bạc hổ chủ dũ bạc hổ chủ dũ sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của bảy sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Thất địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Thất địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Bát địa được đà-la-ni tên là Vô Tận Tạng (kho tàng không cùng tận).
Đát điệt tha, thất lợi thất lợi thất lợi nễ, mật để mật để, yết lí yết lí, hê lỗ hê lỗ, chủ lỗ chủ lỗ, bạn đà nhị sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của tám sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Bát địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Bát địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Cửu địa được đà-la-ni tên là Vô Lượng Môn (vô số cửa pháp).
Đát điệt tha, ha lí chiên đồ lí chỉ, câu lam bà lạt thể (đọc theo phép phiên thiết "thiên lí"), đô lạt tử, bạt tra bạt tra tử, thất lợi thất lợi, ca thất lí ca tất thất lợi, sa (đọc theo phép phiên thiết "tô hoạt") tất để, tát bà tát đỏa nam sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này do chư Phật nhiều hơn số cát của chín sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Cửu địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ và mọi khổ não; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Cửu địa.
Này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở Thập địa được đà-la-ni tên là Phá Kim Cương Sơn (phá núi kim cương).
Đát điệt tha, tất đề (đọc giọng khứ), tô tất đề (đọc giọng khứ), mô chiết nễ, mộc sát nễ, tì mộc để, am mạt lệ, tì mạt lệ, niết mạt lệ, mang yết lệ, hế lan(?) nhã yết bệ, hạt lạt đát na yết bệ, tam mạn đa bạt điệt lệ, tát bà át tha sa đạn nễ, ma nại tư, mạc ha ma nại tư, át bộ để át, trất bộ để, a lại(?) thệ, tì lạt thệ, át chủ để, am mật lật(?) để, a lại(?) thệ, tì lạt thệ, bạt lam mê, bạt la ham (đọc theo phép phiên thiết "hỏa hàm") ma sa (đọc giọng nhập), lệ bô lạt nễ, bô lạt na, mạn nô lạt thế sa ha.
Này thiện nam tử, đà-la-ni này là câu cát tường của lễ quán đỉnh, do chư Phật nhiều hơn số cát của mười sông Hằng đã nói ra, để bảo hộ Bồ-tát ma-ha-tát Thập địa. Nếu ai tụng trì câu chú đà-la-ni này thì thoát khỏi mọi sợ hãi về thú dữ, quỷ dữ, người và phi nhân, giặc thù, tai họa bất ngờ; mọi thứ độc hại đều được trừ diệt; được giải thoát khỏi năm chướng, không quên nhớ Thập địa.
Bấy giờ Bồ-tát Sư Tử Tướng Vô Ngại Quang Diễm nghe Phật nói đà-la-ni không thể nghĩ bàn này xong, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính, cúi đầu lễ dưới chân Phật, rồi dùng kệ tụng khen ngợi Phật:
Kính lễ pháp không gì sánh, rất sâu xa, chẳng hình tướng;
Chúng sinh mất hiểu biết đúng, chỉ có Phật cứu độ được.
Mắt tuệ sáng của Như Lai, chẳng thấy tướng một pháp nào;
Lại dùng mắt của chánh pháp, soi khắp điều không nghĩ bàn.
Không làm sinh một pháp nào, cũng không diệt một pháp nào;
Nhờ cái thấy bình đẳng ấy, đạt đến chốn cao tột nhất.
Không phá bỏ cõi sinh tử, cũng không dừng ở niết-bàn;
Không vướng vào hai cực đoan, nên chứng được viên tịch (sự vắng lặng tròn đầy, tức niết-bàn).
Đối với loại sạch, không sạch, Thế Tôn biết chung một vị (cùng một bản chất);
Nhờ không phân biệt các pháp, đạt được trong sạch tột cùng.
Thế Tôn thân không bờ bến, chẳng nói ra một chữ nào,
Mà khiến chúng đệ tử Ngài, mưa pháp thấm nhuần đầy khắp.
Phật quán xét tướng chúng sinh, mọi loại thảy đều không có;
Thế nhưng với người khổ não, Ngài luôn ra tay cứu giúp.
Khổ, vui, thường còn, vô thường, có ngã, không ngã (có hay không có cái tôi thật) v.v.,
Không một mà cũng không khác, không sinh mà cũng không diệt.
Những nghĩa nhiều như thế ấy, tùy cách nói mà có khác;
Ví như tiếng vang hang trống, chỉ Phật mới biết tỏ tường.
Pháp giới vốn không phân biệt, nên chẳng có thừa (cỗ xe, ví pháp môn đưa người đến giải thoát) nào khác;
Vì muốn độ thoát chúng sinh, phân biệt nói có ba thừa (thừa Thanh văn, thừa Độc giác, thừa Bồ-tát).
Bấy giờ Đại Tự Tại Phạm Thiên Vương (vua cõi trời Phạm thiên) cũng từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính, cúi đầu lễ dưới chân Phật mà thưa Phật rằng: "Thưa Thế Tôn, kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương này hiếm có, khó lường; phần đầu, phần giữa, phần cuối đều tốt lành; văn và nghĩa đều rốt ráo, có thể thành tựu tất cả Phật pháp. Nếu ai thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), người ấy chính là báo đáp ơn chư Phật."
Phật dạy: "Này thiện nam tử, đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Này thiện nam tử, ai được nghe kinh điển này đều không thối lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, tròn đầy của Phật). Vì sao vậy? Này thiện nam tử, vì kinh này có thể làm thành thục căn lành thù thắng của Bồ-tát bậc bất thoái; là pháp ấn (dấu ấn xác chứng chân lý) bậc nhất; là vua của các kinh; vì thế nên lắng nghe, thọ trì, đọc tụng. Vì sao vậy? Này thiện nam tử, nếu chúng sinh nào chưa gieo căn lành, căn lành chưa thành thục, chưa từng gần gũi chư Phật, thì không thể nghe được pháp vi diệu này.
Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào có thể lắng nghe tiếp nhận, thì mọi tội chướng đều được trừ diệt, đạt được sự trong sạch tột cùng, thường được thấy Phật, không xa lìa chư Phật và các bậc thiện tri thức (thầy bạn tốt dẫn dắt mình tu hành) có hạnh thù thắng, luôn được nghe pháp mầu, trụ ở bậc không thối lui, được những cửa đà-la-ni thù thắng không cùng tận, không giảm sút như sau:
Đà-la-ni Hải Ấn Xuất Diệu Công Đức (như biển lặng in bóng mọi vật, phát ra công đức mầu), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Thông Đạt Chúng Sinh Ý Hành Ngôn Ngữ (thông suốt ý nghĩ, việc làm, lời nói của chúng sinh), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Nhật Viên Vô Cấu Tướng Quang (ánh sáng không cấu bẩn của vầng mặt trời), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Mãn Nguyệt Tướng Quang (ánh sáng của trăng tròn), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Năng Phục Chư Hoặc Diễn Công Đức Lưu (dẹp các mê lầm, tuôn dòng công đức), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Phá Kim Cương Sơn (phá núi kim cương), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Thuyết Bất Khả Thuyết Nghĩa Nhân Duyên Tạng (kho nhân duyên nói được nghĩa không thể nói), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Thông Đạt Thật Ngữ Pháp Tắc Âm Thanh (thông suốt âm thanh, phép tắc của lời chân thật), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Hư Không Vô Cấu Tâm Hành Ấn (dấu ấn tâm hành không cấu bẩn như hư không), không cùng tận, không giảm sút. Đà-la-ni Vô Biên Phật Thân Giai Năng Hiển Hiện (hiện ra được vô biên thân Phật), không cùng tận, không giảm sút.
Này thiện nam tử, vì thành tựu được các cửa đà-la-ni không cùng tận, không giảm sút như thế, nên Bồ-tát ma-ha-tát này có thể ở tất cả các cõi Phật trong mười phương hóa hiện thân Phật, giảng nói đủ loại chánh pháp vô thượng. Đối với chân như của pháp, không động, không trụ, không đến, không đi. Khéo làm thành thục căn lành của tất cả chúng sinh, mà cũng không thấy có một chúng sinh nào để làm thành thục. Tuy nói đủ loại pháp, mà trong lời nói vẫn không động, không trụ, không đi, không đến. Có thể ngay nơi sinh diệt mà chứng cái không sinh diệt. Do nhân duyên gì mà nói các pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành) không có đến đi? Vì thể tính của tất cả các pháp không khác nhau."
Khi nói pháp này, ba vạn ức Bồ-tát ma-ha-tát đạt được vô sinh pháp nhẫn; vô lượng Bồ-tát không thối lui tâm bồ-đề; vô lượng vô biên tì-kheo, tì-kheo-ni (người nam, người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ) được pháp nhãn tịnh (mắt pháp trong sạch, thấy rõ chân lý); vô lượng chúng sinh phát tâm Bồ-tát. Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:
Pháp thù thắng ngược được dòng sinh tử, sâu xa vi diệu khó mà thấy được;
Chúng hữu tình (loài có tình thức, tức chúng sinh) mù tối, bị tham dục che, do không thấy nên chịu nhiều khổ.
Bấy giờ đại chúng cùng từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lễ dưới chân Phật mà thưa Phật rằng: "Thưa Thế Tôn, ở bất cứ nơi đâu có giảng giải, đọc tụng kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương này, đại chúng chúng con đều sẽ đến đó làm người nghe; đối với vị pháp sư (người giảng giải kinh pháp) ấy, khiến được lợi ích yên vui, không bị chướng ngại, thân tâm thư thái; chúng con đều sẽ hết lòng cúng dường; cũng khiến người nghe được an ổn vui sướng; đất nước nơi họ ở không có giặc thù, sợ hãi, tai ách, khổ đói kém; nhân dân đông đúc thịnh vượng.
Nơi giảng pháp này, khu đất đạo tràng (nơi tu tập, giảng pháp) ấy, tất cả chư thiên (các vị trời), người, phi nhân cùng mọi chúng sinh không được giẫm đạp và làm dơ bẩn. Vì sao vậy? Vì nơi giảng pháp chính là chế-để (tháp thờ, nơi đáng tôn kính như tháp Phật), nên dùng hương, hoa, lụa màu, phướn, lọng mà cúng dường. Chúng con sẽ luôn giữ gìn bảo vệ, khiến lìa khỏi suy tổn."
Phật bảo đại chúng: "Này các thiện nam tử, các ông nên siêng năng tu tập kinh điển mầu nhiệm này; như thế thì chánh pháp sẽ tồn tại lâu dài ở đời."
Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương, quyển thứ tư.
Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương, quyển thứ năm.
Sa-môn (người xuất gia tu hành) Tam tạng (danh hiệu bậc thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Nghĩa Tịnh đời Đại Đường vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video